HBSE Class 12 Sample Paper 2024 Answers Sanskrit – Text
Read the full text of this solution below — useful to quickly search, copy and reference the content online without downloading the PDF.
📄 View text version (6 pages)
Page 1
HBSE
MODEL PAPER
2024
Practice Papers
MODEL PAPERS
Marking Scheme
ANSWER KEY
Page 2
अङ्कयोजना उत्तरसङ्केताश्च
कक्षा – द्वादशी
संस्कृत (2023-24)
समयः - होरात्रयम् सम्पूर्ााङ्काः - 80
अवधातव्यम् –
1. अङ्कयोजनायाां प्रदत्तानन उत्तरानि ननदे शात्मकानन सन्ति । प्रदत्तानन उत्तरानि अनिररच्यानि सन्दर्ाा नुसारम्
अन्यानन उत्तरानि र्नििुम् अर्ा न्ति ।
2. आिररकनिकल्पात्मकेषु प्रश्नेषु यद्यनि स्पष्टिया ननदे शः दत्तः अन्ति यि् केिलां प्रश्नद्वयम् अथिा प्रश्नत्रयम्
इत्यानदकम् उत्तरां दािव्यां िथानि यनद छात्रः अनिररक्त-प्रश्नानाम् उत्तरानि नलखनि िनर्ा छात्रनर्िाय ननिायः
किाव्यः । यथा िनििगद्याां शे त्रयािाां प्रश्नानाम् उत्तरलेखनम् अर्ीष्टां िरां छात्रः यनद चिु िाा म् प्रश्नानाम् उत्तरानि
नलखनि िनर्ा ित्र केिलां प्रथमत्रयािाां प्रश्नानाां न अनििु यानन उत्तरानि उत्तमानन सन्ति िेषाां मूल्याङ्कनां
करिीयम्।
3. यनद निद्यानथानः उत्तरलेखन-समये समुनचिानाां निर्क्तीनाां िचनानाां च प्रयोगां न कुिान्ति िनर्ा अांशिः अङ्काः
किानीयाः , न िु सम्पूिाा ङ्काः ।
4. त्रुनििूिाििान्यै व्याकरिात्मक-प्रयोगाय च अनुिाििः अङ्काः किानीयाः , न िु सम्पूिाा ङ्काः ।
5. आां नशक-दृष्ट्या समुनचिेभ्यः उत्तरे भ्यः अनि अङ्काः दे याः ।
खण्डः 'क' अपठितावबोधनम् 10 अङ्काः
1. अपठितगद्ांशाधाररत-उत्तराठर् :-
(अ) एकपदे न उत्तरत - (केवलं प्रश्नद्वयम्) 2×1=2
(क) गङ्गा
(ख) र्गीरथः
(ग) ििस्वी
(ब) पूर्ावाक्येन उत्तरत - (केवलं प्रश्नद्वयम्) 2×2=4
(क) यः गङ्गाां िूिारूिेि समनिािो र्िनि, िस्य जीिनां धन्यां र्िनि।
(ख) यः गां गङ्गायाः नामानन गुिान् च सदा स्मरनि, स एि श्रे ष्ठः िुरुषः कथ्यिे।
(ग) यस्य जनस्य दे िनदीां प्रनि से िार्ािना अन्ति।
(स) अस्य अनुच्छेदस्य कृते उपयुक्तं शीर्ाकं संस्कृतेन ठलखत । 1
गङ्गा नदी
छात्रस्य उत्तरां दृष्ट्वा छात्रनर्िाय समुनचिः ननिा यः करिीयः ।
Page 3
(द) यथाठनदे शम् उत्तरत- ( केवलं प्रश्नत्रयम् ) 3×1=3
i. (ख) मूखाः
ii. (ग) िृिीया
iii. (घ) श्रेष्ठः
iv. (घ) षष्ठी
18 अङ्काः
खण्डः ‘ख’ रचनात्मक-कायाम्
2. ठनबन्ध-लेखनम् :- 6
छात्रैः प्रदत्तेषु निषयेषु एकां निषयमनधकृत्य षड् िाक्यानन सांस्कृिर्ाषया लेखनेन िूिाा ः अङ्काः
प्रदे याः । व्याकरनिकाशुद्धीनाां कृिे आां नशकरूिेि अङ्काः किानीयाः ।
(छ्न्द-अलङ्कार-पररचयः )
3. छ्न्दस्सु आधाररतानां प्रश्नानाम् उत्तराठर् :- (केवलं प्रश्नत्रयम्) 3×2=6
(क) अनुष्ट्िुि्-छ्न्न्दसः लक्षिस्य लेखनेन द्वौ अङ्कौ प्रदे यौ।
(ख) िसिनिलकाछ्न्न्दसः कस्यानि उदार्रिस्य लेखनेन द्वौ अङ्कौ प्रदे यौ।
(ग) मानलनीछ्न्न्दनस िञ्चदश ििाा ः र्िन्ति। इनि लेखनेन द्वौ अङ्कौ प्रदे यौ।
(घ) रसैः रुद्रै श्छिन्ना यमनसर्लागः नशखररिी । (लक्षिस्य ररक्तस्थानिूनिाः )
4. अलङ्कारे र्ु आधाररतानां प्रश्नानाम् उत्तराठर् :- (केवलं प्रश्नत्रयम्) 3×2=6
(क) अनुप्रासस्य अलङ्कारस्य लक्षिस्य लेखनेन द्वौ अङ्कौ प्रदे यौ।
(ख) यमकस्य अलङ्कारस्य कस्यानि उदार्रिस्य लेखनेन द्वौ अङ्कौ प्रदे यौ।
(ग) उत्प्रेक्षायाः अलङ्कारस्य लक्षिस्य लेखनेन द्वौ अङ्कौ प्रदे यौ।
(घ) न्तिष्टैः िदै रनेकाथाा नर्धाने श्लेर् इष्यते। (लक्षिस्य ररक्तस्थानिूनिाः )
खण्डः ‘ग’ पठित-अवबोधनम् 30 अङ्काः
5. पद्ांशं पठित्वा ठहदीभार्या सप्रसङ्गसरलाथं ठलखत – 1×4=4
प्रिुििद्याां शः िाि-1 “ठवद्यामृतमश्नुते” इनि िािाद् उद् धृिः ।
अथवा
प्रिुििद्याां शः िाि-4 “कमागौरवम् ” इनि िािाद् उद् धृिः ।
कस्यानि एकस्य िद्याां शस्य नर्न्दीर्ाषया प्रसङ्गां सरलाथं च लेखनेन 1+3=4 अङ्काः प्रदे याः ।
Page 4
6. गद्ाशं पठित्वा ठहदीभार्या सप्रसङ्गसरलाथं ठलखत – 1×4=4
प्रिुिगद्याां शः िाि-5 “शुकनासोपदे शः ” इनि िािाद् उद् धृिः ।
अथवा
प्रिुिगद्याां शः िाि-9 “कायं वा साधयेयम् ,दे हं वा पातयेयम् ” इनि िािाद् उद् धृिः ।
कस्यानि एकस्य गद्याां शस्य नर्न्दीर्ाषया प्रसङ्गां सरलाथं च लेखनेन 1+3=4 अङ्काः प्रदे याः ।
7. सूक्त्ोः भावाथालेखनम् :-
प्रदत्तसून्तक्तषु मात्रद्वयोः सू क्त्ोः र्ािाथं नर्न्दीर्ाषया लेखनेन िूिाा ः अङ्काः 2+2=4 प्रदे याः । 2×2=4
अथवा अथवा
अन्वयस्य ररक्तस्थानपूठताः :- (उत्तराठर्) 4×1=4
1) अन्धेन
2) असूयाा
3) जनाः
4) प्रेत्य
8. पठितपद्ांशाधाररत-उत्तराठर् :- (केवलं प्रश्नत्रयम्) 3×1=3
(क) बुन्तद्धयुक्तः सुकृिदु ष्कृिे उर्े जर्ानि।
(ख) 'योगाय' इत्यन्तस्मन् िदे चिुथी निर्न्तक्तः ।
(ग) 'कमासु' इनि िदां बहुिचने अन्ति।
(घ) 'जर्ािीर्' इत्यस्य िदस्य सन्तन्धच्छे दां = जर्ानि+इर् ।
9. पठितगद्ांशाधाररत-उत्तराठर् :- (केवलं प्रश्नत्रयम्) 3×1=3
(क) चिुिां नििादो लग्नः ।
(ख) रत्नानन ब्राह्मिाय ददौ।
(ग) 'राजानि ' इत्यन्तस्मन् िदे दीघा सन्तन्धः ।
(घ) 'कथनयत्वा' इत्यन्तस्मन् िदे क्त्वा प्रत्ययः ।
10. रे खाठङ्कतपदाठन आधृत्य प्रश्नठनमाार्ं कुरुत - (केवलं प्रश्नचतुष्टयम् ) 4×1=4
Page 5
(क) काम्
(ख) केन
(ग) कानन
(घ) केषु
(ङ) कस्य
(संस्कृत-साठहत्य-पररचयः )
11. संस्कृतसाठहत्याधाररतानां प्रश्नानाम् उत्तराठर् :- (केवलं प्रश्नचतुष्टयम्) 4×1=4
(क) चत्वारः ।
(ख) र्िर्ूनिः ।
(ग) मर्नषा : िेदव्यासः ।
(घ) 700 िोकाः ।
(ङ) सप्त काण्डानन।
12. 4×1=4
संस्कृतसाठहत्याधाररतानां प्रश्नानाम् उत्तराठर् :- (केवलं प्रश्नचतुष्टयम्)
(क) नशिराजनिजयम्।
(ख) रघुिांशाि् ।
(ग) आनदकनिना िाल्मीनकना।
(घ) कादम्बरी।
(ङ) अनर्ज्ञानशाकुिलम्।
06 अङ्काः
खण्डः 'घ' अनुप्रयुक्त-व्याकरर्म्
13. (क) गुिसन्धेः अथिा व्यञ्जनसन्धेः िररर्ाषाां नर्न्दीर्ाषया उदार्रिञ्च सांस्कृिर्ाषया 1×2=2
लेखने न 1+1=2 अङ्कौ प्रदे यौ।
(ख) ित्पुरुषसमासस्य अथिा नद्वगुसमासस्य िररर्ाषाां नर्न्दीर्ाषया उदार्रिञ्च 1×2=2
सांस्कृिर्ाषया लेखनेन 1+1=2 अङ्कौ प्रदे यौ।
(ग) कमाकारकस्य अथिा अिादानकारकस्य िररर्ाषाां नर्न्दीर्ाषया उदार्रिञ्च 1×2=2
सां स्कृिर्ाषया लेखनेन 1+1=2 अङ्कौ प्रदे यौ।
खण्डः – ‘ङ’ पािाधाररताः बहुठवकल्पीयाः प्रश्नाः 16 अङ्काः
Page 6
14. प्रदत्तवैकश्छल्पकचतुर्भ्ाः उत्तरे र्भ्ः एकं शुद्धम् उत्तरं ठचत्वा ठलखत – 16×1=16
1) घ - अन्यथा + इिः
2) ख - जर्ानि + इर्
3) घ - न + उिसिानि
4) ग - क्त्वा
5) घ - क्त
6) ग - ििु िा
7) ख - बहुव्रीनर्समासः
8) ग - िानच ििु िा
9) घ - उिराजम्
10) क - िृिीया
11) घ - सप्तमी
12) ग - सांसारः
13) घ - अनुदाराम्
14) घ - श्रे ष्ठः
15) क - नदिसेषु
16) ख - गिस्य