Page 1
ANNUAL EXAMINATION
Question Paper
2024
NCERT BASED SYLLABUS
FOR CBSE AND STATE BOARD
FOLLOWING NCERT
Page 2
Annual Exam Question Paper 2024
सत्रान्त-परीक्षा (2023-24)
कक्षा- अष्टमी
विषय:- संस्कृतम ्
समय:- सार्द्धहोराद्वय पर्णां
ू का:- षष्टि:(60)
___________________________________________________________________
छात्र/छात्रा नाम-................................................ कक्षा & वर्ग:-...............................
अनक्र
ु मांक:-................ दिनाँक:-............................ निरीक्षकस्य हस्ताक्षरम ्-…………….
प्राप्तांका:-( ) परीक्षकस्य हस्ताक्षरम ्-....................
________________________________________________________________
निर्देशा:-
1. निर्देशानस ु ारे ण सर्वाणि प्रश्नोत्तराणि प्रदत्त रिक्त स्थानेषु लेखितव्यानि।
2. प्रश्न पत्रे चत्वार: खण्डा: सन्ति।
क. अपठित अवबोधनम ्- 10 अंका:
ख. रचनात्मक लेखनम ्- 10 अंका:
ग. अनप्र ु यक्
ु त व्याकरणम ्- 15 अंका:
घ. पठित अवबोधनम ्- 25 अंका:
________________________________________________________________
खण्ड: - क ( अपठित-अवबोधनम ् )
प्रश्न:-1 निम्नगद्यांशं पठित्वा प्रश्नानाम ् उत्तराणि लिखत-5
भारतवर्षः कृषिप्रधान-दे शः। अत्र अनेके जनाः ग्रामेषु निवसन्ति। कृषकाः कृषि-कार्यं कुर्वन्ति
अन्नानि च उत्पादयन्ति। अन्नं विना कुतः जीवनम ्? कृषिकार्यं विना च कथम ् अन्नानाम ् उत्पादनम ्
भवेत ्? अतः ग्रामाणां कृषकाणां च महत्त्वम ्। केचित ् ग्रामीणाः स्वे-स्वे गह
ृ े स्थित्वा कार्याणि कुर्वन्ति।
यथा लौहकाराः लौहकार्यम ् कुर्वन्ति, कुम्भकाराः घयन ् रचयन्ति, तक्षकाः काष्ठे न मञ्चकान ्,
फलकान ् आसन्दिकाः च रचयन्ति। अनेकेषु ग्रामेषु विद्यत ु ्-सवि
ु धा न अस्ति। जलानाम ् अभावे कृषिः
अपि इष्टम ् फलं न ददाति। वस्तत ु ः ग्राम्य-जीवनम ् अति कठिनम ्। परम ् ग्रामीणाः अल्पेन एवं
सन्तष्ु टाः भवन्ति।
1. एकपदे न उत्तरत– 1×2=2
(क) भारतवर्षः कीदृशः दे श: ?
......................
(ख) के अन्नानि उत्पादयन्ति ?
.......................
2. पर्ण
ू वाक्येन उत्तरत– 2×1=2
(क) तक्षकाः किं कुर्वन्ति ?
Page 3
……………….
3. (भाषिककार्यम ्)-निर्देशानस
ु ारं उत्तरत- 1/2×2=1
(क) ‘जलानाम ् अभावे कृषिः अपि इष्टं फलं न ददाति’ इति वाक्ये कर्तृपदम ् किम ् ?
………………………..
(ख) ‘भवन्ति’ इति क्रियापदे का धात:ु ?
………………………
प्रश्न:-2 अधःप्रदत्तं चित्रं दृष्ट्वा पञ्चवाक्यानि संस्कृतेन लिखत- 1×5=5
1…………………………………………………………………………
2…………………………………………………………………………
3…………………………………………………………………………
4…………………………………………………………………………
5…………………………………………………………………………
खण्ड:- ख (रचनात्मक लेखनम ्)
प्रश्न:-3 मञ्जष
ू ात: पदानि चित्वा कथां परू मत- 1/2×10=5
(कश्चन, दरू े , नीचै:, यदा, तदा, यदि, तर्हि, परम ्, च, सहसा)
एकस्मिन ् वने…………………व्याध: जालं विस्तीर्य………………स्थित:। क्रमश: आकाशात ्
सपरिवार: कपोतराज:....................... आगच्छत ्। ………………..कपोता: तण्डुलान ्
अपश्यन ्……………. तेषां लोभो जात:। परम ् राजा सहमत: नासीत ्। तस्य यक्ति
ु :
आसीत ्……………. वने कोऽपि मनष्ु य: नास्ति।…………….कुत: तण्डुलान ् सम्भव:।
Page 4
……………. राज्ञ: उपदे शम ् अस्वीकृत्य कपोत: तण्डुलान ् खादितंु प्रवत्त
ृ : जाले………………
निपतिता:। अत: उक्तम ्………………. विदधीत न क्रियाम ्।
प्रश्न:-4 अधोलिखितानि पदानि आधत्ृ य वाक्यानि रचयत- 1×5=5
1.स्वकीयम ्-……………………………………।
2. सक्रिया-...................................................।
3. मख
ु रम ्-....................................................।
4. परकीयम ्-.................................................।
5. विषमता-..................................................।
खण्ड:-ग (अनप्र
ु यक्
ु त व्याकरणम ्)
प्रश्न:-5 निर्देशानस
ु ारं लकारपरिवर्तनं कुरुत - 1×4=4
यथा- सा शिक्षिका अस्ति। (लङ्लकार:) सा शिक्षिका आसीत ्।
1. सा अध्यापने संलग्ना भवति । ( लट्
ृ लकारे )
.............................................
2. स: त्रयोदशवर्ष कल्प: अस्ति। ( लङ्लकारे )
……………………………………………
3. महिला: तडागात ् जलं नयन्ति। ( लोट् लकारे )
…………………………………………..
4. वयं प्रतिदिनं पाठं पठाम:। ( विधिलिङ्ग लकारे )
……………………………………………..
प्रश्न:-6 अधोलिखितपदानां सन्धिविच्छे दं /सन्धि: वा विकल्पेभ्यः चिनत
ु - 1x4=4
1) कालातिगमिनी = ........... + ............
(क) कल +अतिगमिनि (ख) काल+ अतीगमिनि
(ग) काल+अतिगामीनि (घ) काल+अतिगामिनी
2) सर्य
ू + अचलः = ..................
Page 5
(क) सर्य
ु चल (ख) सर्य
ू चल:
ू चलः (घ) सर्या
(ग) सर्या ु चल:
3) तथा + एव = ............. + ............
(क) तथेव (ख) तथैव (ग) तथाव (घ) तथिव
4) वक्ष
ृ ाग्रवासी = ............. + ..............
(क) वक्ष
ृ + अग्रवासी (ख) वक्ष
ृ ः + अग्रवासी (ग) वक्ष
ृ + आग्रवासी (घ) वक्ष
ृ ा + आग्रवासी
प्रश्न:-7 उचित मेलनं कुरुत- 1/2×4=2
क. विशेष्य- पदानि ख. विशेषण- पदानि
1.अयम ् 1. संस्कृति:...........................
2. संस्कृति विशिष्टायाम ् 2. इतिहासे…………………………….
3. महत्वाधायिनी 3. प्रदे श:................................
4. प्राचीने 4. भारतभम
ू ौ…………………………
प्रश्न:- 8 उदाहरणमनस
ु त्ृ य तत
ृ ीया विभक्तिं प्रयज्
ु य रिक्त स्थानानि परू यत- 1×5=5
ु ीं गच्छति। ( मात ृ )
क. ………………….. सह पत्र
ख. ………………. विना विद्या न लभ्यते। ( परिश्रम )
ग. छात्र:............. लिखति। ( लेखनी )
घ. सरू दास: ………………अन्ध: आसीत ्। ( नेत्र )
ङ. स: ………………साकं समयं यापयति। ( मित्र )
खण्ड:-घ (पठितावबोधनम ्)
प्रश्न:-9 निम्न संवादं पठित्वा तदाधारितानां प्रश्नानाम ् उत्तराणि पर्ण ू वाक्येन लिखत- 1×4=4
(ग्रीष्मर्तौ सायंकाले विद्यद ु भावे प्रचण्डोष्मणा पीडितः वैभवः गह ृ ात ् निष्क्रामति)
वैभवः – अरे परमिन्दर्! अपि त्वमपि विद्यद ु भावेन पीडितः बहिरागतः?
परमिन्दर् – आम ् मित्र! एकतः प्रचण्डातपकालः अन्यतश्च विद्यद ु भावः परं बहिरागत्यापि पश्यामि
यत ् वायव ु ेगः तु सर्वथाऽवरुद्धः। सत्यमेवोक्तम ् ।
Page 6
ृ र्निखिला चैतन्यमयी।
प्राणिति पवनेन जगत ् सकलं, सष्टि
क्षणमपि न जीव्यतेऽनेन विना, सर्वातिशायिमल्
ू यः पवनः॥
विनय:- अरे मित्र! शरीरात ् न केवलं स्वेद बिन्दव: अपितु स्वेदधारा: इव प्रस्रवन्ति।
1. वैभवः केन पीडितः गह
ृ ात ् निष्क्रामति?
………………………..
2. परमिन्दर् बहिः आगत्य किं पश्यति?
………………………..
3. सकलं जगत ् केन प्राणिति?
………………………………………
4. ‘शरीरात ्’ इति पदे का विभक्ति:?
……………………………………….
प्रश्न:-10 निम्न श्लोकं पठित्वा तदाधारितानां प्रश्नानाम ् उत्तराणि पर्ण
ू वाक्येन लिखत- 1×4=4
यं मातापितरौ क्लेशं सहे ते सम्भवे नणृ ाम ्।
न तस्य निष्कृतिः शक्या कर्तुं वर्षशतैरपि।।
1. कौ क्लेशं सहे त?
े
…………………….
2. कदा मातापितरौ क्लेशं सहे त?
े
…………………….
3. मातापित्रोः क्लेशस्य निष्कृतिः कैः अपि कर्तुं न शक्यते?
…………………… … ..
4. ‘क्लेशम ्’ इति शब्दस्य क: अर्थ:?
………………………….
प्रश्न:-11 रे खांकित पदानि आधत्ृ य प्रश्न निर्माणं कुरुत- 1×5=5
Page 7
क. प्रसन्नताया: विषयोऽयम ्।
………………………..
ख. सर्वकारस्य घोषणा अस्ति।
………………………
ग. अहम ् स्वापराधं स्वीकरोमि।
………………………
घ. समयात ् पर्व
ू म ् आयासं करोषि।
……………………….
ङ. अम्बिका क्रोडे उपविशति।
……………………….
प्रश्न:-12 समचि
ु त कथनानां समक्षम ् ‘ आम ् ‘ तथा अनचि
ु त कथनानां समक्षं ‘ न ‘ इति लिखत-
1×5=5
क. निज निकेतनं गिरिशिखरे अस्ति। …………
ख. स्वकीयं बलं बाधकं भवति। …………….
ग. पथि हिंस्रा: पशव: न सन्ति। …………….
घ. गमनं सक
ु रम ् अस्ति। ……………….
ङ. सदै व अग्रे एव चलनीयम ्। …………….
प्रश्न:-13 भिन्नप्रकृतिकं पदं चिनत
ु - 1/2×4=2
(1) गच्छति, पठति, धावति, अहसत ्, क्रीडति। ………………..
(2) छात्र:, सेवकः, शिक्षकः, लेखिका, क्रीडकः।………………
(3) पत्रम ्, मित्रम ्, पष्ु पम ्, आम्रः, फलम ्।……………………….
(4) पथि
ृ वी, वसन्
ु धरा, धरित्री, यानम ्, वसध
ु ा।………………….
प्रश्न:-14 अधोलिखित पदानां विपरीतार्थकपदानि लिखत- 1/2×6=3
क. परु त:-...........................
ख. अनरु क्ति:-......................
Page 8
ग. समादर:-........................
घ. भीति:-..........................
ङ. वरिष्ठा-.........................
च. प्रशंसितम ्-...................
प्रश्न:- 15 समानार्थकपदानि चित्वा लिखत- 1/2x4=2
ृ व्याम ् ………………………. (क्षितौ/पर्वतेष/ु त्रिलोक्याम ्)
1. पथि
ु ोभते ……………………….. (लिखते/भाति/पिबति)
2. सश
3. बद्
ु धिमताम ् …………………….. (पर्वणाम ्/उत्सवानाम ्/विपश्चिज्जनानाम ्)
4. मयरू ाणाम ् ………………………. (शिखीनाम ्/शक
ु ानाम ्/पिकाना्म ्)
_________________________________________
Page 9
सत्रान्त परीक्षा - 2023-24
विषय:- संस्कृतम ्
कक्षा- अष्टमी
पर्णां
ू का:- षष्टि: (60)
उत्तर कुञ्जिका/ अंक योजना
_____________________________________
खण्ड:- क अपठित अवबोधनम ्- 05 अंका:
प्रश्नोत्तरम ् - 1 अपठित गद्यांशम ्-
1.एकपदे न उत्तरत-1×2=2
क. कृषिप्रधान:
ख. कृषका:
2. पर्णू वाक्येन उत्तरत-2×1=2
क. तक्षका: काष्ठे न मञ्चान ् , फलकान ् , आसन्दिका: च रचयन्ति।
3. भाषिक कार्यम ्-1/2×2=1
क. कृषि: इति कर्तृपदम ्
ख. भू धात:ु
प्रश्नोत्तरम ्- 2 चित्रं दृष्ट्वा संस्कृतेन पञ्च वाक्यानि-1×5=5
छात्रा: भिन्न- भिन्न पञ्च संस्कृत वाक्यानि रचयन्ति, अत: स्व विवेकेन अंकानि प्रदीयतानि।
_____________________
खण्ड:- ख रचनात्मक लेखनम ्-10 अंका:
प्रश्नोत्तरम ्- 3 मञ्जष ू ात: पदानि चित्वा कथा परू णम ्-1/2×10=5
क्रमशः- कश्चन , दरू े , नीचै: , यदा , तदा , यदि , तर्हि , परम ् , च , सहसा।
प्रश्नोत्तरम ्- 4 पदे न वाक्य रचना- 1×5=5
छात्रा: भिन्न पञ्च वाक्यानि रचयन्ति, अत: स्वविवेकेन अंकानि प्रदीयतानि।
_____________________________________
खण्ड:- ग अनप्र ु यक्
ु त व्याकरणम ्- 15 अंका:
प्रश्नोत्तरम ्- 5 लकार परिवर्तनम ्- 1×4=4
1. सा अध्यापने संलग्ना भविष्यति।
2. स: त्रयोदश वर्षकल्प: आसीत ्।
3. महिला: तडागात ् जलं नयन्त।ु
4. वयं प्रतिदिनं पाठं पठे म।
प्रश्नोत्तरम ्- 6 सन्धिविच्छे दम ् / सन्धि:- 1×4=4
1. घ. काल + अतिगामिनी
2. ग. सर्या ू चल:
3. ख. तथैव
4. क. वक्ष ृ + अग्रवासी
प्रश्नोत्तरम ्- 7 उचित मेलनम ् - विशेषण- विशेष्य- 1/2×4=2
1. अयम ् प्रदे श:
2. संस्कृति विशिष्टायाम ् भारतभम ू ौ
Page 10
3. महत्वाधायिनी संस्कृति:
4. प्राचीने इतिहासे
प्रश्नोत्तरम ्- 8 ततृ ीया विभक्तिं प्रयज्
ु य रिक्त स्थान परू णम ्- 1×5=5
क. मात्रा
ख. परिश्रमेण
ग. लेखन्या
घ. नेत्राभ्याम ्
ङ. मित्रेण
____________________________________
खण्ड:- घ पठित अवबोधनम ्- 25 अंका:
प्रश्नोत्तरम ्- 9 संवाद आधारित पर्ण ू वाक्येन उत्तराणि- 1×4=4
1. वैभव: विद्यद ु भावेन पीडित: गहृ ात ् निष्क्रामति।
2. परमिन्दर् बहि: आगत्य पश्यति यत ् वायव ु ेग: तु सर्वथाऽवरुद्ध:।
3. सकलं जगत ् पवनेन प्राणिति।
4. शरीरात ् इति पदे पञ्चमी विभक्ति:।
प्रश्नोत्तरम ्- 10 श्लोक आधारित पर्ण ू वाक्येन उत्तराणि- 1×4=4
1. मातापितरौ क्लेशं सहे त।े
2. नण ृ ाम ् सम्भवे मातापितरौ क्लेशं सहे त।े
3. मातापित्रो: क्लेशस्य निष्कृति: वर्षशतै: अपि कर्तुं न शक्यते।
4. क्लेशम ् इति शब्दस्य अर्थ: पीड़ा।
प्रश्नोत्तरम ्- 11 रे खांकित पदानि आधत्ृ य प्रश्न निर्माणम ्- 1×5=5
क. कस्या: विषयोऽयम ्?
ख. कस्य घोषणा अस्ति?
ग. अहम ् किम ् स्वीकरोमि?
घ. कस्मात ् पर्व ू म ् आयासं करोषि?
ङ. अम्बिका कुत्र उपविशति?
प्रश्नोत्तरम ्- 12 कथनानां समक्षम ् आम ् तथा न लेखनम ्- 1×5=5
क. आम ्
ख. न
ग. न
घ. न
ङ. आम ्
प्रश्नोत्तरम ्- 13 भिन्न प्रकृतिक पदचयनम ्- 1/2×4=2
1. असहत ्
2. लेखिका
3. मित्रम ् / आम्र:
4. यानम ्
प्रश्नोत्तरम ्- 14 विपरीतार्थकपदानि- 1/2×6=3
क. पष्ृ ठत:
ख. विरक्ति:
ग. अनादर:
घ. साहस:
Page 11
ङ. कनिष्ठा
च. निन्दितम ्/ गर्हितम ्
प्रश्नोत्तरम ्- 15 समानार्थकपदानि- 1/2×4=2
1. क्षितौ
2. भाति
3. विपश्चिज्जनानाम ्
4. शिखीनाम ्
___________________________________
।। इति।।
___________________________________
AglaSem Earn while Learn Program. Send your papers and get paid.
Contact: support@
Page 12
QUESTION PAPERS
GET PREVIOUS YEAR QUESTION PAPERS FOR ALL CLASSES FOR CBSE, ISCSE, ISC AND ALL ALL
STATE BOARDS HERE AT
Andhra Pradesh Board Question Papers
BOARD
WISE Assam Board Question Papers
Bihar Board Question Papers
Chhattisgarh Board Question Papers
Goa Board Question Papers
Gujarat Board Question Papers
Haryana Board Question Papers
Himachal Pradesh Board Question Papers
J&K State Board Question Papers
Jharkhand Board Question Papers
Karnataka Board Question Papers
Kerala Board Question Papers
Madhya Pradesh Board Question Papers
Maharashtra State Board Question Papers
Manipur Board Question Papers
Meghalaya Board Question Papers
Mizoram Board Question Papers
Nagaland Board Question Papers
Orissa Board Question Papers
Punjab Board Question Papers
Rajasthan Board Question Papers
Tamil Nadu Board Question Papers
Telangana State Board Question Papers
Tripura Board Question Papers
Uttarakhand Board Question Papers
Uttar Pradesh (UP) Board Question Papers
West Bengal (WB) Board Question Papers