CUET UG 2024 Question Paper Geography

CUET UG
ENTRANCE
PREVIOS YEAR
QUESTION PAPER
OLD PAPERS • OFFICIAL QUESTION
PAPERS • YEAR 2024 • PDF
DOWNLOAD • FREE READING

2024 MAY
MAY 2024

AGLASEM
Mock Test | Study Material | Notes

More Information: www.

Test Booklet No. Subject : GEOGRAPHY Test Booklet Code
টেষ্ট বুকলেে সংখ্যা
Code : 313 EAS টেষ্ট বুকলেে টকাড >

A
Medium : English and Assamese
(Do not open this Test Booklet until you are asked to do so)
(অনুমতি টনাল াৱালেলক এই বুকলেে নুখ্ুতেবা)

Time Allowed : 45 minutes Maximum Marks : 200 Total Questions : 50 Number of questions to be answered : 40
নিৰ্ানধ সময় : 45 ন নিট য়ৰ্াচ্চমিম্ব
ধ : 200 ুঠমপ্ৰশ্ন : 50 উত্ত মকন ্লগী ামপ্ৰশ্ন ময়ংখ্যা : 40
Kindly read the Instructions given on this Page and Back Page carefully before attempting this Question Paper.
মএই প্ৰশ্নকাকি উত্তৰ কৰাৰ আগলি ৃষ্ঠাি তিয়া তনলিেশনাসমূহ ভােলক ত়িবা।
Important Instructions for the Candidates : ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ বালব গুৰুত্ব ূৰ্ তনলিে
ে শনাসমূহ :
1. This Test Booklet contains 50 questions printed in English and 1. টটষ্টম ্ুকৰলটখ্িসম 50ম টাম প্ৰশ্নম ইং াজীসম আৰুম অয় ী াম ছৰ াৱাম
Assamese. Out of these, the candidate is required to answer
হৈৰছ।ম ীক্ষাৰ্থীময়কৰলমই া মনিমটকাৰিাম40মটামপ্ৰশ্ন মউত্ত মকন ্ম
any 40 questions. If a candidate answers more than 40
questions, the first 40 answered questions will be considered লানগ্।ম িনিম টকাৰিাম ীক্ষাৰ্থীৰ ম 40ম সাসককম অনৰ্কম প্ৰশ্ন ম উত্ত ম
for evaluation. কৰ মটসৰেমপ্ৰৰ্থ ম াম40মটামপ্ৰশ্ন মউত্ত মটৈম ািমনি ামৈ’্।
2. When you are given the OMR Answer Sheet, fill in your 2. OMRম ষ্ঠ ৃ াসম টসা া ম উ ািািৰ্া ম টকৱলম নীো/ক’োম কলৰ ৰ ম
particulars on it carefully with blue/black ball point pen only. ূ ণমকন ্া।ম
3. Use only Blue/Black Ball Point Pen for marking responses.
3. ানকধঙ ম্াৰ্মটকৱল িীলা/ক’লামন িঁ াৈী মকল ম্যৱৈা মকন ্া।
4. The CODE for this Test Booklet is A. Make sure that the
CODE printed on the OMR Answer Sheet is the same as that 4. টটষ্টম্ুকৰলট মক’ডমA ।মOMRম ৃষ্ঠাসমক’ডমএৰকমছৰ াৱামহৈৰছৰিম
on this Test Booklet. Also ensure that your Test Booklet No. সা ম প্ৰনসম নিশ্চিসম ৈ’্া।ম সাৰ া ন ম নিশ্চিসম ৈ’্াম টিম টসা া ম টটষ্টম
and OMR Answer Sheet No. are exactly the same. In case of ্ুকৰলট ম িম্ব ম আৰুম OMRম ষ্ঠ ৃ াসম িম্ব ম এৰকম আৰছৰিম িাই।ম িনিম
discrepancy, the candidate should immediately report the ই াসম নিন্নসাম ৰ্থাৰকম টসৰেম ন্ষ ৰটাম ইিনিশ্চজউৰলট ম সৎক্ষিাসম
matter to the Invigilator for replacement of both the Test
Booklet and the OMR Answer Sheet. No claim in this regard জিা্ম লানগ্ম আৰুম টটষ্টম ্ুকৰলট,ম OMRম ষ্ঠ ৃ াসম য়লনিম কন ম ল'্
will be entertained after five minutes from the start of the লানগ্ ।ম ীক্ষাম আ ম্ভম টৈাৱা ম ািঁ ম ন নিটম াছসম এইম ন্ষ সম
examination. টকাৰিামিা্ীমআ নত্তমিাৰ্থানক্।
5. Before attempting the question paper kindly check that this 5. প্ৰশ্নমএৰটন্ডমক া মআগৰসম া্মলানগ্মটিম্ুকৰলটখ্িসম ুঠম ষ্ঠ ৃ া 28
Test Booklet has total 28 pages and OMR Answer Sheet আৰুম OMRম উত্ত ম ষ্ঠ ৃ াৰ্া ম এৰকম ষ্ঠ ৃ ািুক্তম আৰছৰিম িাই।ম
consists of one sheet. At the start of the examination within
first five minutes, candidates are advised to ensure that all ীক্ষাৰ্থীজিকম উ ৰিশম নি াম ৈ ম জাৰসম ীক্ষাম আ ম্ভম টৈাৱা ম
pages of Test Booklet and OMR Answer Sheet are properly ঠঠকম ািঁ ম ন নিট ম নিস সম লক্ষযম কৰ ম টটষ্টম ্ুকৰলটম আৰু OMRম
printed and they are not damaged in any manner. ৃ ামঠঠক ৰসমছৰ াৱামহৈৰছমটিমিাইমআৰুমটকাৰিাম ষ্ঠ
ষ্ঠ ৃ ামক্ষনসমহৈৰছম
6. Each question has four answer options. Out of these four টিনক?
options choose the MOST APPROPRIATE OPTION and 6. প্ৰনসৰটামপ্ৰশ্ন মউত্ত ম ান টামন্কল্পমআৰছ।মএইম ান টামন্কল্প মঅতি
darken/blacken the corresponding circle on the OMR Answer উত্তম তবকল্পলোম ্াছনিম কন ম OMRম উত্ত ম শ্চিকা ম িীলা/ক’লাম
Sheet with a Blue/Black Ball Point Pen.
কলৰ ৰ মdarkমকন ্া।
7. Five (5) marks will be given for each correct answer. One (1) 7. প্ৰনসৰটাম শুদ্ধম উত্ত ম ্াৰ্ম (5)ম িম্ব ম প্ৰিািম ক াম ৈ’্।ম প্ৰনসৰটাম
mark will be deducted for each incorrect answer. If more than
one circle is found darkened/blackened for a question, then it অশুদ্ধমউত্ত ম্াৰ্ম(1)মিম্ব মকসধিমক ামৈ’্। িনিমএটাসককমট্নছম
will be considered as an incorrect answer. Unanswered ্ৃত্তম darkম ক াম ৰ্থাৰকম টসৰেম টসৰিম প্ৰশ্ন ম উত্ত ম িুলম ্ুনলম ন্ৰ্ িাম
questions will be given no mark. P.T.O. ক ামৈ’্মআৰুমউত্ত মিক ামপ্ৰশ্নসমটকাৰিামিম্ব মনি ামিৈ’্।
কৃ . . .

Name of the Candidate (in Capital Letters) : ___________________________________________________________________
ীক্ষাৰ্থী মিা ম(ডাঙ মৈাস মআখ্ স) :
Application Number (in figures) : ______________________________________________________________________________
আৰ্িি মিম্ব ম( figuresস ) :
Roll Number (in figures) : ___________________________________________________________________________________
ট ালমিম্ব ম( figuresস ) :
Centre of Examination (in Capital Letters) : ___________________________________________________________________
ীক্ষামটকন্দ্ৰ মিা ম(ডাঙ মৈাস মআখ্ স) :
Candidate’s Signature : ____________________________ Invigilator’s Signature : ___________________________________
ীক্ষাৰ্থী ম ৈী : ইিনিশ্চজউৰলট ম ৈী :
Facsimile signature stamp of Centre Superintendent : __________________________________________________________
টকন্দ্ৰমঅৰ্ীক্ষকমFacsimile stamp ৈী :

313 EAS/A (2)

1. Who, of the following, defined Human Geography as “Conception resulting from a more synthetic
knowledge of the physical laws governing our earth and of the relations between the living beings which
inhabit it” ?
(1) Ratzel (2) Blache
(3) Taylor (4) Semple
2. ‘‘Geography is the study of human beings and environment where nature is supreme that dictates the
lifestyle of human beings.’’ Identify the geographical approach referred to in this statement from the
following.
(1) Possibilism (2) Environmental Determinism
(3) Behaviouralism (4) Humanism

3. Which of the following geographers described the ‘state/country’ as a ‘living organism’ ?
(1) French (2) German
(3) Australian (4) Indian
4. Which of the following country’s population does not have triangular shaped age-sex pyramid ?
(1) Australia (2) Bangladesh
(3) Nigeria (4) Mexico

5. Which of the following approaches was initially proposed by the International Labour Organization ?
(1) Basic needs approach (2) Income approach
(3) Capability approach (4) Welfare approach
6. Which of the following is not one of the pillars of Human Development ?
(1) Equity (2) Affordability
(3) Sustainability (4) Empowerment

7. In which country is milk transported from farms to factories through pipelines ?
(1) India (2) New Zealand
(3) Canada (4) Mexico
8. What is the pattern of settlement that develops around a lake ?
(1) Rectangular pattern (2) Linear pattern
(3) T-shaped pattern (4) Circular pattern

313 EAS/A (3)

1. ক োনে মোেৱ ভূন োল "আমোৰ পৃ থিৱী পথৰচোলেো ৰো কভৌথি থেয়ম আৰু ইয়োি বোস ৰো জীৱ-জন্তুৰ মোজৰ সম্প ক ৰ
অথি সংনেথিি জ্ঞোেৰ পৰো উদ্ভৱ ক োৱো িোৰণো" বু থল সংজ্ঞোথয়ি থৰথিল ?
(1) কৰটনজল (2) থিচ
(3) কটইলৰ (4) কিনম্পল

2. "ভূন োল হ নি মোেু আৰু পথৰনৱশৰ অিযয়ে, য'ি সনবকোচ্চ প্ৰ ৃ থিনয় মোেু ৰ জীৱেশশলী থেিকোৰণ নৰ।".এই থববৃ থিি
উনেখ ৰো কভৌন োথল দৃথিভং ী িলি উনেখ ৰো থিশনবোৰৰ পৰো থচেোক্ত ৰ
(1) সম্ভোৱেোবোি (2) পথৰনৱশ থেণকয়বোি
(3) আচৰণবোি (4) মোেৱিোবোি

3. থেম্নথলথখি ক োেজে ভূন োলথবনি 'ৰোজয/কিশ' 'জীৱন্ত জীৱ' বু থল বণকেো থৰথিল ?
(1) ফৰোচী (2) জোমকোে
(3) অনেথলয়োে (4) ভোৰিীয়

4. থেম্নথলথখি ক োেখে কিশৰ জেসংখযোৰ থিন োণীয় আ ৃ থিৰ বয়স-থলং থপৰোথমড নাই ?
(1) অনেথলয়ো (2) বোংলোনিশ
(3) েোইনজথৰয়ো (4) কমথিন ো

5. আন্তঃৰোেীয় শ্ৰথম সংস্থোই প্ৰিমনি থেম্নথলথখি ক োেনটো পদ্ধথিৰ প্ৰস্তোৱ থিথিল ?
(1) কমৌথল প্ৰনয়োজেীয়িোৰ দৃথিভং ী (2) উপোজকেৰ পদ্ধথি
(3) সোমিকযৰ পদ্ধথি (4) লযোণমূ ল দৃথিভং ী

6. িলৰ ক োেনটো মোেৱ উন্নয়েৰ এটো স্তম্ভ নহয় ?
(1) সমিো (2) সু লভ মূ লযি কপোৱো যোয়।
(3) সু থস্থৰিো (4) ক্ষমিোয়ে
7. ক োেখে কিশি পোইপলোইেৰ জথৰয়নি ক ো-শোলৰ পৰো োৰখোেোশল োখীৰ পথৰব ণ ৰো য় ?
(1) ভোৰি (2) থেউথজনলণ্ড
(3) োেোডো (4) কমথিন ো

8. এটো হ্ৰিৰ চোথৰওফোনল থব থশি ক োৱো বসথিৰ আথ ক থ ?
(1) আয়িো োৰ আথ ক (2) হৰথখ আথ ক
(3) টি-আ ৃ থিৰ আথ ক (4) বৃ ত্তো োৰ আথ ক

313 EAS/A (4)
9. Which of the following is not a push factor for the migration of the rural population in India ?
(1) High population pressure on the land
(2) Availability of regular work
(3) Lack of basic infrastructural facilities like health care, education, etc
(4) Local conflicts
10. When and by whom was the first Human Development Report published ?
(1) WHO in 1992 (2) UNDP in 1992
(3) WHO in 1991 (4) UNDP in 1990
11. Among the following, which was the least populated state in 2011 ?
(1) Haryana (2) Tripura
(3) Jharkhand (4) Sikkim
12. Which of the following States registered the highest population growth rate during 2001 – 2011 ?
(1) Karnataka (2) Tamil Nadu
(3) Rajasthan (4) Maharashtra
13. Dhani is an example of __________________ type of rural settlements.
Fill in the blank with the correct option.
(1) Hamleted (2) Dispersed
(3) Semi-clustered (4) Clustered
14. Which of the following towns developed as a satellite town ?
(1) Rohtak (2) Sindri (3) Dispur (4) Mhow
15. ____________________ is an example of ancient towns in India.
Fill in the blank with the correct option.
(1) Madurai (2) Hyderabad (3) Kolkata (4) Delhi
16. ‘Boro’, ‘Aman’ and ‘Aus’ are _________________ .
Fill in the blank with the correct option.
(1) tribes which are found in the north-eastern part of India
(2) types of folk dance
(3) names of rice crops
(4) types of cotton crop

313 EAS/A (5)

9. থেম্নথলথখি ক োেনটো ভোৰিৰ গ্ৰোময জেসংখযোৰ প্ৰব্ৰজেৰ বোনব এ প্ৰভোৱশোলী োৰ নহয় ?
(1) ভূথমৰ ওপৰি জেসংখযোৰ উচ্চ চোপ
(2) থেয়মীয়ো োমৰ উপলব্ধিো
(3) স্বোস্থয কসৱো, থশক্ষো আথিৰ িনৰ কমৌথল আন্তঃ োাঁিথেৰ অভোৱ।
(4) স্থোেীয় সংঘোিসমূ

10. ক থিয়ো আৰু োৰ দ্বোৰো প্ৰিম মোেৱ উন্নয়ে প্ৰথিনবিে প্ৰ োশ ৰো হ থিল ?
(1) 1992 চেি, ডথিউ. এইচ. অ'. ৰ দ্বোৰো (2) 1992 চেি ইউ. এে. থড. থপ. ৰ দ্বোৰো
(3) 1991 চেি, ডথিউ. এইচ. অ'. ৰ দ্বোৰো (4) 1990 চেি ইউ. এে. থড. থপ. ৰ দ্বোৰো

11. িলি উনেখ ৰো ৰোজযসমূ ৰ থভিৰি 2011 চেি আটোইিশ ম জেবসথিপূ ণক ৰোজয ক োেখে আথিল ?
(1) োথৰয়োেো (2) থিপু ৰো (3) ঝোৰখণ্ড (4) থিথ ম

12. থেম্নথলথখি ক োেখে ৰোজযই 2001-2011 ৰ সময়নিোৱোি সবকোথি জেসংখযো বৃ থদ্ধৰ োৰ পঞ্জীয়ে থৰথিল ?
(1) ণকোট (2) িোথমলেোডু (3) ৰোজস্থোে (4) ম োৰোে

13. িোেী হ নি ______________ প্ৰ োৰৰ গ্ৰোময বসথিৰ উিো ৰণ।
খোলী ঠোইথখথে সঠি থব নেনৰ পূ ৰণ ৰ ।
(1) ক মনলনটড (2) থবথক্ষপ্ত হ পৰো (3) অিক-ক োটযু ক্ত (4) ক োটযু ক্ত

14. িলৰ ক োেখে চ ৰ উপগ্ৰ ে ৰ থ চোনপ থব থশি ৰো হ থিল ?
(1) কৰো ি (2) থিন্দ্ৰী (3) থিশপু ৰ (4) মোউ

15. ___________________ হ নি ভোৰিৰ প্ৰোচীে চ ৰসমূ ৰ এ উিো ৰণ।
খোলী ঠোইথখথে সঠি থব নেনৰ পূ ৰণ ৰ
(1) মোদুৰোই (2) োয়িৰোবোি (3) ল োিো (4) থিেী

16. 'বনৰো', 'অমে', আৰু 'আউি' 'ল _______________
খোলী ঠোইথখথে সঠি থব নেনৰ পূ ৰণ ৰ
(1) ভোৰিৰ উত্তৰ-পূ ব অংশি কপোৱো জেজোথি (2) কলো েৃ িযৰ প্ৰ োৰসমূ
(3) িোে শসযৰ েোম (4) পো শসযৰ প্ৰ োৰসমূ

313 EAS/A (6)

17. Pykara Hydroelectric Plant was built in ________________.
Fill in the blank with the correct option.
(1) 1929 (2) 1931
(3) 1932 (4) 1942

18. The total utilisable water resources in India is about __________________ cubic km.
Fill in the blank with the correct option.
(1) 4,000 (2) 1,969
(3) 1,869 (4) 1,122

19. The first radio programme was broadcast in India in ______________.
Fill in the blank with the correct option.
(1) 1910 (2) 1913
(3) 1923 (4) 1932

20. Which of the following is a land-locked harbour ?
(1) Paradwip port
(2) Tuticorin port
(3) Haldia port
(4) Visakhapatnam port

21. Which of the following ports is confronted with the problem of silt accumulation ?
(1) Mumbai port (2) New Mangalore port
(3) Kolkata port (4) Paradwip port

22. Where is the headquarter of the ‘Organisation of the Petroleum Exporting Countries’ (OPEC) ?
(1) Montevideo (2) Vienna
(3) Minsk (4) Aden

23. The General Agreement on Tariffs and Trade (GATT) was transformed into the World Trade Organization
in _________________.
Fill in the blank with the correct option.
(1) 1995 (2) 1991
(3) 2005 (4) 1976

313 EAS/A (7)
17. পোই োৰো জলথবদুযৎ প্ৰ েনটো ________________ ি থেমকোণ ৰো হ থিল।
খোলী ঠোইথখথে সঠি থব নেনৰ পূ ৰণ ৰোাঁ ।
(1) 1929 চে (2) 1931 চে (3) 1932 চে (4) 1942 চে

18. ভোৰিি মু ঠ বযৱ োৰনযো য পোেীৰ সম্পি প্ৰোয় ________________ ঘে থ নলোথমটোৰ।
খোলী ঠোইথখথে সঠি থব নেনৰ পূ ৰণ ৰোাঁ ।
(1) 4,000 (2) 1,969
(3) 1,869 (4) 1,122
19. প্ৰিম কৰথডঅ' োযকসূচী ভোৰিি ________________ ি সম্প্ৰচোৰ ৰো হ থিল।
খোলী ঠোইথখথে সঠি থব নেনৰ পূ ৰণ ৰোাঁ ।
(1) 1910 চে (2) 1913 চে
(3) 1923 চে (4) 1932 চে

20. িলৰ ক োেনটো স্থলনবথিি বন্দৰ ?
(1) কপৰোদ্বীপ বন্দৰ (2) টুটিন োথৰে বন্দৰ
(3) োলথিয়ো বন্দৰ (4) থবশোখোপত্তেম বন্দৰ

21. িলৰ ক োেনটো বন্দৰি পলস জমো ক োৱোৰ সমসযোৰ সন্মু খীে হ নি ?
(1) মু ম্বোই বন্দৰ (2) েিুে মোং োনলোৰ বন্দৰ
(3) ল োিো বন্দৰ (4) কপৰোদ্বীপ বন্দৰ

22. "কপট্ৰ'থলয়োম ৰপ্তোথে ৰো কিশসমূ ৰ সং ঠে" (অ' থপইথচ) ৰ মু খয োযকোলয় 'ি আনি ?
(1) মনেথভথডও (2) থভনয়েো
(3) থমেস্ক (4) এনডে

23. শুল্ক আৰু বোথণজযৰ ওপৰি সোিোৰণ চুথক্ত (থজ. এ. টি. টি.) থবশ্ব বোথণজয সংস্থোশল _____________ চেি ৰূ পোন্তথৰি ৰো
হ থিল ।
খোলী ঠোইথখথে সঠি থব নেনৰ পূ ৰণ ৰোাঁ ।
(1) 1995 চে (2) 1991 চে
(3) 2005 চে (4) 1976 চে

313 EAS/A (8)

24. Canberra was planned by ______________.
Fill in the blank with the correct option.
(1) Patrick Geddes (2) Walter Burley Griffin
(3) Jean Gottmann (4) George Zipf
25. Match List-I with List-II :
List-I
List-II
(Approaches in Human
(Broad features)
Geography)
(I) Identifying the uniqueness of any region and
(A) Areal Differentiation
understanding how and why it is different
(II) Application of quantitative techniques in
(B) Spatial Organisation
Geography
(III) Discontent with quantitative revolution and its
(C) Behavioural School
dehumanized manner of doing Geography
(D) Post-modernism (IV) Focus on local context

Choose the correct answer from the options given below :
(1) (A) – (I), (B) – (II), (C) – (III), (D) – (IV)
(2) (A) – (I), (B) – (III), (C) – (II), (D) – (IV)
(3) (A) – (I), (B) – (II), (C) – (IV), (D) – (III)
(4) (A) – (III), (B) – (IV), (C) – (I), (D) – (II)
26. Identify from the following, the correct statements with reference to the characteristics of intensive
subsistence agriculture dominated by wet paddy cultivation.
(A) Land holdings are very small due to the high density of population.
(B) Farmers work with the help of family labour leading to intensive use of land.
(C) Farm yard manure is used to maintain the fertility of the soil.
(D) The yield per unit area is low, but productivity per labour is high.
Choose the correct answer from the options given below :
(1) (A), (B) and (D) only
(2) (A), (C) and (D) only
(3) (A), (B) and (C) only
(4) (B), (C) and (D) only

313 EAS/A (9)
24. ক েনবৰোৰ পথৰ েেো থৰথিল ______________ ।
খোলী ঠোইথখথে সঠি থব নেনৰ পূ ৰণ ৰোাঁ ।
(1) কপট্ৰি ক নডি (2) ৱোল্টোৰ বোথলক থগ্ৰথফে
(3) থজে টনমে (4) জজক থজপফ
25. তালিকা-I িোলিকা-IIৰ হসনি থমলোব।
তালিকা-I তালিকা-II
(মানৱ ভূগ ািৰ দৃলিভং ী) (লিস্তৃত বিলিিযসমমূ হ)
(A) এথৰনয়ল থডফনৰথিনয়চে (I) থযন োনেো অঞ্চলৰ অেেযিো থচেোক্ত ৰো আৰু ই ক নেশ আৰু থ য় পৃ ি
কসয়ো বু থজ কপোৱো।
(B) স্থোে ি সং ঠে (II) ভূন োলি পথৰমোণ ি ক ৌশলৰ প্ৰনয়ো ।
(C) আচৰণ ি থবিযোলয় (III) পথৰমোণ ি থবপ্লৱ আৰু ইয়োৰ ভূন োল ৰোৰ অমোেৱীয় পদ্ধথিৰ প্ৰথি
অসন্তুথি।
(D) উত্তৰ-আিু থে িোবোি (IV) স্থোেীয় প্ৰসং ৰ ওপৰি গুৰু ত্ব থিয়ো।
িলি থিয়ো থব েসমূ ৰ পৰো সঠি উত্তৰনটো বোিথে ৰোাঁ ।
(1) (A) – (I), (B) – (II), (C) – (III), (D) – (IV)
(2) (A) – (I), (B) – (III), (C) – (II), (D) – (IV)
(3) (A) – (I), (B) – (II), (C) – (IV), (D) – (III)
(4) (A) – (III), (B) – (IV), (C) – (I), (D) – (II)
26. থেনম্নোক্তনবোৰৰ পৰো আৰ্দ্ক িোে কখথিৰ দ্বোৰো প্ৰভোথৱি থেথবড় জীথৱ ো ৃ থিৰ হবথশিযসমূ ৰ সন্দভক ি সঠি থববৃ থিনবোৰ থচেোক্ত
ৰ ।
(A) জেসংখযোৰ উচ্চ ঘেত্বৰ বোনব ভূথমৰ অথি োৰ অথি সৰু ।
(B) ৃ ি স নল পোথৰবোথৰ শ্ৰমৰ স োয়ি োম নৰ যোৰ ফলি ভূথমৰ বযোপ বযৱ োৰ য়।
(C) মোটিৰ উবকৰিো বজোই ৰোথখবশল ফোমক য়োডকৰ সোৰ বযৱ োৰ ৰো য়।
(D) প্ৰথি এ এনল োৰ উৎপোিে ম থ ন্তু প্ৰথি শ্ৰমৰ উৎপোিেশীলিো কবথি।
িলি থিয়ো থব েসমূ ৰ পৰো সঠি উত্তৰনটো বোিথে ৰোাঁ ।
(1) ক ৱল (A), (B) আৰু (D) (2) ক ৱল (A), (C) আৰু (D)
(3) ক ৱল (A), (B) আৰু (C) (4) ক ৱল (B), (C) আৰু (D)

313 EAS/A ( 10 )

27. Arrange the following agricultural regions from equator to pole :
(A) Commercial grain farming in the Prairies
(B) Reindeer rearing by the Eskimos
(C) Tea plantations of north-east India
(D) Primitive subsistence farming in Indonesia
Choose the correct answer from the options given below :
(1) (C), (D), (A), (B) (2) (D), (C), (A), (B)
(3) (D), (C), (B), (A) (4) (C), (D), (B), (A)

28. Arrange the following as per the stages of demographic transition model :
(A) Population growth is slow due to high birth and high death rate.
(B) Fertility remains high, but mortality declines at a faster pace.
(C) Fertility declines at a faster pace, but mortality declines gradually.
(D) Population growth is slow due to low birth and low death rate.
Choose the correct answer from the options given below :
(1) (A), (B), (C), (D) (2) (A), (C), (B), (D)
(3) (D), (B), (C), (A) (4) (D), (C), (B), (A)
29. Match List-I with List-II :
List-I List-II
(Station) (Trans-Continental Railway)
(A) Chita (I) Australian Trans-Continental Railway

(B) Winnipeg (II) Union Pacific Railway

(C) Broken Hill (III) Trans-Siberian Railway

(D) Chicago (IV) Trans-Canadian Railway

Choose the correct answer from the options given below :
(1) (A) – (I), (B) – (II), (C) – (III), (D) – (IV)
(2) (A) – (III), (B) – (IV), (C) – (I), (D) – (II)
(3) (A) – (II), (B) – (I), (C) – (IV), (D) – (III)
(4) (A) – (III), (B) – (II), (C) – (IV), (D) – (I)

313 EAS/A ( 11 )
27. থবিু ব কৰখোৰ পৰো কমৰু িণ্ডশলন থেম্নথলথখি ৃ থি অঞ্চলসমূ সনজোৱোাঁ
(A) কপ্ৰইৰীস লৰ বযৱসোথয় কখথি
(B) এথস্কনমোস নল কৰইেডীয়োৰ পোলে ৰো
(C) উত্তৰ-পূ ব ভোৰিৰ চো বোথ চো
(D) ইনণ্ডোনেথিয়োি আথিম ৃ থি জীথৱ ো
িলি থিয়ো থব েসমূ ৰ পৰো সঠি উত্তৰনটো বোিথে ৰোাঁ ।
(1) (C), (D), (A), (B) (2) (D), (C), (A), (B)
(3) (D), (C), (B), (A) (4) (C), (D), (B), (A)

28. জে োাঁিথে ি পথৰৱিক ে আথ ক ৰ পযকোয় অেু সথৰ থেম্নথলথখিনবোৰ সনজোৱোাঁ
(1) উচ্চ জন্ম আৰু উচ্চ মৃ িুযৰ োৰৰ বোনব জেসংখযো বৃ থদ্ধ মন্থৰ য়।
(2) উবকৰিো উচ্চ হ িোন থ ন্তু মৃ িুযৰ োৰ দ্ৰুি থিি হ্ৰোস পোয়।
(3) উবকৰিো দ্ৰুি থিি হ্ৰোস পোয় থ ন্তু মৰণশীলিো ক্ৰমোন্বনয় হ্ৰোস পোয়।
(4) জন্ম আৰু মৃ িুযৰ োৰ ম ক োৱোৰ বোনব জেসংখযো বৃ থদ্ধ িীৰ থিি য়।
িলি থিয়ো থব েসমূ ৰ পৰো সঠি উত্তৰনটো বোিথে ৰোাঁ ।
(1) (A), (B), (C), (D) (2) (A), (C), (B), (D)
(3) (D), (B), (C), (A) (4) (D), (C), (B), (A)

29. তালিকা-I তালিকা-II ৰ হসনি থমনলোৱোাঁ ।
তালিকা-I তালিকা-II
(ষ্টিচন) (ষ্টেন্স-কলিগনগেি ষ্টৰ 'িগৱ)
(A) থচিো (I) অনেথলয়োে কট্ৰি- থেনেনেল কৰ 'লনৱ
(B) উইথেনপ (II) ইউথেয়ে এণ্ড কপথচথফ কৰ 'লনৱ
(C) ব্ৰন ে থ ল (III) কট্ৰি-চোইনবথৰয়োে কৰ 'লনৱ
(D) থচ োন ো (IV) কট্ৰি- োেোথডয়োে কৰ 'লনৱ
িলি থিয়ো থব েসমূ ৰ পৰো সঠি উত্তৰনটো বোিথে ৰোাঁ ।
(1) (A) – (I), (B) – (II), (C) – (III), (D) – (IV) (2) (A) – (III), (B) – (IV), (C) – (I), (D) – (II)
(3) (A) – (II), (B) – (I), (C) – (IV), (D) – (III) (4) (A) – (III), (B) – (II), (C) – (IV), (D) – (I)

313 EAS/A ( 12 )

30. Arrange the following copper mines in North to South direction :
(A) Alwar
(B) Bhilwara
(C) Khetri
(D) Udaipur
Choose the correct answer from the options given below :
(1) (B), (D), (C), (A) (2) (C), (B), (A), (D)
(3) (B), (C), (D), (A) (4) (C), (A), (B), (D)

31. Arrange the agricultural development of India in chronological order from Independence to the present
day :
(A) Green Revolution
(B) Agro-Climatic Planning
(C) Intensive Agricultural District Programme
(D) National Mission for Sustainable Agriculture
Choose the correct answer from the options given below :
(1) (C), (A), (B), (D) (2) (B), (C), (D), (A)
(3) (B), (A), (D), (C) (4) (D), (A), (C), (B)

32. Match List-I with List-II :
List-I List-II
(Energy Type) (Key Locations/Regions)
(A) Nuclear energy (I) Gujarat and Rajasthan
(B) Wind energy (II) West Coast of India
(C) Tidal energy (III) Tarapur
(D) Geothermal energy (IV) Manikaran

Choose the correct answer from the options given below :
(1) (A) – (I), (B) – (III), (C) – (II), (D) – (IV)
(2) (A) – (III), (B) – (I), (C) – (II), (D) – (IV)
(3) (A) – (III), (B) – (IV), (C) – (I), (D) – (II)
(4) (A) – (II), (B) – (IV), (C) – (III), (D) – (I)

313 EAS/A ( 13 )
30. উত্তৰৰ পৰো িথক্ষণ থিশি িলি উনেখ ৰো িোমৰ খথেসমূ সনজোৱোাঁ
(A) আলৱোৰ (B) থভলৱোৰো
(C) কখিী (D) উিয়পু ৰ
িলি থিয়ো থব েসমূ ৰ পৰো সঠি উত্তৰনটো বোিথে ৰোাঁ ।
(1) (B), (D), (C), (A) (2) (C), (B), (A), (D)
(3) (B), (C), (D), (A) (4) (C), (A), (B), (D)

31. স্বোিীেিোৰ পৰো বিক মোেশলন োলক্ৰথম ক্ৰমি ভোৰিৰ ৃ থি উন্নয়ে সনজোৱোাঁ ।
(A) কসউজ থবপ্লৱ
(B) ৃ থি-জলবোয়ু পথৰ েেো
(C) থেথবড় ৃ থি থজলো োযকসূচী
(D) ব েক্ষম ৃ থিৰ বোনব ৰোেীয় অথভযোে
িলি থিয়ো থব েসমূ ৰ পৰো সঠি উত্তৰনটো বোিথে ৰোাঁ ।
(1) (C), (A), (B), (D) (2) (B), (C), (D), (A)
(3) (B), (A), (D), (C) (4) (D), (A), (C), (B)

32. তালিকা-I তালিকা-IIৰ হসনি থমনলোৱোাঁ ।
তালিকা-I তালিকা-II
(িলিৰ ধৰণ) (মূ ি স্থান/অঞ্চিসমমূ হ)
(A) পোৰমোণথৱ শথক্ত (I) গুজৰোট আৰু ৰোজস্থোে
(B) বোয়ু শথক্ত (II) ভোৰিৰ পথিম উপকূল
(C) কজোৱোৰৰ শথক্ত (III) িোৰোপু ৰ
(D) ভূ-িোপীয় শথক্ত (IV) মথণ ৰণ
িলি থিয়ো থব েসমূ ৰ পৰো সঠি উত্তৰনটো বোিথে ৰোাঁ ।
(1) (A) – (I), (B) – (III), (C) – (II), (D) – (IV)
(2) (A) – (III), (B) – (I), (C) – (II), (D) – (IV)
(3) (A) – (III), (B) – (IV), (C) – (I), (D) – (II)
(4) (A) – (II), (B) – (IV), (C) – (III), (D) – (I)

313 EAS/A ( 14 )

33. Which of the following statements are correct with respect to land degradation ?
(A) All degraded lands are wasteland.
(B) All degraded lands may not be wasteland, but unchecked process of development may lead the
conversion to wasteland.
(C) Land degradation is permanent or temporary decline in productive capacity of the land.
(D) Waterlogged, marshy areas and gullied lands are different types of degraded lands.
Choose the correct answer from the options given below :
(1) (A), (C) and (D) only (2) (A), (B) and (D) only
(3) (A), (B) and (C) only (4) (B), (C) and (D) only
34. Identify from the following the statement which is not correct about the Rhine waterways.
(1) It is navigable for 700 km.
(2) It flows through a rich coalfield and the whole basin has become a prosperous manufacturing area.
(3) Ocean-going vessels can reach upto Cologne.
(4) It connects the industrial areas of Switzerland, France and Russia.
35. Arrange the following states in the descending order of their population density as per Census of India,
2011 :
(A) West Bengal (B) Uttar Pradesh
(C) Kerala (D) Tamil Nadu
Choose the correct answer from the options given below :
(1) (D), (A), (C), (B) (2) (A), (C), (B), (D)
(3) (B), (A), (D), (C) (4) (C), (B), (D), (A)
36. Match List-I with List-II :
List-I List-II
(Type of Town) (Example)
(A) Industrial (I) Mhow
(B) Commercial (II) Katni
(C) Transport (III) Satna
(D) Garrison (IV) Modinagar

Choose the correct answer from the options given below :
(1) (A) – (IV), (B) – (III), (C) – (II), (D) – (I) (2) (A) – (I), (B) – (III), (C) – (II), (D) – (IV)
(3) (A) – (I), (B) – (II), (C) – (IV), (D) – (III) (4) (A) – (III), (B) – (IV), (C) – (I), (D) – (II)

313 EAS/A ( 15 )

33. ভূথম অৱক্ষয়ৰ কক্ষিি িলৰ ক োেনটো থববৃ থি সঠি ?
(A) অৱক্ষয় ক োৱো স নলো ভূথম অৱথশি ভূথম।
(B) স নলো অৱেথমি ভূথম য়নিো বথজকি ভূথম ে 'বও পোনৰ, থ ন্তু উন্নয়েৰ অথেয়থিি প্ৰথক্ৰয়োৰ ফলি ইয়ো বথজকি
ভূথমশল ৰূ পোন্তথৰি ' ব পোনৰ।
(C) ভূথমৰ অৱক্ষয় হ নি ভূথমৰ উৎপোিে ক্ষমিোৰ স্থোয়ী বো অস্থোয়ী অৱেথি।
(D) জলমগ্ন, জলোশয় অঞ্চল আৰু জলোশয়যু ক্ত ভূথম হ নি থবথভন্ন প্ৰ োৰৰ অৱেথমি ভূথম।
িলি থিয়ো থব েসমূ ৰ পৰো সঠি উত্তৰনটো বোিথে ৰোাঁ ।
(1) ক ৱল (A), (C)আৰু (D) (2) ক ৱল (A), (B) আৰু (D)
(3) ক ৱল (A), (B) আৰু (C) (4) ক ৱল (B), (C) আৰু (D)
34. িলি উনেখ ৰো থববৃ থি সমূ ৰ পৰো থচেোক্ত ৰ ক োেনটো থববৃ থি ৰোইে জলপিৰ থবিনয় সঠি নহয় ?
(1) ই 700 থ নলোথমটোৰৰ বোনব চলোচলনযো য।
(2) ই এ সমৃ দ্ধ য়লো খথেৰ মোনজনৰ হব হ নি আৰু সমগ্ৰ অৱবোথ োনটো এ সমৃ থদ্ধশোলী উৎপোিে কক্ষিি পথৰণি
হ নি।
(3) ই হ নি থবশ্বৰ আটোইিশ কবথি বযৱহৃি জলপি।
(4) ই িু ইজোৰনলণ্ড, ফ্ৰোি আৰু কেিোৰনলণ্ডৰ ঔনিযোথ অঞ্চলসমূ সংনযো নৰ।
35. ভোৰিৰ 2011 চেৰ কলো থপয়ল অেু সথৰ থেম্নথলথখি ৰোজযসমূ জেসংখযোৰ ঘেত্বৰ থেম্ন োমী ক্ৰমি বযৱস্থো ৰোাঁ ।
(A) পথিম বং (B) উত্তৰ প্ৰনিশ (C) ক ৰোলো (D) িোথমলেোডু
িলি থিয়ো থব েসমূ ৰ পৰো সঠি উত্তৰনটো বোিথে ৰোাঁ ।
(1) (D), (A), (C), (B) (2) (A), (C), (B), (D) (3) (B), (A), (D), (C) (4) (C), (B), (D), (A)
36. তালিকা-I তালিকা-IIৰ হসনি থমনলোৱোাঁ ।
তালিকা-I তালিকা-II
(ন ৰৰ ধৰণ) (উদাহৰণ)
(A) ঔনিযোথ (I) কমোৱ
(B) বোথণথজয (II) োটেী
(C) পথৰব ে (III) সিেো
(D) ক থৰিে (IV) কমোিীে ৰ
িলি থিয়ো থব েসমূ ৰ পৰো সঠি উত্তৰনটো বোিথে ৰোাঁ ।
(1) (A) – (IV), (B) – (III), (C) – (II), (D) – (I) (2) (A) – (I), (B) – (III), (C) – (II), (D) – (IV)
(3) (A) – (I), (B) – (II), (C) – (IV), (D) – (III) (4) (A) – (III), (B) – (IV), (C) – (I), (D) – (II)

313 EAS/A ( 16 )

37. Identify from the following, the correct statements with reference to the metropolis.
(A) It is often the chief centre or seat of some form of activity.
(B) It could be administrative, commercial or industrial centre.
(C) It generally serves a small hinterland.
(D) It is a very large city or agglomeration of population.
Choose the correct answer from the options given below :
(1) (A), (B) and (D) only (2) (A), (C) and (D) only
(3) (A), (B) and (C) only (4) (B), (C) and (D) only

38. Match List-I with List-II :
List-I List-II
(Economic Activity) (Example)
(A) Quaternary (I) Manufacturing
(B) Secondary (II) Mining
(C) Tertiary (III) Taxi services
(D) Primary (IV) Research scientist

Choose the correct answer from the options given below :
(1) (A) – (I), (B) – (II), (C) – (III), (D) – (IV)
(2) (A) – (I), (B) – (III), (C) – (II), (D) – (IV)
(3) (A) – (IV), (B) – (I), (C) – (III), (D) – (II)
(4) (A) – (III), (B) – (IV), (C) – (I), (D) – (II)

39. Identify from the following, the correct statements with reference to oil refineries in India.
(A) Digboi is an example of market-based oil refinery.
(B) Tatipaka Oil Refinery is located in Andhra Pradesh.
(C) Numaligarh Oil Refinery is located in north-east India.
(D) Bina Oil Refinery is located in Madhya Pradesh.
Choose the correct answer from the options given below :
(1) (A), (B) and (D) only (2) (A), (B) and (C) only
(3) (A), (C) and (D) only (4) (B), (C) and (D) only

313 EAS/A ( 17 )
37. ম োে ৰৰ সন্দভক ি সঠি থববৃ থি িলি উনেখ ৰো থববৃ থিনবোৰৰ পৰো থচেোক্ত ৰোাঁ ।
(A) ই প্ৰোনয় ক োনেো িৰণৰ োযক লোপৰ মু খয ক ন্দ্ৰ বো আসে য়।
(B) ই প্ৰশোসথে , বোথণথজয বো ঔনিযোথ ক ন্দ্ৰ 'ব পোনৰ।
(C) ই সোিোৰণনি এটো সৰু অভযন্তৰীণ অঞ্চলি কসৱো আ বঢোয়।
(D) ই এখে বহুি ডোঙৰ চ ৰ বো জেসংখযোৰ সমথি।
িলি থিয়ো থব েসমূ ৰ পৰো সঠি উত্তৰনটো বোিথে ৰ ঃ
(1) ক ৱল(A), (B) আৰু (D) (2) ক ৱল (A), (C) আৰু (D)
(3) ক ৱল(A), (B)আৰু (C) (4) ক ৱল (B), (C) আৰু (D)

38. তালিকা-I তালিকা-II ৰ হসনি থমনলোৱোাঁ ।
তালিকা-I তালিকা-II
(অৰ্থ ননলতক কাৰ্থ কিাপ) (উদাহৰণ)
(A) চিুিকোংশ (I) উৎপোিে
(B) মোিযথম (II) খেে
(C) িৃিীয় পযকযোয় (III) কটথি কসৱো
(D) প্ৰোিথম (IV) নৱিণো থবজ্ঞোেী
িলি থিয়ো থব েসমূ ৰ পৰো সঠি উত্তৰনটো বোিথে ৰোাঁ ।
(1) (A) – (I), (B) – (II), (C) – (III), (D) – (IV) (2) (A) – (I), (B) – (III), (C) – (II), (D) – (IV)
(3) (A) – (IV), (B) – (I), (C) – (III), (D) – (II) (4) (A) – (III), (B) – (IV), (C) – (I), (D) – (II)
39. ভোৰিৰ কিল কশোিেো োৰৰ সন্দভক ি িলি উনেখ ৰো সঠি থববৃ থিনবোৰৰ পৰো থচেোক্ত ৰোাঁ ।
(A) থড শব হ নি বজোৰ থভথত্ত কিল কশোিেো োৰৰ এ উিো ৰণ।
(B) টোটিপো ো কিল কশোিেো োৰ অন্ধ্ৰ প্ৰনিশি অৱথস্থি।
(C) েু মলী ড় কিল কশোিেো োৰ উত্তৰ-পূ ব ভোৰিি অৱথস্থি।
(D) থবেো কিল কশোিেো োৰ মিযপ্ৰনিশি অৱথস্থি।
িলি থিয়ো থব েসমূ ৰ পৰো সঠি উত্তৰনটো বোিথে ৰোাঁ ।
(1) ক ৱল (A), (B) আৰু (D) (2) ক ৱল (A), (B) আৰু (C)
(3) ক ৱল (A), (C) আৰু (D) (4) ক ৱল (B), (C) আৰু (D)

313 EAS/A ( 18 )

40. Identify from the following, the correct statements about transportation in India.
(A) Atal Tunnel passes through Pir Panjal Range.
(B) About 80% Indian Railway track is of metre gauge.
(C) The Inland Waterways Authority was set up in 1986.
(D) Konkan Railway connects Roha in Karnataka to Mangalore in Kerala.
Choose the correct answer from the options given below :
(1) (A), (B) and (C) only
(2) (A) and (C) only
(3) (A) and (B) only
(4) (B), (C) and (D) only
Read the given passage carefully and answer the five questions that follow.
Cottage industry is the smallest manufacturing unit. The artisans use local raw materials and simple tools to
produce everyday goods in their homes with the help of their family members or part-time labour. Finished
products may be for consumption in the same household or for sale in local (village) markets. Capital and
transportation do not wield much influence as this type of manufacturing has low commercial significance and
most of the tools are devised locally. Some common everyday products produced in this sector of manufacturing
include foodstuff, fabrics, mats, containers, tools, furniture, shoes and figurines of wood from the forest, shoes,
thongs and other articles from leather, pottery and bricks from clays and stones. Goldsmiths make jewellery of
gold, silver and bronze. Some artefacts and crafts are made out of bamboo and wood obtained locally from the
forests.
Small scale manufacturing is distinguished from household industries by its production techniques and place of
manufacture (a workshop outside the home/cottage of the producer). This type of manufacturing uses local raw
materials, simple power-driven machines and semi-skilled labour. It provides employment and raises local
purchasing power. Therefore, countries like India, China, Indonesia and Brazil, etc. have developed
labour-intensive small scale manufacturing in order to provide employment to their population.
Large scale manufacturing involves a large market, various raw materials, enormous energy, specialised
workers, advanced technology, assembly-line mass production and large capital. This kind of manufacturing
developed in the last 200 years, in the United Kingdom, Northeastern USA and Europe. Now it has diffused
almost all over the world.

313 EAS/A ( 19 )
40. ভোৰিি পথৰব ণ সম্পন ক ক োেনটো থববৃ থি সঠি , িলি উনেখ ৰো থববৃ থিনবোৰৰ পৰো থচেোক্ত ৰোাঁ ।
(A) অটল সু ৰঙ্গ পীৰ পোঞ্জোল পবকিমোলোৰ মোনজনৰ পোৰ হ হ নি।
(B) প্ৰোয় 80 শিোংশ ভোৰিীয় কৰ 'লপি থমটোৰ জৰ।
(C) 1986 চেি আভযন্তৰীণ জলপি িৃকপক্ষ ঠে ৰো হ থিল।
(D) ক োং ণ কৰ 'লনৱই ণকোট ৰ কৰো ো ক ৰোলোৰ মোং োনলোৰৰ হসনি সংনযো থৰনি।
িলি থিয়ো থব েসমূ ৰ পৰো সঠি উত্তৰনটো বোিথে ৰ ঃ
(1) ক ৱল(A), (B) আৰু (C)
(2) ক ৱল(A)আৰু (C)
(3) ক ৱল(A)আৰু (B)
(4) ক ৱল (B),(C) আৰু (D)

তিত লদয়া অংিগ া সমাৱধাগন পঢা়াঁ আৰু পৰৱতী পা়াঁচ া প্ৰশ্নগিাৰৰ উত্তৰ লদয়া়াঁ ।
ঘৰু ৱো উনিযো হ নি আটোইিশ সৰু উৎপোিে ক োট। থশেীস নল কিওাঁনলো ৰ পথৰয়োলৰ সিসয বো অংশ োলীে শ্ৰথম ৰ স োয়ি
কিওাঁনলো ৰ ঘৰি হিেথন্দে সোমগ্ৰী উৎপোিে থৰবশল স্থোেীয় কেঁচো সোমগ্ৰী আৰু সৰল সাঁজুথল বযৱ োৰ নৰ। প্ৰস্তুি সোমগ্ৰীসমূ
এন টো ঘৰনি বযৱ োৰৰ বোনব 'ব পোনৰ বো স্থোেীয় ( োওাঁ) বজোৰি থবক্ৰীৰ বোনব 'ব পোনৰ, বো থবথেময়ৰ বোনব 'ব পোনৰ।মূ লিে আৰু
পথৰব েৰ ওপৰি থবনশি প্ৰভোৱ েপনৰ োৰণ এই িৰণৰ উৎপোিেৰ বোথণথজয গুৰু ত্ব ম আৰু কবথিভো সাঁজুথল স্থোেীয়ভোনৱ হিয়োৰ
ৰো য়। উৎপোিেৰ এই খণ্ডি উৎপোথিি থ িু মোে সোিোৰণ হিেথন্দে সোমগ্ৰীৰ থভিৰি আনি খোিয সোমগ্ৰী, োনপোৰ, কমট, পোি,
সাঁজুথল, আচবোব, কজোিো আৰু অৰণযৰ োঠৰ মূ থিক , কজোিো, িঙ আৰু চোমৰোৰ অেযোেয সোমগ্ৰী, মৃ ৎথশে আৰু মোটি আৰু থশলৰ
ইটো।.স্বণকথশেীস নল কসোণ, ৰূ প আৰু ব্ৰঞ্জৰ েো হিয়োৰ নৰ।থ িু মোে থশে মক আৰু োৰু থশে বেৰ পৰো স্থোেীয়ভোনৱ প্ৰোপ্ত বোাঁ আৰু
োঠৰ পৰো হিয়োৰ ৰো য়।
ক্ষুৰ্দ্ উৎপোিে ঘৰু ৱো উনিযো ৰ পৰো ইয়োৰ উৎপোিে ক ৌশল আৰু উৎপোিেৰ স্থোে (উৎপোি ৰ ঘৰ/কুটিৰৰ বোথ ৰি এটো মকশোলো)
ৰ দ্বোৰো পৃ ি ৰো য়।এই িৰণৰ উৎপোিেি স্থোেীয় কেঁচো সোমগ্ৰী, সৰল শথক্ত চোথলি যি আৰু অিক-িক্ষ শ্ৰথম বযৱ োৰ ৰো য়।ই
থেযু থক্ত প্ৰিোে নৰ আৰু স্থোেীয় ক্ৰয় ক্ষমিো বৃ থদ্ধ নৰ।কসনয়ন , ভোৰি, চীে, ইনণ্ডোনেথিয়ো আৰু ব্ৰোথজল আথি কিশসমূ ন
কিওাঁনলো ৰ জেসোিোৰণ থেযু থক্ত প্ৰিোে ৰোৰ বোনব শ্ৰম-থেথবড় ক্ষুৰ্দ্ পথৰসৰৰ উৎপোিে থব থশি থৰনি।বৃ ৎ পথৰমোণৰ
উৎপোিেি এ বৃ ৎ বজোৰ, থবথভন্ন কেঁচো সোমগ্ৰী, অপথৰসীম শথক্ত, থবনশি শ্ৰথম , উন্নি প্ৰযু থক্ত, থবিোেসভো-লোইে ণ উৎপোিে
আৰু বৃ ৎ মূ লিে জথড়ি হ িোন ।এই িৰণৰ উৎপোিে কযোৱো 200 বিৰি উত্তৰ-পূ ব ইউনৰোপৰ ইউেোইনটড থ ংডম, উত্তৰ পূ ব
ইউ.এি.এ. আৰু ইউনৰোপি থব থশি হ থিল। এথিয়ো ই প্ৰোয় সমগ্ৰ থবশ্বনি থবয়থপ পথৰনি।

313 EAS/A ( 20 )

41. The small scale manufacturing and the cottage manufacturing are distinguished on the basis of _________ .
Fill in the blank with the correct option.
(1) raw materials
(2) quantity of production
(3) production techniques
(4) scale of profits
42. Which one of the following is not a feature of small scale manufacturing ?
(1) It engages semi-skilled labour force.
(2) It provides employment and raises local purchasing power.
(3) The artisans produce goods in their homes with the help of their family members or part-time labour.
(4) It is labour intensive manufacturing.
43. From the following, identify the feature of the cottage industry :
(1) Use of advanced technology
(2) Specialized workers
(3) Finished products may be for consumption in the same household
(4) Mass production
44. Large scale manufacturing is not ___________________.
Fill in the blank with the correct option.
(1) capital intensive
(2) energy intensive
(3) technology intensive
(4) labour intensive
45. Which of the following is not a product of cottage industry ?
(1) Mat
(2) Shoes
(3) Car
(4) Basket

313 EAS/A ( 21 )
41. ক্ষুৰ্দ্ উৎপোিে আৰু ঘৰু ৱো উৎপোিে _________________ ৰ থভথত্তি পৃ ি ৰো য়।
খোলী ঠোইথখথে সঠি থব নেনৰ পূ ৰণ ৰোাঁ ।
(1) কেঁচো সোমগ্ৰী (2) উৎপোিেৰ পথৰমোণ
(3) উৎপোিে ক ৌশলসমূ (4) লোভৰ পথৰসৰ

42. ক োেনটো ক্ষুৰ্দ্ উৎপোিেৰ থবনশিত্ব নহয় ?
(1) ই অিক-িক্ষ শ্ৰথম শথক্ত থেনয়োথজি নৰ।
(2) ই থেযু থক্ত প্ৰিোে নৰ আৰু স্থোেীয় ক্ৰয় ক্ষমিো বৃ থদ্ধ নৰ।
(3) থশেীস নল কিওাঁনলো ৰ পথৰয়োলৰ সিসয বো অংশ োলীে শ্ৰথম ৰ স োয়ি কিওাঁনলো ৰ ঘৰি সোমগ্ৰী উৎপোিে নৰ।
(4) ই হ নি শ্ৰম-থেথবড় উৎপোিে।

43. িলি উনেখ ৰোনবোৰৰ পৰো, কুটিৰ উনিযো ৰ হবথশিয থচেোক্ত ৰোাঁ ।
(1) উন্নি প্ৰযু থক্তৰ বযৱ োৰ
(2) থবনশি মকচোৰী
(3) সম্পূ ণক ক োৱো সোমগ্ৰীসমূ এন টো ঘৰনি বযৱ োৰৰ বোনব 'ব পোনৰ।
(4) বযোপ উৎপোিে

44. বৃ ৎ পথৰসৰৰ উৎপোিে _______________ নহয় ।
খোলী ঠোইথখথে সঠি থব নেনৰ পূ ৰণ ৰোাঁ ।
(1) মূ লিে থেথবড় (2) শথক্ত থেথবিো
(3) থেথবড় প্ৰযু থক্ত (4) নঠোৰ শ্ৰম

45. িলৰ ক োেনটো ঘৰু ৱো উনিযো ৰ উৎপোথিি সোমগ্ৰী নহয় ?
(1) কমট (2) কজোিো
(3) োড়ী (4) বোনস্কট

313 EAS/A ( 22 )
Read the given passage carefully and answer the five questions that follow.

Jhabua district is located in the westernmost agro-climatic zone in Madhya Pradesh. It is, in fact, one of the
five most backward districts of the country. It is characterised by a high concentration of tribal population
(mostly Bhils). The people suffer due to poverty which has been accentuated by the high rate of resource
degradation, both forest and land. The Watershed Management Programmes funded by both the ministries
of “Rural Development” and “Agriculture”, Government of India, have been successfully implemented in
Jhabua district which has gone a long way in preventing land degradation and improving soil quality.
Watershed Management Programmes acknowledge the linkage between land, water and vegetation and
attempt to improve livelihoods of people through natural resource management and community
participation. In the past five years, the programmes funded by the Ministry of Rural Development alone
(implemented by Rajiv Gandhi Mission for Watershed Management) have treated 20 percent of the total
area under Jhabua district. The Petlawad block of Jhabua is located in the northernmost part of the district
and represents an interesting and successful case of Government-NGO partnership and community
participation in managing watershed programmes. The Bhils in Petlawad block, for example, (Sat Rundi
hamlet of Karravat village) through their own efforts, have revitalized large parts of Common Property
Resources (CPR). Each household planted and maintained one tree on the common property. They also have
planted fodder grass on the pasture land and adopted social-fencing of these lands for at least two years.
Even after that, they say, there would be no open grazing on these lands, but stall feeding of cattle, and they
are thus confident that the pastures they have developed would sustain their cattle in future. An interesting
aspect of this experience is that before the community embarked upon the process of management of the
pasture, there was encroachment on this land by a villager from an adjoining village. The villagers called the
Tehsildar to ascertain the rights on the common land. The ensuing conflict was tackled by the villagers by
offering to make the defaulter encroaching on the CPR, a member of their user group and sharing the
benefits of greening the common lands/pastures.

313 EAS/A ( 23 )

তিত লদয়া অংিগ া সমাৱধাগন পঢা়াঁ আৰু পৰৱতী পা়াঁচ া প্ৰশ্নগিাৰৰ উত্তৰ লদয়া়াঁ ।

ঝোবু ৱো থজলো মিযপ্ৰনিশৰ পথিমিম ৃ থি-জলবোয়ু অঞ্চলি অৱথস্থি। িৰোচলনি ই কিশৰ পোাঁচখে আটোইিশ থপিপৰো থজলোৰ
থভিৰি অেযিম। ইয়োৰ হবথশিয হ নি জেজোিীয় জেসংখযোৰ উচ্চ ঘেত্ব (কবথিভোন ই থভল)। বেোঞ্চল আৰু ভূথম উভয়নি
সম্পিৰ অৱক্ষয়ৰ উচ্চ োৰৰ ফলি বৃ থদ্ধ কপোৱো িথৰৰ্দ্িোৰ বোনব জেসোিোৰণ ক্ষথিগ্ৰস্ত হ নি।ভোৰি চৰ োৰৰ "গ্ৰোময উন্নয়ে"
আৰু " ৃ থি" মিোলয়ৰ দ্বোৰো পুাঁ থজ প্ৰিোে ৰো ৱোটোৰনশ্বড বযৱস্থোপেো োযকসূচীনবোৰ ঝোবু ৱো থজলোি সফলিোনৰ ৰূ পোয়ণ ৰো হ নি
থযনয় ভূথমৰ অৱক্ষয় প্ৰথিনৰোি ৰো আৰু মোটিৰ মোেিণ্ড উন্নি ৰোৰ কক্ষিি বহুদূৰ আগুৱোই হ নি। ৱোটোৰনশ্বড বযৱস্থোপেো
োযকসূচীসমূ ন ভূথম, পোেী আৰু ি- িথেৰ মোজৰ সংনযো স্বী ৃ থি থিনয় আৰু প্ৰো ৃ থি সম্পি বযৱস্থোপেো আৰু সোমূ থ
অংশগ্ৰ ণৰ জথৰয়নি মোেু ৰ জীথৱ ো উন্নি ৰোৰ কচিো নৰ। কযোৱো পোাঁচ বিৰি ক ৱল গ্ৰোময উন্নয়ে মিোলনয় (ৰোজীৱ োন্ধী
থমিে ফৰ ৱোটোৰনশ্বড কমনেজনমেৰ দ্বোৰো ৰূ পোয়ণ ৰো) পুাঁ থজ কযো োে িৰো োযকসূচীসমূ ন ঝোবু ৱো থজলোৰ মু ঠ এনল োৰ 20
শিোংশৰ থচথ ৎসো থৰনি। ঝোবু ৱোৰ কপটলোৱোড খণ্ডনটো থজলোখেৰ আটোইিশ উত্তৰ অংশি অৱথস্থি আৰু ই জলথবভোথজ ো
োযকসূচীসমূ পথৰচোলেো ৰোি চৰ োৰ-এে. থজ. ও. অংশীিোথৰত্ব আৰু সম্প্ৰিোয়ৰ অংশগ্ৰ ণৰ এ আ িকণীয় আৰু সফল
কক্ষি প্ৰথিথেথিত্ব নৰ। উিো ৰণস্বৰূ নপ, কপটলোৱোড় ি ৰ থভলস নল ( োৰোৱোট োাঁৱৰ সোি ৰু ণ্ডী োাঁও) কিওাঁনলো ৰ থেজৰ
প্ৰনচিোৰ জথৰয়নি সোিোৰণ সম্পথত্ত সম্পিৰ (থচ.থপ.আৰ.) বৃ ৎ অংশ পু েৰুজ্জীথৱি থৰনি। প্ৰথিনটো পথৰয়োনল সোিোৰণ
সম্পথত্তি এটো ি কৰোপণ আৰু ৰক্ষণোনবক্ষণ থৰথিল। কিওাঁনলোন চৰণীয়ো পিোৰি পশুখোিয ঘোাঁ ও কৰোপণ থৰনি আৰু
নমও দুবিৰ িথৰ এই ভূথমসমূ ৰ সোমোথজ কবৰৰ বযৱস্থো গ্ৰ ণ থৰনি। িোৰ থপিনিো, কিওাঁনলোন য় কয এই ভূথমনবোৰি
ক োনেো মু থল চৰণীয়ো পিোৰ েোিোথ ব, থ ন্তু ৰু -ম' নবোৰ কখোৱো বন্ধ থৰ থিয়ো ব আৰু কসনয়ন কিওাঁনলোন আত্মথবশ্বোসী
কয কিওাঁনলোন থব থশি ৰো চৰণীয়ো পিোৰসমূ ন ভথৱিযনি কিওাঁনলো ৰ ৰু -ম' নবোৰ ৰক্ষো থৰব।এই অথভজ্ঞিোৰ এটো
আ িকণীয় থিশ 'ল কয সম্প্ৰিোয়নটোনৱ চৰণীয়ো পিোৰৰ বযৱস্থোপেো প্ৰথক্ৰয়ো আৰম্ভ ৰোৰ পূ নবক, োিৰীয়ো োাঁৱৰ এজে
োওাঁবোসীনয় এই মোটি অথিগ্ৰ ণ থৰথিল। োাঁৱৰ কলো স নল সোিোৰণ ভূথমৰ অথি োৰ থেিকোৰণ থৰবশল ি থচলিোৰ মোথি
পঠিয়োইথিল। গ্ৰোমযস নল থচ. থপ. আৰ.-ৰ ওপৰি অথিক্ৰমে োৰী থডফল্টোৰ কিওাঁনলো ৰ বযৱ োৰ োৰী ক োটৰ এ ৰো ী
সিসয ৰোৰ প্ৰস্তোৱ থি আৰু সোিোৰণ ভূথম/চৰণীয়ো পিোৰনবোৰ কসউজীয়ো ৰোৰ সু থবিোসমূ ভো বিৰো থৰ পৰৱিী সংঘোিৰ
কমো োথবলো থৰথিল।

313 EAS/A ( 24 )

46. Petlawad block of Jhabua is located in which part of the district ?
(1) Southernmost
(2) Westernmost
(3) Northernmost
(4) Easternmost
47. Which tribal community has high concentration in the district of Jhabua ?
(1) Bhils
(2) Munda
(3) Santhal
(4) Meena
48. The Watershed Management Programmes, which have been successfully implemented in Jhabua
were funded by _____________.
Fill in the blank with the correct option.
(1) Ministry of Tourism
(2) Ministries of Rural Development and Agriculture
(3) Ministry of Road Transport and Highways
(4) Ministry of Tribal Affairs
49. Which among the following was not used by Bhils to revitalise Common Property Resources ?
(1) Plantation of fodder grass
(2) Plantation of trees
(3) Open grazing
(4) Social-fencing
50. Jhabua district is located in which agro-climatic zone of Madhya Pradesh ?
(1) Northernmost
(2) Southernmost
(3) Easternmost
(4) Westernmost

313 EAS/A ( 25 )
46. ঝোবু ৱোৰ কপটোলৱোড় ি থজলোখেৰ ক োেনটো অংশি অৱথস্থি ?
(1) আটোইিশ িথক্ষণি
(2) আটোইিশ পথিমি
(3) আটোইিশ উত্তৰি
(4) সবোনিোশ পূ ৱি

47. ঝোবু ৱো থজলোি ক োেনটো জেজোিীয় সম্প্ৰিোয়ৰ ঘেত্ব কবথি ?
(1) থভল (2) মু ণ্ডো
(3) সোন্থোল (4) মীেো

48. ঝোবু ৱোি সফলিোনৰ ৰূ পোয়ণ ৰো ৱোটোৰনশ্বড বযৱস্থোপেো োযকসূচীসমূ ৰ বোনব _______________-ৰ দ্বোৰো পুাঁ থজ কযো োে িৰো
হ থিল ।
খোলী ঠোইথখথে সঠি থব নেনৰ পূ ৰণ ৰ
(1) পযকটে মিোলয়
(2) গ্ৰোময উন্নয়ে আৰু ৃ থি মিোলয়
(3) পি পথৰব ণ আৰু ঘোইপি মিোলয়
(4) জেজোিীয় পথৰক্ৰমো মিোলয়

49. সোিোৰণ সম্পথত্ত সম্পি পু েৰু জ্জীথৱি থৰবশল থভনল থেম্নথলথখি ক োেনটো বযৱ োৰ ৰো নালিি ?
(1) পশুখোিয ঘোাঁ ৰ কৰোপণ
(2) ি- িথে কৰোপণ
(3) মু থল চৰণীয়ো পিোৰ
(4) সোমোথজ -কফথঞ্চং

50. ঝোবু ৱো থজলো মিযপ্ৰনিশৰ ক োেনটো ৃ থি-জলবোয়ু অঞ্চলি অৱথস্থি ?
(1) আটোইিশ উত্তৰি
(2) আটোইিশ িথক্ষণি
(3) সবোনিোশ পূ ৱি
(4) আটোইিশ পথিমি

313 EAS/A ( 26 )

313 EAS/A ( 27 )

313 EAS/A ( 28 )
Read carefully the following instructions : তনলিেশনাসমূহ গুৰুত্বসহকালৰ ত়ি েওঁক :
8. No candidate will be allowed to leave the OMR Answer টকাৰিাম 8. ীক্ষাৰ্থীৰ ম OMRম উত্ত ম শ্চিকাম খ্ালীম এন ্ম টিাৱান ্।ম
Sheet blank. If any OMR Answer Sheet is found blank, it িনিম টকাৰিাম উত্ত ম শ্চিকাম খ্ালীম টিখ্াম িা ম নি ীক্ষৰকম উক্তম
shall be crossed by the Invigilator with his/her signature, শ্চিকাখ্িম নি ীক্ষণম কন ম নিজ ম ৈস্তাক্ষ য়ৈম শ্চিকাখ্িম ্ানসলম
mentioning “Cancelled” on it. কন ্।
9. Do not tear or fold any page of the Test Booklet and OMR 9. টকাৰিাম ীক্ষাৰ্থীৰ ম OMRম উত্ত ম শ্চিকাখ্িম নছগা/কটা/িািঁজম
Answer Sheet. নি ামকাি মিকন
ধ ্।
10. ীক্ষাৰ্থীৰ মিাৰসমOMRমউত্ত ম শ্চিকামনিজ ময়ঠঠকমসৰ্থযৰ মিনসধম
10. Candidates are advised to ensure that they fill the correct কৰ ,ম টিৰি,ম আৰ্িি িম য়ংখ্যাম (এনিৰকশ্বিম িং)ম ক্ৰ াংকম
particulars on the OMR Answer Sheet, i.e., Application No.,
Roll No., Test Booklet No., Name, Mother’s Name, Father’s ম( ৰ ালম িম্ব ),ম ীক্ষাম ুশ্চস্তকাম য়ংখ্যা,ম িা ,ম াসৃ ম িা ,ম ন সৃ ম
Name and Signature. িা মআৰুমৈস্তাক্ষ ।
11. িনিৰৈম প্ৰশ্নৰটাসম ইং াজীম আৰুম আঞ্চনলকম িাষা ম াজসম
11. In case of any discrepancy in any question between English ন্য়ংগনসমটিখ্ামিা মটসৰিৈ’টলমইং াজীসমৰ্থকামপ্ৰশ্নৰটাকমপ্ৰাৰ্ািযম
and Hindi/Regional language version, the English version
নিম ূলযাংকি ম্াৰ্মন্ৰ্ন সমক ামৈ’্।
will be considered as the final version for evaluation.
12. খ্ু ু াম(Roughম)মকা ম্াৰ্মপ্ৰশ্নম ুশ্চস্তকাসমনি ামনিৰ্ানধ সমঠাইৰৈম
12. Rough work is to be done in the space provided for this ্যৱৈা মকন ্।
purpose in the Test Booklet only. 13. উত্ত য় ূৈম হ্িুযনসকম টেনিংম প্ৰশ্চক্ৰ াৰ ম ( electronic scanning
13. The answers will be evaluated through electronic scanning processম)ম ূলযাংকিম ক াম ৈ’্।ম অয়ম্পূণমধ অৰ্থ্াম অশুদ্ধম সৰ্থযইম
process. Incomplete or incorrect entries may render the OMRমউত্ত ম শ্চিকাকমঅিু িুক্তমনৈ াৰ মন্ৰ্ন সমকন ্ম(্ানসলম
OMR Answer Sheet invalid. কন ্)।
14. ীক্ষাৰ্থীয়কলকম জৰিাৱাম িা ম টিম OMRম উত্ত ম শ্চিকাসম
14. Candidates are advised not to fold or make any stray marks
on the OMR Answer Sheet. Use of Eraser, Nail, Blade, নিৰকাৰিাম িািঁজম অৰ্থ্াম ন হ্নম নি াৰটাম নি ম ্নৈধিূস।ম ীক্ষা ম
White Fluid/Whitener, etc., to smudge, scratch or damage in য় সম OMRম উত্ত ম শ্চিকাসম িাগম লৰগাৱাম ্াম টলৰস াম ক াম ্াম
any manner the OMR Answer Sheet during examination is ক্ষনসম ক াম নিৰকাৰিাম য়জুিঁনলম টিৰিম ্ ম (ইৰ জা ),ম িখ্,ম টেড,ম
strictly prohibited. Candidature and OMR Answer Sheet of ৱাইটিা ম ইসযানি ম ্যৱৈা ম নিনষদ্ধ।ম টকাৰিাম ীক্ষাৰ্থীৰ ম িনিম
candidates using Eraser, Nail, Blade or White ্ ,ম িখ্,ম টেডম ইসযানিম ্যৱৈা ম কৰ ম টসৰেম টসওিঁ ম ীক্ষাৰ্থীম
Fluid/Whitener to smudge, scratch or damage in any manner
shall be cancelled. টৈাৱা মটিাগযসাম্ানসলমনৈ াৰ মন্ৰ্ন সমৈ’্।
15. অন শ্চজৰিলম OMRম খ্ৰিইম OMRম উত্ত ম শ্চিকা ম এক ািম কন ।ম
15. There will be one copy of OMR Answer Sheet i.e., the ীক্ষা মঅেসম ীক্ষাৰ্থীৰ মOMRমউত্ত ম শ্চিকাখ্িমনি ীক্ষক ম
Original Copy. After the examination is over, the candidate ৈাসসম জ াম নি্।ম ীক্ষা ম টশষসম ীক্ষাৰ্থীৰ ম প্ৰশ্নম ুশ্চস্তকাখ্িম
shall hand over the OMR Answer Sheet to the Invigilator.
নিজ ম য়ৰসম কন়ি া্ম ান ্।ম িনিৰৈম টকাৰিাম ীক্ষাৰ্থীৰ ম OMRম
The candidate can take away the Test Booklet after the
examination is over. If the candidate does not hand over the উত্ত ম শ্চ ি কাখ্িম নি ীক্ষক ম ৈাসসম জ াম নিনিম নিজ ম হয়ৰসম হলম
OMR Answer Sheet to the Invigilator and goes away with ীক্ষাগৃৈমসযাগমকন ্মটখ্াৰজমটসৰেমটয়ইম ীক্ষাৰ্থী ম ীক্ষাৰ্থীম
the OMR Answer Sheet, his/her candidature shall be টৈাৱা ম টিাগযসাম ্ানসলম ক াম ৈ’্ম আৰুম টসওিঁ ম ন্ৰুৰদ্ধম আইিীম
cancelled and criminal proceedings shall also be initiated ্যৱস্থামগ্ৰৈণমক ামৈ’্।
against him/her.
16. ীক্ষাৰ্থীয়কলকম জৰিাৱাম ৈ ম টিম নিম্ননলনখ্সম ্স্তুয় ূৈম
16. Candidates are advised strictly not to carry handkerchief, any ীক্ষাগৃৈসমঅিু নসমনি ামিৈ ।মটিৰি,মৰু াল,মট া্াইলমট াি,ম
mobile phone, any type of watch, belt or wear ornaments নিৰকাৰিাম ৰ্ ণ ম ঘডী,ম ট্ল্ট,ম গৈিাম টিৰিম আঙুঠঠ,ম ট ইি,ম
like ring, chain, ear-ring, etc., electronic or communication কাণ ু নল,ম হ্িুযনসকম ্াম টিাগাৰিাগ ম আনৈলা,ম কল ,ম ট শ্চঞ্চল,ম
device, pen, pencil, eraser, sharpener and correction fluid to
্ ,মশ্বা িা ধ ,মৱাইটিা মইসযানি।ম ীক্ষাৰ্থী ম ও সমএইয় ূৈ ম
the Examination Centre. If any candidate is found possessing
any such item, he/she will not be allowed to enter the নিৰকাৰিাম এন্ৰ্ম ্স্তুম ৰ্থানকৰলওম টসওিঁ কম ীক্ষাম টকন্দ্ৰসম প্ৰৰৱশ ম
examination centre. Possession of a mobile phone or any অিু নসমনি ামিৈ’্।ম ীক্ষামগৃৈসম ীক্ষাৰ্থী য়মহয়ৰসমট া্াইলম
other aiding material as mentioned above by the candidate in ট ািম অৰ্থ্াম ও ৰ াক্তম নিৰকাৰিাম ্স্তুম ট াৱাম গ’টলম সাকম গম্ভী ম
the examination room will be treated as a serious violation উলংঘিম নৈ াৰ ম ন্ৰ্ িাম ক াম ৈ’্।ম এ াইম ীক্ষাৰ্থী ম টিাগযসাম
and it may lead to cancellation of the candidature and
্ানসলম অৰ্থ্াম িনৱষযৰসওম টিাগযসাম ্ানসল ম নিন িাম কৰঠা ম
debarring him/her from future examinations.
ন নস্থনসকলমহলমিা্ম াৰ ।
17. If a candidate violates any instructions or shows any 17. িনিম এগ াকীম ীক্ষাৰ্থীৰ ম টকাৰিাম নিৰিধ শিা ম উলংঘিম কৰ ,ম
indiscipline or misbehaviour, appropriate SPACE action will
FORbeROUGH শৃংখ্লমিংগমকৰ
WORK মঅৰ্থ্ামঅিদ্ৰমআ ণমটিখ্ুৱা ,মটসওিঁ মন্ৰুৰদ্ধম
taken including cancellation of candidature and debarring
ন্নৈসম ্যৱস্থাম গ্ৰৈণম ক াম ৈ’্ম িা ম ন্স সম িনৱষযসম আৰুম
from future examinations.
্সধ ািসম ীক্ষাৰ্থী মটিাগযসাম্ানসৰলামঅেিূ ক্ত ধ ।
18. Use of electronic/manual calculator is not allowed. 18. হ্িুযনসকম অৰ্থ্াম ট িুৰৱলম টকলকুৰলট ম (গগিাম িন্ত্ৰ)ম ্যৱৈা ম
ক ামতনলেধ।

Entrance Exams
Agricultural Entrance Exams
Architecture Entrance Exam
Arts and Humanities Entrance Exams
Commerce Entrance Examinations
Common Entrance Examinations
Computer Application Entrance Exams
Design Entrance Exams
Education Entrance Exams
Engineering Entrance Exams
Hotel Management Entrance Exams
Law Entrance Exams
MBA Entrance Exams
Media & Journalism Entrance Exams
Medical Entrance Exams
Nursing Entrance Exams
Pharmacy Entrance Exams
Science Entrance Exams
Diploma & Polytechnic
Lateral Entry