CUET UG 2024 Question Paper Sociology

CUET UG
ENTRANCE
PREVIOS YEAR
QUESTION PAPER
OLD PAPERS • OFFICIAL QUESTION
PAPERS • YEAR 2024 • PDF
DOWNLOAD • FREE READING

2024 MAY
MAY 2024

AGLASEM
Mock Test | Study Material | Notes

More Information: www.

Test Booklet No. Subject : SOCIOLOGY Test Booklet Code
ਟੈਸਟ ਪੁਸਤਿਕਾ ਨੰ. ਟੈਸਟ ਬੁੁੱ ਕਲੇ ਟ ਕੋਡ
Code : 326 EPB

A
Medium : English and Punjabi
(Do not open this Test Booklet until you are asked to do so)
(ਇਹ ਟੈਸਟ ਪੁਸਤਿਕਾ ਉਦੋਂ ਿੁੱ ਕ ਨਾ ਖੋਲਹੋ ਜਦੋਂ ਿੁੱ ਕ ਿੁਹਾਨੰ ਅਤਜਹਾ ਕਰਨ ਲਈ ਨਹੀਂ ਤਕਹਾ ਜਾਂਦਾ

Time Allowed : 45 minutes Maximum Marks : 200 Total Questions : 50 Number of questions to be answered : 40
ਸਮਾਂ ਮਨਜ਼ੂਰ : 45 ਮਮਿੰ ਟ ਕੁੱ ਲ ਅਿੰ ਕ : 200 ਕੁੱ ਲ ਸਵਾਲ : 50 ਜਵਾਬ ਮਦੁੱ ਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਸਵਾਲਾਂ ਦੀ ਮਿਣਤੀ : 40

Kindly read the Instructions given on this Page and Back Page carefully before attempting this Question Paper.
ਤਕਰਪਾ ਕਰਕੇ ਇਸ ਪਰਸ਼ਨ ਪੁੱ ਿਰ ਦੀ ਕੋਤਸ਼ਸ਼ ਕਰਨ ਿੋਂ ਪਤਹਲਾਂ ਇਸ ਪੰ ਨੇ ਅਿੇ ਤਪਛਲੇ ਪੰ ਨੇ 'ਿੇ ਤਦੁੱ ਿੀਆਂ ਹਦਾਇਿਾਂ ਨੰ ਤਿਆਨ ਨਾਲ ਪੜ੍ਹੋ।

Important Instructions for the Candidates : ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਲਈ ਜ਼ਰਰੀ ਹਦਾਇਿਾਂ :
1. This Test Booklet contains 50 questions printed in English and 1. ਇਸ ਟੈਸਟ ਪਸਮਤਕਾ ਮਵੁੱ ਚ ਅਿੰ ਿਰੇਜੀ ਅਤੇ ਪਿੰ ਜਾਬੀ ਮਵੁੱ ਚ 50 ਪਰਸ਼ਨ ਛਪੇ ਹਨ।
Punjabi. Out of these, the candidate is required to answer any ਇਹਨਾਂ ਮਵੁੱ ਚੋਂ, ਉਮੀਦਵਾਰ ਨ਼ੂਿੰ ਮਕਸੇ 40 ਪਰਸ਼ਨਾਂ ਦਾ ਉੱਤਰ ਦੇਣਾ ਲਾਜਮੀ ਹੈ I
40 questions. If a candidate answers more than 40 questions,
the first 40 answered questions will be considered for ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਉਮੀਦਵਾਰ 40 ਤੋਂ ਵੁੱ ਧ ਪਰਸ਼ਨਾਂ ਦੇ ਉੱਤਰ ਮਦਿੰ ਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਪਮਹਲੇ
evaluation. 40 ਮਦੁੱ ਤੇ ਉੱਤਰਾਂ ਦੇ ਹੀ ਮਲਾਂਕਣ ਲਈ ਮਵਚਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਿਾ।
2. When you are given the OMR Answer Sheet, fill in your 2. ਜਦੋਂ ਤਹਾਨ਼ੂਿੰ OMR ਉੱਤਰ ਪੁੱ ਤਰੀ ਮਦੁੱ ਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸਤੇ ਮਸਰਫ ਨੀਲੇ /ਕਾਲੇ
particulars on it carefully with blue/black ball point pen only. ਬਾਲ ਪਆਇਿੰ ਟ ਪੈੈੱਨ ਤੋਂ ਆਪਣੇ ਵੇਰਵੇ ਮਧਆਨ ਨਾਲ ਭਰੋ।
3. Use only Blue/Black Ball Point Pen for marking responses. 3. ਉੱਤਰ ਅਿੰ ਮਕਤ ਕਰਨ ਲਈ ਮਸਰਫ ਨੀਲੇ /ਕਾਲੇ ਬਾਲ ਪਆਇਿੰ ਟ ਪੈੈੱਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ
4. The CODE for this Test Booklet is A. Make sure that the ਕਰੋ।
CODE printed on the OMR Answer Sheet is the same as that 4. ਇਸ ਟੈਸਟ ਪਸਮਤਕਾ ਦਾ ਕੋਡ A ਹੈ। ਇਹ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਓ ਮਕ OMR ਉੱਤਰ
on this Test Booklet. Also ensure that your Test Booklet No. ਪੁੱ ਤਰੀ 'ਤੇ ਛਾਮਪਆ ਮਿਆ ਕੋਡ ਉਹ ਹੀ ਹੈ ਜੋ ਇਸ ਟੈਸਟ ਪਸਮਤਕਾ 'ਤੇ ਛਾਮਪਆ
and OMR Answer Sheet No. are exactly the same. In case of ਮਿਆ ਕੋਡ ਹੈ। ਇਹ ਵੀ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਓ ਮਕ ਤਹਾਡੀ ਟੈਸਟ ਪਸਮਤਕਾ ਨਿੰਬਰ
discrepancy, the candidate should immediately report the ਅਤੇ OMR ਉੱਤਰ ਪੁੱ ਤਰੀ ਨਿੰਬਰ ਮਬਲਕਲ ਇੁੱ ਕੋ ਮਜਹੇ ਹਨ। ਜੇਕਰ ਇਹ
matter to the Invigilator for replacement of both the Test
Booklet and the OMR Answer Sheet. No claim in this regard ਵਖ-ਵਖ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਮੀਦਵਾਰ ਤਰਿੰ ਤ ਇਸਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਜਾਂਚਕਰਤਾ ਨ਼ੂਿੰ ਦੇ ਕੇ
will be entertained after five minutes from the start of the ਉਨਹਾਂ ਤੋਂ ਟੈਸਟ ਪਸਮਤਕਾ ਅਤੇ OMR ਉੱਤਰ ਪੁੱ ਤਰੀ ਦੋਨਾਂ ਨ਼ੂਿੰ ਬਦਲ ਕੇ ਲੇ ਲਵੇ ।
examination. ਇਮਮਤਹਾਨ ਸਰ਼ੂ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਿੰ ਜ ਮਮਿੰ ਟ ਬਾਅਦ ਇਸ ਸਬਿੰ ਧ ਮਵੁੱ ਚ ਮਕਸੇ ਵੀ ਦਾਅਵੇ ਤੇ
5. Before attempting the question paper kindly check that this ਮਵਚਾਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਿਾ।
Test Booklet has total 28 pages and OMR Answer Sheet 5. ਪਰਸਨ ਪੁੱ ਤਰ ਨ਼ੂਿੰ ਹਲ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਮਹਲਾਂ ਮਕਰਪਾ ਕਰਕੇ ਜਾਂਚ ਲਵੋ ਮਕ ਇਸ ਟੈਸਟ
consists of one sheet. At the start of the examination within ਪਸਮਤਕਾ ਮਵੁੱ ਚ ਕੁੱ ਲ 28 ਪਿੰ ਨੇ ਹਨ ਅਤੇ OMR ਉੱਤਰ ਪੁੱ ਤਰੀ ਇੁੱ ਕ ਸੀਟ ਦੀ ਬਣੀ
first five minutes, candidates are advised to ensure that all ਹੋਈ ਹੈ। ਪਰੀਮਖਆ ਦੇ ਸਰ਼ੂ ਹੋਣ 'ਤੇ ਪਮਹਲੇ ਪਿੰ ਜ ਮਮਿੰ ਟਾਂ ਦੇ ਅਿੰ ਦਰ, ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਨ਼ੂਿੰ
pages of Test Booklet and OMR Answer Sheet are properly
printed and they are not damaged in any manner. ਇਹ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਸਲਾਹ ਮਦੁੱ ਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਮਕ ਟੈਸਟ ਪਸਮਤਕਾ ਅਤੇ
6. Each question has four answer options. Out of these four OMR ਉੱਤਰ ਪੁੱ ਤਰੀ ਦੇ ਸਾਰੇ ਪਿੰ ਮਨਆਂ ਨ਼ੂਿੰ ਸਹੀ ਢਿੰ ਿ ਨਾਲ ਛਾਮਪਆ ਮਿਆ ਹੈ
options choose the MOST APPROPRIATE OPTION and ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨ਼ੂਿੰ ਮਕਸੇ ਵੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਨਕਸਾਨ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਹੈ।
darken/blacken the corresponding circle on the OMR Answer 6. ਹਰੇਕ ਪਰਸ਼ਨ ਦੇ ਚਾਰ ਉੱਤਰ ਮਵਕਲਪ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਚਾਰ ਮਵਕਲਪਾਂ ਮਵੁੱ ਚੋਂ ਸਭ
Sheet with a Blue/Black Ball Point Pen. ਿੋਂ ਢੁਕਵੇਂ ਤਵਕਲਪ ਦੀ ਚੋਣ ਕਰੋ ਅਤੇ ਇੁੱ ਕ ਨੀਲੇ /ਕਾਲੇ ਬਾਲ ਪਆਇਿੰ ਟ ਪੈਨ
7. Five (5) marks will be given for each correct answer. One (1) ਨਾਲ OMR ਉੱਤਰ ਪੁੱ ਤਰੀ 'ਤੇ ਸਿੰ ਬਿੰ ਮਧਤ ਚੁੱ ਕਰ ਨ਼ੂਿੰ ਿ਼ੂੜ੍ਹਾ/ਕਾਲਾ ਕਰੋ।
mark will be deducted for each incorrect answer. If more than 7. ਹਰੇਕ ਸਹੀ ਉੱਤਰ ਲਈ ਪਿੰ ਜ (5) ਅਿੰ ਕ ਮਦੁੱ ਤੇ ਜਾਣਿੇ। ਹਰੇਕ ਿਲਤ ਉੱਤਰ ਲਈ
one circle is found darkened/blackened for a question, then it ਇੁੱ ਕ (1) ਅਿੰ ਕ ਕੁੱ ਮਟਆ ਜਾਵੇਿਾ। ਜੇਕਰ ਮਕਸੇ ਪਰਸ਼ਨ ਲਈ ਇੁੱ ਕ ਤੋਂ ਵੁੱ ਧ ਚੁੱ ਕਰ
will be considered as an incorrect answer. Unanswered
questions will be given no mark. ਿ਼ੂੜ੍ਹੇ/ਕਾਲੇ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਇਸ ਨ਼ੂਿੰ ਿਲਤ ਉੱਤਰ ਮਿੰ ਮਨਆ ਜਾਵੇਿਾ। ਉੱਤਰ
P.T.O.
ਨਾ ਮਦੁੱ ਤੇ ਿਏ ਪਰਸ਼ਨਾਂ ਲਈ ਕੋਈ ਅਿੰ ਕ ਨਹੀਂ ਮਦੁੱ ਤਾ ਜਾਵੇਿਾ। ਕ.ਪ.ਪ.

Name of the Candidate (in Capital Letters) : ___________________________________________________________________
ਉਮੀਦਵਾਰ ਦਾ ਨਾਮ (ਵੁੱ ਡੇ ਅੁੱ ਖਰਾਂ ਮਵੁੱ ਚ) :
Application Number (in figures) : ______________________________________________________________________________
ਐਪਲੀਕੇਸਨ ਨਿੰਬਰ (ਅਿੰ ਕਮੜ੍ਆਂ ਮਵੁੱ ਚ) :
Roll Number (in figures) : _____________________________________________________________________________________
ਰੋਲ ਨਿੰਬਰ (ਅਿੰ ਕਮੜ੍ਆਂ ਮਵੁੱ ਚ) :
Centre of Examination (in Capital Letters) : ___________________________________________________________________
ਪਰੀਮਖਆ ਕੇਂਦਰ (ਵੁੱ ਡੇ ਅੁੱ ਖਰਾਂ ਮਵੁੱ ਚ) :
Candidate’s Signature : ____________________________ Invigilator’s Signature : ___________________________________
ਉਮੀਦਵਾਰ ਦੇ ਦਸਤਖਤ : ਜਾਂਚਕਰਤਾ ਦੇ ਦਸਤਖਤ :
Facsimile signature stamp of Centre Superintendent : __________________________________________________________
ਸੈਂਟਰ ਸਪਰਡੈਂਟ ਦੀ ਦਸਤਖਤ ਮੋਹਰ :

326 EPB/A (2)

1. Which of the following Sociologists argued that Sociology helps in understanding the links and connections
between “personal troubles” and “social issues” ?
(1) Durkheim
(2) C.W. Mills
(3) Bourdieu
(4) Weber
2. Which programme of the Government of India directly targets at improving sex-ratio ?
(1) Widow Pension
(2) Pre-Natal Diagnostic Techniques (Regulation and Prevention of Misuse) Act
(3) Beti Bachao Beti Padhao
(4) Sukanya Samriddhi Yojana
3. Which of the following statements is true about Colonialism in India ?
(1) Parochialism gave birth to Colonialism in India.
(2) Colonialism gave birth to Nationalism in India.
(3) Urban poor were the main carriers of Nationalism in Colonial India.
(4) Capitalist economic changes in India were not related to Colonialism.
4. Match the following terms (List-I) with their description (List-II) :
List-I List-II
(Terms) (Descriptions)
(A) Varna system (I) Process of adopting higher caste practices
(B) Scheduled Castes (II) Four-fold division of society
(C) Sanskritisation (III) Opposed to Hindu society
(D) Resistance Tribes (IV) Recognised by Govt. of India Act, 1935
Choose the correct answer from the options given below :
(1) (A) - (I), (B) - (II), (C) - (III), (D) - (IV)
(2) (A) - (II), (B) - (III), (C) - (I), (D) - (IV)
(3) (A) - (IV), (B) - (II), (C) - (I), (D) - (III)
(4) (A) - (II), (B) - (IV), (C) - (I), (D) - (III)

326 EPB/A (3)

1. ਹੇਠ ਮਲਮਖਆਂ ਮਵੁੱ ਚੋਂ ਮਕਸ ਸਮਾਜ ਸਾਸਤਰੀ ਨੇ ਦਲੀਲ ਮਦੁੱ ਤੀ ਮਕ ਸਮਾਜ ਸਾਸਤਰ "ਮਨੈੱਜੀ ਮਸੀਬਤਾਂ"
ਅਤੇ "ਸਮਾਮਜਕ ਮੁੱ ਮਦਆਂ" ਦਰਮਮਆਨ ਲੜ੍ੀਆਂ ਅਤੇ ਸਬਿੰ ਧਾਂ ਨ਼ੂਿੰ ਸਮਝਣ ਮਵੁੱ ਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ?
(1) ਦਰਖੇਮ (2) ਸੀ. ਡਬਮਲਊ. ਮਮਲਜ
(3) ਬੌਰਡੀਯ਼ੂ (4) ਵੈਬਰ
2. ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਮਕਹੜ੍ਾ ਪਰੋਿਰਾਮ ਮਸੁੱ ਧੇ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਮਲਿੰਿ ਅਨਪਾਤ ਮਵੁੱ ਚ ਸਧਾਰ ਦਾ ਟੀਚਾ ਰੁੱ ਖਦਾ ਹੈ ?
(1) ਮਵਧਵਾ ਪੈਨਸਨ
(2) ਪਰੀ-ਨੇਟਲ ਡਾਇਿਨੌਸਮਟਕ ਤਕਨੀਕ (ਰੈਿ਼ੂਲੇਸਨ ਅਤੇ ਦਰਵਰਤੋਂ ਦੀ ਰੋਕਥਾਮ) ਐਕਟ
(3) ਬੇਟੀ ਬਚਾਓ ਬੇਟੀ ਪੜ੍ਾਓ
(4) ਸਕਿੰ ਮਨਆ ਸਮਮਰਧੀ ਯੋਜਨਾ
3. ਭਾਰਤ ਮਵੁੱ ਚ ਬਸਤੀਵਾਦ ਬਾਰੇ ਹੇਠ ਮਲਮਖਆਂ ਮਵੁੱ ਚੋਂ ਮਕਹੜ੍ਾ ਮਬਆਨ ਸੁੱ ਚ ਹੈ ?
(1) ਪੈਰੋਮਕਲਵਾਦ ਨੇ ਭਾਰਤ ਮਵੁੱ ਚ ਬਸਤੀਵਾਦ ਨ਼ੂਿੰ ਜਨਮ ਮਦੁੱ ਤਾ ।
(2) ਬਸਤੀਵਾਦ ਨੇ ਭਾਰਤ ਮਵੁੱ ਚ ਰਾਸਟਰਵਾਦ ਨ਼ੂਿੰ ਜਨਮ ਮਦੁੱ ਤਾ ।
(3) ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਭਾਰਤ ਮਵੁੱ ਚ ਸਮਹਰੀ ਗ਼ਰੀਬ ਰਾਸਟਰਵਾਦ ਦੇ ਮੁੱ ਖ ਵਾਹਕ ਸਨ ।
(4) ਭਾਰਤ ਮਵੁੱ ਚ ਪ਼ੂਿੰ ਜੀਵਾਦੀ ਆਰਮਥਕ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਦਾ ਬਸਤੀਵਾਦ ਨਾਲ ਕੋਈ ਸਬਿੰ ਧ ਨਹੀਂ ਸੀ ।
4. ਹੇਠ ਮਲਖੇ ਸਬਦਾਂ (ਸਚੀ-I) ਨ਼ੂਿੰ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਵਰਣਨ (ਸਚੀ-II) ਨਾਲ ਮਮਲਾਓ :
ਸਚੀ-I ਸਚੀ-II
(ਸ਼ਰਿਾਂ) (ਵਰਣਨ)
(A) ਵਰਨ ਮਸਸਟਮ (I) ਉੱਚ ਜਾਤੀ ਅਮਭਆਸਾਂ ਨ਼ੂਿੰ ਅਪਣਾਉਣ ਦੀ ਪਰਮਕਮਰਆ ।
(B) ਅਨਸ਼ੂਮਚਤ ਜਾਤੀਆਂ (II) ਸਮਾਜ ਦੀ ਚਾਰ ਿਣਾ ਵਿੰ ਡ ।
(C) ਸਿੰ ਸਮਕਰਤੀਕਰਨ (III) ਮਹਿੰ ਦ਼ੂ ਸਮਾਜ ਦੇ ਮਵਰੋਧੀ ।
(D) ਪਰਤੀਰੋਧ ਕਬੀਲੇ (IV) ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਐਕਟ, 1935 ਦਆਰਾ ਮਾਨਤਾ ਪਰਾਪਤ ।

ਹੇਠਾਂ ਮਦੁੱ ਤੇ ਮਵਕਲਪਾਂ ਮਵੁੱ ਚੋਂ ਸਹੀ ਉੱਤਰ ਚਣੋ :
(1) (A) - (I), (B) - (II), (C) - (III), (D) - (IV)
(2) (A) - (II), (B) - (III), (C) - (I), (D) - (IV)
(3) (A) - (IV), (B) - (II), (C) - (I), (D) - (III)
(4) (A) - (II), (B) - (IV), (C) - (I), (D) - (III)

326 EPB/A (4)

5. Which of the following are arguments given by Alfred Gell to explain the significance of market beyond its
economic function ?
(A) Layout of the market symbolises the hierarchical inter-group social relations of that region.
(B) Few goods are free in the market for groups lower in the hierarchy.
(C) Different social groups are located according to their position in the caste hierarchy and hierarchical
market system.
(D) Interactions between tribals and non-tribal traders are based on social inequalities.
Choose the correct answer from the options given below :
(1) (A), (B) and (D) only
(2) (A) and (C) only
(3) (A), (B), (C) and (D)
(4) (A), (C) and (D) only
6. Which of the following principles are applied to maintain caste based restrictions ?
(A) Birth
(B) Marriage
(C) Food Sharing
(D) Occupation
Choose the correct answer from the options given below :
(1) (A), (B) and (D) only
(2) (A), (B) and (C) only
(3) (A), (B), (C) and (D)
(4) (B), (C) and (D) only
7. How has national development impacted tribal development ?
(A) Tribal areas located in mineral rich and forest covered parts of the country paid a disproportionately
high price for development.
(B) Large dams, factories and mines were built in Nehruvian era.
(C) Tribals were dispossessed of their land for setting up hydroelectric power plants.
(D) These developments benefitted the tribes at the expense of others.
Choose the correct answer from the options given below :
(1) (A), (B), (C) and (D)
(2) (A), (C) and (D) only
(3) (A), (B) and (C) only
(4) (B), (C) and (D) only

326 EPB/A (5)

5. ਹੇਠ ਮਲਮਖਆਂ ਮਵੁੱ ਚੋਂ ਮਕਹੜ੍ੀਆਂ ਦਲੀਲਾਂ ਅਲਫਰੈਡ ਿੇਲ ਦਆਰਾ ਮਦੁੱ ਤੀਆਂ ਿਈਆਂ ਹਨ ਜੋ ਬਾਜਾਰ ਦੀ
ਮਹੁੱ ਤਤਾ ਨ਼ੂਿੰ ਇਸ ਦੇ ਆਰਮਥਕ ਕਾਰਜ ਤੋਂ ਪਰੇ ਸਮਝਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ ?
(A) ਬਾਜਾਰ ਦਾ ਖਾਕਾ ਉਸ ਖੇਤਰ ਦੇ ਲੜ੍ੀਵਾਰ ਅਿੰ ਤਰ-ਸਮ਼ੂਹ ਸਮਾਮਜਕ ਸਬਿੰ ਧਾਂ ਦਾ ਪਰਤੀਕ ਹੈ ।
(B) ਦਰਜਾਬਿੰ ਦੀ ਮਵੁੱ ਚ ਹੇਠਲੇ ਸਮ਼ੂਹਾਂ ਲਈ ਬਾਜਾਰ ਮਵੁੱ ਚ ਕੁੱ ਝ ਵਸਤਾਂ ਮਫ਼ਤ ਹਿੰ ਦੀਆਂ ਹਨ ।
(C) ਵੁੱ ਖ-ਵੁੱ ਖ ਸਮਾਮਜਕ ਸਮ਼ੂਹ ਜਾਤੀ ਦਰਜਾਬਿੰ ਦੀ ਅਤੇ ਦਰਜਾਬਿੰ ਦੀ ਮਾਰਕੀਟ ਪਰਣਾਲੀ ਮਵੁੱ ਚ ਆਪਣੀ
ਸਮਥਤੀ ਦੇ ਅਨਸਾਰ ਸਮਥਤ ਹਿੰ ਦੇ ਹਨ ।
(D) ਕਬਾਇਲੀਆਂ ਅਤੇ ਗ਼ੈਰ-ਕਬਾਇਲੀਆਂ ਦੇ ਵਪਾਰੀਆਂ ਦਰਮਮਆਨ ਿੁੱ ਲਬਾਤ ਸਮਾਮਜਕ
ਅਸਮਾਨਤਾਵਾਂ ਉੱਤੇ ਆਧਾਮਰਤ ਹੈ ।
ਹੇਠਾਂ ਮਦੁੱ ਤੇ ਮਵਕਲਪਾਂ ਮਵੁੱ ਚੋਂ ਸਹੀ ਉੱਤਰ ਚਣੋ :
(1) ਮਸਰਫ (A), (B) ਅਤੇ (D) (2) ਮਸਰਫ (A) ਅਤੇ (C)
(3) (A), (B), (C) ਅਤੇ (D) (4) ਮਸਰਫ (A), (C) ਅਤੇ (D)

6. ਹੇਠ ਮਲਮਖਆਂ ਮਵੁੱ ਚੋਂ ਮਕਹੜ੍ਾ ਮਸਧਾਂਤ ਜਾਤੀ ਆਧਾਮਰਤ ਪਾਬਿੰ ਦੀਆਂ ਨ਼ੂਿੰ ਕਾਇਮ ਰੁੱ ਖਣ ਲਈ ਲਾਿ਼ੂ ਕੀਤਾ
ਜਾਂਦਾ ਹੈ ?
(A) ਜਨਮ (B) ਮਵਆਹ
(C) ਭੋਜਨ ਸਾਂਝਾ ਕਰਨਾ (D) ਮਕੁੱ ਤਾ
ਹੇਠਾਂ ਮਦੁੱ ਤੇ ਮਵਕਲਪਾਂ ਮਵੁੱ ਚੋਂ ਸਹੀ ਉੱਤਰ ਚਣੋ :
(1) ਮਸਰਫ (A), (B) ਅਤੇ (D) (2) ਮਸਰਫ (A), (B) ਅਤੇ (C)
(3) (A), (B), (C) ਅਤੇ (D) (4) ਮਸਰਫ (B), (C) ਅਤੇ (D)

7. ਰਾਸਟਰੀ ਮਵਕਾਸ ਨੇ ਕਬਾਇਲੀ ਮਵਕਾਸ ਨ਼ੂਿੰ ਮਕਵੇਂ ਪਰਭਾਮਵਤ ਕੀਤਾ ਹੈ ?
(A) ਦੇਸ ਦੇ ਖਮਣਜ ਸਿੰ ਪਿੰ ਨ ਅਤੇ ਜਿੰ ਿਲਾਂ ਨਾਲ ਢਕੇ ਮਹੁੱ ਮਸਆਂ ਮਵੁੱ ਚ ਸਮਥਤ ਕਬਾਇਲੀ ਖੇਤਰਾਂ ਨੇ ਮਵਕਾਸ
ਲਈ ਬੇਮਲ ੇ ਵੇ ਢਿੰ ਿ ਨਾਲ ਬਹਤ ਮਜਆਦਾ ਕੀਮਤ ਅਦਾ ਕੀਤੀ ।
(B) ਨਮਹਰ਼ੂਵਾਦੀ ਯੁੱ ਿ ਮਵੁੱ ਚ ਵੁੱ ਡੇ ਬਿੰ ਨਹ, ਕਾਰਖਾਨੇ ਅਤੇ ਖਾਣਾਂ ਬਣਾਈਆਂ ਿਈਆਂ ਸਨ ।
(C) ਕਬਾਇਲੀਆਂ ਨ਼ੂਿੰ ਪਣ-ਮਬਜਲੀ ਪਲਾਂਟ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਉਨਹਾਂ ਦੀ ਜਮੀਨ ਤੋਂ ਬੇਦਖਲ ਕਰ ਮਦੁੱ ਤਾ
ਮਿਆ ਸੀ ।
(D) ਇਨਹਾਂ ਮਵਕਾਸਾਂ ਨੇ ਦ਼ੂਮਜਆਂ ਦੀ ਕੀਮਤ ਉੱਤੇ ਕਬੀਮਲਆਂ ਨ਼ੂਿੰ ਲਾਭ ਪਹਿੰ ਚਾਇਆ ।
ਹੇਠਾਂ ਮਦੁੱ ਤੇ ਮਵਕਲਪਾਂ ਮਵੁੱ ਚੋਂ ਸਹੀ ਉੱਤਰ ਚਣੋ :
(1) (A), (B), (C) ਅਤੇ (D) (2) ਮਸਰਫ (A), (C) ਅਤੇ (D)
(3) ਮਸਰਫ (A), (B) ਅਤੇ (C) (4) ਮਸਰਫ (B), (C) ਅਤੇ (D)

326 EPB/A (6)

8. Which of the following statements are true about stereotypes ?
(A) Stereotypes are often applied to ethnic and racial groups.
(B) Stereotypes fix whole groups into single entity.
(C) Stereotypes refuse to recognise the variation across individuals.
(D) Stereotypes are partly colonial constructs.
Choose the correct answer from the options given below :
(1) (A), (B) and (D) only
(2) (A), (B) and (C) only
(3) (A), (B), (C) and (D)
(4) (B), (C) and (D) only
9. In every society, some individuals have a greater share of valued resources – money, property, education,
prestige etc., – than others. These social resources can be divided into different forms of capital. Identify
them from the following.
(A) Economic capital
(B) Cultural capital
(C) Social capital
(D) Educational capital
Choose the correct answer from the options given below :
(1) (A), (B) and (D) only (2) (A), (B), (C) and (D)
(3) (A), (C) and (D) only (4) (B), (C) and (D) only
10. In which year did the first Backward Classes Commission headed by Kaka Kalelkar submit its report ?
(1) 1956 (2) 1953
(3) 1950 (4) 1958
11. Which of the following arguments are correct about tribes in India ?
(A) Adivasis were always the oppressed group, as they are now.
(B) Tribes were absorbed in Hindu society through Sanskritisation.
(C) Tribes occupied a special trade niche, trading forest produce, salt and elephants.
(D) Adivasis often exercised dominance over the plains people through their capacity to raid them.
Choose the correct answer from the options given below :
(1) (A), (B) and (D) only
(2) (B), (C) and (D) only
(3) (A), (B), (C) and (D)
(4) (A), (C) and (D) only

326 EPB/A (7)

8. ਹੇਠ ਮਲਮਖਆਂ ਮਵੁੱ ਚੋਂ ਮਕਹੜ੍ਾ ਕਥਨ ਰ਼ੂੜ੍ਹੀਵਾਦੀ ਧਾਰਨਾਵਾਂ ਬਾਰੇ ਸੁੱ ਚ ਹੈ ?
(A) ਰ਼ੂੜ੍ਹੀਵਾਦੀ ਧਾਰਨਾਵਾਂ ਅਕਸਰ ਜਾਤੀ ਅਤੇ ਨਸਲੀ ਸਮ਼ੂਹਾਂ ਉੱਤੇ ਲਾਿ਼ੂ ਹਿੰ ਦੀਆਂ ਹਨ ।
(B) ਰ਼ੂੜ੍ਹੀਵਾਦੀ ਪ਼ੂਰੇ ਸਮ਼ੂਹਾਂ ਨ਼ੂਿੰ ਇੁੱ ਕ ਇਕਾਈ ਮਵੁੱ ਚ ਮਨਰਧਾਰਤ ਕਰਦੇ ਹਨ ।
(C) ਰ਼ੂੜ੍ਹੀਵਾਦੀ ਮਵਅਕਤੀਆਂ ਮਵੁੱ ਚ ਮਭਿੰ ਨਤਾ ਨ਼ੂਿੰ ਪਛਾਣਨ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ ।
(D) ਰ਼ੂੜ੍ਹੀਵਾਦੀ ਅਿੰ ਸਕ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਰਚਨਾਵਾਂ ਹਨ ।
ਹੇਠਾਂ ਮਦੁੱ ਤੇ ਮਵਕਲਪਾਂ ਮਵੁੱ ਚੋਂ ਸਹੀ ਉੱਤਰ ਚਣੋ :
(1) ਮਸਰਫ (A), (B) ਅਤੇ (D) (2) ਮਸਰਫ (A), (B) ਅਤੇ (C)
(3) (A), (B), (C) ਅਤੇ (D) (4) ਮਸਰਫ (B), (C) ਅਤੇ (D)
9. ਹਰੇਕ ਸਮਾਜ ਮਵੁੱ ਚ, ਕੁੱ ਝ ਮਵਅਕਤੀਆਂ ਕੋਲ ਹੋਰਾਂ ਨਾਲੋਂ ਕੀਮਤੀ ਸਰੋਤਾਂ – ਪੈਸਾ, ਜਾਇਦਾਦ, ਮਸੁੱ ਮਖਆ,
ਵੁੱ ਕਾਰ ਆਮਦ ਦਾ ਵੁੱ ਡਾ ਮਹੁੱ ਸਾ ਹਿੰ ਦਾ ਹੈ । ਇਨਹਾਂ ਸਮਾਮਜਕ ਸਰੋਤਾਂ ਨ਼ੂਿੰ ਪ਼ੂਿੰ ਜੀ ਦੇ ਵੁੱ ਖ-ਵੁੱ ਖ ਰ਼ੂਪਾਂ ਮਵੁੱ ਚ ਵਿੰ ਮਡਆ
ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ । ਇਹਨਾਂ ਨ਼ੂਿੰ ਹੇਠ ਮਲਮਖਆਂ ਮਵੁੱ ਚੋਂ ਪਛਾਣੋ ।
(A) ਆਰਮਥਕ ਪ਼ੂਿੰ ਜੀ (B) ਸਮਭਆਚਾਰਕ ਪ਼ੂਿੰ ਜੀ
(C) ਸਮਾਮਜਕ ਪ਼ੂਿੰ ਜੀ (D) ਮਵੁੱ ਮਦਅਕ ਪ਼ੂਿੰ ਜੀ
ਹੇਠਾਂ ਮਦੁੱ ਤੇ ਮਵਕਲਪਾਂ ਮਵੁੱ ਚੋਂ ਸਹੀ ਉੱਤਰ ਚਣੋ :
(1) ਮਸਰਫ (A), (B) ਅਤੇ (D) (2) (A), (B), (C) ਅਤੇ (D)
(3) ਮਸਰਫ (A), (C) ਅਤੇ (D) (4) ਮਸਰਫ (B), (C) ਅਤੇ (D)
10. ਕਾਕਾ ਕਾਲੇ ਲਕਰ ਦੀ ਅਿਵਾਈ ਮਵੁੱ ਚ ਪਮਹਲੇ ਮਪਛੜ੍ੇ ਵਰਿ ਕਮਮਸਨ ਨੇ ਮਕਸ ਸਾਲ ਆਪਣੀ ਮਰਪੋਰਟ
ਪੇਸ ਕੀਤੀ ਸੀ ?
(1) 1956 ਮਵੁੱ ਚ (2) 1953 ਮਵੁੱ ਚ (3) 1950 ਮਵੁੱ ਚ (4) 1958 ਮਵੁੱ ਚ
11. ਭਾਰਤ ਮਵੁੱ ਚ ਕਬੀਮਲਆਂ ਬਾਰੇ ਹੇਠ ਮਲਖੀਆਂ ਮਵੁੱ ਚੋਂ ਮਕਹਮੜ੍ਆਂ ਦਲੀਲਾਂ ਸਹੀ ਹਨ ?
(A) ਆਮਦਵਾਸੀ ਹਮੇਸਾ ਦੁੱ ਬੇ-ਕਚਲੇ ਸਮ਼ੂਹ ਸਨ, ਮਜਵੇਂ ਮਕ ਉਹ ਅੁੱ ਜ ਹਨ ।
(B) ਕਬੀਮਲਆਂ ਨ਼ੂਿੰ ਸਿੰ ਸਮਕਰਤੀਕਰਨ ਰਾਹੀਂ ਮਹਿੰ ਦ਼ੂ ਸਮਾਜ ਮਵੁੱ ਚ ਲੀਨ ਕਰ ਮਲਆ ਮਿਆ ਸੀ ।
(C) ਕਬੀਮਲਆਂ ਨੇ ਜਿੰ ਿਲਾਤ ਉਤਪਾਦਾਂ, ਲ਼ੂਣ ਅਤੇ ਹਾਥੀਆਂ ਦਾ ਵਪਾਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਇੁੱ ਕ ਮਵਸੇਸ ਵਪਾਰਕ
ਸਥਾਨ ਉੱਤੇ ਕਬਜਾ ਕਰ ਮਲਆ ।
(D) ਆਮਦਵਾਸੀ ਅਕਸਰ ਮੈਦਾਨੀ ਲੋ ਕਾਂ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਨ ਦੀ ਆਪਣੀ ਸਮਰੁੱ ਥਾ ਰਾਹੀਂ ਉਨਹਾਂ ਉੱਤੇ
ਦਬਦਬਾ ਬਣਾਉਂਦੇ ਸਨ ।
ਹੇਠਾਂ ਮਦੁੱ ਤੇ ਮਵਕਲਪਾਂ ਮਵੁੱ ਚੋਂ ਸਹੀ ਉੱਤਰ ਚਣੋ :
(1) ਮਸਰਫ (A), (B) ਅਤੇ (D) (2) ਮਸਰਫ (B), (C) ਅਤੇ (D)
(3) (A), (B), (C) ਅਤੇ (D) (4) ਮਸਰਫ (A), (C) ਅਤੇ (D)

326 EPB/A (8)

12. What was the opinion of Dr. B.R. Ambedkar about local self-government during the drafting of the
Constitution ?
(1) He believed that local elites and upper castes would exploit the downtrodden masses further.
(2) He thought that local self-government will empower the downtrodden masses.
(3) He believed that local self-government will ensure equal representation of all social groups.
(4) He believed that local self-government will lead to economic prosperity.
13. Which of the following is not an example of community identity ?
(1) Membership of family
(2) Membership of religious group
(3) Membership of a professional group
(4) Membership of caste group
14. Which of the following Articles of the Constitution of India, provides for the Right of Minorities to
establish and administer educational institutions of their own and that the State shall not discriminate in
granting aid to such educational institutions ?
(1) Article 21 (2) Article 29
(3) Article 30 (4) Article 25
15. Which of the following statements about Communalism are correct ?
(A) Communal means something related to a community.
(B) Communalism is about religion, not politics.
(C) A devout believer may or may not be communal.
(D) Communalism results in constructing identity of large and diverse groups as singular and
homogeneous.
Choose the correct answer from the options given below :
(1) (A), (B) and (D) only (2) (A), (B) and (C) only
(3) (A), (C) and (D) only (4) (B), (C) and (D) only
16. On account of which of the following identity markers, do people often face discrimination and exclusion ?
(A) Gender
(B) Ethnicity
(C) Disability
(D) Caste
Choose the correct answer from the options given below :
(1) (A), (C) and (D) only (2) (A), (B) and (D) only
(3) (A), (B), (C) and (D) (4) (B), (C) and (D) only

326 EPB/A (9)

12. ਸਿੰ ਮਵਧਾਨ ਦੇ ਖਰੜ੍ੇ ਦੌਰਾਨ ਸਥਾਨਕ ਸਵੈ-ਸਾਸਨ ਬਾਰੇ ਡਾ. ਬੀ. ਆਰ. ਅਿੰ ਬੇਡਕਰ ਦੀ ਕੀ ਰਾਏ ਸੀ ?
(1) ਉਨਹਾਂ ਦਾ ਮਿੰ ਨਣਾ ਸੀ ਮਕ ਸਥਾਨਕ ਕਲੀਨ ਵਰਿ ਅਤੇ ਉੱਚ ਜਾਤੀਆਂ ਦੁੱ ਬੇ-ਕਚਲੇ ਲੋ ਕਾਂ ਦਾ ਹੋਰ ਸੋਸਣ
ਕਰਨਿੀਆਂ ।
(2) ਉਨਹਾਂ ਨੇ ਸੋਮਚਆ ਮਕ ਸਥਾਨਕ ਸਵੈ-ਸਰਕਾਰ ਦੁੱ ਬੇ-ਕਚਲੇ ਲੋ ਕਾਂ ਨ਼ੂਿੰ ਅਮਧਕਾਰੀ ਬਣਾਏਿੀ ।
(3) ਉਨਹਾਂ ਦਾ ਮਿੰ ਨਣਾ ਸੀ ਮਕ ਸਥਾਨਕ ਸਵੈ-ਸਾਸਨ ਸਾਰੇ ਸਮਾਮਜਕ ਸਮ਼ੂਹਾਂ ਦੀ ਬਰਾਬਰ ਨਮਾਇਿੰ ਦਿੀ ਨ਼ੂਿੰ
ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਏਿਾ ।
(4) ਉਨਹਾਂ ਦਾ ਮਿੰ ਨਣਾ ਸੀ ਮਕ ਸਥਾਨਕ ਸਵੈ-ਸਾਸਨ ਆਰਮਥਕ ਖਸਹਾਲੀ ਵੁੱ ਲ ਲੈ ਜਾਵੇਿਾ ।
13. ਹੇਠ ਮਲਮਖਆਂ ਮਵੁੱ ਚੋਂ ਮਕਹੜ੍ੀ ਭਾਈਚਾਰਕ ਪਛਾਣ ਦੀ ਇੁੱ ਕ ਉਦਾਹਰਣ ਨਹੀਂ ਹੈ ?
(1) ਪਮਰਵਾਰ ਦੀ ਮੈਂਬਰਮਸਪ (2) ਧਾਰਮਮਕ ਸਮ਼ੂਹ ਦੀ ਮੈਂਬਰਮਸਪ
(3) ਪੇਸੇਵਰ ਿਰੁੱ ਪ ਦੀ ਮੈਂਬਰਮਸਪ (4) ਜਾਤੀ ਸਮ਼ੂਹ ਦੀ ਮੈਂਬਰਮਸਪ
14. ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਿੰ ਮਵਧਾਨ ਦੀਆਂ ਹੇਠ ਮਲਖੀਆਂ ਧਾਰਾਵਾਂ ਮਵੁੱ ਚੋਂ ਮਕਹੜ੍ੀ ਧਾਰਾ ਘੁੱ ਟ ਮਿਣਤੀਆਂ ਨ਼ੂਿੰ ਆਪਣੀਆਂ
ਖਦ ਦੀਆਂ ਮਵਮਦਅਕ ਸਿੰ ਸਥਾਵਾਂ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਉਨਹਾਂ ਦਾ ਪਰਬਿੰਧਨ ਕਰਨ ਦੇ ਅਮਧਕਾਰ ਦੀ
ਮਵਵਸਥਾ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਮਕ ਰਾਜ ਅਮਜਹੀਆਂ ਮਵਮਦਅਕ ਸਿੰ ਸਥਾਵਾਂ ਨ਼ੂਿੰ ਸਹਾਇਤਾ ਦੇਣ ਮਵੁੱ ਚ
ਮਵਤਕਰਾ ਨਹੀਂ ਕਰੇਿਾ ?
(1) ਅਨਛੇਦ 21 (2) ਅਨਛੇਦ 29 (3) ਅਨਛੇਦ 30 (4) ਅਨਛੇਦ 25
15. ਮਫਰਕਾਪਰਸਤੀ ਬਾਰੇ ਹੇਠ ਮਲਮਖਆਂ ਮਵੁੱ ਚੋਂ ਮਕਹੜ੍ਾ ਮਬਆਨ ਸਹੀ ਹੈ ?
(A) ਮਫਰਕ਼ੂ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਮਕਸੇ ਭਾਈਚਾਰੇ ਨਾਲ ਸਬਿੰ ਧਤ ਕੋਈ ਚੀਜ ।
(B) ਮਫਰਕਾਪਰਸਤੀ ਧਰਮ ਬਾਰੇ ਹੈ, ਰਾਜਨੀਤੀ ਬਾਰੇ ਨਹੀਂ ।
(C) ਇੁੱ ਕ ਸਰਧਾਲ਼ੂ ਮਵਸਵਾਸੀ ਮਫਰਕ਼ੂ ਹੋ ਵੀ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨਹੀਂ ਵੀ ।
(D) ਮਫਰਕਾਪਰਸਤੀ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਵੁੱ ਡੇ ਅਤੇ ਮਵਮਭਿੰ ਨ ਸਮ਼ੂਹਾਂ ਦੀ ਇੁੱ ਕੋ ਮਜਹੀ ਅਤੇ ਸਮਰ਼ੂਪ ਪਛਾਣ ਦਾ
ਮਨਰਮਾਣ ਹਿੰ ਦਾ ਹੈ ।
ਹੇਠਾਂ ਮਦੁੱ ਤੇ ਮਵਕਲਪਾਂ ਮਵੁੱ ਚੋਂ ਸਹੀ ਉੱਤਰ ਚਣੋ :
(1) ਮਸਰਫ (A), (B) ਅਤੇ (D) (2) ਮਸਰਫ (A), (B) ਅਤੇ (C)
(3) ਮਸਰਫ (A), (C) ਅਤੇ (D) (4) ਮਸਰਫ (B), (C) ਅਤੇ (D)
16. ਹੇਠ ਮਲਮਖਆਂ ਮਵੁੱ ਚੋਂ ਮਕਸ ਪਛਾਣ ਮਚਿੰ ਨਹ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਲੋ ਕਾਂ ਨ਼ੂਿੰ ਅਕਸਰ ਮਵਤਕਰੇ ਅਤੇ ਬੇਦਖਲੀ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ
ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ?
(A) ਮਲਿੰਿ (B) ਜਾਤੀਵਾਦ (C) ਅਪਿੰ ਿਤਾ (D) ਜਾਤੀ
ਹੇਠਾਂ ਮਦੁੱ ਤੇ ਮਵਕਲਪਾਂ ਮਵੁੱ ਚੋਂ ਸਹੀ ਉੱਤਰ ਚਣੋ :
(1) ਮਸਰਫ (A), (C) ਅਤੇ (D) (2) ਮਸਰਫ (A), (B) ਅਤੇ (D)
(3) (A), (B), (C) ਅਤੇ (D) (4) ਮਸਰਫ (B), (C) ਅਤੇ (D)

326 EPB/A ( 10 )

17. Which of the following are true about Gram Sabha in Panchayati Raj ?
(A) The Gram Sabha collects central taxes from the village.
(B) The Gram Sabha consists of the entire body of citizens in a village.
(C) The Gram Sabha is the general body that elects the local government.
(D) The Gram Sabha participates in village-level development activities.
Choose the correct answer from the options given below :
(1) (A), (B) and (D) only
(2) (A), (B) and (C) only
(3) (A), (B), (C) and (D)
(4) (B), (C) and (D) only
18. How did the Supreme Court enhance Fundamental Rights, particularly relating to the Right to Life under
Article 21 ?
(1) By restricting individual liberty.
(2) By narrowing the scope of Article 20.
(3) By expanding the interpretation to include various aspects of a quality life.
(4) By expanding the scope of Fundamental Duties.
19. Who amongst the following Sociologists remarked that tribal institutions in themselves need not necessarily
be democratic in their structure and functioning ?
(1) Tiplut Nongbri (2) Virginius Xaxa
(3) Verrier Elwin (4) G.S. Ghurye
20. Match List-I with List-II.
List-I List-II
(Dominant Caste) (Region)
(A) Rajputs (I) Andhra Pradesh
(B) Lingayats (II) Punjab
(C) Jat Sikhs (III) Karnataka
(D) Kammas (IV) Uttar Pradesh
Choose the correct answer from the options given below :
(1) (A) - (IV), (B) - (III), (C) - (II), (D) - (I)
(2) (A) - (III), (B) - (I), (C) - (II), (D) - (IV)
(3) (A) - (I), (B) - (IV), (C) - (II), (D) - (III)
(4) (A) - (II), (B) - (IV), (C) - (III), (D) - (I)

326 EPB/A ( 11 )

17. ਹੇਠ ਮਲਮਖਆਂ ਮਵੁੱ ਚੋਂ ਮਕਹੜ੍ੇ ਪਿੰ ਚਾਇਤੀ ਰਾਜ ਮਵੁੱ ਚ ਿਰਾਮ ਸਭਾ ਬਾਰੇ ਸੁੱ ਚ ਹਨ ?
(A) ਿਰਾਮ ਸਭਾ ਮਪਿੰ ਡ ਤੋਂ ਕੇਂਦਰੀ ਟੈਕਸ ਇਕੁੱ ਠਾ ਕਰਦੀ ਹੈ ।
(B) ਿਰਾਮ ਸਭਾ ਮਵੁੱ ਚ ਇੁੱ ਕ ਮਪਿੰ ਡ ਦੇ ਨਾਿਮਰਕਾਂ ਦਾ ਪ਼ੂਰਾ ਸਮ਼ੂਹ ਹਿੰ ਦਾ ਹੈ ।
(C) ਿਰਾਮ ਸਭਾ ਇੁੱ ਕ ਆਮ ਸਿੰ ਸਥਾ ਹੈ ਜੋ ਸਥਾਨਕ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਚੋਣ ਕਰਦੀ ਹੈ ।
(D) ਿਰਾਮ ਸਭਾ ਮਪਿੰ ਡ ਪੁੱ ਧਰੀ ਮਵਕਾਸ ਿਤੀਮਵਧੀਆਂ ਮਵੁੱ ਚ ਮਹੁੱ ਸਾ ਲੈਂ ਦੀ ਹੈ ।
ਹੇਠਾਂ ਮਦੁੱ ਤੇ ਮਵਕਲਪਾਂ ਮਵੁੱ ਚੋਂ ਸਹੀ ਉੱਤਰ ਚਣੋ :
(1) ਮਸਰਫ (A), (B) ਅਤੇ (D) (2) ਮਸਰਫ (A), (B) ਅਤੇ (C)
(3) (A), (B), (C) ਅਤੇ (D) (4) ਮਸਰਫ (B), (C) ਅਤੇ (D)
18. ਸਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਨੇ ਧਾਰਾ 21 ਤਮਹਤ ਮਵਸੇਸ ਤੌਰ ’ਤੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਅਮਧਕਾਰ ਨਾਲ ਸਬਿੰ ਧਤ ਬਮਨਆਦੀ
ਅਮਧਕਾਰਾਂ ਨ਼ੂਿੰ ਮਕਵੇਂ ਵਧਾਇਆ ?
(1) ਮਵਅਕਤੀਿਤ ਆਜਾਦੀ ਨ਼ੂਿੰ ਸੀਮਤ ਕਰਕੇ
(2) ਧਾਰਾ 20 ਦੇ ਦਾਇਰੇ ਨ਼ੂਿੰ ਸੀਮਤ ਕਰਕੇ
(3) ਇੁੱ ਕ ਿਣਵੁੱ ਤਾਪ਼ੂਰਨ ਜੀਵਨ ਦੇ ਵੁੱ ਖ-ਵੁੱ ਖ ਪਮਹਲ਼ੂਆਂ ਨ਼ੂਿੰ ਸਾਮਲ ਕਰਨ ਲਈ ਮਵਆਮਖਆ ਦਾ ਮਵਸਤਾਰ
ਕਰਕੇ
(4) ਬਮਨਆਦੀ ਕਰਤੁੱ ਵਾਂ ਦੇ ਦਾਇਰੇ ਨ਼ੂਿੰ ਵਧਾ ਕੇ
19. ਹੇਠ ਮਲਖੇ ਸਮਾਜ ਮਵਮਿਆਨੀਆਂ ਮਵੁੱ ਚੋਂ ਮਕਸ ਨੇ ਮਟੁੱ ਪਣੀ ਕੀਤੀ ਮਕ ਕਬਾਇਲੀ ਸਿੰ ਸਥਾਵਾਂ ਨ਼ੂਿੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਦੇ
ਢਾਂਚੇ ਅਤੇ ਕਿੰ ਮਕਾਜ ਮਵੁੱ ਚ ਲੋ ਕਤਿੰ ਤਰੀ ਹੋਣ ਦੀ ਜਰ਼ੂਰਤ ਨਹੀਂ ਹੈ ?
(1) ਮਟਪਲਟ ਨੋਂਿਬਰੀ (2) ਵਰਜੀਨੀਅਸ ਜੈਕਸਾ
(3) ਵੇਰੀਅਰ ਐਲਮਵਨ (4) ਜੀ. ਐੈੱਸ. ਘਰਏ
20. ਸਚੀ-I ਦਾ ਮਮਲਾਨ ਸਚੀ-II ਨਾਲ ਕਰੋ :
ਸਚੀ-I ਸਚੀ-II
(ਪਰਮੁੁੱਖ ਜਾਿੀ) (ਖੇਿਰ)
(A) ਰਾਜਪ਼ੂਤ (I) ਆਂਧਰਾ ਪਰਦਸ
ੇ
(B) ਮਲਿੰਿਯਾਤ (II) ਪਿੰ ਜਾਬ
(C) ਜੁੱ ਟ ਮਸੁੱ ਖ (III) ਕਰਨਾਟਕ
(D) ਕਿੰ ਮਾਸ (IV) ਉੱਤਰ ਪਰਦਸ
ੇ
ਹੇਠਾਂ ਮਦੁੱ ਤੇ ਮਵਕਲਪਾਂ ਮਵੁੱ ਚੋਂ ਸਹੀ ਉੱਤਰ ਚਣੋ :
(1) (A) - (IV), (B) - (III), (C) - (II), (D) - (I) (2) (A) - (III), (B) - (I), (C) - (II), (D) - (IV)
(3) (A) - (I), (B) - (IV), (C) - (II), (D) - (III) (4) (A) - (II), (B) - (IV), (C) - (III), (D) - (I)

326 EPB/A ( 12 )

21. Which of the following festivals are related to agriculture ?
(A) Bihu
(B) Baisakhi
(C) Holi
(D) Pongal
Choose the correct answer from the options given below :
(1) (A), (B) and (D) only (2) (A), (B) and (C) only
(3) (A), (B), (C) and (D) (4) (B), (C) and (D) only
22. Which of the following are the indicators of globalisation of agriculture ?
(A) Contract farming
(B) Increased dependence of farmers on fertilisers and pesticides
(C) Promotion of indigenous knowledge for agriculture
(D) Entry of multinationals into agricultural sector
Choose the correct answer from the options given below :
(1) (A), (B) and (C) only (2) (A), (B) and (D) only
(3) (A), (B), (C) and (D) (4) (B), (C) and (D) only
23. Under which of the following systems is all work broken down into its smallest repetitive elements and
divided amongst the workers ?
(1) Binary System (2) Corporate System
(3) Flexi System (4) Scientific Management System
24. Match the concepts (List-I) with their respective descriptions (List-II) :
List-I List-II
(Concepts) (Descriptions)
(I) Economy based on information and
(A) Liberalisation
technology
(B) Transnational Corporations (II) Mixing of global and local culture
(III) Companies producing goods and services in
(C) Glocalisation
multiple countries
(IV) Opening up of the economy to the global
(D) Weightless Economy
markets
Choose the correct answer from the options given below :
(1) (A) - (I), (B) - (II), (C) - (III), (D) - (IV)
(2) (A) - (IV), (B) - (II), (C) - (III), (D) - (I)
(3) (A) - (IV), (B) - (III), (C) - (II), (D) - (I)
(4) (A) - (III), (B) - (IV), (C) - (I), (D) - (II)

326 EPB/A ( 13 )

21. ਹੇਠ ਮਲਮਖਆਂ ਮਵੁੱ ਚੋਂ ਮਕਹੜ੍ੇ ਮਤਉਹਾਰ ਖੇਤੀਬਾੜ੍ੀ ਨਾਲ ਸਬਿੰ ਧਤ ਹਨ ?
(A) ਬੀਹ਼ੂ (B) ਮਵਸਾਖੀ (C) ਹੋਲੀ (D) ਪੋਂਿਲ
ਹੇਠਾਂ ਮਦੁੱ ਤੇ ਮਵਕਲਪਾਂ ਮਵੁੱ ਚੋਂ ਸਹੀ ਉੱਤਰ ਚਣੋ :
(1) ਮਸਰਫ (A), (B) ਅਤੇ (D) (2) ਮਸਰਫ (A), (B) ਅਤੇ (C)
(3) (A), (B), (C) ਅਤੇ (D) (4) ਮਸਰਫ (B), (C) ਅਤੇ (D)
22. ਹੇਠ ਮਲਮਖਆਂ ਮਵੁੱ ਚੋਂ ਮਕਹੜ੍ੇ ਖੇਤੀਬਾੜ੍ੀ ਦੇ ਮਵਸਵੀਕਰਨ ਦਾ ਸਿੰ ਕੇਤਕ ਹਨ ?
(A) ਕਿੰ ਟਰੈਕਟ ਫਾਰਮਮਿੰ ਿ
(B) ਖਾਦਾਂ ਅਤੇ ਕੀਟਨਾਸਕ ਦਵਾਈਆਂ ਉੱਤੇ ਮਕਸਾਨਾਂ ਦੀ ਮਨਰਭਰਤਾ ਮਵੁੱ ਚ ਵਾਧਾ
(C) ਖੇਤੀਬਾੜ੍ੀ ਲਈ ਸਵਦੇਸੀ ਮਿਆਨ ਨ਼ੂਿੰ ਉਤਸਾਮਹਤ ਕਰਨਾ
(D) ਖੇਤੀਬਾੜ੍ੀ ਖੇਤਰ ਮਵੁੱ ਚ ਬਹ-ਰਾਸਟਰੀ ਕਿੰ ਪਨੀਆਂ ਦਾ ਪਰਵੇਸ
ਹੇਠਾਂ ਮਦੁੱ ਤੇ ਮਵਕਲਪਾਂ ਮਵੁੱ ਚੋਂ ਸਹੀ ਉੱਤਰ ਚਣੋ :
(1) ਮਸਰਫ (A), (B) ਅਤੇ (C) (2) ਮਸਰਫ (A), (B) ਅਤੇ (D)
(3) (A), (B), (C) ਅਤੇ (D) (4) ਮਸਰਫ (B), (C) ਅਤੇ (D)
23. ਹੇਠ ਮਲਮਖਆਂ ਮਵੁੱ ਚੋਂ ਮਕਸ ਪਰਣਾਲੀ ਦੇ ਤਮਹਤ, ਸਾਰੇ ਕਿੰ ਮ ਨ਼ੂਿੰ ਇਸ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੇ ਦਹਰਾਉਣ ਵਾਲੇ ਤੁੱ ਤਾਂ ਅਤੇ
ਮਜਦ਼ੂਰਾਂ ਮਵੁੱ ਚ ਵਿੰ ਮਡਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ?
(1) ਬਾਈਨਰੀ ਮਸਸਟਮ (2) ਕਾਰਪੋਰੇਟ ਮਸਸਟਮ
(3) ਫਲੈ ਕਸੀ ਮਸਸਟਮ (4) ਮਵਮਿਆਨਕ ਪਰਬਿੰਧਨ ਪਰਣਾਲੀ
24. ਸਿੰ ਕਲਪ (ਸਚੀ-I) ਨ਼ੂਿੰ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਬਿੰ ਧਤ ਵਰਣਨ (ਸਚੀ-II) ਨਾਲ ਮਮਲਾਓ :
ਸਚੀ-I ਸਚੀ-II
(ਸੰ ਕਲਪ) (ਵੇਰਵਾ)
(A) ਉਦਾਰੀਕਰਨ (I) ਸ਼ੂਚਨਾ ਅਤੇ ਟੈਕਨੋਲੋ ਜੀ ਉੱਤੇ ਆਧਾਮਰਤ
ਅਰਥਮਵਵਸਥਾ ।
(B) ਅਿੰ ਤਰ-ਰਾਸਟਰੀ ਕਾਰਪੋਰੇਸਨਾਂ (II) ਮਵਸ਼ਵਮਵਆਪੀ ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਸਮਭਆਚਾਰ ਦਾ
ਰਲੇ ਵਾਂ ।
(C) ਿਲੋ ਕਲਾਈਜੇਸਨ (III) ਕਈ ਦੇਸਾਂ ਮਵੁੱ ਚ ਵਸਤਾਂ ਅਤੇ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ
ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਕਿੰ ਪਨੀਆਂ ।
(D) ਭਾਰ ਰਮਹਤ ਅਰਥਮਵਵਸਥਾ (IV) ਅਰਥਮਵਵਸਥਾ ਨ਼ੂਿੰ ਆਲਮੀ ਬਜਾਰਾਂ ਲਈ ਖੋਲਹਣਾ ।
ਹੇਠਾਂ ਮਦੁੱ ਤੇ ਮਵਕਲਪਾਂ ਮਵੁੱ ਚੋਂ ਸਹੀ ਉੱਤਰ ਚਣੋ :
(1) (A) - (I), (B) - (II), (C) - (III), (D) - (IV) (2) (A) - (IV), (B) - (II), (C) - (III), (D) - (I)
(3) (A) - (IV), (B) - (III), (C) - (II), (D) - (I) (4) (A) - (III), (B) - (IV), (C) - (I), (D) - (II)

326 EPB/A ( 14 )

25. Who among the following is credited with the invention of the printing press ?
(1) Leonardo da Vinci
(2) Johann Gutenberg
(3) Galileo Galilei
(4) Isaac Newton

26. Match the following individuals with their contributions to Indian media.
List-I List-II
(Individuals) (Contributions)
(A) Raja Rammohun Roy (I) Started the Bombay Samachar
(II) Encourged media to act as a watchdog of
(B) Fardoonji Murzban
democracy
(C) Ishwar Chandra Vidyasagar (III) Started the Shome Prakash
(D) Jawaharlal Nehru (IV) Started the Sambad-Kaumudi
Choose the correct answer from the options given below :
(1) (A) - (I), (B) - (II), (C) - (III), (D) - (IV)
(2) (A) - (I), (B) - (III), (C) - (II), (D) - (IV)
(3) (A) - (IV), (B) - (II), (C) - (I), (D) - (III)
(4) (A) - (IV), (B) - (I), (C) - (III), (D) - (II)

27. The Chipko Movement is an example of
(1) Peasant Movement
(2) Workers Movement
(3) Ecological Movement
(4) Dalit Movement

28. In South Bihar, the locals have a common resentment against migrant traders and moneylenders. What are
these migrant groups known as ?
(1) Nakarattars
(2) Adivasis
(3) Dikus
(4) Oraons

326 EPB/A ( 15 )

25. ਹੇਠ ਮਲਮਖਆਂ ਮਵੁੱ ਚੋਂ ਮਕਸ ਨ਼ੂਿੰ ਮਪਰਿੰ ਮਟਿੰ ਿ ਪਰੈੈੱਸ ਦੀ ਖੋਜ ਦਾ ਮਸਹਰਾ ਮਦੁੱ ਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ?
(1) ਮਲਓਨਾਰਡੋ ਦਾ ਮਵਿੰ ਚੀ (2) ਜੋਹਾਨ ਿਟੇਨਬਰਿ
(3) ਿੈਲੀਲੀਓ ਿੈਲੀਲੀ (4) ਇਸਾਕ ਮਨਊਟਨ

26. ਹੇਠ ਮਲਖੇ ਮਵਅਕਤੀਆਂ ਨ਼ੂਿੰ ਭਾਰਤੀ ਮੀਡੀਆ ਮਵੁੱ ਚ ਉਨਹਾਂ ਦੇ ਯੋਿਦਾਨ ਨਾਲ ਮਮਲਾਓ ।
ਸਚੀ-I ਸਚੀ-II
(ਤਵਅਕਿੀਗਿ) (ਯੋਗਦਾਨ)
(A) ਰਾਜਾ ਰਾਮਮੋਹਨ ਰਾਏ (I) ਬਿੰ ਬੇ ਸਮਾਚਾਰ ਦੀ ਸਰ਼ੂਆਤ ਕੀਤੀ
(B) ਫਰਦ਼ੂਨਜੀ ਮਰਜਬਾਨ (II) ਮੀਡੀਆ ਨ਼ੂਿੰ ਲੋ ਕਤਿੰ ਤਰ ਦੇ ਮਨਿਰਾਨ ਵਜੋਂ ਕਿੰ ਮ ਕਰਨ
ਲਈ ਉਤਸਾਮਹਤ ਕੀਤਾ
(C) ਈਸਵਰ ਚਿੰ ਦਰ ਮਵਮਦਆਸਾਿਰ (III) ਸੋਮ ਪਰਕਾਸ ਦੀ ਸਰ਼ੂਆਤ ਕੀਤੀ
(D) ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਨਮਹਰ਼ੂ (IV) ਸਿੰ ਬਾਦ-ਕੌ ਮਦੀ ਦੀ ਸਰ਼ੂਆਤ ਕੀਤੀ

ਹੇਠਾਂ ਮਦੁੱ ਤੇ ਮਵਕਲਪਾਂ ਮਵੁੱ ਚੋਂ ਸਹੀ ਉੱਤਰ ਚਣੋ :
(1) (A) - (I), (B) - (II), (C) - (III), (D) - (IV)
(2) (A) - (I), (B) - (III), (C) - (II), (D) - (IV)
(3) (A) - (IV), (B) - (II), (C) - (I), (D) - (III)
(4) (A) - (IV), (B) - (I), (C) - (III), (D) - (II)
27. ਮਚਪਕੋ ਮ਼ੂਵਮੈਂਟ ਇੁੱ ਕ ਉਦਾਹਰਣ ਹੈ
(1) ਮਕਸਾਨ ਅਿੰ ਦੋਲਨ ਦਾ (2) ਮਜਦ਼ੂਰ ਅਿੰ ਦੋਲਨ ਦਾ
(3) ਵਾਤਾਵਰਣ ਅਿੰ ਦੋਲਨ ਦਾ (4) ਦਮਲਤ ਅਿੰ ਦੋਲਨ ਦਾ

28. ਦੁੱ ਖਣੀ ਮਬਹਾਰ ਮਵੁੱ ਚ, ਸਥਾਨਕ ਲੋ ਕਾਂ ਮਵੁੱ ਚ ਪਰਵਾਸੀ ਵਪਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਸਾਹ਼ੂਕਾਰਾਂ ਮਵਰੁੱ ਧ ਇੁੱ ਕ ਆਮ
ਨਾਰਾਜਿੀ ਹੈ । ਇਨਹਾਂ ਪਰਵਾਸੀ ਸਮ਼ੂਹਾਂ ਨ਼ੂਿੰ ਕੀ ਮਕਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ?
(1) ਨਕਾਰਾਟਰਸ (2) ਆਮਦਵਾਸੀ (3) ਡੀਕਸ (4) ਓਰੌਨਸ

326 EPB/A ( 16 )

29. According to one of the theories of social movements, social conflict arises when a social group feels that it
is worse off than others around it. What is this theory known as ?
(1) Theory of Relative Deprivation
(2) Theory of Reformative Action
(3) Theory of Redemptive Action
(4) Theory of Resource Mobilization

30. Which of the following characteristics are associated with the Women's Movement of post-1947 ?
(A) Involvement of women in nation building task
(B) Growth of autonomous women’s movement
(C) All women suffer discrimination at uniform level
(D) Change in ideology and organizational strategy
Choose the correct answer from the options given below :
(1) (A), (B) and (D) only
(2) (A), (B) and (C) only
(3) (A), (B), (C) and (D)
(4) (B), (C) and (D) only
31. Match List-I with List-II :
List-I List-II
(Name of Sociologists) (Work)
(A) Nicholas Dirks (I) Family, Kinship and Marriage in India
(II) Homo-Hierarchicus-The Caste System and its
(B) Louis Dumont
Implications
(III) Castes of Mind : Colonialism and the Making of
(C) Patricia Uberoi
Modern India
(IV) The Reproduction of Inequality : Occupation,
(D) Andre Beteille
Caste and Family
Choose the correct answer from the options given below :
(1) (A) - (II), (B) - (I), (C) - (IV), (D) - (III)
(2) (A) - (I), (B) - (III), (C) - (IV), (D) - (II)
(3) (A) - (III), (B) - (II), (C) - (I), (D) - (IV)
(4) (A) - (IV), (B) - (II), (C) - (I), (D) - (III)

326 EPB/A ( 17 )

29. ਸਮਾਮਜਕ ਅਿੰ ਦੋਲਨਾਂ ਦੇ ਮਸਧਾਂਤਾਂ ਮਵੁੱ ਚੋਂ ਇੁੱ ਕ ਦੇ ਅਨਸਾਰ, ਸਮਾਮਜਕ ਟਕਰਾਅ ਉਦੋਂ ਪੈਦਾ ਹਿੰ ਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ
ਇੁੱ ਕ ਸਮਾਮਜਕ ਸਮ਼ੂਹ ਮਮਹਸ਼ੂਸ ਕਰਦਾ ਹੈ ਮਕ ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਲੇ ਦਆਲੇ ਦੇ ਦ਼ੂਮਜਆਂ ਨਾਲੋਂ ਬਦਤਰ
ਸਮਥਤੀ ਮਵੁੱ ਚ ਹੈ । ਇਸ ਮਸਧਾਂਤ ਨ਼ੂਿੰ ਕੀ ਮਕਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ?
(1) ਸਿੰ ਬਿੰ ਮਧਤ ਘਾਟ ਦਾ ਮਸਧਾਂਤ (2) ਸਧਾਰਾਤਮਕ ਕਾਰਵਾਈ ਦਾ ਮਸਧਾਂਤ
(3) ਮਰਡੈਂਪਮਟਵ ਐਕਸਨ ਦਾ ਮਸਧਾਂਤ (4) ਸਰੋਤ ਿਤੀਸੀਲਤਾ ਦਾ ਮਸਧਾਂਤ
30. ਹੇਠ ਮਲਖੀਆਂ ਮਵੁੱ ਚੋਂ ਮਕਹੜ੍ੀਆਂ ਮਵਸੇਸਤਾਵਾਂ 1947 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇ ਮਮਹਲਾ ਅਿੰ ਦੋਲਨ ਨਾਲ ਜੜ੍ੀਆਂ ਹਨ ?
(A) ਰਾਸਟਰ ਮਨਰਮਾਣ ਕਾਰਜ ਮਵੁੱ ਚ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਸਮ਼ੂਲੀਅਤ ।
(B) ਖਦਮਖਮਤਆਰ ਮਮਹਲਾ ਅਿੰ ਦੋਲਨ ਦਾ ਮਵਕਾਸ ।
(C) ਸਾਰੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਨ਼ੂਿੰ ਇੁੱ ਕ ਸਮਾਨ ਪੁੱ ਧਰ ਉੱਤੇ ਮਵਤਕਰੇ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ।
(D) ਮਵਚਾਰਧਾਰਾ ਅਤੇ ਸਿੰ ਿਠਨਾਤਮਕ ਰਣਨੀਤੀ ਮਵੁੱ ਚ ਤਬਦੀਲੀ ।
ਹੇਠਾਂ ਮਦੁੱ ਤੇ ਮਵਕਲਪਾਂ ਮਵੁੱ ਚੋਂ ਸਹੀ ਉੱਤਰ ਚਣੋ :
(1) ਮਸਰਫ (A), (B) ਅਤੇ (D) (2) ਮਸਰਫ (A), (B) ਅਤੇ (C)
(3) (A), (B), (C) ਅਤੇ (D) (4) ਮਸਰਫ (B), (C) ਅਤੇ (D)
31. ਸਚੀ-I ਦਾ ਮਮਲਾਨ ਸਚੀ-II ਨਾਲ ਕਰੋ :
ਸਚੀ-I ਸਚੀ-II
(ਸਮਾਜ ਸ਼ਾਸਿਰੀਆਂ ਦੇ ਨਾਮ) (ਕੰ ਮ)
(A) ਮਨਕੋਲਸ ਡਰਕਸ (I) ਭਾਰਤ ਮਵੁੱ ਚ ਪਮਰਵਾਰ, ਮਰਸਤੇਦਾਰੀ ਅਤੇ ਮਵਆਹ
(B) ਲ਼ੂਈਸ ਡ਼ੂਮੋਂਟ (II) ਹੋਮੋ- ਲੜ੍ੀ ਬੁੱ ਧ-ਜਾਤੀ ਪਰਣਾਲੀ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀਆਂ
ਧਾਰਨਾਵਾਂ
(C) ਪੈਟਰੀਸੀਆ ਉਬੇਰਾਏ (III) ਮਨ ਦੀਆਂ ਜਾਤੀਆਂ : ਬਸਤੀਵਾਦ ਅਤੇ ਆਧਮਨਕ
ਭਾਰਤ ਦਾ ਮਨਰਮਾਣ
(D) ਆਂਦਰੇ ਬੇਟੇਲੀ (IV) ਅਸਮਾਨਤਾ ਦਾ ਪਨਰਜਨਨ : ਮਕੁੱ ਤਾ, ਜਾਤੀ ਅਤੇ
ਪਮਰਵਾਰ
ਹੇਠਾਂ ਮਦੁੱ ਤੇ ਮਵਕਲਪਾਂ ਮਵੁੱ ਚੋਂ ਸਹੀ ਉੱਤਰ ਚਣੋ :
(1) (A) - (II), (B) - (I), (C) - (IV), (D) - (III) (2) (A) - (I), (B) - (III), (C) - (IV), (D) - (II)
(3) (A) - (III), (B) - (II), (C) - (I), (D) - (IV) (4) (A) - (IV), (B) - (II), (C) - (I), (D) - (III)

326 EPB/A ( 18 )
32. Match the following concepts (List-I) with their appropriate description (List-II) :
List-I List-II
(Concepts) (Definition)
(I) Number of live births per 1000 women in the
(A) Fertility Rate
child bearing age group
(II) Total number of live births that a hypothetical
(B) Total Fertility Rate woman would have during her entire reproductive
years
(III) Total number of women who die in childbirth per
(C) Infant Mortality Rate
1000 live births
(IV) Number of deaths of babies before the age of one
(D) Maternal Mortality Rate
year per 1000 live births
Choose the correct answer from the options given below :
(1) (A) - (I), (B) - (II), (C) - (III), (D) - (IV)
(2) (A) - (I), (B) - (III), (C) - (II), (D) - (IV)
(3) (A) - (I), (B) - (II), (C) - (IV), (D) - (III)
(4) (A) - (III), (B) - (IV), (C) - (I), (D) - (II)
33. The statement "The changes brought about in Indian society and culture as a result of over 150 years of
British Rule, the term subsuming changes occurring at different levels...technology, institutions, ideology
and values" refers to the process of ________________.
Fill in the blank with the correct answer from the options given below.
(1) Sanskritisation (2) Colonisation
(3) Westernisation (4) Secularisation
34. In Begum Rokeya Sakhawat’s book ‘‘Sultana’s Dream’’ we find the following excerpt, ‘‘Where are the
men ?..., where they ought to be...we shut our men indoors...just as we are kept in the zenana ?’’ What do
these lines describe ?
(1) Double standard imposed by male dominated society
(2) Comparison of work done by men and women in a male dominated society
(3) Reversal of roles of Gender
(4) Challenging patriarchy

326 EPB/A ( 19 )

32. ਹੇਠ ਮਲਖੀਆਂ ਧਾਰਨਾਵਾਂ (ਸਚੀ-I) ਨ਼ੂਿੰ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਢਕਵੇਂ ਵਰਣਨ (ਸਚੀ-II) ਨਾਲ ਮਮਲਾਓ :
ਸਚੀ-I ਸਚੀ-II
(ਸੰ ਕਲਪ) (ਪਤਰਭਾਸ਼ਾ)
(A) ਜਣਨ ਦਰ (I) ਬੁੱ ਚੇ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਦੇ ਉਮਰ ਪੜ੍ਾਅ ਮਵੁੱ ਚ ਪਰਤੀ 1000 ਔਰਤਾਂ
ਲਈ ਜੀਵਤ ਜਨਮ ਦੀ ਮਿਣਤੀ
(B) ਕੁੱ ਲ ਜਣਨ ਦਰ (II) ਜੀਵਤ ਜਨਮ ਦੀ ਕੁੱ ਲ ਸਿੰ ਮਖਆ ਜੋ ਇੁੱ ਕ ਕਾਲਪਮਨਕ ਔਰਤ ਨ਼ੂਿੰ
ਆਪਣੇ ਪਰਜਨਨ ਦੇ ਪ਼ੂਰੇ ਸਾਲਾਂ ਦੌਰਾਨ ਹੋਵੇਿੀ
(C) ਬੁੱ ਮਚਆਂ ਦੀ ਮੌਤ ਦਰ (III) ਪਰਤੀ 1000 ਜੀਵਤ ਜਨਮ ਮਵੁੱ ਚ ਬੁੱ ਚੇ ਦੇ ਜਨਮ ਦੌਰਾਨ ਮਰਨ
ਵਾਲੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਕੁੱ ਲ ਸਿੰ ਮਖਆ
(D) ਮਾਵਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਦਰ (IV) ਪਰਤੀ 1000 ਜੀਵਤ ਜਨਮ ਮਪੁੱ ਛੇ ਇੁੱ ਕ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਤੋਂ ਪਮਹਲਾਂ
ਬੁੱ ਮਚਆਂ ਦੀ ਮੌਤ ਦੀ ਮਿਣਤੀ
ਹੇਠਾਂ ਮਦੁੱ ਤੇ ਮਵਕਲਪਾਂ ਮਵੁੱ ਚੋਂ ਸਹੀ ਉੱਤਰ ਚਣੋ :
(1) (A) - (I), (B) - (II), (C) - (III), (D) - (IV) (2) (A) - (I), (B) - (III), (C) - (II), (D) - (IV)
(3) (A) - (I), (B) - (II), (C) - (IV), (D) - (III) (4) (A) - (III), (B) - (IV), (C) - (I), (D) - (II)

33. ਮਬਆਨ "ਮਬਰਮਟਸ ਸਾਸਨ ਦੇ 150 ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਵੁੱ ਧ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਭਾਰਤੀ ਸਮਾਜ ਅਤੇ ਸਮਭਆਚਾਰ
ਮਵੁੱ ਚ ਮਲਆਂਦੀਆਂ ਿਈਆਂ ਤਬਦੀਲੀਆਂ, ਵੁੱ ਖ-ਵੁੱ ਖ ਪੁੱ ਧਰਾਂ... ਟੈਕਨੋਲੋ ਜੀ, ਸਿੰ ਸਥਾਵਾਂ, ਮਵਚਾਰਧਾਰਾ ਅਤੇ
ਕਦਰਾਂ-ਕੀਮਤਾਂ ਮਵੁੱ ਚ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਨ਼ੂਿੰ ਸਾਮਲ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸਬਦ" _____________ ਦੀ
ਪਰਮਕਮਰਆ ਨ਼ੂਿੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ।
ਖਾਲੀ ਥਾਂ ਮਵੁੱ ਚ ਹੇਠਾਂ ਮਦਤੇ ਮਵਕਲਪਾਂ ਮਵੁੱ ਚੋਂ ਸਹੀ ਉੱਤਰ ਨਾਲ ਭਰੋ ।
(1) ਸਿੰ ਸਮਕਰਤੀਕਰਨ (2) ਬਸਤੀਕਰਨ (3) ਪੁੱ ਛਮੀਕਰਨ (4) ਧਰਮ ਮਨਰਪੁੱ ਖਤਾ

34. ਬੇਿਮ ਰੋਕੇਆ ਸਖਾਵਤ ਦੀ ਮਕਤਾਬ 'ਸਲਤਾਨਾ ਦਾ ਸਪਨਾ' ਮਵੁੱ ਚ ਸਾਨ਼ੂਿੰ ਹੇਠ ਮਲਮਖਆ ਅਿੰ ਸ ਮਮਲਦਾ ਹੈ,
"ਆਦਮੀ ਮਕੁੱ ਥੇ ਹਨ ?..., ਉਨਹਾਂ ਨ਼ੂਿੰ ਮਕੁੱ ਥੇ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ... ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਆਦਮੀਆਂ ਨ਼ੂਿੰ ਘਰ ਦੇ ਅਿੰ ਦਰ ਬਿੰ ਦ
ਕਰ ਮਦਿੰ ਦੇ ਹਾਂ... ਮਜਵੇਂ ਮਕ ਸਾਨ਼ੂਿੰ ਜਨਾਨਾ ਮਵੁੱ ਚ ਰੁੱ ਮਖਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ?
ਇਹ ਲਾਈਨਾਂ ਕੀ ਮਬਆਨ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ?
(1) ਮਰਦ ਦਬਦਬੇ ਵਾਲੇ ਸਮਾਜ ਵੁੱ ਲੋਂ ਲਾਿ਼ੂ ਕੀਤੇ ਿਏ ਦੋਹਰੇ ਮਾਪਦਿੰ ਡ
(2) ਮਰਦਾਂ ਦੇ ਦਬਦਬੇ ਵਾਲੇ ਸਮਾਜ ਮਵੁੱ ਚ ਮਰਦਾਂ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਦਆਰਾ ਕੀਤੇ ਿਏ ਕਿੰ ਮਾਂ ਦੀ ਤਲਨਾ
(3) ਮਲਿੰਿ ਦੀਆਂ ਭ਼ੂਮਮਕਾਵਾਂ ਨ਼ੂਿੰ ਬਦਲਣਾ
(4) ਮਪਤਰਸੁੱ ਤਾ ਨ਼ੂਿੰ ਚਣੌਤੀ ਦੇਣਾ

326 EPB/A ( 20 )

35. For which of the following social reasons is the city preferred over village ?
(A) Decline of common resources in villages
(B) Opportunity for earning cash income
(C) Sufficient work opportunity
(D) Relative Anonymity
Choose the correct answer from the options given below :
(1) (A), (B) and (D) only
(2) (B), (C) and (D) only
(3) (A), (B), (C) and (D)
(4) (A), (C) and (D) only
36. Which of the following factors was not responsible for unification of India under Colonial rule ?
(1) Socio-Cultural (2) Economic
(3) Political (4) Administrative
37. Which of the following factors was not considered significant during industrialisation in independent
India ?
(1) Development of heavy and machine-making industries
(2) Expansion of the public sector
(3) Presence of a large cooperative sector
(4) Role of coastal cities for trading purpose
38. In which of the following States is Birhor tribe found ?
(1) Assam (2) Bihar
(3) Rajasthan (4) Nagaland
39. The term ‘‘prejudice’’ refers to ________________.
Fill in the blank with the correct answer from the options given below.
(1) Community identity
(2) Social inequality
(3) Pre-judgement
(4) Individual’s life chances
40. Which of the following leaders is not associated with AITUC ?
(1) M.N. Roy (2) S.A. Dange
(3) V.V. Giri (4) Jayprakash Narayan

326 EPB/A ( 21 )

35. ਮਕਸ ਸਮਾਮਜਕ ਕਾਰਨ ਕਰਕੇ ਮਪਿੰ ਡ ਨਾਲੋਂ ਸਮਹਰ ਨ਼ੂਿੰ ਤਰਜੀਹ ਮਦੁੱ ਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ?
(A) ਮਪਿੰ ਡਾਂ ਮਵੁੱ ਚ ਸਾਧਾਰਨ ਸਰੋਤਾਂ ਦੀ ਕਮੀ ।
(B) ਨਕਦ ਆਮਦਨ ਕਮਾਉਣ ਦਾ ਮੌਕਾ ।
(C) ਕਿੰ ਮ ਦੇ ਕਾਫ਼ੀ ਮੌਕੇ ।
(D) ਸਿੰ ਬਿੰ ਮਧਤ ਿਮਨਾਮਤਾ ।
ਹੇਠਾਂ ਮਦੁੱ ਤੇ ਮਵਕਲਪਾਂ ਮਵੁੱ ਚੋਂ ਸਹੀ ਉੱਤਰ ਚਣੋ :
(1) ਮਸਰਫ (A), (B) ਅਤੇ (D) (2) ਮਸਰਫ (B), (C) ਅਤੇ (D)
(3) (A), (B), (C) ਅਤੇ (D) (4) ਮਸਰਫ (A), (C) ਅਤੇ (D)
36. ਹੇਠ ਮਲਮਖਆਂ ਮਵੁੱ ਚੋਂ ਮਕਹੜ੍ਾ ਕਾਰਕ ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਸਾਸਨ ਅਧੀਨ ਭਾਰਤ ਦੇ ਏਕੀਕਰਨ ਲਈ ਮਜਿੰ ਮੇਵਾਰ
ਨਹੀਂ ਸੀ ?
(1) ਸਮਾਮਜਕ-ਸਮਭਆਚਾਰਕ (2) ਆਰਮਥਕ
(3) ਰਾਜਨੀਤਕ (4) ਪਰਬਿੰਧਕੀ
37. ਸਤਿੰ ਤਰ ਭਾਰਤ ਮਵੁੱ ਚ ਉਦਯੋਿੀਕਰਨ ਦੌਰਾਨ ਹੇਠ ਮਲਮਖਆਂ ਮਵੁੱ ਚੋਂ ਮਕਸ ਕਾਰਕ ਨ਼ੂਿੰ ਮਹੁੱ ਤਵਪ਼ੂਰਨ ਨਹੀਂ
ਮਿੰ ਮਨਆ ਮਿਆ ਸੀ ?
(1) ਭਾਰੀ ਅਤੇ ਮਸੀਨ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੇ ਉਦਯੋਿਾਂ ਦਾ ਮਵਕਾਸ
(2) ਜਨਤਕ ਖੇਤਰ ਦਾ ਮਵਸਤਾਰ
(3) ਇੁੱ ਕ ਵੁੱ ਡੇ ਸਮਹਕਾਰੀ ਖੇਤਰ ਦੀ ਮੋਜ਼ੂਦਿੀ
(4) ਵਪਾਰਕ ਉਦੇਸ ਲਈ ਤੁੱ ਟੀ ਸਮਹਰਾਂ ਦੀ ਭ਼ੂਮਮਕਾ
38. ਹੇਠ ਮਲਮਖਆਂ ਮਵੁੱ ਚੋਂ ਮਕਸ ਰਾਜ ਮਵੁੱ ਚ ਬੀਰਹੋਰ ਕਬੀਲਾ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ?
(1) ਆਸਾਮ (2) ਮਬਹਾਰ (3) ਰਾਜਸਥਾਨ (4) ਨਾਿਾਲੈਂ ਡ
39. ਸਬਦ "ਪੁੱ ਖਪਾਤ" ____________ ਨ਼ੂਿੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ।
ਖਾਲੀ ਥਾਂ ਨ਼ੂਿੰ ਹੇਠਾਂ ਮਦੁੱ ਤੇ ਮਵਕਲਪਾਂ ਮਵੁੱ ਚੋਂ ਸਹੀ ਉੱਤਰ ਨਾਲ ਭਰੋ ।
(1) ਮਫਰਕੇ ਦੀ ਪਛਾਣ (2) ਸਮਾਮਜਕ ਅਸਮਾਨਤਾ
(3) ਪ਼ੂਰਵ-ਫੈਸਲਾ (4) ਮਵਅਕਤੀ ਦੀ ਮਜਿੰ ਦਿੀ ਦੀਆਂ ਸਿੰ ਭਾਵਨਾਵਾਂ
40. ਹੇਠ ਮਲਮਖਆਂ ਮਵੁੱ ਚੋਂ ਮਕਹੜ੍ਾ ਨੇਤਾ ਏ. ਆਈ. ਟੀ. ਯ਼ੂ. ਸੀ. ਨਾਲ ਜਮੜ੍ਆ ਨਹੀਂ ਹੈ ?
(1) ਐੈੱਮ.ਐੈੱਨ. ਰਾਏ (2) ਐੈੱਸ.ਏ. ਡਾਂਿੇ (3) ਵੀ.ਵੀ. ਮਿਰੀ (4) ਜੈਪਰਕਾਸ ਨਾਰਾਇਣ

326 EPB/A ( 22 )
Read the given passage carefully and answer the next five questions.
In many ways it was a major political change, namely, the collapse of the erstwhile socialist world that hastened
globalisation and also gave a specific economic and political approach to the economic policies that underpin
globalisation. These changes are often termed as neo-liberal economic measures. We have already seen what
concrete steps the liberalisation policy took in India. Broadly, these policies reflect a political vision of free
enterprise which believes that a free reign to market forces will be both efficient and fair. It is, therefore, critical
of both State regulation and State subsidies. The existing process of Globalisation in this sense does have a
political vision as much as an economic vision.
41. What does the term ‘liberalisation policy’ refer to in the given passage ?
(1) Regulation of State subsidies
(2) Regulation of market forces
(3) Regulation of social welfarism
(4) De-regulation of market forces
42. What is the central political vision reflected in the economic policies underpinning Globalisation ?
(1) Free enterprise
(2) State subsidies
(3) Centralised power
(4) State regulation
43. What is the economic measure that accompanied the collapse of the socialist world and the advent of
Globalisation ?
(1) Conservative measures
(2) Welfare measures
(3) Neo-liberal measures
(4) Protectionist measures
44. What major political change is highlighted in the passage ?
(1) Collapse of Welfare State
(2) Collapse of Capitalist State
(3) Collapse of Socialist State
(4) Collapse of trade protectionism
45. According to the passage, what is the political vision behind Globalisation ?
(1) It supports State regulation
(2) It is critical of State regulation
(3) It advocates for Socialist State
(4) It advocates for State subsidies

326 EPB/A ( 23 )

ਤਦਿੇ ਗਏ ਤਲਖਿ ਨੰ ਤਿਆਨ ਨਾਲ ਪੜ੍ਹੋ ਅਿੇ ਉਸ ਿੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇ ਪੰ ਜ ਪਰਸ਼ਨਾਂ ਦੇ ਉੱਿਰ ਤਦਓ ।
ਬਹਤ ਸਾਰੇ ਤਰੀਮਕਆਂ ਨਾਲ ਇਹ ਇੁੱ ਕ ਵੁੱ ਡੀ ਰਾਜਨੀਮਤਕ ਤਬਦੀਲੀ ਸੀ, ਅਰਥਾਤ ਸਾਬਕਾ ਸਮਾਜਵਾਦੀ
ਸਿੰ ਸਾਰ ਦਾ ਪਤਨ ਮਜਸ ਨੇ ਮਵਸਵੀਕਰਨ ਨ਼ੂਿੰ ਤੇਜ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਮਵਸਵੀਕਰਨ ਨ਼ੂਿੰ ਅਧਾਰ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ
ਆਰਮਥਕ ਨੀਤੀਆਂ ਨ਼ੂਿੰ ਇੁੱ ਕ ਮਵਸੇਸ ਆਰਮਥਕ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਮਤਕ ਪਹਿੰ ਚ ਵੀ ਮਦੁੱ ਤੀ । ਇਨਹਾਂ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਨ਼ੂਿੰ
ਅਕਸਰ ਨਵ-ਉਦਾਰਵਾਦੀ ਆਰਮਥਕ ਉਪਾਅ ਮਕਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ । ਅਸੀਂ ਪਮਹਲਾਂ ਹੀ ਦੇਖ ਚੁੱ ਕੇ ਹਾਂ ਮਕ ਉਦਾਰੀਕਰਨ
ਨੀਤੀ ਨੇ ਭਾਰਤ ਮਵੁੱ ਚ ਮਕਹੜ੍ੇ ਠੋਸ ਕਦਮ ਚੁੱ ਕੇ ਹਨ । ਮੋਟੇ ਤੌਰ ’ਤੇ ਇਹ ਨੀਤੀਆਂ ਸਤਿੰ ਤਰ ਉੱਦਮ ਦੇ ਇੁੱ ਕ
ਰਾਜਨੀਮਤਕ ਮਦਰਸਟੀਕੋਣ ਨ਼ੂਿੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਮਿੰ ਨਦੀਆਂ ਹਨ ਮਕ ਬਾਜਾਰ ਦੀਆਂ ਤਾਕਤਾਂ ’ਤੇ ਸਤਿੰ ਤਰ
ਲਿਾਮ ਕਸਲ ਅਤੇ ਮਨਰਪੁੱ ਖ ਦੋਵੇਂ ਹੋਵੇਿੀ । ਇਸ ਲਈ, ਇਹ ਰਾਜ ਦੇ ਮਨਯਮਾਂ ਅਤੇ ਰਾਜ ਦੀਆਂ ਆਰਮਥਕ
ਸਹ਼ੂਲਤਾਂ ਦੋਵਾਂ ਦੀ ਆਲੋ ਚਨਾ ਹੈ । ਇਸ ਅਰਥ ਮਵੁੱ ਚ ਮਵਸਵੀਕਰਨ ਦੀ ਮੌਜ਼ੂਦਾ ਪਰਮਕਮਰਆ ਦਾ ਮਜਿੰ ਨਾ ਇੁੱ ਕ
ਰਾਜਨੀਮਤਕ ਮਦਰਸਟੀਕੋਣ ਹੈ ਉਨਹਾਂ ਹੀ ਇੁੱ ਕ ਆਰਮਥਕ ਮਦਰਸਟੀਕੋਣ ਹੈ ।
41. ਮਦੁੱ ਤੇ ਿਏ ਮਲਖਤ ਮਵੁੱ ਚ 'ਉਦਾਰੀਕਰਨ ਨੀਤੀ' ਸਬਦ ਦਾ ਕੀ ਹਵਾਲਾ ਮਦੁੱ ਤਾ ਮਿਆ ਹੈ ?
(1) ਰਾਜ ਦੀਆਂ ਆਰਮਥਕ ਸਹ਼ੂਲਤਾਂ ਦਾ ਮਨਯਮ (2) ਮਿੰ ਡੀ ਦੀਆਂ ਤਾਕਤਾਂ ਦਾ ਮਨਯਮ
(3) ਸਮਾਮਜਕ ਭਲਾਈਵਾਦ ਦਾ ਮਨਯਮ (4) ਬਾਜਾਰ ਦੀਆਂ ਤਾਕਤਾਂ ਨ਼ੂਿੰ ਕਿੰ ਟਰੋਲ ਮਕਤ
42. ਮਵਸਵੀਕਰਨ ਨ਼ੂਿੰ ਅਧਾਰ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਆਰਮਥਕ ਨੀਤੀਆਂ ਮਵੁੱ ਚ ਪਰਤੀਮਬਿੰ ਮਬਤ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਕੇਂਦਰੀ
ਰਾਜਨੀਤਕ ਮਦਰਸਟੀਕੋਣ ਕੀ ਹਿੰ ਦਾ ਹੈ ?
(1) ਸਤਿੰ ਤਰ ਉੱਦਮ (2) ਰਾਜ ਦੀਆਂ ਆਰਮਥਕ ਸਹ਼ੂਲਤਾਂ
(3) ਕੇਂਦਰੀਮਕਰਤ ਸਕਤੀ (4) ਰਾਜ ਦੇ ਮਨਯਮ
43. ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਸਿੰ ਸਾਰ ਦੇ ਢਮਹ ਜਾਣ ਅਤੇ ਮਵਸਵੀਕਰਨ ਦੇ ਆਿਮਨ ਦੇ ਨਾਲ ਆਉਣ ਵਾਲਾ ਆਰਮਥਕ
ਉਪਾਅ ਮਕਹੜ੍ਾ ਸੀ ?
(1) ਰ਼ੂੜ੍ਹੀਵਾਦੀ ਉਪਾਅ (2) ਕਮਲਆਣਕਾਰੀ ਉਪਾਅ
(3) ਨਵ-ਉਦਾਰਵਾਦੀ ਉਪਾਅ (4) ਸਰੁੱ ਮਖਆਤਮਕ ਉਪਾਅ
44. ਉਪਰੋਕਤ ਮਲਖਤ ਮਵੁੱ ਚ ਮਕਹੜ੍ੀ ਵੁੱ ਡੀ ਰਾਜਨੀਤਕ ਤਬਦੀਲੀ ਨ਼ੂਿੰ ਉਜਾਿਰ ਕੀਤਾ ਮਿਆ ਹੈ ?
(1) ਕਮਲਆਣਕਾਰੀ ਰਾਜ ਦਾ ਪਤਨ (2) ਪ਼ੂਿੰ ਜੀਵਾਦੀ ਰਾਜ ਦਾ ਪਤਨ
(3) ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਰਾਜ ਦਾ ਪਤਨ (4) ਵਪਾਰ ਸਰੁੱ ਮਖਆਵਾਦ ਦਾ ਪਤਨ
45. ਉਪਰੋਕਤ ਮਲਖਤ ਅਨਸਾਰ, ਮਵਸਵੀਕਰਨ ਦੇ ਮਪੁੱ ਛੇ ਰਾਜਨੀਮਤਕ ਮਦਰਸਟੀਕੋਣ ਕੀ ਹੈ ?
(1) ਇਹ ਰਾਜ ਦੇ ਮਨਯਮਾਂ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਦਾ ਹੈ
(2) ਇਹ ਰਾਜ ਦੇ ਮਨਯਮਾਂ ਦੀ ਆਲੋ ਚਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ
(3) ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਰਾਜ ਦੀ ਵਕਾਲਤ
(4) ਰਾਜ ਦੀਆਂ ਆਰਮਥਕ ਸਹ਼ੂਲਤਾਂ ਲਈ ਵਕਾਲਤ

326 EPB/A ( 24 )
Read the given passage carefully and answer the next five questions.
My grandfather, like most Nagas who had come into close contact with Europeans, was convinced that education
was the only way to get ahead in life. He aspired for his children the kind of life he had seen being lived by the
British administration and missionaries. He sent my mother away to school, first in neighbouring Assam, then as
far as Shimla. My mother was encouraged by one of the more educated men in her village who told her that with
an education in these new times, she could even become like the Indian lady who spoke before the world :
Vijaylaxmi Pandit, who represented India at the UN. My father by dint of his own intelligence and hard work, put
himself through the local mission school and college in Shillong. All Nagas of my parents' generation who were
able to, chose to get educated in English. For them, it was more than a gateway to upward mobility. In a region
where tribes that live no more than 20 kms apart speak completely different languages, it was a medium through
which they could communicate amongst themselves and with the world. They became the voice of their people
and made English the official state language.
46. Which of the following is the main reason for opening up of new opportunities for the people of
North-East ?
(1) Urbanization (2) Sanskritization
(3) Western education (4) Modernization
47. According to the passage, which of the following is a gateway to upward mobility ?
(1) Politics (2) Education
(3) Cultural change (4) Social change
48. Name the process through which the movement of individuals takes place from their existing status to
improved status.
(1) Sanskritization (2) Westernization
(3) Assimilation (4) Upward Mobility
49. Who among the following represented India at the UN ?
(1) Jawaharlal Nehru (2) Vijaylakshmi Pandit
(3) British Missionaries (4) Naga leaders
50. Which of the following is the reason for improved communication among the different factions of the Naga
tribes ?
(1) Use of English language
(2) Missionary help
(3) Naga leaders
(4) Working together in British administration

326 EPB/A ( 25 )

ਤਦਿੇ ਗਏ ਤਲਖਿ ਨੰ ਤਿਆਨ ਨਾਲ ਪੜ੍ਹੋ ਅਿੇ ਉਸਦੇ ਬਾਅਦ ਦੇ ਪੰ ਜ ਪਰਸ਼ਨਾਂ ਦੇ ਜਵਾਬ ਤਦਓ :
ਮੇਰੇ ਦਾਦਾ ਜੀ, ਮਜਆਦਾਤਰ ਨਾਿਾ ਵਾਸੀਆਂ ਵਾਂਿ ਜੋ ਯ਼ੂਰਪੀਅਨ ਲੋ ਕਾਂ ਦੇ ਨਜਦੀਕੀ ਸਿੰ ਪਰਕ ਮਵੁੱ ਚ ਆਏ ਸਨ,
ਉਨਹਾਂ ਨ਼ੂਿੰ ਯਕੀਨ ਹੋ ਮਿਆ ਸੀ ਮਕ ਮਸੁੱ ਮਖਆ ਹੀ ਮਜਿੰ ਦਿੀ ਮਵੁੱ ਚ ਅੁੱ ਿੇ ਵਧਣ ਦਾ ਇੁੱ ਕੋ ਇੁੱ ਕ ਤਰੀਕਾ ਹੈ । ਉਹ ਆਪਣੇ
ਬੁੱ ਮਚਆਂ ਲਈ ਉਸੇ ਤਰਹਾਂ ਦੀ ਮਜਿੰ ਦਿੀ ਚਾਹਿੰ ਦੇ ਸਨ ਮਜਵੇਂ ਉਨਹਾਂ ਨੇ ਮਬਰਮਟਸ ਪਰਸਾਸਨ ਅਤੇ ਮਮਸਨਰੀਆਂ ਨ਼ੂਿੰ ਮਜਉਂਦੇ
ਵੇਮਖਆ ਸੀ । ਉਨਹਾਂ ਨੇ ਮੇਰੀ ਮਾਂ ਨ਼ੂਿੰ ਪਮਹਲਾਂ ਿਆਂਢੀ ਅਸਾਮ, ਮਫਰ ਮਸਮਲਾ ਤੁੱ ਕ ਸਕ਼ੂਲ ਭੇਜ ਮਦੁੱ ਤਾ । ਮੇਰੀ ਮਾਂ ਨ਼ੂਿੰ
ਉਸ ਦੇ ਮਪਿੰ ਡ ਦੇ ਇੁੱ ਕ ਵਧੇਰੇ ਪੜ੍ਹੇ -ਮਲਖੇ ਮਵਅਕਤੀ ਦਆਰਾ ਉਤਸਾਮਹਤ ਕੀਤਾ ਮਿਆ ਮਜਸ ਨੇ ਉਸ ਨ਼ੂਿੰ ਦੁੱ ਮਸਆ
ਮਕ ਇਨਹਾਂ ਨਵੇਂ ਸਮੇਂ ਮਵੁੱ ਚ ਮਸੁੱ ਮਖਆ ਦੇ ਨਾਲ, ਉਹ ਦਨੀਆ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਬੋਲਣ ਵਾਲੀ ਉਸ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤ ਵਾਂਿ ਵੀ
ਬਣ ਸਕਦੀ ਹੈ : ਮਵਜੈ ਲਕਸਮੀ ਪਿੰ ਮਡਤ, ਮਜਸਨੇ ਸਿੰ ਯਕਤ ਰਾਸਟਰ ਮਵੁੱ ਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਨਮਾਇਿੰ ਦਿੀ ਕੀਤੀ ਸੀ ।
ਮੇਰੇ ਮਪਤਾ ਨੇ ਆਪਣੀ ਬੁੱ ਧੀ ਅਤੇ ਸਖਤ ਮਮਹਨਤ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨ਼ੂਿੰ ਮਸਲਾਂਿ ਦੇ ਸਥਾਨਕ ਮਮਸਨ ਸਕ਼ੂਲ
ਅਤੇ ਕਾਲਜ ਰਾਹੀਂ ਪੇਸ ਕੀਤਾ । ਮੇਰੇ ਮਾਤਾ-ਮਪਤਾ ਦੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦੇ ਸਾਰੇ ਨਾਿਾ ਜੋ ਆਮ ਅਿੰ ਿਰੇਜੀ ਮਵਚ ਮਸੁੱ ਮਖਅਤ
ਹੋਣ ਦੇ ਯੋਿ ਸਨ, ਉਨਹਾਂ ਲਈ ਇਹ ਉੱਪਰ ਵੁੱ ਲ ਿਤੀਸੀਲਤਾ ਲਈ ਇੁੱ ਕ ਪਰਵੇਸ ਦਆਰ ਤੋਂ ਵੀ ਵੁੱ ਧ ਸੀ । ਇੁੱ ਕ
ਅਮਜਹੇ ਖੇਤਰ ਮਜਥੇ ਕਬੀਲੇ ਵਾਲੇ 20 ਮਕਲੋ ਮੀਟਰ ਤੋਂ ਵੁੱ ਧ ਬਾਹਰ ਨਹੀਂ ਰਮਹਿੰ ਦੇ ਸਨ, ਉਹ ਪ਼ੂਰੀ ਤਰਹਾਂ ਵੁੱ ਖਰੀਆਂ
ਭਾਸਾਵਾਂ ਬੋਲਦੇ ਹਨ, ਅਿੰ ਿਰੇਜੀ ਇਕ ਅਮਜਹਾ ਮਾਮਧਅਮ ਸੀ ਮਜਸ ਰਾਹੀਂ ਉਹ ਆਪਸ ਮਵੁੱ ਚ ਅਤੇ ਦਨੀਆ ਨਾਲ
ਸਿੰ ਚਾਰ ਕਰ ਸਕਦੇ ਸਨ । ਉਹ ਆਪਣੇ ਲੋ ਕਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜ ਬਣ ਿਏ ਅਤੇ ਅਿੰ ਿਰੇਜੀ ਨ਼ੂਿੰ ਰਾਜ ਦੀ ਸਰਕਾਰੀ ਭਾਸਾ
ਬਣਾ ਮਦੁੱ ਤਾ ।
46. ਉੱਤਰ-ਪ਼ੂਰਬ ਦੇ ਲੋ ਕਾਂ ਲਈ ਨਵੇਂ ਮੌਕੇ ਖੁੱ ਲਹਣ ਦਾ ਮੁੱ ਖ ਕਾਰਨ ਹੇਠ ਮਲਮਖਆਂ ਮਵੁੱ ਚੋਂ ਮਕਹੜ੍ਾ ਹੈ ?
(1) ਸਮਹਰੀਕਰਨ (2) ਸਿੰ ਸਮਕਰਤੀਕਰਨ (3) ਪੁੱ ਛਮੀ ਮਸੁੱ ਮਖਆ (4) ਆਧਮਨਕੀਕਰਨ
47. ਉਪਰੋਕਤ ਮਲਖਤ ਅਨਸਾਰ ਹੇਠ ਮਲਮਖਆਂ ਮਵੁੱ ਚੋਂ ਮਕਹੜ੍ਾ ਉੱਪਰ ਵੁੱ ਲ ਿਤੀਸੀਲਤਾ ਦਾ ਿੇਟਵੇ ਹੈ ?
(1) ਮਸਆਸਤ (2) ਮਸੁੱ ਮਖਆ
(3) ਸਮਭਆਚਾਰਕ ਤਬਦੀਲੀ (4) ਸਮਾਮਜਕ ਤਬਦੀਲੀ
48. ਉਸ ਪਰਮਕਮਰਆ ਦਾ ਨਾਮ ਦੁੱ ਸੋ ਮਜਸ ਰਾਹੀਂ ਮਵਅਕਤੀਆਂ ਦਾ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਮੌਜਦ਼ੂ ਾ ਸਮਥਤੀ ਤੋਂ ਮਬਹਤਰ
ਸਮਥਤੀ ਤੁੱ ਕ ਸਿੰ ਤਲਨ ਹਿੰ ਦਾ ਹੈ ?
(1) ਸਿੰ ਸਮਕਰਤੀਕਰਨ (2) ਪੁੱ ਛਮੀਕਰਨ
(3) ਸਮਾਈਕਰਨ (4) ਉੱਪਰ ਵੁੱ ਲ ਿਤੀਸੀਲਤਾ
49. ਹੇਠ ਮਲਮਖਆਂ ਮਵੁੱ ਚੋਂ ਮਕਸ ਨੇ ਸਿੰ ਯਕਤ ਰਾਸਟਰ ਮਵੁੱ ਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਨਮਾਇਿੰ ਦਿੀ ਕੀਤੀ ?
(1) ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਨਮਹਰ਼ੂ (2) ਮਵਜੈ ਲਕਸਮੀ ਪਿੰ ਮਡਤ
(3) ਮਬਰਮਟਸ ਮਮਸਨਰੀ (4) ਨਾਿਾ ਆਿ਼ੂ
50. ਹੇਠ ਮਲਮਖਆਂ ਮਵੁੱ ਚੋਂ ਮਕਹੜ੍ਾ ਨਾਿਾ ਕਬੀਮਲਆਂ ਦੇ ਵੁੱ ਖ-ਵੁੱ ਖ ਧਮੜ੍ਆਂ ਦਰਮਮਆਨ ਮਬਹਤਰ ਸਿੰ ਚਾਰ ਦਾ
ਕਾਰਨ ਹੈ ?
(1) ਅਿੰ ਿਰੇਜੀ ਭਾਸਾ ਦੀ ਵਰਤੋਂ (2) ਮਮਸਨਰੀ ਮਦਦ
(3) ਨਾਿਾ ਆਿ਼ੂ (4) ਮਬਰਮਟਸ ਪਰਸਾਸਨ ਮਵੁੱ ਚ ਮਮਲ ਕੇ ਕਿੰ ਮ ਕਰਨਾ

326 EPB/A ( 26 )

326 EPB/A ( 27 )

326 EPB/A ( 28 )
Read carefully the following instructions : ਹੇਠ ਤਲਖੀਆਂ ਹਦਾਇਿਾਂ ਨੰ ਤਿਆਨ ਨਾਲ ਪੜ੍ਹੋ :
ਮਕਸੇ ਵੀ ਉਮੀਦਵਾਰ ਨ਼ੂਿੰ OMR ਉੱਤਰ ਪੁੱ ਤਰੀ ਖਾਲੀ ਛੁੱ ਡਣ ਦੀ ਇਜਾਜਤ
8.
8. No candidate will be allowed to leave the OMR Answer
Sheet blank. If any OMR Answer Sheet is found blank, it ਨਹੀਂ ਮਦੁੱ ਤੀ ਜਾਵੇਿੀ। ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਵੀ OMR ਉੱਤਰ ਪੁੱ ਤਰੀ ਖਾਲੀ ਪਾਈ
shall be crossed by the Invigilator with his/her signature, ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਸਨ਼ੂਿੰ ਇਨਵੀਜੀਲੇ ਟਰ ਦਆਰਾ ਉਸਦੇ ਦਸਤਖਤ ਨਾਲ
mentioning “Cancelled” on it. ਪਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਿਾ, ਇਸ 'ਤੇ "ਰੁੱ ਦ" ਦਾ ਮਜਕਰ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਿਾ।
9. Do not tear or fold any page of the Test Booklet and OMR 9. ਟੈਸਟ ਪਸਮਤਕਾ ਅਤੇ OMR ਉੱਤਰ ਪੁੱ ਤਰੀ ਦੇ ਮਕਸੇ ਵੀ ਪਿੰ ਨੇ ਨ਼ੂਿੰ ਨਾ ਤੇ
Answer Sheet. ਪਾੜ੍ੋ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਫੋਲਡ ਕਰੋ।
10. ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਨ਼ੂਿੰ ਇਹ ਸਮਨਸਮਚਤ ਕਰਨ ਦੀ ਸਲਾਹ ਮਦੁੱ ਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਮਕ
10. Candidates are advised to ensure that they fill the correct
particulars on the OMR Answer Sheet, i.e., Application No., ਉਹ OMR ਉੱਤਰ ਪੁੱ ਤਰੀ 'ਤੇ ਸਹੀ ਵੇਰਮਵਆਂ ਨ਼ੂਿੰ ਭਰਨ, ਮਜਵੇਂ ਮਕ,
Roll No., Test Booklet No., Name, Mother’s Name, Father’s ਮਬਨੈ-ਪੁੱ ਤਰ ਨਿੰਬਰ, ਰੋਲ ਨਿੰਬਰ, ਟੈਸਟ ਬੁੱ ਕਲੇ ਟ ਨਿੰਬਰ, ਨਾਮ, ਮਾਤਾ ਦਾ
Name and Signature. ਨਾਮ, ਮਪਤਾ ਦਾ ਨਾਮ ਅਤੇ ਦਸਤਖਤ।
11. ਅਿੰ ਿਰੇਜੀ ਅਤੇ ਮਹਿੰ ਦੀ/ਖੇਤਰੀ ਭਾਸਾ ਦੇ ਸਿੰ ਸਕਰਣ ਮਵੁੱ ਚ ਮਕਸੇ ਵੀ ਪਰਸਨ
11. In case of any discrepancy in any question between English
and Hindi/Regional language version, the English version ਮਵੁੱ ਚ ਮਕਸੇ ਵੀ ਅਿੰ ਤਰ ਦੀ ਸਮਥਤੀ ਮਵੁੱ ਚ, ਅਿੰ ਿਰੇਜੀ ਸਿੰ ਸਕਰਣ ਨ਼ੂਿੰ ਮਲਾਂਕਣ
will be considered as the final version for evaluation. ਲਈ ਅਿੰ ਤਮ ਸਿੰ ਸਕਰਣ ਮਿੰ ਮਨਆ ਜਾਵੇਿਾ।
12. ਮਸਰਫ ਟੈਸਟ ਬੁੱ ਕਲੇ ਟ ਮਵੁੱ ਚ ਇਸ ਉਦੇਸ ਲਈ ਪਰਦਾਨ ਕੀਤੀ ਿਈ ਜਿਹਾ
12. Rough work is to be done in the space provided for this
purpose in the Test Booklet only. ਮਵੁੱ ਚ ਮੋਟਾ ਕਿੰ ਮ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਹੈ।
13. ਜਵਾਬਾਂ ਦਾ ਮਲਾਂਕਣ ਇਲੈ ਕਟਰਾਮਨਕ ਸਕੈਮਨਿੰਿ ਪਰਮਕਮਰਆ ਦਆਰਾ ਕੀਤਾ
13. The answers will be evaluated through electronic scanning ਜਾਵੇਿਾ। ਅਧ਼ੂਰੀਆਂ ਜਾਂ ਿਲਤ ਐਟ ਂ ਰੀਆਂ OMR ਉੱਤਰ ਪੁੱ ਤਰੀ ਨ਼ੂਿੰ ਅਵੈਧ
process. Incomplete or incorrect entries may render the
OMR Answer Sheet invalid. ਬਣਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।
14. ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਨ਼ੂਿੰ ਸਲਾਹ ਮਦੁੱ ਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਮਕ ਉਹ OMR ਉੱਤਰ ਪੁੱ ਤਰੀ 'ਤੇ
14. Candidates are advised not to fold or make any stray marks ਨਾ ਫੋਲਡ ਕਰਨ ਜਾਂ ਕੋਈ ਅਣਚਾਹੇ ਮਨਸਾਨ ਨਾ ਬਣਾਉਣ। ਇਰੀਜਰ,
on the OMR Answer Sheet. Use of Eraser, Nail, Blade,
ਨੇਲ, ਬਲੇ ਡ, ਸਫੈਦ ਤਰਲ/ਵਹਾਈਟਨਰ, ਆਮਦ ਦੀ ਵਰਤੋਂ, ਇਮਮਤਹਾਨ
White Fluid/Whitener, etc., to smudge, scratch or damage in
any manner the OMR Answer Sheet during examination is ਦੌਰਾਨ OMR ਉੱਤਰ ਪੁੱ ਤਰੀ ਨ਼ੂਿੰ ਮਕਸੇ ਵੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਧੁੱ ਬੇ , ਸਕਰੈਚ ਜਾਂ
strictly prohibited. Candidature and OMR Answer Sheet of ਨਕਸਾਨ ਲਈ ਸਖ਼ਤੀ ਨਾਲ ਮਨਾਹੀ ਹੈ। ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਦੀ ਉਮੀਦਵਾਰੀ
candidates using Eraser, Nail, Blade or White ਅਤੇ OMR ਉੱਤਰ ਪੁੱ ਤਰੀ, ਇਰੇਜਰ, ਨੇਲ, ਬਲੇ ਡ ਜਾਂ ਸਫੈਦ
Fluid/Whitener to smudge, scratch or damage in any manner
ਫਲ਼ੂਇਡ/ਵਾਈਟਨਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਮਕਸੇ ਵੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਧੁੱ ਬੇ , ਸਕਰੈਚ
shall be cancelled.
ਜਾਂ ਨਕਸਾਨ ਨ਼ੂਿੰ ਰੁੱ ਦ ਕਰ ਮਦੁੱ ਤਾ ਜਾਵੇਿਾ।
15. There will be one copy of OMR Answer Sheet i.e., the 15. ਓ.ਐੈੱਮ.ਆਰ. ਉੱਤਰ ਪੁੱ ਤਰੀ ਦੀ ਇੁੱ ਕ ਕਾਪੀ ਹੋਵੇਿੀ, ਯਾਨੀ ਅਸਲ ਕਾਪੀ।
Original Copy. After the examination is over, the candidate ਇਮਮਤਹਾਨ ਖਤਮ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਮੀਦਵਾਰ ਨ਼ੂਿੰ OMR ਉੱਤਰ ਪੁੱ ਤਰੀ
shall hand over the OMR Answer Sheet to the Invigilator.
The candidate can take away the Test Booklet after the ਜਾਂਚਕਰਤਾ ਨ਼ੂਿੰ ਸੌਂਪਣੀ ਹੋਵੇਿੀ। ਪਰੀਮਖਆ ਖਤਮ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ
examination is over. If the candidate does not hand over the ਉਮੀਦਵਾਰ ਟੈਸਟ ਬੁੱ ਕਲੈ ੈੱਟ ਲੈ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਉਮੀਦਵਾਰ OMR
OMR Answer Sheet to the Invigilator and goes away with ਉੱਤਰ ਪੁੱ ਤਰੀ ਨ਼ੂਿੰ ਜਾਂਚਕਰਤਾ ਨ਼ੂਿੰ ਨਹੀਂ ਸੌਂਪਦਾ ਅਤੇ OMR ਉੱਤਰ ਪੁੱ ਤਰੀ
the OMR Answer Sheet, his/her candidature shall be ਵੀ ਲੈ ਕੇ ਚਲਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸਦੀ ਉਮੀਦਵਾਰੀ ਰੁੱ ਦ ਕਰ ਮਦੁੱ ਤੀ ਜਾਵੇਿੀ
cancelled and criminal proceedings shall also be initiated
against him/her. ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਮਵਰੁੱ ਧ ਅਪਰਾਮਧਕ ਕਾਰਵਾਈ ਵੀ ਸ਼ਰ਼ੂ ਕਰ ਮਦਤੀ ਜਾਵੇਿੀ।
16. ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਨ਼ੂਿੰ ਸਖ਼ਤੀ ਨਾਲ ਸਲਾਹ ਮਦੁੱ ਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਮਕ ਉਹ ਪਮਰਮਖਆ
16. Candidates are advised strictly not to carry handkerchief, any ਕੇਂਦਰ ਮਵਚ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਕੋਈ ਰਮਾਲ, ਮੋਬਾਈਲ ਫ਼ੋਨ, ਮਕਸੇ ਵੀ ਮਕਸਮ
mobile phone, any type of watch, belt or wear ornaments
ਦੀ ਘੜ੍ੀ, ਬੈਲਟ ਜਾਂ ਿਮਹਣੇ ਮਜਵੇਂ ਅਿੰ ਿ਼ੂਠੀ, ਚੇਨ, ਕਿੰ ਨ-ਮਰਿੰ ਿ ਆਮਦ,
like ring, chain, ear-ring, etc., electronic or communication
device, pen, pencil, eraser, sharpener and correction fluid to ਇਲੈ ਕਟਰਾਮਨਕ ਜਾਂ ਸਿੰ ਚਾਰ ਯਿੰ ਤਰ, ਪੈੈੱਨ, ਪੈਨਮਸਲ, ਇਰੇਜਰ, ਸਾਰਪਨਰ
the Examination Centre. If any candidate is found possessing ਅਤੇ ਸਧਾਰ ਨਾ ਰੁੱ ਖਣ। ਜੇਕਰ ਮਕਸੇ ਉਮੀਦਵਾਰ ਕੋਲ ਅਮਜਹੀ ਕੋਈ ਵਸਤ਼ੂ
any such item, he/she will not be allowed to enter the ਪਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਨ਼ੂਿੰ ਪਰੀਮਖਆ ਕੇਂਦਰ ਮਵੁੱ ਚ ਦਾਖਲ ਨਹੀਂ ਹੋਣ ਮਦੁੱ ਤਾ
examination centre. Possession of a mobile phone or any
ਜਾਵੇਿਾ। ਪਰੀਮਖਆ ਰ਼ੂਮ ਮਵੁੱ ਚ ਉਮੀਦਵਾਰ ਦਆਰਾ ਉੱਪਰ ਦੁੱ ਸੇ ਅਨਸਾਰ
other aiding material as mentioned above by the candidate in
the examination room will be treated as a serious violation ਮੋਬਾਈਲ ਫੋਨ ਜਾਂ ਕੋਈ ਹੋਰ ਸਹਾਇਤਾ ਸਮੁੱ ਿਰੀ ਰੁੱ ਖਣ ਨ਼ੂਿੰ ਇੁੱ ਕ ਿਿੰ ਭੀਰ
and it may lead to cancellation of the candidature and ਉਲਿੰਘਣਾ ਮਿੰ ਮਨਆ ਜਾਵੇਿਾ ਅਤੇ ਇਸ ਨਾਲ ਉਮੀਦਵਾਰੀ ਨ਼ੂਿੰ ਰੁੱ ਦ ਕੀਤਾ ਜਾ
debarring him/her from future examinations. ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਨ਼ੂਿੰ ਭਮਵੁੱ ਖ ਦੀਆਂ ਪਰੀਮਖਆਵਾਂ ਤੋਂ ਰੋਮਕਆ ਜਾ ਸਕਦਾ
17. If a candidate violates any instructions or shows any ਹੈ।
indiscipline or misbehaviour, appropriate SPACE action will be 17.
FOR ROUGH ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਉਮੀਦਵਾਰ ਮਕਸੇ ਹਦਾਇਤ ਦੀ ਉਲਿੰਘਣਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਕੋਈ
WORK
taken including cancellation of candidature and debarring ਅਨਸਾਸਨਹੀਣਤਾ ਜਾਂ ਦਰਮਵਹਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ , ਤਾਂ ਉਮੀਦਵਾਰੀ ਨ਼ੂਿੰ ਰੁੱ ਦ
from future examinations.
ਕਰਨ ਅਤੇ ਭਮਵੁੱ ਖ ਦੀਆਂ ਪਰੀਮਖਆਵਾਂ ਤੋਂ ਮਨਹਾ ਕਰਨ ਸਮੇਤ ਢਕਵੀਂ
18. Use of electronic/manual calculator is not allowed. ਕਾਰਵਾਈ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਿੀ।
18. ਇਲੈ ਕਟਰਾਮਨਕ/ਮੈਨ਼ੂਅਲ ਕੈਲਕਲੇ ਟਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦੀ ਇਜਾਜਤ ਨਹੀਂ ਹੈ।

Entrance Exams
Agricultural Entrance Exams
Architecture Entrance Exam
Arts and Humanities Entrance Exams
Commerce Entrance Examinations
Common Entrance Examinations
Computer Application Entrance Exams
Design Entrance Exams
Education Entrance Exams
Engineering Entrance Exams
Hotel Management Entrance Exams
Law Entrance Exams
MBA Entrance Exams
Media & Journalism Entrance Exams
Medical Entrance Exams
Nursing Entrance Exams
Pharmacy Entrance Exams
Science Entrance Exams
Diploma & Polytechnic
Lateral Entry