Chandigarh B.Ed 2025 Question Paper

[PART-A: GENERAL AWARENESS TEST]
1. India has largest deposits of ____ in the world.
(A) Gold (B) Copper (C) Mica (D) None of these
2. India's first satellite is named after
(A) Albert Einstein (B) Bhaskara I (C) Bhaskara II (D) Aryabhata
3. India's first ocean wave's energy project was launched in
(A) 1981 (B) 1991 (C) 1998 (D) 2001
4. Which of these is the small-scale industry in India?
(A) Handloom Industry (B) Paper Industry
(C) Jute industry (D) Textile Industry
5. What is the name of the first Indian woman who wins the Man Booker Prize?
(A) Kiran Desai (B) V.S. Naipaul (C) Salman Rushdie (D) Arundhati Roy
6. Which Industry in India is its own largest consumer
(A) Cement Industry (B) Automobile Industry
(C) Chemical Industry (D) Steel Industry
7. Who has taken over as first ever women head of Steel authority of India Limited
(A) Soma Mondal (B) Dipali Goenk
(C) Chanda Kochhar (D) Indra Nooyi
8. Which is the first artificial satellite to successfully orbit the earth
(A) Voyager-I (B) Sputnik-I (C) Discoverer-I (D) Apollo-I
9. Government of India released the Area Officer Monitoring App. What is the purpose of
this App.?
(A) Monitoring the schemes of rural development department
(B) Monitoring the schemes of urban development department
(C) Monitoring the schemes of the Agricultural department
(D) None of the above
10. Which year is called demographic divide in India
(A) 1881 (B) 1991 (C) 1921 (D) 1951
11. Which of the following language is known as the queen of all the languages of the
World?
(A) Malayalam (B) Hindi (C) Kannada (D) English
12. Under which Article of the Indian Constitution Hindi is defined as the official language
of the Union?
(A) Article 341 (B) Article 343 (C) Article 354 (D) Article 364
13. Thomas cup is associated with which sport?
(A) Badminton (B) Hockey (C) Tennis (D) Football
14. Who was the first Indian to win the Golden Globe Award?
(A) Lata Mangeshkar (B) A. R. Rahman (C) Satyajit Ray (D) Ravi Shankar
15. Who is the Indian Chief Minister who recently received the UN Public Service Award?
(A) Arvind Kejriwal (B) Mamata Banerjee
(C) Yogi Adityanath (D) M. K. Stalin
(1)

16. Which is the National Aquatic Animal of India?
(A) Olive Ridley Turtle (B) Gangetic Dolphin
(C) Blue Whale (D) Indian Crocodile
17. Which is the highest peak in India?
(A) Nanda Devi (B) Mount Everest
(C) Godwin Austen (K2) (D) Kanchenjunga
18. Who is the author of the book “My Journey”?
(A) Dr. Manmohan Singh (B) Dr. A.P.J. Abdul Kalam
(C) Chetan Bhagat (D) Arundhati Roy
19. Which vitamin plays a vital role in the coagulation (clotting) of blood?
(A) Vitamin A (B) Vitamin E (C) Vitamin B6 (D) Vitamin K
20. In which country is military service compulsory for women?
(A) United States (B) Israel (C) Russia (D) China
[PART-B: TEACHING POTENTIAL]
21. Which of the following is the most essential quality for a teacher to be truly effective in
the classroom teaching?
(A) Compassion toward students (B) Strong pedagogical understanding
(C) Mastery of subject content (D) Passion
22. One of the major problem in today’s diverse classroom is:
(A) Over-reliance on student-centered methods
(B) Lack of standardized textbooks
(C) One size fit teaching approach
(D) Short duration of the school day
23. Which statement about the use of chalkboard as a teaching aid is most accurate?
(A) It is outdated and irrelevant in modern classrooms
(B) It limits student engagement
(C) It facilitates real-time interaction and flexibility in instruction
(D) It only works for science and math classes
24. Which of following statements are incorrect?
1. Students of same age and IQ learn at same pace.
2. Students learning depend on their mental health.
3. Boys learn faster than girls.
4. Students’ cultural background affects their learning.
5. Ventilation and light in the classroom has no effect on students’ learning.
(A) 1, 2, 5 (B) 1, 2, 4 (C) 2, 3, 4 (D) 1, 3, 5
25. If a student is not able to understand certain concept in a particular subject and is
continuously performing poorly in that subject. Which evaluation test will have to be
conducted to know the cause of his difficulties?
(A) Placement Evaluation (B) Diagnostic Evaluation
(C) Summative Evaluation (D) Formative Evaluation

(2)

26. Which of the following are the examples of scaffolding?
(i) Providing hints and clues to solve a problem.
(ii) Allowing the students to figure out the problem on their own.
(iii) Providing the students with all the answers and solutions to the problems.
(iv) Asking leading questions to guide the students thinking.
Choose the most appropriate answer from the options given below:
(A) ii) and iii) only (B) i) and iv) only
(C) ii) and iv) only (D) All statements are correct
27. Education is placed in the Concurrent List of the Indian Constitution. What does it
imply?
(A) Only Parliament legislates on the Education
(B) Only State Legislatures can legislate on the Education
(C) Both Parliament and State Legislatures share responsibility
(D) The President makes decisions through ordinances
28. Which type of teaching aid is most appropriate for teaching abstract concepts?
(A) Real objects (B) Audio recordings
(C) Concrete models and manipulatives (D) Wall displays
29. Which of the following teaching strategy is considered as the best?
(A) Project method (B) Demonstration
(C) Role play (D) Depends on content and students
30. Which of the following is not a characteristic feature of intrinsically motivated children?
(A) They look for the outcome of their work
(B) They enjoy doing their work
(C) They display a high level of energy while working
(D) They work for the sake of the work itself
31. Which type of classroom is the best?
(A) Pin drop silence
(B) Teacher lecturing and students taking notes
(C) Students talking and discussing the concepts
(D) Students viewing the online lecture quietly
32. The use of teaching aids is justified on the grounds of
(A) Attracting students’ attention in the classroom.
(B) Effective engagement of students in learning tasks.
(C) Optimizing learning outcomes of students.
(D) Minimizing indiscipline problems in the classroom.
33. How can a teacher develop moral values among students?
(A) By teaching to be honest and fair
(B) By punishing students for any immoral act
(C) By preaching the value system
(D) By becoming a role model
34. The best quality of a teacher is:
(A) enabling the students to learn
(B) explaining concepts and principles effectively
(C) solving problems of students
(D) making his/her students well informed
(3)

35. What is the most effective way to deal with undesirable behaviors of students?
(A) Helping them to reflect on the behaviour
(B) Punishing them
(C) Ignoring it
(D) Report to principal
36. How many National Educational Policies has been implemented in India after
Independence?
(A) 1 (B) 2 (C) 3 (D) 4
37. Which statement confirms learning?
(A) A student is able to write a concept in exam which he/she has studied a day before
exam.
(B) An adult reproduces/uses a concept studied during childhood
(C) Ability of abstract think in an adolescent of age 13
(D) A child begins to walk without being taught
38. What is inclusion in class?
(A) Allowing students with disability/Marginalized students in classroom
(B) Tailoring instructions to a specific group of students
(C) Equal opportunities to all students
(D) Encouraging all students in class to participate and help them to achieve optimally
39. The quality of teaching is reflected:
(A) By the attendance of students in the class
(B) By the pass percentage of students
(C) By the quality of questions asked by students
(D) By the duration of silence maintained in the class
40. Which of the following is definitely a nurture-based achievement of a student?
(A) Rohan has high IQ and excels in examination.
(B) Ayan has average IQ and achieves at par with Rohan.
(C) Ramita is awarded as best singer just like her parents were.
(D) Karunita is demonstrating advanced drawing skills since age of 2 years.
[PART-C: GENERAL MENTAL ABILITY TEST]
41. If P × Q means P is in south of Q; P + Q means P is in north of Q; P % Q means P is in
east of Q; P – Q means P is in west of Q, then in A % B + C – D, D is in which direction
with respect to B ?
(A) South-West (B) South-East (C) North-East (D) North-West
42. Rita drives to North of her place of stay at A and after travelling 25 kms finds that she has
driven in the wrong direction. She then turns to the right and travels 2 kms and then
again turns right and drives straight another 25 kms. What is her direction now with
respect to the point A?
(A) South (B) North (C) West (D) East
43. Pointing to a photograph a man said, “I have no brother or sister but that men’s father is
my father’s son.” Whose photograph was it?
(A) His own (B) His father’s (C) His son’s (D) His nephew’s

(4)

44. Rohan ranks seventh from the top and twenty sixth from the bottom in a class. How many
students are these in the class?
(A) 31 (B) 32 (C) 33 (D) 34

45. The year next to 1896 that will have the same calendar as that of the year 1896 will be
(A) 1902 (B) 1905 (C) 1904 (D) 1901

46. A, P, R, X, S and Z are sitting in a row. S and Z are in the centre, and A and P are at the
ends. R is sitting on the left of A. Then who is sitting on the right of P?
(A) X (B) S (C) A (D) Z

47. How will the reflection of “SJR9PZE7C18” look like in the water?
(A) (B) (C) (D)

Directions for the questions 48 to 50: Read the following information carefully and
answer the questions 48 to 50.
Ravi and Kunal are good in hockey and volleyball. Sachin and Ravi are good in Hockey
and baseball. Gaurav and Kunal are good in cricket and volleyball. Sachin, Gaurav and
Michael are good in football and baseball.

48. Who is good in Hockey, Cricket and Volleyball?
(A) Sachin (B) Kunal (C) Ravi (D) Gaurav

49. Who is good in Baseball, Cricket, Volleyball and Football?
(A) Sachin (B) Kunal (C) Gaurav (D) Ravi

50. Who is good in Baseball, Volleyball and Hockey?
(A) Ravi (B) Kunal (C) Sachin (D) Gaurav

51. A fair dice is rolled down three times and the following three positions (i), (ii) and (iii)
were recorded. Which one of the four figures A, B, C and D will be obtained when the
dice is unfolded?

(i) (ii) (iii)

(A) (B) (C) (D)

(5)

52. Find out, which of the answer figures complete the figure matrix.

?

(A) (B) (C) (D)

53. In a certain language, 1. ‘lew nas his poly’ means ‘she is bringing coffee’; 2. ‘wir sut lew
poly’ means ‘he is bringing milk’; and 3. ‘sut lim nas’ means ‘milk and coffee’. Which
word in that language means ‘he’?
(A) wir (B) sut (C) poly (D) lew
Directions for question 54: Select the appropriate conclusion(s) from given two statements,
54. Statements-1: Only cats are tigers, 2. Some cats are not cool.
Conclusions-I: No tiger is cool, II. Some tigers are not cool.
(A) Both I and II are right conclusions (B) only I is the right conclusion
(C) only II is the right conclusion (D) Neither I nor II is right
Directions for questions-55 to 58: Find out the alternatives that can replace the question mark.
55. Ship : Sea : : Camel : ?
(A) Mountain (B) Forest (C) Desert (D) Land
56. Good : Bad : : Roof : ?
(A) Window (B) Floor (C) Garden (D) Walls
57. Clock : Time : : Thermometer : ?
(A) Heat (B) Energy (C) Radiation (D) Temperature
58. 3, 7, 15, 27, 43, 63, ?
(A) 87 (B) 86 (C) 82 (D) 89
Directions for the questions-59 and 60: Find the odd term i.e. the term which is different from
the rest three terms in the questions 59 and 60.
59. (i) DFGE (ii) KMNL (iii) PRSQ (iv) UXWV
(A) (iii) (B) (i) (C) (ii) (D) (iv)
60. (i) 65 (ii) 344 (iii) 730 (iv) 101
(A) (i) (B) (iv) (C) (iii) (D) (ii)

(6)

[PART D: ENGLISH (Compulsory for all Candidates)]
Directions for question numbers 61-65:
Read the following passage carefully and answer the questions based on it:
The crater of Ngorongoro is a world heritage centre in Tanzania. Its rim is at an altitude of
around 7000 feet and its floor 2000 feet below. This awesome hundred square miles of canyon-like
hollow holds the richest biodiversity and wildlife making it a creation of nature's bounty offering
abundance and divine light. The visit from Nairobi to Kilimanjaro offers a rare visual treat as one
comes across the rarest of the rare wild species in repose. Beasts and birds, lions, leopards,
ostriches, rhinos, elephants, giraffes and other wild animals offer great experience to the
onlookers. One just marvels at nature's unadorned beauty which is most adorned. The extinct
volcanic glory at its exemplary best! Kilimanjaro at the foothills gives felicitous company to snow-
clad mountains. It was a lovely peak nearly 20000 feet in height which blesses the eye with ice-
capped infinite.
Nairobi is a lovely city and in its outskirts is a national park, a drive through in the jungle
ignoring the tourists driving close by. Wild game with none to hunt on the sly, are a feast to the
eye, harmless when the predator is full, provocation absent and man is absent.
While Australia houses kangaroos which frolic with the young ones in the pouch of the mother's
womb, their long hind legs and tails hopping without attacking visitors. It is a pure joy to see the
pranks of these novel creatures.
India also offers its own share of wildlife which dazzles the visitors. The unique rhino in
the Assam sanctuary with tough skin, long head, small eyes and nose with a single horn has no
parallel. The wild elephants with long tusks of precious ivory and pachyderm majesty are a rare
pleasure to be found in Thekkady (Kerala) and Mudumalai (Tamil Nadu). The lions of Gir forests,
tigers, boars, wild pigs and a miscellany of species of monkeys apart from beautiful species of
birds offer a rare miracle of nature. The avian experience offered by Indian parrots is a great
delight. Millions of parrots taking off at dawn make the sky glorious green and the visit to Jodhpur
an everlasting memory. The lake below and the sky above daily testify to these parrot troops
winging their way back to their island home at dusk. Perched on trees, they flutter and sleep to
wake again the morrow morn with a message of green peace. But in Kochi, some unlucky cousins
of these parrots are trapped, their wings are clipped and they are sold to be kept in decorative
cages for guilty entertainment. Darwin was right in pointing out that, man though may be having
his noble qualities but he still bears the stamp of his lowly origin.
(Extracted, with edits and revisions, from: My Vintage Response to Compassion for Living
Creatures, by V.R. Krishna Iyer, from Leaves From My Personal Life, Gyan Publishing House,
2004)

(7)

61. Which of the following is not the meaning of the word ‘crater’?
(A) Caldera (B) Cavity (C) Abyss (D) Crest

62. Which of the following expressions describe the word ‘felicitous’?
(A) Gratulatory (B) Unhappy (C) Dysphoric (D) Infelicity

63. What does the expression ‘feast to the eye’ refer to?
(A) That the animals can attack the visitors anytime.
(B) That the animals are playing pranks.
(C) That the animals do not feel threatened of being hunted.
(D) That the drive through the jungle is very uncomfortable.

64. Identify the odd one out:
(A) Avian (B) Soaring (C) Fluttering (D) Creeping

65. How is nature’s unadorned beauty most adorned?
(A) As one comes across the rarest of the rare wild species in repose.
(B) There is no threat from the volcanoes.
(C) The forest offers a very scenic drive.
(D) Both (A) and (C).

Directions for question numbers 66-80:
Choose the correct option:
66. Not only did he complete the project, ___ he also presented it well.
(A) And (B) Or (C) But (D) Yet

67. Mona and ___ went to the mall.
(A) Me (B) Mine (C) I (D) Myself

68. Which word is the correct antonym of "recalcitrant"?
(A) Defiant (B) Compliant (C) Resistant (D) Unruly

69. Identify the antonym of "ephemeral":
(A) Fleeting (B) Temporary (C) Eternal (D) Transitory

70. Choose the correct antonym for "soporific":
(A) Sedative (B) Stimulating (C) Calming (D) Tranquilizing

Fill in the blanks:
71. Walk fast ___________ you should miss the train.
(A) or (B) lest (C) Else (D) Unless
(8)

72. We arrived _______ the airport ________ time for the plane.
(A) in, at (B) at, in (C) in, on (D) at, for

73. We all wondered _____ he did not post the letter.
(A) How (B) When (C) Why (D) If

74. Do they understand ____ economic position of _____ country?
(A) the, a (B) the, the (C) a, the (D) an, the

75. It is true to say that _____ ordinary M.P. is only _____ part of _____ machine.
(A) a, a, a (B) an, a, the (C) an, a, a (D) a, the, a

76. I was not quite satisfied _________ the exam results.
(A) with (B) from (C) by (D) of

77. Let us go __________ foot.
(A) in (B) on (C) with (D) by

78. Identify the correct passive voice sentence:
(A) The teacher is giving homework.
(B) Homework was given by the teacher.
(C) The teacher gives homework.
(D) The teacher had given homework.

79. When Sarah forgot her lines during the play, she tried to play it by ear.
What does the idiom “play it by ear” mean in this sentence?
(A) Use musical talent (B) Pretend nothing happened
(C) Improvise without a plan (D) Listen carefully

80. After losing the match, the coach told the team not to cry over spilled milk.
What does the idiom “cry over spilled milk” mean?
(A) Clean up a mess
(B) Complain about a small problem
(C) Worry about something that can't be changed
(D) Blame someone else

(9)

[PART-E (PUNJABI)]
[Compulsory for all those Candidates who have studied PUNJABI in Matriculation]

81. @T[Zybh @u f;o d/Dk# eh j?<
(A) w[jktok (B) b'e f;nkBg (C) b'e sZE (D) nykD
82. @sZs/ gkDh Bkb xo Bjh_ ;Vd/# eh j?L
(A) eEB (B) N'Nek (C) nykD (D) w[jktok
83. e[VhnK s/ w[zv/ fe; ftnkeoB Fq/Dh Bkb ;zpzXs j?L
(A) tuB (B) ekoe (C) fbzr (D) ftF/FD
84. j/m fby/ FpdK ftZu'_ nF[ZX Fpd fejVk j?L
(A) F/o (B) r[;sk]h (C) ]op{ik (D) ikbw
85. feZ;k ekft-Xkok Bkb ;zpzXs eth j?L
(A) p[bQ/ Fkj (B) Fkj w[jzwd (C) tkfo; Fkj (D) Bikps
86. gzikph ;{\h ekft Bkb ;zpzXs eth j?L
(A) epho (B) ;/] \ohd (C) tkfo; Fkj (D) GkJh r[odk;
87. nkX[fBe gzikph ;kfjs dk fgskwk j?L
(A) Fkj wjzwd (B) BkBe f;zx
(C) w'jB f;zx t?d (D) GkJh tho f;zx
88. r[ofdnkb f;zx d/ Bktb fe; y/so dh g/Fekoh eod/ jBL
(A) wkMk (B) wkbtk (C) d[nkpk (D) g[nkX
89. pkDh @ig[ih# dk eosk jBL
(A) r[o{ BkBe d/t (B) r[o{ noiB d/t
(C) r[o{ nwodk; (D) r[o{ okwdk;
90. @uzvh dh tko# dk eosk j?L
(A) GkJh r[odk; (B) r[o{ r'fpzd f;zx
(C) r[o{ s/| pjkdo (D) Bikps
91. g[;se @jtk ftu fby/ jo\# dk b/ye j?L
(A) nzfwqsk gqhsw (B) g'qH w'jB f;zx (C) ;[oihs gkso (D) irsko
92. eftsk @nZi nkyK tkfo; Fkj ~, fes/ epoK ftZu'_ p'b# dk eosk j?L
(A) nzfwqsk gqhsw (B) g'qH w'jB f;zx
(C) GkJh tho f;zx (D) F F whFk
93. @izrBkwk f;zxK s/ \ozrhnK# dk b/ye j?L
(A) ekdo:ko (B) Fkj wjzwd (C) tkfo; Fkj (D) dw'do

(10)

94. Fqh r[o{ rozE ;kfjp dk ;zgkde j?L
(A) r[o{ BkBe d/t (B) r[o{ noiB d/t
(C) r[o{ nwodk; (D) r[o{ okwdk;
95. Fqh r[o{ rozE ;kfjp ftZu fezB/ okrK ftZu pkDh do} ehsh rJhL
(A) 31 (B) 29 (C) 25 (D) 40
96. @x'Vh uVQkJh# dh o;w fe; t/b/ fBGkJh iKdh j?L
(A) iBw (B) w"s (C) ftnkj (D) G'r
97. ftnkj ;w/_ bkVh s'_ gkDh tkoD dh o;w e"D fBGkT{_dk j?L
(A) bkVk (B) bkV/ dh wK (C) bkV/ dh G?D (D) bkVh dh wK
98. dhtkbh eh j?L
(A) fsT[jko (B) w/bk (C) o;w (D) ;z;eko
99. @;[jkr# fe; ;w/_ rkJ/ iKd/ jBL
(A) bVeh d/ ftnkj ;w/_ (B) bVe/ d/ ftnkj ;w/_
(C) iBw fdB wBkT[D ;w/_ (D) w"s ;w/_
100. @d;sko pzdh# dh o;w e"D fBGkT[dk j?L
(A) fgsk (B) wksk (C) wkwk (D) BkBk

[PART-E (HINDI)]
[Compulsory for all those Candidates who have NOT studied PUNJABI in Matriculation]
101. रा ीय िश ा नीित 2020 म कस क ा तक मातृ भाषा/ थानीय या े ीय भाषा म िश ा देने पर बल दया
गया है?
(A) क ा 3 तक (B) क ा 4 तक
(C) क ा 5 तक (D) क ा 6 तक
102. कौन-सी कृ ित सूरदास क नह है ?
(A) सूर सरोवर (B) सािह य लहरी
(C) सूरसागर (D) सूर सारावली
103. िन िलिखत म से ताल वणन ह है?
(A) श (B) य
(C) ज (D) थ
104 िन िलिखत म से कौन-सा श द त व नह है?
(A) काय (B) कान
(C) नाक (D) साँप

(11)

105. रामच रत मानस म कु ल कतने कांड ह:
(A) 9 (B) 7
(C) 11 (D) 6
106. "िह दी" मूलतः कस भाषा का श द है?
(A) िह दी (B) फारसी
(C) अरबी (D) तुक
107. कौन-सी कहानी ेमच द क नह है?
(A) नमक का दारोगा (B) ईदगाह
(C) दुलाईवाली (D) बूढ़ी काक
108. िस और नाथ क सं या मशः कतनी मानी गई है?
(A) 86 और 11 (B) 87 और 10
(C) 84 और 9 (D) 85 और 12
109. िन िलिखत म से कौन-सी पि मी िह दी क बोली नह है?
(A) खड़ी बोली (B) जभाषा
(C) बांग (D) अवधी
110. िन िलिखत म कौन-सा संयु वर है?
(A) ऊ (B) औ
(C) ई (D) आ
111. 'लाल पीला होना' मुहावरे का अथ है?
(A) तेवर बदलना (B) ोध करना
(C) मु ाएं बदलना (D) रं ग बदलना
112. रा ीय िश ा नीित 2020 के उ े य म शािमल है?
(A) िश ा णाली म सुधार करना
(B) िश ा को अिधक समावेशी एवं यायशील बनाना
(C) कौशल एवं मू य आधा रत िश ा को बढ़ावा देना
(D) उपरो सभी।
113. 'काली घटा का घम ड घटा' म कौन-सा अलंकार है?
(A) ेष (B) पक
(C) यमक (D) उपमा
114. िन िलिखत म से शु श द है?
(A) उलंघन (B) मु त
(C) रचियता (D) किल

(12)

115. 'नरे ' म कौन-सी संिध है?
(A) दीघ संिध (B) गुण संिध
(C) वृि संिध (D) अया द संिध
116. िह दी म समास कतने कार के ह?
(A) पाँच (B) छः
(C) सात (D) आठ
117. अिभधा श द शि कौन-सा अथ कट करती है?
(A) ं याथ (B) ल याथ
(C) व याथ (D) वा याथ

सं या 118 से 120 के िलए दशा-िनदश (िन िलिखत ग ांश के आधार पर उ र दीिजए)
येक युग का े सािह य अपने युग के गितशील िवचार ारा कसी-न- कसी प म अव य भािवत होता है।
मानव-मन को भािवत करके उसके जीवन क दशा म गितशील बनाने म ही सािह य क चरम साथकता है। युग-
युग म सािह य जो लाख मनु य के मन- ाण को भािवत करता है, यही उसक लोकि यता का मूल कारण है। सािह य
क े ता का, उसके मू य एवं मह व का एक ही मानद ड हो सकता है। यह मानद ड है क जातीय जीवन के साथ,
अिखल शि क ाण-धारा के साथ, उसका संयोग है या नह ।
118. सािह य क े ता का मानद ड या है?
(A) जाितगत संरचना को बनाए रखना
(B) सामािजक शि य को स चना
(C) अिखल शि क ाण धारा के साथ गहरी संब ता
(D) ि जीवन क संक णता
119. सािह य क लोकि यता का मूल कारण या है?
(A) मनु य का मनोरं जन करना
(B) मनु य क चेतना को भािवत करना
(C) ि से सहानुभूित कट करना
(D) सामािजक जीवन के दुख म राहत देना
120. सािह य क चरम साथकता है?
(A) जीवन को भाव धान बनाने म
(B) जीवन को सुखमय बनाने म
(C) जीवन क आलोचना करने म
(D) जीवन को गितशील बनाने म
-*-*-*-

(13)

Hkkx&,% lkekU; tkx:drk Gkr-J/L nkw ikro{esk

1) Hkkjr nqfu;k esa ---------------- dk lcls cM+k HkaMkj gSaA ਭਾਰਤ ਦੁਨੀਆ ਿਵੱ ਚ __________ ਦਾ ਸਭ ਤ ਵੱ ਡਾ ਭੰ ਡਾਰ ਹਨ।

(A) lksuk (A) ਸੋਨਾ

(B) rkack (B) ਤ ਬਾ

(C) vHkzd (C) ਅਭਕ

(D) buesa ls dksbZ ugha (D) ਇਹਨ ਿਵੱ ਚ ਕੋਈ ਨਹ

2) Hkkjr ds igys mixzg dk uke fdlds uke ij j[kk x;k gS% ਭਾਰਤ ਦੇ ਪਿਹਲੇ ਉਪਗਿਹ ਦਾ ਨ ਿਕਸਦੇ ਨ ਤੇ ਰੱ ਿਖਆ ਿਗਆ ਹੈ:

(A) vYcVZ vkbaLVhu (A) ਅਲਬਰਟ ਆਈਨਸਟਾਈਨ

(B) HkkLdj 1 (B) ਭਾਸਕਰ I

(C) HkkLdj 2 (C) ਭਾਸਕਰ II

(D) vk;ZHkê (D) ਆਰੀਆਭੱ ਟ

3) Hkkjr dh igyh leqæh ygj ÅtkZ ifj;kstuk dc 'kq: dh xbZ ਭਾਰਤ ਦਾ ਪਿਹਲਾ ਸਮੁੰ ਦਰੀ ਲਿਹਰ ਦਾ ਊਰਜਾ ਪੋਜੈਕਟ ਕਦ ਲ ਚ ਕੀਤਾ

Fkh\ ਿਗਆ ਸੀ:

(A) 1981 (A) 1981

(B) 1991 (B) 1991

(C) 1998 (C) 1998

(D) 2001 (D) 2001

4) buesa ls dkSu lk Hkkjr dk y?kq m|ksx gS \ ਇਹਨ ਿਵੱ ਚ ਿਕਹੜਾ ਭਾਰਤ ਿਵੱ ਚ ਲੰਘੂ ਉਦਯੋਗ ਹੈ?

(A) gFkdj?kk m|ksx (A) ਹੱ ਥ-ਖੱ ਡੀ ਉਦਯੋਗ

(B) dkxt m|ksx (B) ਕਾਗਜ਼ ਉਦਯੋਗ

(C) twV m|ksx (C) ਜੂਟ ਉਦਯੋਗ

(D) diM+k m|ksx (D) ਕੱ ਪੜਾ ਉਦਯੋਗ

5) eSu cqdj iqjLdkj thrus okyh igyh Hkkjrh; efgyk dk uke ਮੈਨ ਬੁੱ ਕਰ ਪੁਰਸਕਾਰ ਿਜੱ ਤਣ ਵਾਲੀ ਪਿਹਲੀ ਭਾਰਤੀ ਮਿਹਲਾ ਦਾ ਨ ਕੀ ਹੈ?

D;k gS\
(A) fdj.k nslkbZ (A) ਿਕਰਨ ਦੇਸਾਈ

(B) oh-,l- uk;i‚y (B) ਵੀ.ਐਸ. ਨਾਇਪਾਲ

(C) lyeku #'nh (C) ਸਲਮਾਨ ਰ ਦੀ

(D) v#a/kfr j‚; (D) ਅਰੁੰ ਧਤੀ ਰਾਏ

6) Hkkjr dkSu ls m|ksx dk Lo;a lcls cM+k miHkksäk gS% ਭਾਰਤ ਿਵੱ ਚ ਿਕਹੜਾ ਉਦਯੋਗ ਆਪਣਾ ਸਭ ਤ ਵੱ ਡਾ ਖਪਤਕਾਰ ਹੈ:

(A) lhesaV m|ksx (A) ਸੀਮਟ ਉਦਯੋਗ

(B) v‚Vkseksckby m|ksx (B) ਆਟੋਮਬ
ੋ ਾਈਲ ਉਦਯੋਗ

(C) jklk;fud m|ksx (C) ਰਸਾਇਣਕ ਉਦਯੋਗ

(D) bLikr m|ksx (D) ਸਟੀਲ ਉਦਯੋਗ

7) LVhy vFk‚fjVh v‚Q bafM;k fyfeVsM dh igyh efgyk çeq[k ds ਸਟੀਲ ਅਥਾਰਟੀ ਆਫ਼ ਇੰ ਡੀਆ ਿਲਮਿਟਡ ਦੀ ਪਿਹਲੀ ਮਿਹਲਾ ਮੁਖੀ ਵਜ

:i esa fdlus inHkkj laHkkyk gS% ਿਕਸਨ ਅਹੁਦਾ ਸੰ ਭਾਿਲਆ ਹੈ:

(A) lksek eksaMy (A) ਸੋਮਾ ਮੋਨਡਲ

(B) nhikyh xks;ud (B) ਂ
ਦੀਪਾਲੀ ਗੋਏਕ

(C) pank dkspj (C) ਚੰ ਦਾ ਕੋਚਰ

(D) baæk uw;h (D) ਇੰ ਦਰਾ ਨੂਈ

(14)

8) i`Foh dh lQyrkiwoZd ifjØek djus okyk igyk —f=e mixzg ਧਰਤੀ ਦੇ ਚੱ ਕਰ ਲਾਉਣ ਵਾਲਾ ਪਿਹਲਾ pBkT[Nh ਉਪਗਿਹ ਿਕਹੜਾ ਹੈ:
dkSu lk gS%
(A) o‚;tj&1 (A) ਵੋਏਜਰ-I

(B) Liqrfud&1 (B) ਸਪੂਤਿਨਕ-I

(C) fMLdojj&1 (C) ਿਡਸਕਵਰਰ-I

(D) viksyks&1 (D) ਅਪੋਲੋ-I

9) Hkkjr ljdkj us ,fj;k v‚fQlj e‚fuVfjax ,si tkjh fd;kA bl ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨ ਏਰੀਆ ਅਫਸਰ ਮਾਨੀਟਿਰੰ ਗ ਐਪ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਐਪ ਦਾ
,si dk mís'; D;k gS\ ਕੀ ਉਦੇ ਹੈ?

(A) xzkeh.k fodkl foHkkx dh ;kstukvksa dh fuxjkuh djuk (A) ਪਡੂ ਿਵਕਾਸ ਿਵਭਾਗ ਦੀਆਂ ਯੋਜਨਾਵ ਦੀ ਿਨਗਰਾਨੀ

(B) 'kgjh fodkl foHkkx dh ;kstukvksa dh fuxjkuh djuk (B) ਿਹਰੀ ਿਵਕਾਸ ਿਵਭਾਗ ਦੀਆਂ ਯੋਜਨਾਵ ਦੀ ਿਨਗਰਾਨੀ

(C) —f"k foHkkx dh ;kstukvksa dh fuxjkuh djuk (C) ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਿਵਭਾਗ ਦੀਆਂ ਯੋਜਨਾਵ ਦੀ ਿਨਗਰਾਨੀ

(D) buesa ls dksbZ ugha (D) ਉਪਰੋਕਤ ਿਵੱ ਚ ਕੋਈ ਨਹ

10) Hkkjr esa tulkaf[;dh; foHkktu fdl o"kZ dks dgk tkrk gS% ਭਾਰਤ ਿਵੱ ਚ ਿਕਸ ਸਾਲ ਨੂੰ ਜਨਸੰ ਿਖਆ ਵੰ ਡ ਿਕਹਾ ਜ ਦਾ ਹੈ:

(A) 1881 (A) 1881

(B) 1991 (B) 1991

(C) 1921 (C) 1921

(D) 1951 (D) 1951

11) fuEufyf[kr esa ls fdl Hkk"kk dks nqfu;k dh lHkh Hkk"kkvksa dh ਹੇਠ ਿਲਖੀਆਂ ਿਵੱ ਚ ਿਕਹੜੀ ਭਾ ਾ ਨੂੰ ਦੁਨੀਆ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਭਾ ਾਵ ਦੀ
jkuh ds :i esa tkuk tkrk gS\ ਰਾਣੀ ਿਕਹਾ ਜ ਦਾ ਹੈ?

(A) ey;kye (A) ਮਿਲਆਲਮ

(B) fganh (B) ਿਹੰ ਦੀ

(C) dUuM+ (C) ਕੰ ਨੜ

(D) vaxzsth (D) ਅੰ ਗਰੇਜ਼ੀ

12) Hkkjrh; lafo/kku ds fdl vuqPNsn ds rgr fganh dks la?k dh ਭਾਰਤੀ ਸੰ ਿਵਧਾਨ ਦੇ ਿਕਸ ਅਨੁਛੇਦ ਤਿਹਤ ਿਹੰ ਦੀ ਨੂੰ ਸੰ ਘ ਦੀ ਸਰਕਾਰੀ
vkf/kdkfjd Hkk"kk ds :i esa ifjHkkf"kr fd;k x;k gS\ ਭਾ ਾ ਵਜ ਪਿਰਭਾਿ ਤ ਕੀਤਾ ਿਗਆ ਹੈ?

(A) vuqPNsn 341 (A) ਅਨੁਛੇਦ 341

(B) vuqPNsn 343 (B) ਅਨੁਛੇਦ 343

(C) vuqPNsn 354 (C) ਅਨੁਛੇਦ 354

(D) vuqPNsn 364 (D) ਅਨੁਛੇਦ 364

13) Fk‚el di fdl [ksy ls lacaf/kr gS\ ਥਾਮਸ ਕੱ ਪ ਿਕਸ ਖੇਡ ਨਾਲ ਜੁਿੜਆ ਹੋਇਆ ਹੈ?

(A) cSMfeaVu (A) ਬੈਡਿਮੰ ਟਨ

(B) g‚dh (B) ਹਾਕੀ

(C) Vsful (C) ਟੈਿਨਸ

(D) QqVc‚y (D) ਫੁੱ ਟਬਾਲ

14) xksYMu Xyksc iqjLdkj thrus okys igys Hkkjrh; dkSu Fks\ ਗੋਲਡਨ ਗਲੋ ਬ ਪੁਰਸਕਾਰ ਿਜੱ ਤਣ ਵਾਲਾ ਪਿਹਲਾ ਭਾਰਤੀ ਕੌ ਣ ਸੀ?

(A) yrk eaxs'kdj (A) ਲਤਾ ਮੰ ਗੇ ਕਰ

(B) ,-vkj- jgeku (B) ਏ. ਆਰ. ਰਿਹਮਾਨ

(C) lR;thr js (C) ਸੱ ਿਤਆਜੀਤ ਰੇ

(D) jfo'kadj (D) ਰਵੀ ੰ ਕਰ

15) og Hkkjrh; eq[;ea=h dkSu gS ftlus gky gh esa la;qä jk"Vª yksd ਉਹ ਭਾਰਤੀ ਮੁੱ ਖ ਮੰ ਤਰੀ ਕੌ ਣ ਹੈ ਿਜਸ ਨੂੰ ਹਾਲ ਹੀ ਿਵੱ ਚ ਸੰ ਯੁਕਤ ਰਾ ਟਰ
lsok iqjLdkj çkIr fd;k gS\ ਲੋ ਕ ਸੇਵਾ ਪੁਰਸਕਾਰ ਿਮਿਲਆ ਹੈ?

(A) vjfoan dstjhoky (A) ਅਰਿਵੰ ਦ ਕੇਜਰੀਵਾਲ

(B) eerk cuthZ (B) ਮਮਤਾ ਬੈਨਰਜੀ

(C) ;ksxh vkfnR;ukFk (C) ਯੋਗੀ ਆਿਦੱ ਿਤਆਨਾਥ

(D) ,e-ds- LVkfyu (D) ਐਮ. ਕੇ. ਸਟਾਿਲਨ

(15)

16) Hkkjrh; jk"Vªh; tyh; i'kq dkSu lk gS\ ਭਾਰਤੀ ਰਾ ਟਰੀ ਜਲਜੀਵੀ ਜਾਨਵਰ ਿਕਹੜਾ ਹੈ?

(A) vksfyo fjMys dNqvk (A) ਓਲੀਵ ਿਰਡਲੇ ਕੱ ਛੂ

(B) xaxk M‚fYQu (B) ਗੰ ਗਾ ਡੌਲਿਫਨ

(C) Cyw Ogsy (C) ਨੀਲੀ ਵੇਲ

(D) Hkkjrh; exjePN (D) ਭਾਰਤੀ ਮਗਰਮੱ ਛ

17) Hkkjr dh lcls Å¡ph pksVh dkSu lh gS\ ਭਾਰਤ ਦੀ ਸਭ ਤ ਚੀ ਚੋਟੀ ਿਕਹੜੀ ਹੈ?

(A) uank nsoh (A) ਨੰਦਾ ਦੇਵੀ

(B) ekmaV ,ojsLV (B) ਮਾ ਟ ਐਵਰੈਸਟ

(C) x‚Mfou v‚LVsu ¼ds2½ (C) ਗੌਡਿਵਨ ਆਸਟਨ (ਕੇ2)

(D) daputaxk (D) ਕੰ ਚਨਜੰ ਗਾ

18) “My Journey” iqLrd ds ys[kd dkSu gSa\ “My Journey” ਿਕਤਾਬ ਦੇ ਲੇ ਖਕ ਕੌ ਣ ਹਨ?
(A) M‚- eueksgu flag (A) ਡਾ. ਮਨਮੋਹਨ ਿਸੰ ਘ

(B) M‚- ,-ih-ts- vCnqy dyke (B) ਡਾ. ਏ.ਪੀ.ਜੇ. ਅਬਦੁਲ ਕਲਾਮ

(C) psru Hkxr (C) ਚੇਤਨ ਭਗਤ

(D) v#a/kfr j‚; (D) ਅਰੁੰ ਧਤੀ ਰਾਏ

19) dkSu lk foVkfeu jä ds FkDds teus esa egRoiw.kZ Hkwfedk ਖੂਨ ਦੇ ਜੰ ਮਣ (ਜਮਾਉ) ਿਵੱ ਚ ਿਕਹੜਾ ਿਵਟਾਿਮਨ ਮਹੱ ਤਵਪੂਰਨ ਭੂਿਮਕਾ

fuHkkrk gS\ ਿਨਭਾ ਦਾ ਹੈ?

(A) foVkfeu , (A) ਿਵਟਾਿਮਨ ਏ

(B) foVkfeu bZ (B) ਿਵਟਾਿਮਨ ਈ

(C) foVkfeu ch6 (C) ਿਵਟਾਿਮਨ ਬੀ6

(D) foVkfeu ds (D) ਿਵਟਾਿਮਨ ਕੇ

20) fdl ns'k esa efgykvksa ds fy, lSU; lsok vfuok;Z gS \ ਿਕਸ ਦੇ ਿਵੱ ਚ ਔਰਤ ਲਈ ਫੌਜੀ ਸੇਵਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ?

(A) la;qä jkT; vesfjdk (A) ਸੰ ਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ

(B) btjkby (B) ਇਜ਼ਰਾਈਲ

(C) :l (C) ਰੂਸ

(D) phu (D) ਚੀਨ

Gkr-phL nfXrw :'rsk
Hkkx&ch% f'k{k.k {kerk@;ksX;rk
21) d{kk f'k{k.k esa okLro esa çHkkoh gksus ds fy, f'k{kd ds fy, ਇੱ ਕ ਅਿਧਆਪਕ ਲਈ ਕਲਾਸਰੂਮ ਿਵੱ ਚ ਿਸੱ ਿਖਆ ਦੇਣ ਿਵੱ ਚ ਸੱ ਚਮੁੱ ਚ

fuEufyf[kr esa ls dkSu lk xq.k lcls vko';d gS \ ਪਭਾਵ ਾਲੀ ਹੋਣ ਲਈ ਇਹਨ ਿਵੱ ਚ ਿਕਹੜਾ ਸਭ ਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਗੁਣ ਹੈ?

(A) Nk=ksa ds çfr d#.kk (A) ਿਵਿਦਆਰਥੀਆਂ ਪਤੀ ਹਮਦਰਦੀ

(B) etcwr 'kS{kf.kd le> (B) ਮਜ਼ਬੂਤ ਿਸੱ ਿਖਆ ਾਸਤਰੀ ਸਮਝ

(C) fo"k; lkexzh esa egkjr (C) ਿਵ ਾ ਸਮੱ ਗਰੀ ਦੀ ਮੁਹਾਰਤ

(D) tquwu (D) ਜਨੂੰਨ

22) vkt dh fofo/krkiw.kZ d{kk esa ,d çeq[k leL;k gS% ਅੱ ਜ ਦੇ ਿਵਿਭੰ ਨ ਕਲਾਸਰੂਮ ਿਵੱ ਚ ਇੱ ਕ ਵੱ ਡੀ ਸਮੱ ਿਸਆ ਇਹ ਹੈ:

(A) Nk=&dsafær fof/k;ksa ij vR;f/kd fuHkZjrk (A) ਿਵਿਦਆਰਥੀ-ਕਿਦਤ ਿਵਧੀਆਂ 'ਤੇ ਬਹੁਤ ਿਜ਼ਆਦਾ ਿਨਰਭਰਤਾ

(B) ekudh—r ikB~;iqLrdksa dh deh (B) ਿਮਆਰੀ ਪਾਠ-ਪੁਸਤਕ ਦੀ ਘਾਟ

(C) ,d vkdkj ds vuqlkj f'k{k.k –f"Vdks.k (C) ਇੱ ਕ ਆਕਾਰ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਿਸੱ ਿਖਆ ਪਹੁੰ ਚ

(D) Ldwy ds fnu dh vYi vof/k (D) ਸਕੂਲ ਦੇ ਿਦਨ ਦੀ ਥੋੜੀ ਿਮਆਦ

(16)

23) f'k{k.k lgk;d lkexzh ds :i esa p‚dcksMZ ds mi;ksx ds ckjs esa ਚਾਕਬੋਰਡ ਨੂੰ ਅਿਧਆਪਨ ਸਹਾਇਤਾ ਵਜ ਵਰਤਣ ਬਾਰੇ ਿਕਹੜਾ ਕਥਨ ਸਭ ਤ ਸਹੀ
dkSu lk dFku lcls lVhd gS\ ਹੈ?

(A) ;g vk/kqfud d{kkvksa esa iqjkuk vkSj vçklafxd gS (A) ਇਹ ਆਧੁਿਨਕ ਕਲਾਸਰੂਮ ਿਵੱ ਚ ਪੁਰਾਣਾ ਅਤੇ ਅਪਸੰ ਿਗਕ ਹੈ

(B) ;g Nk=ksa dh lgHkkfxrk dks lhfer djrk gS (B) ਇਹ ਿਵਿਦਆਰਥੀਆਂ ਦੀ ਮੂਲੀਅਤ ਨੂੰ ਸੀਮਤ ਕਰਦਾ ਹੈ

(C) ;g okLrfod le; esa ckrphr vkSj funsZ'k esa yphykiu (C) ਇਹ ਅਸਲ-ਸਮ ਦੀ ਗੱ ਲਬਾਤ ਅਤੇ ਿਸੱ ਿਖਆ ਿਵੱ ਚ ਲਚਕਤਾ ਦੀ
çnku djrk gS ਸਹੂਲਤ ਿਦੰ ਦਾ ਹੈ

(D) ;g dsoy foKku vkSj xf.kr dh d{kkvksa ds fy, dke (D) ਇਹ ਿਸਰਫ ਿਵਿਗਆਨ ਅਤੇ ਗਿਣਤ ਦੀਆਂ ਕਲਾਸ ਲਈ ਕੰ ਮ
djrk gS ਕਰਦਾ ਹੈ

24) fuEufyf[kr esa ls dkSu lk dFku xyr gS\ ਹੇਠ ਿਲਿਖਆਂ ਿਵੱ ਚ ਿਕਹੜਾ ਕਥਨ ਗਲਤ ਹੈ?

1- leku vk;q vkSj vkbZ-D;w okys Nk= leku xfr ls lh[krs gSaA 1. ਇੱ ਕੋ ਉਮਰ ਅਤੇ ਆਈ.ਿਕਊ ਵਾਲੇ ਿਵਿਦਆਰਥੀ ਇੱ ਕੋ ਗਤੀ ਨਾਲ
ਿਸੱ ਖਦੇ ਹਨ।
2- Nk=ksa dk lh[kuk muds ekufld LokLF; ij fuHkZj djrk gSA
2. ਿਵਿਦਆਰਥੀ ਦਾ ਿਸੱ ਖਣਾ ਉਨ ਦੀ ਮਾਨਿਸਕ ਿਸਹਤ 'ਤੇ ਿਨਰਭਰ
3- yM+ds] yM+fd;ksa dh rqyuk esa tYnh lh[krs gSaA
ਕਰਦਾ ਹੈ।
4- Nk=ksa dh lkaL—frd i`"BHkwfe muds lh[kus dks çHkkfor djrh 3. ਮੁੰ ਡੇ, ਕੁੜੀਆਂ ਨਾਲ ਜਲਦੀ ਿਸੱ ਖਦੇ ਹਨ।
gSA 4. ਿਵਿਦਆਰਥੀਆਂ ਦਾ ਸੱ ਿਭਆਚਾਰਕ ਿਪਛੋਕੜ ਉਨ ਦੀ ਿਸੱ ਿਖਆ ਨੂੰ
5- d{kk esa ok;q&lapkyu vkSj çdk'k dk Nk=ksa ds lh[kus ij ਪਭਾਿਵਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

dksbZ çHkko ugha iM+rk gSA 5. ਕਲਾਸਰੂਮ ਿਵੱ ਚ ਹਵਾਦਾਰੀ ਅਤੇ ਰੌ ਨੀ ਦਾ ਿਵਿਦਆਰਥੀਆਂ ਦੀ
ਿਸੱ ਿਖਆ 'ਤੇ ਕੋਈ ਪਭਾਵ ਨਹ ਪਦਾ।

(A) 1] 2] 5 (A) 1, 2, 5

(B) 1] 2] 4 (B) 1, 2, 4

(C) 2] 3] 4 (C) 2, 3, 4

(D) 1] 3] 5 (D) 1, 3, 5

25) ;fn dksbZ Nk= fdlh fo'ks"k fo"k; esa dqN vo/kkj.kk dks le>us ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਿਵਿਦਆਰਥੀ ਿਕਸੇ ਖਾਸ ਿਵ ੇ ਿਵੱ ਚ ਿਕਸੇ ਖਾਸ ਸੰ ਕਲਪ ਨੂੰ
esa l{ke ugha gS vkSj ml fo"k; esa yxkrkj [kjkc çn'kZu dj ਸਮਝਣ ਦੇ ਯੋਗ ਨਹ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਿਵ ੇ ਿਵੱ ਚ ਲਗਾਤਾਰ ਮਾੜਾ ਪਦਰ ਨ
jgk gSA mldh dfBukb;ksa dk dkj.k tkuus ds fy, dkSu lk ਕਰ ਿਰਹਾ ਹੈ। ਉਸਦੀਆਂ ਮੁ ਕਲ ਦੇ ਕਾਰਨ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਲਈ ਿਕਹੜਾ
ewY;kadu ijh{k.k djuk gksxk\ ਮੁਲ ਕਣ ਪਰੀਖਣ ਕਰਵਾਉਣਾ ਪਵੇਗਾ?

(A) LFkkuu ewY;kadu (A) ਪਲੇ ਸਮਟ ਮੁਲ ਕਣ

(B) funkukRed ewY;kadu (B) ਿਨਦਾਨਾਤਮਕ ਮੁਲ ਕਣ

(C) ;ksxkRed ewY;kadu (C) ਸੰ ਖੇਪ ਮੁਲ ਕਣ

(D) jpukRed ewY;kadu (D) ਰਚਨਾਤਮਕ ਮੁਲ ਕਣ

26) fuEufyf[kr esa ls dkSu&ls LdSQksfYMax ¼<kaps½ ds mnkgj.k gS\a ਸਕੈਫੋਲਿਡੰ ਗ ਦੀਆਂ ਉਦਾਹਰਣ ਹੇਠ ਿਲਖੀਆਂ ਿਵੱ ਚ ਿਕਹੜੀਆਂ ਹਨ?
(i) ਿਕਸੇ ਸਮੱ ਿਸਆ ਨੂੰ ਹੱ ਲ ਕਰਨ ਲਈ ਸੰ ਕੇਤ ਅਤੇ ਸੁਰਾਗ ਪਦਾਨ
¼1½ fdlh leL;k dks gy djus ds fy, ladsr vkSj lqjkx çnku ਕਰਨਾ।
djukA (ii) ਿਵਿਦਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਸਮੱ ਿਸਆ ਦਾ ਪਤਾ ਲਾਉਣ ਦੀ
¼2½ Nk=ksa dks leL;k dks Lo;a le>us nsukA ਆਿਗਆ ਦੇਣਾ।
¼3½ Nk=ksa dks leL;kvksa ds lHkh mÙkj vkSj lek/kku çnku djukA (iii) ਿਵਿਦਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਸਮੱ ਿਸਆਵ ਦੇ ਸਾਰੇ ਜਵਾਬ ਅਤੇ ਹੱ ਲ ਪਦਾਨ
¼4½ Nk=ksa dh lksp dks funsZf'kr djus ds fy, çeq[k ç'u iwNukA ਕਰਨਾ।
(iv) ਿਵਿਦਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਸੋਚਣ ਲਈ ਮਾਰਗਦਰ ਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪ ਨ
ਪੁੱ ਛਣਾ।
uhps fn, x, fodYiksa esa ls lcls mi;qä mÙkj dk p;u
ਹੇਠ ਿਦੱ ਤੇ ਿਵਕਲਪ ਿਵੱ ਚ ਸਭ ਤ ਢੁਕਵ ਤਰ ਚੁਣੋ:
dhft,A

(17)

(A) dsoy 2½ vkSj 3½ (A) ii) ਅਤੇ iii) ਿਸਰਫ਼

(B) dsoy 1½ vkSj 4½ (B) i) ਅਤੇ iv) ਿਸਰਫ਼

(C) dsoy 2½ vkSj 4½ (C) ii) ਅਤੇ iv) ਿਸਰਫ਼

(D) lHkh dFku lgh gSa (D) ਸਾਰੇ ਕਥਨ ਸਹੀ ਹਨ

27) f'k{kk dks Hkkjrh; lafo/kku dh leorhZ lwph esa j[kk x;k gSA ਿਸੱ ਿਖਆ ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਸੰ ਿਵਧਾਨ ਦੀ ਸਮਕਾਲੀ ਸੂਚੀ ਿਵੱ ਚ ਰੱ ਿਖਆ ਿਗਆ ਹੈ।
bldk D;k vFkZ gS\ ਇਸਦਾ ਕੀ ਅਰਥ ਹੈ?

(A) dsoy laln f'k{kk ij dkuwu cukrh gS (A) ਿਸੱ ਿਖਆ 'ਤੇ ਿਸਰਫ਼ ਸੰ ਸਦ ਹੀ ਕਾਨੂੰਨ ਬਣਾ ਦੀ ਹੈ

(B) dsoy jkT; fo/kkueaMy gh f'k{kk ij dkuwu cuk ldrs (B) ਿਸੱ ਿਖਆ 'ਤੇ ਿਸਰਫ਼ ਰਾਜ ਿਵਧਾਨ ਸਭਾਵ ਹੀ ਕਾਨੂੰਨ ਬਣਾ
gSa ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ

(C) laln vkSj jkT; fo/kkueaMy nksuksa ftEesnkjh lk>k djrs (C) ਸੰ ਸਦ ਅਤੇ ਰਾਜ ਿਵਧਾਨ ਸਭਾਵ ਦੋਵ ਿਜ਼ੰ ਮੇਵਾਰੀ ਸ ਝੀਆਂ ਕਰਦੇ
gSa ਹਨ

(D) jk"Vªifr v/;kns'kksa ds ek/;e ls fu.kZ; ysrs gSa (D) ਰਾ ਟਰਪਤੀ ਆਰਡੀਨਸ ਰਾਹ ਫੈਸਲੇ ਲਦੇ ਹਨ

28) vewrZ vo/kkj.kkvksa dks i<+kus ds fy, fdl çdkj dh f'k{k.k ਸੂਖਮ ਸੰ ਕਲਪ ਨੂੰ ਿਸਖਾਉਣ ਲਈ ਿਕਸ ਿਕਸਮ ਦੀ ਿਸੱ ਿਖਆ ਸਹਾਇਤਾ ਸਭ
lgk;rk lcls mi;qä gS\ ਤ ਢੁਕਵ ਹੈ?

(A) okLrfod oLrq,¡ (A) ਅਸਲ ਵਸਤੂਆਂ

(B) v‚fM;ks fjd‚fMaZx (B) ਆਡੀਓ ਿਰਕਾਰਿਡੰ ਗ

(C) Bksl e‚My vkSj dq’ky&O;ogkj (C) ਠਸ ਮਾਡਲ ਅਤੇ ਕੁ ਲ ਿਵਵਹਾਰ

(D) nhokj çnf'kZr (D) ਕੰ ਧ ਪਦਰ ਨ

29) fuEufyf[kr esa ls dkSu lh f'k{k.k j.kuhfr lcls vPNh ekuh ਹੇਠ ਿਲਖੀਆਂ ਿਸੱ ਿਖਆ ਰਣਨੀਤੀਆਂ ਿਵੱ ਚ ਿਕਹੜੀ ਸਭ ਤ ਵਧੀਆ ਮੰ ਨੀ
tkrh gS\ ਜ ਦੀ ਹੈ?

(A) çkstsDV fof/k (A) ਪੋਜੈਕਟ ਿਵਧੀ

(B) çn'kZu (B) ਪਦਰ ਨ

(C) Hkwfedk fuHkkuk (C) ਭੂਿਮਕਾ ਿਨਭਾਉਣੀ

(D) fo"k;&oLrq vkSj Nk=ksa ij fuHkZj djrk gS (D) ਿਵ ਾਵਸਤੂ ਅਤੇ ਿਵਿਦਆਰਥੀਆਂ 'ਤੇ ਿਨਰਭਰ ਕਰਦੀ ਹੈ

30) fuEufyf[kr esa ls dkSu lh vkarfjd :i ls çsfjr cPpksa dh ਇਹਨ ਿਵੱ ਚ ਿਕਹੜਾ ਅੰ ਦਰੂਨੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪੇਿਰਤ ਬੱ ਿਚਆਂ ਦੀ ਿਵ ੇ ਤਾ ਨਹ ਹੈ?
fo'ks"krk ugha gS\
(A) os vius dke ds ifj.kke dh ryk'k djrs gSa (A) ਉਹ ਆਪਣੇ ਕੰ ਮ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਦੀ ਭਾਲ ਕਰਦੇ ਹਨ

(B) os viuk dke djus esa vkuan ysrs gSa (B) ਉਹ ਆਪਣਾ ਕੰ ਮ ਕਰਨ ਿਵੱ ਚ ਆਨੰਦ ਮਾਣਦੇ ਹਨ

(C) os dke djrs le; ÅtkZ dk mPp Lrj çnf'kZr djrs gSa (C) ਉਹ ਕੰ ਮ ਕਰਦੇ ਵੇਲੇ ਚ ਪੱ ਧਰ ਦੀ ਊਰਜਾ ਪਦਰਿ ਤ ਕਰਦੇ
ਹਨ

(D) os dke ds fy, gh dke djrs gSa (D) ਉਹ ਕੰ ਮ ਦੀ ਖ਼ਾਤਰ ਕੰ ਮ ਕਰਦੇ ਹਨ

31) fdl çdkj dk d{kk&d{k lcls vPNk gS\ ਿਕਸ ਿਕਸਮ ਦਾ ਕਲਾਸਰੂਮ ਸਭ ਤ ਵਧੀਆ ਹੈ?

(A) iw.kZ 'kkar okrkoj.k (A) ਪੂਰਾ ਤ ਵਾਤਾਵਰਣ

(B) f'k{kd O;k[;ku nsrs gSa vkSj Nk= uksV~l fy[krs gSa (B) ਅਿਧਆਪਕ ਲੈ ਕਚਰ ਦੇ ਿਰਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਿਵਿਦਆਰਥੀ ਨਟਸ ਿਲਖਦੇ
ਹਨ

(C) Nk= ckrphr djrs gSa vkSj vo/kkj.kkvksa ij ppkZ djrs gSa (C) ਿਵਿਦਆਰਥੀ ਸੰ ਕਲਪ 'ਤੇ ਗੱ ਲ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਚਰਚਾ ਕਰ
ਰਹੇ ਹਨ

(D) Nk= v‚uykbu O;k[;ku dks pqipki ns[krs gSa (D) ਿਵਿਦਆਰਥੀ ਔਨਲਾਈਨ ਲੈ ਕਚਰ ਨੂੰ ਚੁੱ ਪਚਾਪ ਦੇਖ ਰਹੇ ਹਨ

32) f'k{k.k lgk;d lkexzh dk mi;ksx fuEu vk/kkjksa ij mfpr gS% ਅਿਧਆਪਨ ਸਹਾਇਤਾ ਦੀ ਵਰਤ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਜਾਇਜ਼ ਹੈ:

(A) d{kk esa Nk=ksa dk /;ku vkdf"kZr djukA (A) ਕਲਾਸਰੂਮ ਿਵੱ ਚ ਿਵਿਦਆਰਥੀਆਂ ਦਾ ਿਧਆਨ ਿਖੱ ਚਣ

(B) vf/kxe dk;ksaZ esa Nk=ksa dh çHkkoh HkkxhnkjhA (B) ਅਿਧਗਮ ਦੇ ਕੰ ਮ ਿਵੱ ਚ ਿਵਿਦਆਰਥੀਆਂ ਦੀ ਪਭਾਵ ਾਲੀ ਮੂਲੀਅਤ।

(C) Nk=ksa ds lh[kus ds ifj.kkeksa dks vuqdwfyr djukA (C) ਿਵਿਦਆਰਥੀਆਂ ਦੇ ਿਸੱ ਖਣ ਦੇ ਨਤੀਿਜਆਂ ਨੂੰ ਅਨੁਕੂਲ ਬਣਾਉਣਾ।

(D) d{kk esa vuq'kklughurk dh leL;kvksa dks de djukA (D) ਕਲਾਸਰੂਮ ਿਵੱ ਚ ਅਨੁ ਾਸਨਹੀਣਤਾ ਦੀਆਂ ਸਮੱ ਿਸਆਵ ਨੂੰ ਘੱ ਟ
ਕਰਨਾ।

(18)

33) ,d f'k{kd Nk=ksa esa uSfrd ewY;ksa dk fodkl dSls dj ldrk gS \ ਇੱ ਕ ਅਿਧਆਪਕ ਿਵਿਦਆਰਥੀਆਂ ਿਵੱ ਚ ਨਿਤਕ ਕਦਰ -ਕੀਮਤ ਿਕਵ ਿਵਕਸਤ
ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ?

(A) bZekunkj vkSj fu"i{k gksuk fl[kkdj (A) ਇਮਾਨਦਾਰ ਅਤੇ ਿਨਰਪੱ ਖ ਹੋਣਾ ਿਸਖਾ ਕੇ

(B) fdlh Hkh vuSfrd dk;Z ds fy, Nk=ksa dks nafMr djds (B) ਿਵਿਦਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਿਕਸੇ ਵੀ ਅਨਿਤਕ ਕੰ ਮ ਲਈ ਸਜ਼ਾ ਦੇ ਕੇ

(C) ewY; ç.kkyh dk çpkj djds (C) ਮੁੱ ਲ ਪਣਾਲੀ ਦਾ ਪਚਾਰ ਕਰਕੇ

(D) jksy e‚My cudj (D) ਇੱ ਕ ਰੋਲ ਮਾਡਲ ਬਣ ਕੇ

34) ,d f'k{kd dk lcls vPNk xq.k gS% ਇੱ ਕ ਅਿਧਆਪਕ ਦਾ ਸਭ ਤ ਵਧੀਆ ਗੁਣ ਹੈ:

(A) Nk=ksa dks vf/kxe l{ke cukuk (A) ਿਵਿਦਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਅਿਧਗਮ ਦੇ ਯੋਗ ਬਣਾਉਣਾ

(B) vo/kkj.kkvksa vkSj fl)karksa dks çHkkoh <ax ls le>kuk (B) ਸੰ ਕਲਪ ਅਤੇ ਿਸਧ ਤ ਨੂੰ ਪਭਾਵ ਾਲੀ ਢੰ ਗ ਨਾਲ ਸਮਝਾਉਣਾ

(C) Nk=ksa dh leL;kvksa dks gy djuk (C) ਿਵਿਦਆਰਥੀਆਂ ਦੀਆਂ ਸਮੱ ਿਸਆਵ ਨੂੰ ਹੱ ਲ ਕਰਨਾ

(D) vius Nk=ksa dks vPNh rjg ls lwfpr djuk (D) ਆਪਣੇ ਿਵਿਦਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਚੰ ਗੀ ਤਰ ਜਾਣੂ ਕਰਵਾਉਣਾ

35) Nk=ksa ds vokaNuh; O;ogkj ls fuiVus dh lcls çHkkoh fof/k ਿਵਿਦਆਰਥੀਆਂ ਦੇ ਅਣਚਾਹੇ ਿਵਵਹਾਰ ਨਾਲ ਨਿਜੱ ਠਣ ਦੀ ਸਭ ਤ ਪਭਾਵ ਾਲੀ ਿਵਧੀ
D;k gS\ ਕੀ ਹੈ?

(A) mUgsa O;ogkj ij fopkj djus esa enn djuk (A) ਉਹਨ ਨੂੰ ਿਵਵਹਾਰ 'ਤੇ ਿਵਚਾਰ ਕਰਨ ਿਵੱ ਚ ਮਦਦ ਕਰਨਾ

(B) mUgsa nafMr djuk (B) ਉਹਨ ਨੂੰ ਸਜ਼ਾ ਦੇਣਾ

(C) bls vuns[kk djuk (C) ਇਸਨੂੰ ਅਣਿਡੱ ਠ ਕਰਨਾ

(D) fçafliy dks fjiksVZ djuk (D) ਿਪੰ ਸੀਪਲ ਨੂੰ ਿਰਪੋਰਟ ਕਰੋ

36) Lora=rk ds ckn Hkkjr esa fdruh jk"Vªh; 'kSf{kd uhfr;k¡ ykxw dh ਆਜ਼ਾਦੀ ਤ ਬਾਅਦ ਭਾਰਤ ਿਵੱ ਚ ਿਕੰ ਨੀਆਂ ਰਾ ਟਰੀ ਿਵਿਦਅਕ ਨੀਤੀਆਂ ਲਾਗੂ
xbZ gS\a ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ?

(A) 1 (A) 1

(B) 2 (B) 2

(C) 3 (C) 3

(D) 4 (D) 4

37) dkSu lk dFku vf/kxe dh iqf"V djrk gS\ ਿਕਹੜਾ ਕਥਨ ਅਿਧਗਮ ਦੀ ਪੁ ਟੀ ਕਰਦਾ ਹੈ?

(A) ,d Nk= ijh{kk esa ,d vo/kkj.kk fy[kus esa l{ke gS (A) ਇੱ ਕ ਿਵਿਦਆਰਥੀ ਪੀਿਖਆ ਿਵੱ ਚ ਇੱ ਕ ਸੰ ਕਲਪ ਿਲਖਣ ਦੇ ਯੋਗ
ftls mlus ijh{kk ls ,d fnu igys i<+k gSA ਹੁੰ ਦਾ ਹੈ ਿਜਸਨੂੰ ਉਸਨ ਪੀਿਖਆ ਤ ਇੱ ਕ ਿਦਨ ਪਿਹਲ ਪਿੜਆ
ਹੁੰ ਦਾ ਹੈ।

(B) ,d o;Ld cpiu esa i<+h xbZ vo/kkj.kk dks (B) ਇੱ ਕ ਬਾਲਗ ਬਚਪਨ ਦੌਰਾਨ ਪੜੇ ਗਏ ਸੰ ਕਲਪ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਪੈਦਾ
nksgjkrk@mi;ksx djrk gS ਕਰਦਾ/ਵਰਤਦਾ ਹੈ

(C) 13 o"kZ dh vk;q ds fd'kksj esa vewrZ lkspus dh {kerk (C) 13 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਦੇ ਿਕ ੋਰ ਿਵੱ ਚ ਸੰ ਖੇਪ ਸੋਚਣ ਦੀ ਯੋਗਤਾ

(D) ,d cPpk fcuk fl[kk, pyuk 'kq: dj nsrk gS (D) ਇੱ ਕ ਬੱ ਚਾ ਿਬਨ ਿਸਖਾਏ ਤੁਰਨਾ ੁਰੂ ਕਰ ਿਦੰ ਦਾ ਹੈ

38) d{kk esa lekos'k D;k gS\ ਕਲਾਸ ਿਵੱ ਚ ਾਮਲ ਕਰਨਾ ਕੀ ਹੈ?

(A) fodykax@gkf'k;s ij iM+s Nk=ksa dks d{kk esa vkus dh (A) ਅਪਾਹਜਤਾ ਵਾਲੇ /ਹਾ ੀਏ 'ਤੇ ਰਿਹ ਰਹੇ ਿਵਿਦਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ
vuqefr nsuk ਕਲਾਸਰੂਮ ਿਵੱ ਚ ਆਉਣ ਦੇਣਾ

(B) Nk=ksa ds ,d fof'k"V lewg ds fy, funsZ'k rS;kj djuk (B) ਿਵਿਦਆਰਥੀਆਂ ਦੇ ਇੱ ਕ ਖਾਸ ਸਮੂਹ ਲਈ ਹਦਾਇਤ ਿਤਆਰ
ਕਰਨਾ

(C) lHkh Nk=ksa dks leku volj nsuk (C) ਸਾਰੇ ਿਵਿਦਆਰਥੀਆਂ ਲਈ ਬਰਾਬਰ ਮੌਕੇ

(D) d{kk esa lHkh Nk=ksa dks Hkkx ysus ds fy, çksRlkfgr djuk (D) ਕਲਾਸ ਿਵੱ ਚ ਸਾਰੇ ਿਵਿਦਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਭਾਗ ਲੈ ਣ ਲਈ ਉਤ ਾਿਹਤ
vkSj mUgsa csgrj ifj.kke çkIr djus esa enn djuk ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਉਹਨ ਨੂੰ ਵਧੀਆ ਢੰ ਗ ਨਾਲ ਪਾਪਤ ਕਰਨ ਿਵੱ ਚ
ਮਦਦ ਕਰਨਾ

(19)

39) f'k{k.k dh xq.koÙkk bl çdkj ifjyf{kr gksrh gS% ਿਸੱ ਿਖਆ ਦੀ ਗੁਣਵੱ ਤਾ ਪਤੀਿਬੰ ਬਤ ਹੁੰ ਦੀ ਹੈ:

(A) d{kk esa Nk=ksa dh mifLFkfr }kjk (A) ਕਲਾਸ ਿਵੱ ਚ ਿਵਿਦਆਰਥੀਆਂ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਰਾਹ

(B) Nk=ksa ds mÙkh.kZ çfr'kr }kjk (B) ਿਵਿਦਆਰਥੀਆਂ ਦੀ ਪਾਸ ਪਤੀ ਤਤਾ ਰਾਹ

(C) Nk=ksa }kjk iwNs x, ç'uksa dh xq.koÙkk }kjk (C) ਿਵਿਦਆਰਥੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਪੁੱ ਛੇ ਗਏ ਪ ਨ ਦੀ ਗੁਣਵੱ ਤਾ ਰਾਹ

(D) d{kk esa ekSu jgus dh vof/k }kjk (D) ਕਲਾਸ ਿਵੱ ਚ ਬਣਾਈ ਗਈ ਚੁੱ ਪ ਦੀ ਿਮਆਦ ਰਾਹ

40) fuEufyf[kr esa ls dkSu lh miyfC/k fuf'pr :i ls ,d Nk= ਇਹਨ ਿਵੱ ਚ ਿਕਹੜੀ ਇੱ ਕ ਿਵਿਦਆਰਥੀ ਦੀ ਪਾਲਣ-ਪੋ ਣ-ਅਧਾਰਤ ਪਾਪਤੀ ਯਕੀਨੀ
dh ijofj'k ij vk/kkfjr gS\ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹੈ?

(A) jksgu dh vkbZ-D;w mPp gS vkSj og ijh{kk esa mR—"V (A) ਰੋਹਨ ਦਾ ਆਈ.ਿਕਊ ਚ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਪੀਿਖਆ ਿਵੱ ਚ ਤਮ ਹੈ।
çn'kZu djrk gSA
(B) v;ku dh vkbZ-D;w vkSlr gS vkSj og jksgu ds cjkcj (B) ਅਯਾਨ ਦਾ ਔਸਤ ਆਈ.ਿਕਊ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਰੋਹਨ ਦੇ ਬਰਾਬਰ
miyfC/k;k¡ çkIr djrk gSA ਪਾਪਤੀਆਂ ਕਰਦਾ ਹੈ।

(C) jferk dks mlds ekrk&firk dh rjg loZJs"B xkf;dk dk (C) ਰਿਮਤਾ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਮਾਿਪਆਂ ਵ ਗ ਸਭ ਤ ਵਧੀਆ ਗਾਇਕਾ ਵਜ
iqjLdkj feyk gSA ਸਨਮਾਿਨਤ ਕੀਤਾ ਿਗਆ ਹੈ।

(D) d#f.krk 2 o"kZ dh vk;q ls mUur Mªkbax dkS'ky dk (D) ਕਰੁਣੀਤਾ 2 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਤ ਹੀ ਨਤ ਡਰਾਇੰ ਗ ਹੁਨਰ ਦਾ
çn'kZu dj jgh gSA ਪਦਰ ਨ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ।

Gkr-;hL nkw wkBf;e :'rsk
Hkkx&lh% lkekU; ekufld {kerk@;ksX;rk ijh{k.k
41) ;fn P × Q dk vFkZ gS fd P, Q ds nf{k.k esa gS( P + Q dk ਜੇਕਰ P×Q ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ P, Q ਦੇ ਦੱ ਖਣ ਿਵੱ ਚ ਹੈ; P+Q ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ
vFkZ gS fd P, Q ds mÙkj esa gS( P % Q dk vFkZ gS fd P, Q P, Q ਦੇ ਤਰ ਿਵੱ ਚ ਹੈ; P%Q ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ P,Q ਦੇ ਪੂਰਬ ਿਵੱ ਚ ਹੈ;
ds iwoZ esa gS( P – Q dk vFkZ gS fd P, Q ds if'pe esa gS] rks P-Q ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ P, Q ਦੇ ਪੱ ਛਮ ਿਵੱ ਚ ਹੈ, ਤ A%B+C–D ਿਵੱ ਚ,
A % B + C – D esa] D, B ds laca/k esa fdl fn'kk esa gS\ D, B ਦੇ ਸੰ ਬੰ ਧ ਿਵੱ ਚ ਿਕਸ ਿਦ ਾ ਿਵੱ ਚ ਹੈ?

(A) nf{k.k&if'pe (A) ਦੱ ਖਣ-ਪੱ ਛਮ

(B) nf{k.k&iwoZ (B) ਦੱ ਖਣ-ਪੂਰਬ

(C) mÙkj&iwoZ (C) ਤਰ-ਪੂਰਬ

(D) mÙkj&if'pe (D) ਤਰ-ਪੱ ਛਮ

42) jhrk vius Bgjus ds LFkku A ls mÙkj dh vksj xkM+h pykrh gS ਰੀਤਾ A ਿਵਖੇ ਆਪਣੇ ਠਿਹਰਨ ਦੇ ਸਥਾਨ ਤ ਤਰ ਵੱ ਲ ਗੱ ਡੀ ਚਲਾ ਦੀ
vkSj 25 fdeh dh ;k=k djus ds ckn irk pyrk gS fd og ਹੈ ਅਤੇ 25 ਿਕਲੋ ਮੀਟਰ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕਰਨ ਤ ਬਾਅਦ ਪਤਾ ਚਲਦਾ ਹੈ ਿਕ
xyr fn'kk esa xkM+h pyk jgh gSA fQj og nkbZa vksj eqM+rh gS ਉਸਨ ਗਲਤ ਿਦ ਾ ਿਵੱ ਚ ਗੱ ਡੀ ਚਲਾਈ ਹੈ। ਉਹ ਿਫਰ ਸੱ ਜੇ ਪਾਸੇ ਮੁੜਦੀ ਹੈ
vkSj 2 fdeh pyrh gS vkSj fQj nkbZa vksj eqM+dj 25 fdeh ਅਤੇ 2 ਿਕਲੋ ਮੀਟਰ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਿਫਰ ਦੁਬਾਰਾ ਸੱ ਜੇ ਮੁੜਦੀ
vkSj lh/kh pyrh gSA fcanq A ds laca/k esa vc mldh fn'kk D;k ਹੈ ਅਤੇ ਿਸੱ ਧੀ 25 ਿਕਲੋ ਮੀਟਰ ਹੋਰ ਗੱ ਡੀ ਚਲਾ ਦੀ ਹੈ। ਿਬੰ ਦੂ A ਦੇ ਸੰ ਬੰ ਧ
gS\ ਿਵੱ ਚ ਹੁਣ ਉਸਦੀ ਿਦ ਾ ਕੀ ਹੈ?

(A) nf{k.k (A) ਦੱ ਖਣ

(B) mÙkj (B) ਤਰ

(C) if'pe (C) ਪੱ ਛਮ

(D) iwoZ (D) ਪੂਰਬ

43) ,d rLohj dh vksj b'kkjk djrs gq, ,d vkneh us dgk] ^^esjk ਇੱ ਕ ਆਦਮੀ ਨ ਇੱ ਕ ਫੋਟੋ ਵੱ ਲ ਇ ਾਰਾ ਕਰਿਦਆ ਹੋਏ ਿਕਹਾ, "ਮੇਰਾ ਕੋਈ
dksbZ HkkbZ ;k cgu ugha gS] ysfdu ml vkneh dk firk esjs firk ਭਰਾ ਜ ਭੈਣ ਨਹ ਹੈ ਪਰ ਉਸ ਆਦਮੀ ਦਾ ਿਪਤਾ ਮੇਰੇ ਿਪਤਾ ਦਾ ਪੁੱ ਤਰ
dk csVk gSA** ;g rLohj fdldh Fkh\ ਹੈ।" ਇਹ ਿਕਸਦੀ ਫੋਟੋ ਸੀ?

(A) mldh viuh (A) ਉਸਦੀ ਆਪਣੀ

(B) mlds firk dh (B) ਉਸਦੇ ਿਪਤਾ ਦੀ

(C) mlds csVs dh (C) ਉਸਦੇ ਪੁੱ ਤਰ ਦੀ

(D) mlds Hkrhts dh (D) ਉਸਦੇ ਭਤੀਜੇ ਦੀ

(20)

44) jksgu ,d d{kk esa Åij ls 7osa vkSj uhps ls 26osa LFkku ij gSA ਰੋਹਨ ਇੱ ਕ ਕਲਾਸ ਿਵੱ ਚ ਪਰ 7ਵ ਅਤੇ ਹੇਠ ਤ 26ਵ ਸਥਾਨ ਤੇ ਹੈ। ਕਲਾਸ ਿਵੱ ਚ
d{kk esa fdrus Nk= gSa\ ਇਹ ਿਕੰ ਨ ਿਵਿਦਆਰਥੀ ਹਨ?

(A) 31 (A) 31

(B) 32 (B) 32

(C) 33 (C) 33

(D) 34 (D) 34

45) 1896 ds ckn dk og o"kZ ftldk dSysaMj 1896 ds dSysaMj ds 1896 ਤ ਅਗਲਾ ਸਾਲ ਿਜਸਦਾ ਕੈਲੰਡਰ 1896 ਦੇ ਕੈਲੰਡਰ ਵਰਗਾ ਹੀ
leku gksxk] og gksxk ਹੋਵੇਗਾ

(A) 1902 (A) 1902

(B) 1905 (B) 1905

(C) 1904 (C) 1904

(D) 1901 (D) 1901

46) A, P, R, X, S vkSj Z ,d iafä esa cSBs gSaA S vkSj Z A, P, R, X, S ਅਤੇ Z ਇੱ ਕ ਕਤਾਰ ਿਵੱ ਚ ਬੈਠ ਹਨ। S ਅਤੇ Z
dsUæ esa gSa] vkSj A vkSj P Nksj ij gSaA R, A ds ckbZa ਕਦਰ ਿਵੱ ਚ ਹਨ, ਅਤੇ A ਅਤੇ P ਿਸਿਰਆਂ 'ਤੇ ਹਨ। R A ਦੇ ਖੱ ਬੇ ਪਾਸੇ
vksj cSBk gSA rks P ds nkbZa vksj dkSu cSBk gS\ ਬੈਠ ਹਨ। ਿਫਰ P ਦੇ ਸੱ ਜੇ ਪਾਸੇ ਕੌ ਣ ਬੈਠਾ ਹੈ?

(A) X (A) X

(B) S (B) S

(C) A (C) A

(D) Z (D) Z

47) ikuh esa “SJR9PZE7C18” dk çfrfcac dSlk fn[ksxk\ “SJR9PZE7C18” ਦਾ ਪਤੀਿਬੰ ਬ ਪਾਣੀ ਿਵੱ ਚ ਿਕਵ ਿਦਖਾਈ ਦੇਵੇਗਾ?

(A) (A)
(B) (B)
(C) (C)
(D) (D)

ç'u 48 ls 50 ds fy, funsZ'k% fuEufyf[kr tkudkjh dks /;ku ls i<+sa 48 ਤ 50 ਪ ਨ ਲਈ ਿਦ ਾ-ਿਨਰਦੇ : ਹੇਠ ਿਲਖੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨੂੰ ਿਧਆਨ ਨਾਲ ਪੜੋ
vkSj ç'u 48 ls 50 ds mÙkj nsaA ਅਤੇ 48 ਤ 50 ਪ ਨ ਦੇ ਤਰ ਿਦਓ।
ਰਵੀ ਅਤੇ ਕੁਨਾਲ ਹਾਕੀ ਅਤੇ ਵਾਲੀਬਾਲ ਿਵੱ ਚ ਚੰ ਗੇ ਹਨ। ਸਿਚਨ ਅਤੇ ਰਵੀ
jfo vkSj dq.kky g‚dh vkSj o‚yhc‚y esa vPNs gSaA lfpu vkSj jfo g‚dh ਹਾਕੀ ਅਤੇ ਬੇਸਬਾਲ ਿਵੱ ਚ ਚੰ ਗੇ ਹਨ। ਗੌਰਵ ਅਤੇ ਕੁਨਾਲ ਿਕਕਟ ਅਤੇ
vkSj cslc‚y esa vPNs gSaA xkSjo vkSj dq.kky fØdsV vkSj o‚yhc‚y esa ਵਾਲੀਬਾਲ ਿਵੱ ਚ ਚੰ ਗੇ ਹਨ। ਸਿਚਨ, ਗੌਰਵ ਅਤੇ ਮਾਈਕਲ ਫੁੱ ਟਬਾਲ ਅਤੇ
vPNs gSaA lfpu] xkSjo vkSj ekbdy QqVc‚y vkSj cslc‚y esa vPNs gSaA ਬੇਸਬਾਲ ਿਵੱ ਚ ਚੰ ਗੇ ਹਨ।

48) g‚dh] fØdsV vkSj o‚yhc‚y esa dkSu vPNk gS\ ਹਾਕੀ, ਿਕਕਟ ਅਤੇ ਵਾਲੀਬਾਲ ਿਵੱ ਚ ਕੌ ਣ ਚੰ ਗਾ ਹੈ?

(A) lfpu (A) ਸਿਚਨ

(B) dq.kky (B) ਕੁਨਾਲ

(C) jfo (C) ਰਵੀ

(D) xkSjo (D) ਗੌਰਵ

49) cslc‚y] fØdsV] o‚yhc‚y vkSj QqVc‚y esa dkSu vPNk gS \ ਬੇਸਬਾਲ, ਿਕਕਟ, ਵਾਲੀਬਾਲ ਅਤੇ ਫੁੱ ਟਬਾਲ ਿਵੱ ਚ ਕੌ ਣ ਚੰ ਗਾ ਹੈ?

(A) lfpu (A) ਸਿਚਨ

(B) dq.kky (B) ਕੁਨਾਲ

(C) xkSjo (C) ਗੌਰਵ

(D) jfo (D) ਰਵੀ

(21)

50) cslc‚y] o‚yhc‚y vkSj g‚dh esa dkSu vPNk gS \ ਬੇਸਬਾਲ, ਵਾਲੀਬਾਲ ਅਤੇ ਹਾਕੀ ਿਵੱ ਚ ਕੌ ਣ ਚੰ ਗਾ ਹੈ?

(A) jfo (A) ਰਵੀ

(B) dq.kky (B) ਕੁਨਾਲ

(C) lfpu (C) ਸਿਚਨ

(D) xkSjo (D) ਗੌਰਵ

51) ,d fu"i{k iklk rhu ckj yq<+dk;k tkrk gS vkSj fuEufyf[kr ਇੱ ਕ ਿਨਰਪੱ ਖ ਪਾਸਾ ਿਤੰ ਨ ਵਾਰ ਹੇਠ ਵੱ ਲ ਘੁਮਾਇਆ ਜ ਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਹੇਠ

rhu fLFkfr;k¡ ¼1½] ¼2½ vkSj ¼3½ ntZ dh tkrh gSaA ikls dks ਿਲਖੀਆਂ ਿਤੰ ਨ ਸਿਥਤੀਆਂ (i), (ii) ਅਤੇ (iii) ਦਰਜ ਕੀਤੀਆਂ
[kksyus ij A, B, C vkSj D esa ls dkSu lh vk—fr çkIr gksxh\ ਗਈਆਂ ਸਨ। ਜਦ ਪਾਸਾ ਖੋਿਲਆ ਜਾਵੇਗਾ ਤ ਚਾਰ ਅੰ ਕ A, B, C ਅਤੇ

D ਿਵੱ ਚ ਿਕਹੜਾ ਪਾਪਤ ਹੋਵੇਗਾ?

(i) (ii) (iii)

(A) (A)

(B) (B)

(C) (C)

(D) (D)

52) Kkr dhft, fd dkSu lh mÙkj vk—fr;k¡ vk—fr vkO;wg dks iwjk ਪਤਾ ਕਰੋ ਿਕ ਿਕਹੜੇ ਤਰ ਅੰ ਕੜੇ ਿਚੱ ਤਰ ਆਿਵਊਹ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।
djrh gSaA

?

(A) (B) (C) (D)

(22)

53) fdlh fuf'pr Hkk"kk esa] 1. ‘lew nas his poly’ dk vFkZ gS ਇੱ ਕ ਖਾਸ ਭਾ ਾ ਿਵੱ ਚ, 1. ‘lew nas his poly’ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ‘she is

‘she is bringing coffee’; 2. ‘wir sut lew bringing coffee’; 2. ‘wir sut lew poly’ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ‘he is
bringing milk’; ਅਤੇ 3. ‘sut lim nas’ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ‘milk and
poly’ dk vFkZ gS ‘he is bringing milk’; vkSj 3. ‘sut
coffee’। ਉਸ ਭਾ ਾ ਿਵੱ ਚ ਿਕਹੜੇ ਬਦ ਦਾ ਅਰਥ ‘he’ ਹੈ?
lim nas’ dk vFkZ gS ‘milk and coffee’A ml Hkk"kk esa fdl
'kCn dk vFkZ ‘he’ gS\
(A) wir (A) wir
(B) sut (B) sut

(C) poly (C) poly

(D) lew (D) lew

ਪ ਨ 54 ਲਈ ਿਦ ਾ-ਿਨਰਦੇ : ਿਦੱ ਤੇ ਗਏ ਦੋ ਕਥਨ ਿਵੱ ਚ ਢੁਕਵ
ç'u 54 ds fy, funsZ'k% fn, x, nks dFkuksa esa ls mfpr fu"d"kZ dk p;u
ਿਸੱ ਟੇ(ਆਂ) ਦੀ ਚੋਣ ਕਰੋ।
dhft,A
54) dFku&1% dsoy fcfYy;k¡ ck?k gSa]2-dqN fcfYy;k¡ dwy ugha gSaA ਕਥਨ-1: ਿਸਰਫ਼ ਿਬੱ ਲੀਆਂ ਹੀ ਬਾਘ ਹਨ, 2. ਕੁਝ ਿਬੱ ਲੀਆਂ ਕੂਲ ਨਹ ਹਨ।
ਨਤੀਜੇ-I: ਕੋਈ ਟਾਈਗਰ ਕੂਲ ਨਹ ਹੈ, II. ਕੁਝ ਟਾਈਗਰ ਕੂਲ ਨਹ ਹਨ।
fu"d"kZ&1% dksbZ ck?k dwy ugha gS] 2- dqN ck?k dwy ugha gSaA
(A) 1 vkSj 2 nksuksa lgh fu"d"kZ gSa (A) I ਅਤੇ II ਦੋਵ ਸਹੀ ਿਸੱ ਟੇ ਹਨ

(B) dsoy 1 lgh fu"d"kZ gS (B) ਿਸਰਫ਼ ਮ ਹੀ ਸਹੀ ਿਸੱ ਟਾ ਹ

(C) dsoy 2 lgh fu"d"kZ gS (C) ਿਸਰਫ਼ II ਹੀ ਸਹੀ ਿਸੱ ਟਾ ਹੈ

(D) u rks 1 vkSj u gh 2 lgh gS (D) ਨਾ ਤ ਮ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ II ਸਹੀ ਹੈ

ਪ ਨ-55 ਤ 58 ਲਈ ਿਦ ਾ-ਿਨਰਦੇ : ਪ ਨ ਿਚੰ ਨ ਨੂੰ ਬਦਲਣ ਵਾਲੇ
ç'u&55 ls 58 ds fy, funsZ'k% mu fodYiksa dks [kkstsa tks ç'u fpà dks
ਿਵਕਲਪ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਓ।
çfrLFkkfir dj ldrs gSaA
55) Ship : Sea : : Camel : ? Ship : Sea : : Camel : ?
(A) Mountain (A) Mountain
(B) Forest (B) Forest

(C) Desert (C) Desert

(D) Land (D) Land
56) Good : Bad : : Roof : ? Good : Bad : : Roof : ?
(A) Window (A) Window
(B) Floor (B) Floor

(C) Garden (C) Garden

(D) Walls (D) Walls
57) Clock : Time : : Thermometer : ? Clock : Time : : Thermometer : ?
(A) Heat (A) Heat
(B) Energy (B) Energy

(C) Radiation (C) Radiation

(D) Temperature (D) Temperature

(23)

58) 3] 7] 15] 27] 43] 63] \ 3, 7, 15, 27, 43, 63, ?

(A) 87 (A) 87

(B) 86 (B) 86

(C) 82 (C) 82

(D) 89 (D) 89

ç'u&59 vkSj 60 ds fy, funsZ'k% fo"ke in Kkr djsa vFkkZr og in tks ਪ ਨ ਲਈ ਿਦ ਾ-ਿਨਰਦੇ -59 ਅਤੇ 60: ਔਡ ਪਦ ਲੱਭੋ ਭਾਵ ਉਹ ਪਦ
ਜੋ ਪ ਨ 59 ਅਤੇ 60 ਿਵੱ ਚ ਬਾਕੀ ਿਤੰ ਨ ਪਦ ਤ ਵੱ ਖਰਾ ਹੈ।
ç'u 59 vkSj 60 esa 'ks"k rhu inksa ls fHkUu gSA
59) (i) DFGE (ii) KMNL (iii) PRSQ (iv) UXWV (i) DFGE (ii) KMNL (iii) PRSQ (iv) UXWV
(A) (iii) (A) (iii)
(B) (i) (B) (i)

(C) (ii) (C) (ii)

(D) (iv) (D) (iv)
60) (i) 65 (ii) 344 (iii) 730 (iv) 101 (i) 65 (ii) 344 (iii) 730 (iv) 101
(A) (i) (A) (i)
(B) (iv) (B) (iv)

(C) (iii) (C) (iii)

(D) (ii) (D) (ii)
-*-*-*-
[ROUGH WORK]

(24)

[ROUGH WORK]

(25)

[ROUGH WORK]

(26)