PSEB 12th Sample Paper 2026 Philosophy

Punjab Board

Sample Academic Year
2026

Paper

Model Question Paper
Class: 12th (2025–26)
Subject: Philosophy
Time Allowed: 3 Hours Max Marks: 80
Section A
1. Multiple Choice Questions (MCQs) (10 × 1 = 10)
Choose the correct answer from the four options:

I. What is Hegel’s idealism called?
(a) Individualistic (b) Dialectical
(c) Sensational (d) Ethical
II. What is the main element of Marx’s dialectical materialism?
(a) Matter (b) Consciousness
(c) Class struggle (d) Self-development
III. According to Empiricism, what is the source of knowledge?
(a) Sensory experience (b) Emotion
(c) Reason (d) Ideal
IV. “What birds don’t fly” — what type of proposition is this?
(a) A (b) E
(c) I (d) O
V. According to the Number Philosophy, what is the basis of the universe?
(a) Fire (b) Water
(c) Number (d) Consciousness
VI. According to Sikhism, “Sarbat da Bhala” (welfare of all) reflects which principle?
(a) Self-liberation (b) Collective welfare
(c) Ego (d) Sacrifice
VII. Emotion, knowledge, and will are parts of what?
(a) Individual (b) Soul
(c) Mind (d) Personality
VIII. What is the main principle of Karma Yoga in the Bhagavad Gita?
(a) Knowledge is liberation (b) Emotion leads to salvation
(c) Perform duty without desiring results (d) Discipline is devotion
IX. Metaphysics deals with which type of question?
(a) What can be known? (b) What is real?
(c) What should be done? (d) What can be imagined?

1

X. According to Nyaya philosophy, knowledge is acquired through which method?
(a) Emotion (b) Reason
(c) Pramana (valid cognition) (d) Society

Section B
2. One-word / Fill-in-the-blank / True-False Questions (10 ×1 = 10)

I. Hegel’s idealism is called ____ idealism.

II. Marx presented the concept of “class struggle” through ____ method.

III. According to Number Philosophy, the real substance is ____.

IV. In Sikhism, the institution of 'Pangat' symbolizes equality. (True/False)

V. According to Nyaya philosophy, ____ pramana is the most important.

VI. ‘Knowledge, emotion, and will’ are the three aspects of ____.

VII. Scientific method is based on ____ and verification.

VIII. Karma Yoga is the central ____ of the Bhagavad Gita.

IX. According to Empiricism, the senses are the source of ____.

X. According to Indian philosophy, liberation is attained through ____.

Section C
3. Paragraph-based Analytical Questions (6× 2 = 12)

(I) Source Based (Karma Yoga – from the viewpoint of the Bhagavad Gita)

According to the Bhagavad Gita, Karma Yoga is essential for the success of life and
spiritual development. It teaches that one should perform their duties selflessly -
meaning without attachment to the outcome. This principle leads one towards a life of
humility, detachment, and service.
Answer the following Questions:

a) What is the definition of Karma Yoga?
b) What is the spiritual meaning of giving up attachment to results?
c) In which scripture is this principle found?
d) How relevant is this principle in today’s society?
e) What can be the role of a Karma Yogi in society?
f) Is there an emotional connection between action and its result?

2

(II) Case Study Based (Sangat, Pangat and Sikhism)

Sikhism stands for equality, brotherhood, and respect for individuality. Guru Nanak Dev
Ji started the traditions of ‘Sangat’ and ‘Pangat’ to promote a social wave of equality. In
‘Sangat’, people gather to meditate on God’s name, and in ‘Pangat’, people from all
backgrounds sit together to share a meal.
Answer the following Questions:

a) What is the definition of ‘Sangat’?
b) How does ‘Pangat’ oppose discrimination?
c) Which Guru initiated these practices?
d) How can these traditions be applied in modern society?
e) What is the spiritual significance of these two traditions in Sikhism?
f) How are these traditions related to the idea of “Sarbat da Bhala”?

Section D
4. Attempt any 6 questions
Short Answer Questions, answer in about 80 to 100 words (6 × 4 = 24)
i. Explain the features of individualistic idealism.
ii. Define dialectical materialism and its aim.
iii. What are the main elements of metaphysics?
iv. Importance of pramana in Nyaya philosophy.
v. Utilitarian principle: meaning and example.
vi. Explain concept of “Sarbat da Bhala” in Sikhism.
vii. Give relationship between Karma Yoga and practical life.
viii. Differenciate between empiricism and rationalism.
ix. Explain role of numbers in Number Philosophy.

Section E
5. Attempt any 4 questions
Long Answer Questions, write answers in 100–125 words. (4 × 6 = 24)
i. Analyze Hegel’s idealism.
ii. Throw light on Marx’s dialectical materialism: principle and relevance.
iii. Analyze Karma Yoga: method, benefits, and modern relevance.
iv. Define social role of Sangat and Pangat in Sikhism.
v. What are major ds between scientific and philosophical methods ?
vi. Establish relationship between metaphysics and epistemology.

3

ਮਾਡਲ ਪ ਨ ਪੱ ਤਰ
ਿਵ ਾ: ਿਫਲਾਸਫੀ (2025–26)
ਸ਼ੇਣੀ-ਬਾਰਵ
ਸਮ : 3 ਘੰ ਟੇ ਕੁੱ ਲ ਅੰ ਕ: 80

ਭਾਗ -ੳ

1. ਬਹੁ-ਚੋਣੀ ਪ ਨ (MCQs) (10 × 1 = 10)

ਹੇਠ ਿਦੱ ਤੀਆਂ ਚਾਰ ਿਵਕਲਪ ਿਵੱ ਚ ਸਹੀ ਤਰ ਚੁਣੋ:

I. ਹੀਗਲ ਦੀ ਆਦਰ ਵਾਦੀ ਸੋਚ ਨੂੰ ਕੀ ਿਕਹਾ ਜ ਦਾ ਹੈ?

(ੳ) ਿਵਅਕਿਤਗਤ (ਅ) ਤਰਿਕਕ

(ੲ) ਸੰ ਵੇਦਨ ੀਲ (ਸ) ਨਿਤਕ

II. ਮਾਰਕਸ ਦੇ ਤਾਰਿਕਕ ਭੌਿਤਕਵਾਦ ਦਾ ਮੁੱ ਖ ਤੱ ਤ ਕੀ ਹੈ?

(ੳ) ਪਦਾਰਥ (ਅ) ਚੇਤਨਾ

(ੲ) ਵਰਗ ਸੰ ਘਰ (ਸ) ਸਵੈ-ਿਵਕਾਸ

III. ਅਨੁਭਵਵਾਦ ਅਨੁਸਾਰ ਿਗਆਨ ਦਾ ਸਰੋਤ ਕੀ ਹੈ?

(ੳ) ਇੰ ਦਰੀਅਨੁਭਵ (ਅ) ਭਾਵਨਾ

(ੲ) ਤਰਕ (ਸ) ਆਦਰ

IV. “ਿਕਹੜੇ ਪੰ ਛੀ ਨਹ ਡਦੇ” — ਇਹ ਿਕਹੜੀ ਿਕਸਮ ਦਾ ਪਸਤਾਵ ਹੈ?

(ੳ) A (ਅ) E

(ੲ) I (ਸ) O

V. ਅੰ ਕ ਦਰ ਨ ਅਨੁਸਾਰ ਬਿਹਮੰ ਡ ਦਾ ਆਧਾਰ ਕੀ ਹੈ?

(ੳ) ਅੱ ਗ (ਅ) ਪਾਣੀ

(ੲ) ਅੰ ਕ (ਸ) ਚੇਤਨਾ

VI. ਿਸੱ ਖ ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ “ਸਰਬੱ ਤ ਦਾ ਭਲਾ” ਿਕਹੜੇ ਿਸਧ ਤ ਨੂੰ ਦਰਸਾ ਦਾ ਹੈ?

(ੳ) ਸਵੈ-ਮੁਕਤੀ (ਅ) ਸਮੂਹਕ ਭਲਾਈ

(ੲ) ਅਹੰ ਕਾਰ (ਸ) ਬਲੀਦਾਨ

1

VII. ਭਾਵਨਾ, ਿਗਆਨ ਅਤੇ ਇੱ ਛਾ ਿਕੱ ਥੇ ਦੇ ਅੰ ਗ ਹਨ?

(ੳ) ਿਵਅਕਤੀ (ਅ) ਆਤਮਾ

(ੲ) ਮਨ (ਸ) ਿਵਅਕਿਤਤਵ

VIII. ਭਗਵਦ ਗੀਤਾ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰਮਯੋਗ ਦਾ ਮੁੱ ਖ ਿਸਧ ਤ ਕੀ ਹੈ?

(ੳ) ਿਗਆਨ ਹੀ ਮੁਕਤੀ ਹੈ (ਅ) ਭਾਵਨਾ ਰਾਹੀ ਉਧਾਰ

(ੲ) ਿਨ ਕਾਮ ਕਰਮ (ਸ) ਅਨੁ ਾਸਨ ਹੀ ਭਗਤੀ

IX. ਅਸਿਤਤਵਵਾਦ ਿਕਹੜੇ ਪ ਨ ਨਾਲ ਸੰ ਬੰ ਧਤ ਹੈ?

(ੳ) ਕੀ ਜਾਿਣਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ? (ਅ) ਕੀ ਸੱ ਚਮੁੱ ਚ ਹੈ?

(ੲ) ਕੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ? (ਸ) ਕੀ ਸੋਿਚਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ?

X. ਿਨਆਯ ਦਰ ਨ ਅਨੁਸਾਰ ਿਗਆਨ ਿਕੰ ਨ ਤਰੀਿਕਆਂ ਰਾਹ ਿਮਲਦਾ ਹੈ?

(ੳ) ਭਾਵਨਾ (ਅ) ਤਰਕ

(ੲ) ਪਮਾਣ (ਸ) ਸਮਾਜ

ਭਾਗ-ਅ

2. ਇਕ- ਬਦੀ / ਖਾਲੀ ਥ ਭਰੋ / ਸਹੀ-ਗਲਤ ਪ ਨ (10 × 1= 10)

I. ਹੇਗਲ ਦੇ ਆਦਰ ਵਾਦ ਨੂੰ ____ ਆਦਰ ਵਾਦ ਿਕਹਾ ਜ ਦਾ ਹੈ।
II. ਮਾਰਕਸ ਨ “ਵਰਗ ਸੰ ਘਰ ” ਦਾ ਿਸਧ ਤ ____ ਤਰੀਕੇ ਰਾਹ ਿਦੱ ਤਾ।
III. ਅੰ ਕ ਦਰ ਨ ਅਨੁਸਾਰ ਅਸਲ ਤੱ ਤ ____ ਹੈ।
IV. ਿਸੱ ਖ ਧਰਮ ਿਵੱ ਚ 'ਪੰ ਗਤ' ਸੰ ਸਥਾ ਸਮਾਨਤਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾ ਦੀ ਹੈ। (ਸਹੀ/ਗਲਤ)
V. ਿਨਆਯ ਦਰ ਨ ਅਨੁਸਾਰ ਸਭ ਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਪਮਾਣ ____ ਹੈ।
VI. ਿਗਆਨ, ਭਾਵਨਾ ਤੇ ਇੱ ਛਾ ____ ਦੇ ਿਤੰ ਨ ਅੰ ਗ ਹਨ।
VII. ਿਵਿਗਆਨਕ ਢੰ ਗ ____ ਅਤੇ ਪਮਾਿਣਕਤਾ 'ਤੇ ਆਧਾਿਰਤ ਹੈ।
VIII. ਕਰਮਯੋਗ ਭਗਵਦ ਗੀਤਾ ਦਾ ਮੁੱ ਖ ____ ਹੈ।
IX. ਅਨੁਭਵਵਾਦ ਅਨੁਸਾਰ, ਿਗਆਨ ਦਾ ਸਰੋਤ ____ ਹਨ।
X. ਭਾਰਤੀ ਦਰ ਨ ਅਨੁਸਾਰ, ਮੁਕਤੀ ____ ਰਾਹ ਿਮਲਦੀ ਹੈ।

2

ਭਾਗ-ੲ

3.ਪੈਰਾ ਅਧਾਰਤ ਿਵ ਲੇ ਣਾਤਮਕ ਪ ਨ (6×2 = 12 )

(i) ਸਰੋਤ ਅਧਾਿਰਤ ਪਸ਼ਨ : (ਭਗਵਦ ਗੀਤਾ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰਮਯੋਗ)

ਭਗਵਦ ਗੀਤਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਕਰਮਯੋਗ ਜੀਵਨ ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਅਤੇ ਆਤਮਕ ਿਵਕਾਸ ਲਈ ਅਿਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਇਹ

ਿਸਖਾ ਦਾ ਹੈ ਿਕ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕਰਤਿਵਆਂ ਨੂੰ ਿਨ ਕਾਮਤਾ ਨਾਲ ਿਨਭਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ — ਅਰਥਾਤ ਫਲ

ਦੀ ਆਸ ਨਾ ਕਰਕੇ। ਇਹ ਿਸਧ ਤ ਿਨਮਰਤਾ, ਅਲੱਗਾਪਨ ਅਤੇ ਸੇਵਾ ਵੱ ਲ ਲੈ ਜ ਦਾ ਹੈ।

ਹੇਠ ਿਦੱ ਤੇ ਪ ਨ ਦੇ ਤਰ ਿਲਖੋ:

(ੳ) ਕਰਮਯੋਗ ਦੀ ਪਿਰਭਾ ਾ ਕੀ ਹੈ?

(ਅ) ਫਲ ਦੀ ਆਸ ਛੱ ਡਣ ਦਾ ਆਿਧਆਤਿਮਕ ਅਰਥ ਕੀ ਹੈ?

(ੲ) ਇਹ ਿਸਧ ਤ ਿਕਹੜੇ ਗੰ ਥ ਿਵੱ ਚ ਿਮਲਦਾ ਹੈ?

(ਸ) ਆਧੁਿਨਕ ਸਮਾਜ ਿਵੱ ਚ ਇਹ ਿਸਧ ਤ ਿਕੰ ਨਾ ਲਾਗੂ ਹੁੰ ਦਾ ਹੈ?

(ਹ) ਕਰਮਯੋਗੀ ਦੀ ਸਮਾਜ ਿਵੱ ਚ ਕੀ ਭੂਿਮਕਾ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ?

(ਕ) ਕੀ ਕਰਮ ਤੇ ਉਸਦੇ ਫਲ ਿਵੱ ਚ ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਸੰ ਬੰ ਧ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ?

(ii) ਕੇਸ ਸੱ ਟਡੀ ਅਧਾਿਰਤ ਪਸ਼ਨ : (ਸੰ ਗਤ, ਪੰ ਗਤ ਅਤੇ ਿਸੱ ਖੀ)

ਿਸੱ ਖੀ ਸਮਾਨਤਾ, ਭਾਈਚਾਰੇ ਅਤੇ ਿਵਅਕਿਤਤਵ ਦੀ ਇੱ ਜ਼ਤ ਲਈ ਖੜੀ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਨ 'ਸੰ ਗਤ' ਅਤੇ

'ਪੰ ਗਤ' ਦੀ ਰੀਤ ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਜੋ ਸਮਾਿਜਕ ਸਮਾਨਤਾ ਦੀ ਲਿਹਰ ਹੈ। 'ਸੰ ਗਤ' ਿਵੱ ਚ ਲੋ ਕ ਵਾਿਹਗੁਰੂ ਦਾ ਿਸਮਰਨ

ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਦਿਕ 'ਪੰ ਗਤ' ਿਵੱ ਚ ਹਰ ਵਰਗ ਦੇ ਲੋ ਕ ਇਕੱ ਠ ਬੈਠ ਕੇ ਭੋਜਨ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਹੇਠ ਿਦੱ ਤੇ ਪ ਨ ਦੇ ਤਰ ਿਲਖੋ:

(ੳ) ‘ਸੰ ਗਤ’ਦੀ ਪਿਰਭਾ ਾ ਿਦਓ।

(ਅ) ‘ਪੰ ਗਤ’ਿਕਵ ਭੇਦਭਾਵ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਦੀ ਹੈ?

(ੲ) ਇਹ ਰੀਤ ਿਕਹੜੇ ਗੁਰੂ ਨ ੁਰੂ ਕੀਤੀਆਂ?

(ਸ) ਆਧੁਿਨਕ ਸਮਾਜ ਿਵੱ ਚ ਇਹ ਰੀਤ ਿਕਵ ਲਾਗੂ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ?

(ਹ) ਿਸੱ ਖੀ ਿਵੱ ਚ ਇਹਨ ਦੋ ਰੀਤ ਦਾ ਆਿਧਆਤਿਮਕ ਮਹੱ ਤਵ ਕੀ ਹੈ?

(ਕ) ਇਹ ਰੀਤ “ਸਰਬੱ ਤ ਦਾ ਭਲਾ”ਦੇ ਿਸਧ ਤ ਨਾਲ ਿਕਵ ਜੁੜਦੀਆਂ ਹਨ?

3

ਭਾਗ-ਸ

4. ਕੋਈ 6 ਪਸ਼ਨ ਕਰੋ। (6 × 4= 24)

ਛੋਟੇ ਤਰ ਵਾਲੇ ਪ ਨ ਦਾ ਤਰ 50–60 ਬਦ ਿਵੱ ਚ ਿਲਖੋ।

I. ਿਵਅਕਿਤਗਤ ਆਦਰ ਵਾਦ ਦੀਆਂ ਿਵ ੇ ਤਾਵ ਸਮਝਾਓ।
II. ਤਰਿਕਕ ਭੌਿਤਕਵਾਦ ਦੀ ਪਿਰਭਾ ਾ ਅਤੇ ਉਦੇ ਦੱ ਸੋ।
III. ਅਸਿਤਤਵਵਾਦ ਦੇ ਮੁੱ ਖ ਤੱ ਤ ਦੱ ਸੋ।
IV. ਿਨਆਯ ਦਰ ਨ ਿਵੱ ਚ ਪਮਾਣ ਦੀ ਮਹੱ ਤਤਾ ਦੱ ਸੋ।
V. ਉਪਯੋਿਗਤਾਵਾਦੀ ਿਸਧ ਤ: ਅਰਥ ਅਤੇ ਉਦਾਹਰਨ।
VI. ਿਸੱ ਖੀ ਿਵੱ ਚ “ਸਰਬੱ ਤ ਦਾ ਭਲਾ” ਦੀ ਧਾਰਨਾ ਦੱ ਸੋ।
VII. ਕਰਮਯੋਗ ਅਤੇ ਆਮ ਜੀਵਨ ਦੇ ਨਾਤੇ ਨੂੰ ਸਮਝਾਓ।
VIII. ਅਨੁਭਵਵਾਦ ਅਤੇ ਤਰਕਵਾਦ ਿਵੱ ਚ ਅੰ ਤਰ ਦੱ ਸੋ।
IX. ਅੰ ਕ ਦਰ ਨ ਿਵੱ ਚ ਅੰ ਕ ਦੀ ਭੂਿਮਕਾ।
ਭਾਗ-ਹ
5. ਕੋਈ 4 ਪਸ਼ਨ ਕਰੋ। (4 × 6 = 24)
ਵੱ ਡੇ ਤਰ ਵਾਲੇ ਪ ਨ ਦਾ ਤਰ 100–125 ਬਦ ਿਵੱ ਚ ਿਲਖੋ।
I. ਹੇਗਲ ਦੇ ਆਦਰ ਵਾਦ ਦਾ ਿਵ ਲੇ ਣ ਕਰੋ।

II. ਮਾਰਕਸ ਦੇ ਤਰਿਕਕ ਭੌਿਤਕਵਾਦ ਦੀ ਿਸਧ ਤਕ ਅਤੇ ਆਧੁਿਨਕ ਿਵਅਿਖਆ।

III. ਕਰਮਯੋਗ: ਤਰੀਕਾ, ਲਾਭ ਅਤੇ ਆਧੁਿਨਕਤਾ ਨਾਲ ਸੰ ਬੰ ਧ।

IV. ਿਸੱ ਖੀ ਿਵੱ ਚ ਸੰ ਗਤ ਅਤੇ ਪੰ ਗਤ ਦੀ ਸਮਾਿਜਕ ਭੂਿਮਕਾ।

V. ਿਵਿਗਆਨਕ ਅਤੇ ਦਰ ਿਨਕ ਿਵਧੀਆਂ ਿਵੱ ਚ ਮੁੱ ਖ ਅੰ ਤਰ।

VI. ਅਸਿਤਤਵਵਾਦ ਅਤੇ ਿਗਆਨਮੀਮ ਸਾ ਿਵਚਕਾਰ ਸੰ ਬੰ ਧ ਸਾਬਤ ਕਰੋ।

4

AglaSem Earn While You Learn Program!

Share your recent question papers with us and get paid!
अपने हाल के न प हम भेज और कमाएँ!

To participate, email us with the following details:
भाग लेने के लए हम न न ववरण के साथ ईमेल कर:

- Your Name
- Your Class
- Your Board
- Details of the Question Papers you have
आपके पास उपल ध न प का ववरण

Our team will reach out to you with the next steps.
हमार ट म आगे क या के लए आपसे संपक करे गी।

Email: support@

Study Materials
Notes

Model Papers Class 6 Notes

Sample Papers Class 7 Notes
Half Yearly Sample Papers Class 8 Notes

Class 9 Notes
Important Resources
Class 10 Notes
Periodic Table
Class 11 Notes
Writing Skills / Formats

Maps of India / World Class 12 Notes

Books and Solutions

NCERT Books
NCERT Book Solutions
HC Verma Chapter Wise Solutions
RD Sharma Solutions
CGBSE Solutions