NCERT Book Class 10 Sanskrit (अभ्‍यासवान् भव) Chapter 6 सन्धिः

6
शिक्षक: — (कक्षांं प्रविश्‍य) नीरजादित्‍योमेशौजसा:, किं भवद्भि: कार्यं कृ तं न वा?
(सर्वे छात्रा: विस्‍मयेन इतस्‍तत: दृष्‍ट्वा शिक्षकं पश्‍यन्ति।)
शिक्षक: — किं जातम?् नीरज! आदित्‍य! उमेश! औजस! यषु ्‍मान् एव पृच्‍छामि ।
नीरज: — (आश्‍चर्येण) गरुु वर! भवद्भि: अस्‍माकं सर्वेषां नामानि कथं सयं ोजिताि‍न ?
शिक्षक: — सन्धिमाध्‍यमेन ।
उमेश: — किमेवम?् कृ पया विस्‍तरे ण बोधयतु ।
शिक्षक: — बोधयामि, बोधयामि, धैर्यवन्‍त: भवन्‍तु । प्रथमं ह्यस्‍तनं कार्यं तु दर्शयत ।
(सर्वे छात्रा: शीघ्रतया कार्यं दर्शयन्ति।)
आदित्‍य: — महोदय! कार्यं सर्वै: कृ तमस्ति । अधनु ा कृ पया बोधयत।
शिक्षक: — नवमकक्षायां सन्धिविषये पठितम् आसीत् । ि‍कं स्‍मर्यते?
औजस: — आम,् अाम,् स्‍मराम: वयम।् अस्‍तु-‘नीरज+आदित्‍य’ इति नीरजादित्‍य-
अत्र दीर्घ-सन्धि: कृ त: भवद्भि:।
उमेश: — आम,् आम,् स्‍मर्यते मयाऽपि नीरजादित्‍य+उमेश एवं तु दीर्घसन्‍धे:
अनन्‍तरं गणु सन्धि: कृ त: भवता।
आदित्‍य: — स्‍पष्‍टम् । पनु : वृद्धि-सन्धि: कृ त: नीरजादित्‍योमेशौजसा: इति ।
शिक्षक: — शोभनम् । अतीव शोभनम् । एवमेव प्रयोगेण पठितांशान् अवगन्‍तुं पारयाम:।
अदिति: — गरुु वर! अत एव मम नाम्‍ना सह दीप्‍ते: नामयोजनेन ‘दीप्‍त्‍यदिती’ इति यण्
सन्‍धे: नियमानसु ारमेव भवता आकार्यते प्रायश: ।

Workbook.indd 38 14-02-2024 17:04:48