Class 8 Question Paper 2023-24 Sanskrit (Half Yearly)

2023-24
HALF YEARLY
EXAM
NCERT BASED
SYLLABUS
DOWNLOAD PDF

FOR
CBSE BOARD
AND
STATE BOARDS

केन्द्रीय विद्यालय संगठन लखनऊ संभाग
मध्यावधि परीक्षा सत्र (2023-2024) सेट-1
विषय – संस्कृत कक्षा -अष्टमी
समय: होराद्वयम ् (2:30 ) पर्णां
ू क – 60
विद्यार्थी नाम ------------------------- रोलन.----------कक्षा एवम ् वर्ग ------- दिनाङ्क: / /23
परीक्षकस्य हस्ताक्षर ------------- निरीक्षकस्य हस्ताक्षर ---------------
निर्देशा:-
1 अस्मिन ् प्रश्नपत्रे चत्वार: खण्डा: सन्ति I
2 समस्ता: प्रश्ना: अनिवार्या:सन्ति|
खण्ड क अपठित अवबोधनम ्
प्रश्न 1. अधोलिखितम ् अनच् ु छे दं पठित्वा दत्तानां प्रश्नानाम ् उत्तराणि लिखत – 8
एकदा अमरशक्तिः नाम नप
ृ : आसीत ्। प्रजापालने अतिकुशलः सः स्नेहेन प्रजाम ् अपालयत ्। परं नप
ृ स्य पत्र
ु ाः मर्खा
ू ः
अशिक्षिताः आसन ्। एतस्मात ् कारणात ् राजा अतीव चिन्ताकुलः आसीत ्। “किं करोमि? कथम ् एतान ् मम

ु ान ् सर्वगुणसम्पन्नं करोमि? ” इति विचिन्त्य सः अग्रिमे दिवसे राजसभां प्रति आगत्य अघोषयत ् -
विद्याहीनपत्र
“अस्ति कश्चित ् विद्वान ् पण्डितः, यः मम मर्ख ु ान ् नीतिनिपण
ू पत्र ु ान ् कर्तुं समर्थः भवेत ्?” एतत ् आकर्ण्य दे वदत्तनाम
पण्डितः किञ्चिद् विचार्य नप
ृ ं अमरशक्तिम ् अवदत ् – महाराज! अहम ् एतान ् राजकुमारान ् नीतिशास्त्रेषु निपण
ु ान ्
कर्तुं समर्थोऽस्मि। ततः ते राजकुमाराः दे वदत्तेन पण्डितेन सह अगच्छन ्। असौ पण्डितः पश-ु पक्षि-जन्तन
ू ां कथाभिः
तेषां राजपत्र
ु ाणां विद्यालाभाय मनोरञ्जनं कुर्वन ् सरलतया तेभ्यः नीतिशास्त्रज्ञानम ् अशिक्षयत ्।
(क) एकपदे न उत्तरत - ½x4=2

ृ स्य नाम किम ् आसीत ् ? -------------------------------------
(I)नप
(II)नप
ृ स्य पत्र
ु ाः कीदृशाः आसन ् ? --------------------------------------------
(III) राजकुमाराः केन सह अगच्छन ्? -------------------------------------------
(IV) पण्डितः तेषां राजपत्र
ु ाणां किम ् अशिक्षयत ्? -------------------------------
(ख) पर्ण
ू वाक्येन उत्तरत - 2×2=4

ृ ः राजसभाम ् प्रति आगत्य किम अघोषयत ्?
(I) नप
----------------------------------------------------------------------------------------------------
-------------------------------------------------------------------------------------------------------
(II) पण्डितः दे वदत्त:मर्ख ु ान ् शिक्षयितंु किम ् अशिक्षयत ् ?
ू राजपत्र
----------------------------------------------------------------------------------------------------
-------------------------------------------------------------------------------------------------------
(ग) भाषिककार्यम ् - 1x2=2
(I) “शिक्षिताः”इति पदस्य कृते किम ् विलोमपदं प्रयक्
ु तम ् ?
(अ) गुणहीनाः (ब) मर्खा
ू ः (स) अशिक्षिताः (द) पण्डिताः
ू ः पत्र
(II) “मर्खा ु ाः” अत्र विशेषणपदं किम ्?
ु ाः
(अ) पत्र ू ः
(ब) मर्खा (स) उभौ (द) कोऽपि न

खण्ड ख - रचनात्मकं लेखनम ् 12
प्रश्न 2.मञ्जष
ू ात: पदानि चित्वा कथां परू यत – ½x8=4

1 | Page

यदि , खादितं,ु तर्हि , परम ् , सहसा ,दरू े , तण्डुलान ् , कश्चन
एकस्मिन ् वने (i)................. व्याधः जालं विस्तीर्य (ii)---------------. स्थितः| क्रमशः आकाशात ् सपरिवारः
कपोतराजः यदा नीचैः आगच्छत ् | तदा कपोताः (iii) -------------------अपश्यन ् तेषाम ् लोभो जातः परं राजा
सहमतः नासीत ् । तस्य यक्ति
ु ः आसीत ् (iv).................. वने कोऽपि मनष्ु यः
नास्ति ।(v) --------------- कुतः तण्डुलानाम ् सम्भवः | (vi) ................... राज्ञः उपदे शम ् अस्वीकृत्य कपोताः
तण्डुलान ्(vii)-----------------प्रवत
ृ ाः जाले. च निपतिताः| अतः उक्तम ् ' (viii)...................... विदधीत न क्रियाम ्'।
प्रश्न 3. अधोलिखितानां पदानां वाक्येषु प्रयोगं कुरुत -4

(i) आवश्यकता -------------------------------------------------------
(ii) सामग्री -------------------------------------------------------------
(iii) पर्यावरण सरु क्षा ------------------------------------------------------
(iv) मौखिकम ् -----------------------------------------------------------------------
प्रश्न 4 . चित्रं दृष्ट्वा चत्वारि वाक्यानि रचयत – 4
खगा:, उद्यानम ् , दोलायाम ् , बालिका , हं सा: सर्य
ू :, मण्डूक:, पष्ु पाणि
i. -------------------------------------------------------------------------
ii. -------------------------------------------------------------------------------------
iii. ----------------------------------------------------------------------------------------------
iv. ---------------------------------------------------------------------------------------------

खण्ड: ग (अनप्र ु त – व्याकरणम)् 16
ु यक्

प्रश्न 5 . अधोलिखिते सन्धिविच्छे दे रिक्तस्थानानि परू यत- (½x5 =2.5)
यथा - नोक्तवती = न + उक्तवती
1) सहसैव = सहसा + ..............
2) परामर्शानस
ु ारम ् = .............. + अनस
ु ारम ्
3) कुसम
ु ादपि = -------------- + ----------------

2 | Page

4) विनय + उपेता = ------------------------
ृ ोऽपि = प्रवत्त
5) प्रवत्त ृ ः +..............

प्रश्न 6 . उचित विभक्तिं प्रयज्
ु य रिक्तस्थानानि परू यत– (½x5 =2.5)
यथा -= भिक्षुकाय धनं ददातु । (भिक्षुक)
क).........................पस्
ु तकम ् दे हि । (छात्र)
ख) ..................परित: वक्ष ृ ाः । (विद्यालय )
ग) बालक: ......................क्रीडति ।(कन्दक ु )

घ) ............... नमः| (अध्यापक)

ड) ---------------- पत्राणि पतन्ति | (वक्ष
ृ )

प्रश्न 7 . प्रकृ ति प्रत्ययं संयोज्य वियोज्य लिखत - 5

यथा – आ + गम ् + ल्यप ् = आगत्य
1) प्र + दा = ल्यप ् = -----------------
2) गम ् + क्त्वा = -----------------
3) कृ + तम
ु न
ु ् = ----------------------
4) ------------ + क्त्वा = नत्वा
5) त्यज ् + --------------- = त्यक्त्वा
प्रश्न 8. अधोलिखितानां पदानां निर्देशानस
ु ारं शब्दरूपाणि लिखत- 3

i.राष्ट्र (सप्तमी –एकवचनम ् ) ------------------------- ii. शक्ति (द्वितीया बहुवचनम ् ) ----------------

iii.गिरिशिखर (सप्तमी एकवचनम ्) ------------------- iv.यान (द्वितीया बहुवचनम ्) ----------------------

v.पशु (सप्तमी बहुवचनम ्) ---------------------------- vi.पाषाण (सप्तमी एकवचनम ्) ---------------------

प्रश्न 9. अधोलिखितानां पदानां निर्देशानस
ु ारं धातरू
ु पाणि लिखत- 3

लट् लकारे लोट् लकार विधिलिंग लकार लङ्गलकार

i . खेलसि ------------- ----------------------- ---------------------

ii . खादति ---------------- ------------------------ ----------------------

खण्ड: घ ( पठित-अवबोधनम ् ) 24
प्रश्न 10 . गद्यांशं पठित्वा प्रश्नान ् उत्तरत– 5
“शालिनी ग्रीष्मावकाशे पितग
ृ ह
ृ म ्‌आगच्छति| सर्वे प्रसन्नमनसा तस्या: स्वागतं कुर्वन्ति परं तस्या:
भ्रातज
ृ ाया उदासीना इव दृश्यते” |
शालिनी –भ्रातज
ृ ाया चिंतिता इव प्रतीयते, सर्वं कुशलं खलु ?
माला -आम ्‌शालिनी |कुशलिनी अहम ्‌| त्वदर्थम ्‌किम ्‌आनयामि, शीतलपेयं चायं वा ?

ु ा तु किमपि न वाञ्छामि |रात्रौ सर्वे: सह भोजनमेव करिष्यामि |
शालिनी-अधन
3 | Page

ु ेन किमपि नोक्तवती )
(भोजनकाले मालाया: मनोदशा स्वस्था न प्रतीयते स्म,परं सा मख
राके श:- भगिनी शालिनी !दिष्टया त्वम ्‌आगता| अद्य मम कार्यालये एका महत्वपर्णा
ू गोष्ठी सहै व
निश्चिता| अद्यैवमालाया: चिकित्सिकया सह मेलनस्य समय: निर्धारित: त्वम ्‌मालया सह चिकित्सिकां प्रति
गच्छ ,तस्या: परामर्शनस
ु ारं यद्विधेयं तद्‌सम्पादय|
(अ‍) एकपदे न उत्तर लिखत-1×2=2
(1) शालिनी ग्रीष्मावकाशे कुत्र आगच्छति ? -------------------------------------------------
(2) का उदासीना आसीत ्‌? --------------------------------------------

ू वाक्येनउत्तरत-2×1=2
(ब)पर्ण
(1) राकेश: शालिनीम ् किम ् कर्तुं अकथयत ् ?
------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
------------------------------------------------------------------------------
स) भाषिककार्यम-्‌ 1
(1)‘शालिनी पितग
ृ ह
ृ म ्‌आगच्छति’|अस्मिन ्‌वाक्ये कर्तृ पदम ्‌किम?्‌
क) पितग
ृ ह
ृ म ्‌ ख)शालिनी ग)आगच्छति’
(2)“रात्रौ सर्वे सह भोजनं करिष्यामि”|अस्मिन ्‌वाक्ये क्रियापदं किम ् ?
क) सर्वे ख) भोजनं ग) करिष्यामि
प्रश्न 11. पद्यांशं पठित्वा प्रश्नान ् उत्तरत -5
अभिमानधना विनयोपेता, शालीना भारतजनताऽहम ्।
कुलिशादपि कठिना कुसम
ु ादपि, सक
ु ु मारा भारतजनताऽहम ्।1।
निवसामि समस्ते संसारे , मन्ये च कुटुम्बं वसन्
ु धराम ्।
प्रेयः श्रेयः च चिनोम्यभ
ु यं, सवि
ु वेका भारतजनताऽहम ्।2।
1. एकपदे न उत्तरत – 1x2=2
1) भारतजनता किं किं चिनोति? ------------------------------------------

ु धरां किं मन्ये? -------------------------------
1) भारतजनता वसन्
ब. पर्ण
ू वाक्येन उत्तरत – 1x2=2
2) भारतजनता कीदृशी अस्ति ?
--------------------------------------------------------------------------------------------------------
स. निर्देशानस
ु ारम ् उत्तरत – 1/2x2=1
क) ‘पष्ु पात’् अस्य पदस्य पर्यायपदं पद्यांशे किं प्रयक्
ु तम ् ? -------------------------------
ु ु मारा’ अस्य पदस्य विलोमपदं पद्यांशे किं प्रयक्
ख) ‘सक ु तम? ---------------------------------
प्रश्न 12. रे खांकित पदानि आधत्ृ य प्रश्न निर्माणं कुरुत- 4
क ) प्रसन्नतायाः विषयोsयम ्।
-------------------------------------------------------------------------------------------------------
ख) अम्बिका क्रोडे उपविशति।
-------------------------------------------------------------------------------------------------------

4 | Page

(ग) तडागा: संसारसागराः कथ्यन्ते |
-------------------------------------------------------------------------------------------------------
(घ) नद्यः सस् ु वादत ु ोया: भवन्ति |
-------------------------------------------------------------------------------------------------------
प्रश्न 13 . उचितकथानां समक्षम ् ‘आम’् अनचि
ु तकथनानां समक्षं च ‘न’ इति लिखत- 2

(क)निजनिकेतनं गिरिशिखरे अस्ति।

(ख)स्वकीयं बलं बाधकं भवति।

(ग) अहम ् अविवेका भारतजनता अस्मि।

(घ)अहं विज्ञानधना ज्ञानधना चास्मि।

प्रश्न 14 . विशेषण विशेष्य पदानि मेलयत– 2.5
विशेषणपदानि विशेष्य– पदानि
सक
ु ु मारा कार्याणि
समम ् भारतजनता
जघन्यम ् काले
परिवर्तिनि कृत्यम ्
सर्वाणि जगत ्
प्रश्न 15. तत्समपदानि ( संस्कृ तशब्दं ) लिखत 2.5
i . भाई ------------------- ii. साथ -------------------------- ु क्खी ------------------
iii.मधम
iv . कंजस
ू ------------------------- v.लोमडी -------------------------
प्रश्न 16 . मन्जष
ू ात: अव्ययपदानि चित्वा रिक्तस्थानानि परू यत – 3
मञ्जष
ू ा – एव, खल,ु तथा , परु तः, सदा , विना
i . विद्यालस्य ------------------------ एकम ् उद्यानम ् अस्ति|
ii . सत्यम ् ---------------- जयते |
iii . किं भवान ् स्नानं कृतवान ् ------------------------ ?
iv . स: यथा चिन्तयति ---------------- आचरति |
ृ ा |
v . विद्यां ------------------ जीवनं वथ
vi . --------------------- भगवन्तं भज |
xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx समाप्त xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx

5 | Page

QUESTION PAPERS
GET PREVIOUS YEAR QUESTION PAPERS FOR ALL CLASSES FOR CBSE, ISCSE, ISC AND ALL ALL
STATE BOARDS HERE AT

Andhra Pradesh Board Question Papers
BOARD
WISE Assam Board Question Papers
Bihar Board Question Papers
Chhattisgarh Board Question Papers
Goa Board Question Papers
Gujarat Board Question Papers
Haryana Board Question Papers
Himachal Pradesh Board Question Papers
J&K State Board Question Papers
Jharkhand Board Question Papers
Karnataka Board Question Papers
Kerala Board Question Papers
Madhya Pradesh Board Question Papers
Maharashtra State Board Question Papers
Manipur Board Question Papers
Meghalaya Board Question Papers
Mizoram Board Question Papers
Nagaland Board Question Papers
Orissa Board Question Papers
Punjab Board Question Papers
Rajasthan Board Question Papers
Tamil Nadu Board Question Papers
Telangana State Board Question Papers
Tripura Board Question Papers
Uttarakhand Board Question Papers
Uttar Pradesh (UP) Board Question Papers
West Bengal (WB) Board Question Papers