HP Board 9th Class Model Question Paper 2025 Sanskrit

HPBOSE
MODEL QUESTION
PAPERS

आदलशप्रश्नऩत्र-प्रादॅऩभ्
ऴत्रभ् 2024 -2025
कक्षा नऱभी
वऱळमः ऴं स्कृतभ्
ऴभमः वोयात्रमभ् ऩूणाां काः 80

खण्ड 'क' 16 अङ्ाः
फहुवऱकल्ऩात्भक-प्रश्नाः
प्रश्न-1. अधोलरखखत-ळोडल-प्रश्नानाभ् उत्तयाणण प्रदत्ते भ्मः वऱकल्ऩे भ्मः चचनुत। 1×16=16
1. ऴं स्कृते …………… ऩुदॄळा: ऴन्तत।
(क) त्रमः (ख) ततस्रः
(ग) त्रीणण (घ) चत्ऱारय
ु ी (प्रथभो-बागः) इत्मस्म ळष्ठः ऩाठः कः?
2. ले भळ
(क) भ्राततो फारः (ख) रौवतुरा
(ग) ऴूक्ततभौक्ततकभ् (घ) लऴकताऴे तःु
3. ‚जततऱः, नद्यः, वऱबूतमः, ऩरयतः‛ इत्मत्र लबन्नप्रकृततकं ऩदं चचत्ऱा लरखत।
(क) जततऱः (ख) नद्यः
(ग) ऩरयतः (घ) वऱबूतमः
4. चतदनः नायीस्ऱततत्रतामाः .................. आऴीत् ।
(क) ऴभथशकः (ख) कल्याणकारयणः
(ग) वऱयोधी (घ) प्रफतध:
5. ‘गौ:’ इत्मस्म लब्दस्म कोऽथशः?
(क) ऱृळबः (ख) काकः
(ग) धे नःु (घ) वऩकः
6. ‘जरे चयन्तत इतत’' इत्मस्म कृते एकऩदऱाचच-ऩदं चचनुत।
(क) नबचयाः (ख) तनलाचयाः
(ग) स्थरचयाः (घ) जरचयाः
7. त्रमाणां रोकानां ऴभावायः इत्मस्म ऴभस्तं ऩदं चचनुत।
(क) चत्ररोकी (ख) चत्ररोकऴभावायः
(ग) रोकत्री (घ) चत्ररोकानाभ्
8. ‘आलु’ इत्मस्म ऩमाशमऩदं चचनुत।
(क) श्रे ष्ठः (ख) भतदभ्
(ग) लीघ्रभ् (घ) लनः लनः

9. जानाम्मवभ् इत्मस्म ऴन्तध-वऱच्छे द-ऩदं चचनुत।
(क) जानाभ् +मवभ् (ख) जानाम्म+अवभ्
(ग) जानाम्म+अवभ् (घ) जानामभ+अवभ्
10. ‘ऱ’ इत्मस्म उच्चायणस्थानं प्रदत्त-वऱकल्ऩे भ्मः चचनुत।
(क) ज्ञानऱान् (ख) ज्ञानऱततौ
(ग) ज्ञानऱततः (घ) ज्ञानऱाना:
11. ऩरयश्रभे ण छात्राः ज्ञान+भतुऩ् बऱन्तत।
(क) लरखन् (ख) लरखतत
(ग) लरखत (घ) लरखतती
12. लरख् +लतृ छात्रः इतस्ततः ऩश्मतत।
(क) लरखन् (ख) लरखतत
(ग) लरखत (घ) लरखतती
13. ………… नभः।
(क) दुगाशभ् (ख) दुगाशम
(ग) दुगाशम (घ) दुगाशमाः
14. ऴा यामधका ……….।
(क) अस्स्त (ख) स्तः
(ग) अलऴ (ग) अस्ि
15. ललऱमोः इत्मस्म ऩद-ऩरयचमभ् -
(क) ललऱ लब्दः, प्रथभा वऱबक्ततः, द्विऱचनभ् ।
(ख) ललऱ लब्दः, ळष्ठी वऱबक्ततः, द्विऱचनभ् ।
(ग) ललऱ लब्दः, द्वितीमा वऱबक्ततः, द्विऱचनभ् ।
(घ) ललऱ लब्दः, तृतीमा वऱबक्ततः, द्विऱचनभ् ।
16. अऩश्मत इत्मस्म ऩद-ऩरयचमभ् -
(क) दृल् धातोः, रङ्रकायः, प्रथभ-ऩुदॄळः, एकऱचनभ् ।
(ख) दृल् धातोः, रङ्रकायः, भध्मभ-ऩुदॄळः, फहुऱचनभ् ।
(ग) दृल् धातोः, रङ्रकायः, भध्मभ-ऩुदॄळः, फहुऱचनभ् ।
(घ) दृल् धातो:, रङ्रकायः, प्रथभ-ऩुदॄळः, एकऱचनभ् ।
खण्ड 'ख'
अऩठठत-अऱफोधनभ् 10 अङ्ाः
प्रश्न-2. अधोलरखखतभ् अनुच्छेदभ् अमधकृत्म तनदे ललत-प्रश्नानाभ् उत्तयाणण दीमतताभ् ।
वऱज्ञानस्म नऱीने ळु आवऱष्काये ळु एकः अतीऱ उऩमोगी आवऱष्कायः अस्स्त-
चरबातळमतत्रभ् (भोफाइर इतत।) अस्म भुख्म प्रमोजनभाऴीत् दूयऱर्तिना केनावऩ जने न
ऴव ऱाताशराऩः ऴुकयः बऱे त् इतत। ऩयभद्यत्ऱे तु चरबातळमतत्र रघुऴङ्गणकमभऱ ऱतशते।

एऱं प्रातीमते मत् जनाः वस्ते एक ऴम्ऩूणश जगत् एऱ नमततः गच्छन्तत। अने न ते न केऱरं
ऱाताश कु ऱशन्तत अवऩतु ऱातशमा ऴवऱ ऱततायं ऴाक्षात् ऩश्मतत्मवऩ। इश भेर-पेऴफुक-
व्वाट् ऴएऩ-भाध्मभः एतदतीऱ ऴुकय ऴं देलऱावकभवऩ। अस्म भाध्मभे न गभनागभनाथां
लीघ्रभे ऱ ऱावनं प्राप्म जनाः ऴयरतमा स्ऱगततव्यं प्राप्नु ऱन्तत। न केऱरभे तदे ऱ अवऩतु एतत्
मतत्र भनोयञ्जनकारय अवऩ। फाराः, ऱृद्ाः मुऱानः अस्म भाध्मभे न वऱवऱधक्रीडालबः
भनोयञ्जनक्षभाः बऱन्तत। ऩयभे तदवऩ वऱचायणीमं मस्म अमधकामधक प्रमोगः वातनकयः
बऱतत। 'अतत ऴऱशत्र ऱजशमेत्' इत्मनुदॅऩे ण अस्म मथाऱश्मकं प्रमोगः एऱ कयणीमः।

(1) एकऩदे न उत्तयत – 1×2=2
(क) वकभ् अतीऱ ऴुकय ऴतदे लऱावकभ् ?
(ख) जनाः ऱातशमा ऴव ऴाक्षात् कं ऩश्मन्तत?
(2) ऩूणशऱातमे न उत्तयत – 1×1=1
(क) अस्म भुख्मं प्रमोजन वकभस्स्त?
(3) तनदे लानुऴायं उत्तयत – 1×2=2
(क) ‘केनावऩ जने न ऴव ऱातशराऩः ऴुकयः बऱे त्’ अत्र वऱले ळणऩदं वकभ् ?
(ख) ‘अस्म मथाऱश्मकं प्रमोगः एऱ कयणीमः’ इतत अत्र ककि वक्रमाऩदभ् ?

प्रश्न-3. अधोलरखखतभ् अनुच्छेदं ऩठठत्ऱा अनुच्छेदाधारयत-प्रश्नानाभ् उत्तयाणण दीमतताभ् ।
श्री जऱावयरार-ने वदॄः भवाऩुदॄळः आऴीत् । ऴः दे लबततः जननामकः च आऴीत् । ऴः
फाल्ये उच्च ललक्षाम आङ्गरदे लभ् अगच्छत् । ऴः बायते आगम्म दे लऴे ऱामां ऴं रग्नः
अबऱत् । ऴः गातधी-भवोदमे न चालरते ऴत्माग्रवे ऴम्भातनतः अबऱत् । तदऱ ऴः बायतस्म
ग्राभे -ग्राभे अगच्छत् । ऴः ऴऱाशन् जनान् अफोधमत् मे न जना: स्ऱततत्रतामाः प्राप्तमे मत्नं
कु ऱशततु। जनाः बायतस्म स्ऱततत्रताम उद्यताः अबऱन् । ऴः ऴऱां ऴुखभ् अत्मजत् । ऴः
फहुऱायं कायागायभ् अगच्छत् ।
(1) एकऩदे न उत्तयत- 1×1=1
(क) भवाऩुदॄळः कः आऴीत् ?
(2) ऩूणशऱातमे न उत्तयत- 1×1=1
(क) जऱावयरार: कु त्र ऴम्भातनतः अबऱत् ?
(3) गद्यां लं ऩठठत्ऱा तृतीमां लतुल्यं ऴायं लरखत। 1×2=2
(4) प्रदत्त-गद्यां लस्म उचचतं लीळशकं लरखत। 1×1=1
(क) ललक्षाम (ख) ऴत्माग्रवे ऴम्भातनतः
(ग) जऱावयरार-ने वदॄः (घ) गातधी-भवोदम:

खण्ड 'ग' 10 अङ्ाः
यचनात्भक-कामशभ्

प्रश्न-4. भञ्जूळातः ऩदातन वऱचचत्म रयततस्थानातन ऩूयममत्ऱा प्रधानाचामशभवोदमस्म कृते वऱद्यारमे 5×1=5
प्रऱे लाथां प्राथशना – ऩत्रं लरखत –

ऴवऱनमभ् , दूये , ऴधतमऱादः, भातमऱय, गृवे, प्रदाम, प्रधानाचामशभवोदमाः,
दलभकक्षामाभ् , वऱद्यारमे , आज्ञाकायी।

ऴे ऱामाभ्
श्रीभततः (1) ……………
याजकीम ऱरयष्ठ भाध्ममभक वऱद्यारमः
अ.फ.ऴ.
(2) ……………
(3) …………… तनऱे दनभ् इदभ् अस्स्त मत् अवभ् (4) ……………95% अङ्ान्
रब्धऱा उत्तीणशजातः। अिालबः स्ऱतनर्भिते (5) …………… ह्यः एऱ प्रऱे लः कृतः ।
भभ् गृवं ऩूऱश वऱद्यारम इऱ ऩञ्चदल कोल ऩमशततं (6) ……………अस्स्त अवभ्
वऱज्ञानक्षे त्रे बऱताभ् (7) ……………प्रऱे ष्टुभ् इच्छामभ । कृऩमा भह्यभ् स्ऱीकृतीं (8)
…………… अनुगृह्णऱततु।
(9)……………..............
बऱताभ (10) …………… ललष्मः
क.ख.ग. ।

प्रश्न-5. अधोलरखखते ळु वऱळमे ळु एकं वऱळमभ् अमधकृत्म ऴं स्कृत-बाळामां रघुतनफतधं लरख्मतताभ् । 5×1=5
(क) वऱजमादलभी
(ख) दीऩाऱरी
(ग) ऩमाशऱयणभ्
खण्ड 'घ’ 24 अङ्ाः
अनुप्रमुतत-व्याकयणभ्
प्रश्न-6. अधोलरखखत-ऩदानां ऴनतधि/ऴन्तधवऱच्छे दं ऱा कु दॄत । (केऱरं प्रश्नचतुष्टमभ् ) 1×4=4
(क) ललऱास्ते = ……….+..........।
(ख) तन+अऱऴत् =...............।
(ग) ऴप्तावातते = ……….+..........।
(घ) ऴूम+
श उदमः =...............।
(ङ) अत्मुत्तभः = ……….+..........।

प्रश्न-7. अधोलरखखतानां ऱणाशनां ऴभुचचतं उच्चायणस्थानं लरखत। 1×4=4
(केऱरं प्रश्नचतुष्टमभ् )
(क) आ = ……….... ।
(ख) ऱ = ………......।
(ग) प = ……….....।
(घ) र = ……….....।
(ङ) झ = ……….....।
प्रश्न-8. अधोलरखखतऱातमे ळु ये खाद्वङ्तऩदानां प्रकृतत-प्रत्ममौ ऴं मोज्म वऱबज्म ऱा उचचतभ् उत्तयं 1×4=4

लरखत। (केऱरं प्रश्नचतुष्टमभ् )
(क) ऩठ् +लतृ छात्रः इतस्ततः ऩश्मतत।
(ख) ऩुत्रः वऩतयं प्रणम्म वऱद्यारमं गतऱान् ।
(ग) भुद्+लानच् ते गामन्तत।
(घ) सऴिवः भृगं खाठदतुभ् इच्छतत।
(ङ) नृऩेण प्रजाः ऩार् +अनीमय् ।

प्रश्न-9. अधोलरखखतऱातमे ळु ऱातमानुगण
ु ं लब्द-दॅऩाणां वऱबक्तत-ऱचनभ् अमधकृत्म ऴभुचचतं ऩदं 1×4=4
लरखत । (केऱरं प्रश्नचतुष्टमभ् )
(क) …………चचत्रं ऩश्मन्तत।(कवऱ प्रथभा)
(ख) …………नभः। (दुगाश चतुथी)
(ग) ……….. वऱद्यारमभ् अगच्छन् । (छात्र प्रथभा )
(घ) …………ऱतदनीमौ। (वऩतृ प्रथभा )
(ङ) ………… वऱद्यारमं चलरष्मथ। (मुष्भद् प्रथभा )
प्रश्न-10. अधोलरखखतऱातमे ळु ऱातमानुगण
ु ं धातुदॅऩाणां ऩुदॄळ-ऱचनभ् अमधकृत्म ऴभुचचतं ऩदं 1×4=4
लरखत ।(केऱरं प्रश्नचतुष्टमभ् )
(क) अद्य ऱमभ् चरचचत्रं …………। दृल् धातुः रृट्रकायः
(ख) छात्राः तनज-ऩाठभ् …………। ऩठ् धातुः रङ्गरकायः
(ग) श्वः नदीतीये ऱनभवोत्ऴऱः …………। बू धातुः रृट्रकायः
(घ) त्ऱं वऱद्यारमं ………। गभ् धातुः वऱमधलरङ्गरकायः
(ङ) इदानीं अवं ककि …………। कृ धातुः रट् रकायः
प्रश्न-11. अमधलरखखत-ऩदानां ऴभुचचतं ऩद-ऩरयचमं वऱधीमतताभ् – (केऱरं चतुणाशभ् ) ½×4= 2
कृष्णः, ते ळाभ् , वयमे , अलरखत, द्रक्ष्माऱः, ऩठ ।
प्रश्न-12. अधोलरखखतऱातमे ळु ये खाद्वङ्तऩदानां ऴभस्तऩदं वऱग्रवऩदं ऱा लरखत ।(केऱरं चतुणाशभ् ) ½×4= 2
(क) फारकः स्नानस्म उऩकयणभ् आदाम अभ्मागते न ऴव प्रस्स्थतः ।
(ख) रऱः वऱद्याभ्माऴाम गुदॄगृवभ् अगच्छत् ।
(ग) ऩीतातन अम्फयाणण मस्म ऴः ऱकु ण्ठे ऱऴतत ।
(घ) नीरकण्ठः नाभ ललऱः ।
(च) वऩतयौ फतदनीमौ ।
खण्ड 'ङ' 20 अङ्ाः
ऩठठत-अऱफोधनभ्
प्रश्न-13. ऩठठत-गद्य-ऩद्य-आधारयत-अऱफोधनकामशभ्-
(अ) अधोलरखखत-ऩठठत-अनुच्छेदभ् अमधकृत्म तनदे ललत-प्रश्नानाभ् उत्तयाणण दीमतताभ् ।
ऴः श्रे ष्ठी ऩृष्टऱान् - ‚बोः! अभ्मागत! कथ्मतां कु त्र भे लललुः मः त्ऱमा ऴव नदीं गतः"?
इतत। ऴ अऱदत् - "तऱ ऩुत्रः नदीतटात् श्मे नेन हृतः' इतत। श्रे ष्ठी अऱदत् -
"मभथ्माऱाठदन् ! ककि तऱचचत् श्मे नो फारं वतुां लतनोतत? तत् ऴभऩशम भे ऴुतभ् अतमथा
याजकु रे तनऱे दममष्मामभ।" इतत। ऴोऽकथमत् -‚बोः ऴत्मऱाठदन् ! मथा श्मे नो फारं न
नमतत, तथा भूळका अवऩ रौवघद्वटतां तुरां न बक्षमन्तत। तदऩशम भे तुराभ् , मठद

दायकेण प्रमोजनभ् ।" इतत।

(1) एकऩदे न उत्तयत –
(क) के रौवघद्वटतां तुरां न बक्षमन्तत? 1×2=2
(ख) तऱ ऩुत्रः नदीतटात् केन हृतः?
(2) ऩूणशऱातमे न उत्तयत –
(क) श्रे ष्ठी ककि ऩृष्टऱान् ? 1×1=1
(3) तनदे लानुऴायं उत्तयत –
(क) " भूळका: अवऩ रौवघद्वटतां तुरां न बक्षमन्तत।" ऱातमे ऽस्िन् कतृशऩदं वकभ् ? 1×2=2
(ख) "अभ्मागत:" इत्मस्म ऴन्तध-वऱच्छे दं कु दॄत।

(आ) अधोलरखखतभ् ऩद्यां लभ् अमधकृत्म तनदे ललत-प्रश्नानाभ् उत्तयाणण दीमतताभ् ।
गुणा गुणज्ञे ळु गुणा बऱन्तत
ते तनगुशणं प्राप्म बऱन्तत दोळाः।
ऴुस्ऱादुतोमाः प्रऱवन्तत नद्यः
ऴभुद्रभाऴाद्य बऱतत्मऩे माः।।
(1) एकऩदे न उत्तयत – 1×2=2
(क) गुणाः कु त्र बऱन्तत?
(ख) ऴुस्ऱादुतोमाः काः प्रऱवन्तत?
(2) ऩूणशऱातमे न उत्तयत – 1×1=1
(क) ऴभुद्रभाऴाद्य नद्यः कीदृलाः बऱन्तत?
(3) तनदे लानुऴायं उत्तयत – 1×2=2
(क) "गुणा:" इतत ऩदस्म अत्र वऱरोभऩदं वकभ् ?
(ख) "बऱतत्मऩे माः" इत्मस्म ऴन्तध-वऱच्छे दं कु दॄत।

प्रश्न-14. ऩठठत-गद्य-ऩद्यमोः द्ववतदी-बाळामाभ् अनुऱादः।
(अ) अधोलरखखत-गद्यां लमोः कस्मचचद् एकस्म गद्यां लस्म ऴप्रऴङ्गं द्ववतदी-बाळामाभ् अनुऱादं 3×1=3
वऱधीमतताभ् ।
(क) चतदनः - नभस्कयोमभ तात! ऩञ्चदल घटान् इच्छामभ। ककि दास्मलऴ ?
दे ऱेल: - कथं न? वऱक्रमणाम एऱ एते । गृवाण घटान् । ऩञ्चलतोत्तय-दॅप्मकाणण च दे द्वव।
चतदनः - ऴाधु। ऩयं भूल्यं तु दुग्धं वऱक्रीम एऱ दातुं लतमते । दे ऱेल: -क्षम्मतां ऩुत्र! भूल्यं
वऱना तु एकभवऩ घटं न दास्मामभ ।

(ख) धभाे यक्षतत यणक्षतः इत्माळशऱचनभ् । ऩमाशऱयणयक्षणभवऩ धभशस्मऱाङ्गमभतत ऋळमः
प्रततऩाठदतऱततः। अतएऱ ऱाऩीकू ऩतडागाठदतनभाशणं दे ऱामतन-वऱश्राभगृवाठदस्थाऩनञ्च
धभशलऴद्े ः स्रोतो दॅऩे ण अङ्गीकृतभ् । कु तकु य- ऴूकय-ऴऩश-नकु राठद-स्थरचयाः, भत्स्म-
कच्छऩ-भकयप्रबृतमः जरचयाश्च अवऩ यक्षणीमाः, मतः ते स्थरभरानाभ् अऩनोठदनः
जरभरानाभ् अऩवारयणश्च । प्रकृततयक्षमा एऱ रोकयक्षा ऴम्बऱतत इत्मत्र नास्स्त
ऴं लमः।

(आ) अधोलरखखत-ऩद्यां लमोः कस्मचचद् एकस्म ऩद्यां लस्म प्रऴङ्गऴद्ववतं द्ववतदी-बाळामाभ् 3×1=3
अनुऱादं वऱधीमतताभ् ।

(क) रलरत-ऩल्रऱे ऩादऩे ऩुष्ऩऩुञ्जे
भरमभादॄतोच्चुन्म्फते भञ्जुकुञ्जे ,
स्ऱनततीततततम्प्रे क्ष्म भलरनाभरीनाभ् ।।
तननादम...।।

(ख) ऴ बग्नधतऱा वऱयथो वताश्वो वतऴायचथः।
तरे नालबजघानालु जटामुं क्रोधभूस्च्छतः॥

प्रश्न-15. ये खाद्वङ्तऩदभाधृत्म अधोलरखखत-ऱातमानां प्रश्नतनभाशणं कु दॄत। ½×4= 2
(क) ग्राभे तनधशना स्त्री अऱऴत ।
(ख) धनऱृष्ट्या कोsवऩ दरयद्रः नाततष्ठत् ।
(ग) श्रे तष्ठन: लललुः स्नानोऩकयणभादाम अभ्मागते न ऴव प्रस्स्थतः।
(घ) गुदॄगृवं गत्ऱऱ वऱद्याभ्माऴः कयणीमः।
(ङ) प्रकृततः जीऱनऴुखं प्रददातत।

प्रश्न-16. अधोलरखखत-ऩदे ळु लबन्नऱगीमं ऩदं चचनुत। ½×4= 2
(क) तनःश्वस्म, चचततम, वऱभृश्म, उऩे त्म।
(ख) वऱश्वलऴमभ, ऩश्मामभ, करयष्मामभ, अलबरळामभ।
(ग) तऩोलबः, दुफुशचद्, लऴकतालबः कु टुन्म्फलबः ।
(घ) अमधयोढु भ्, गततुभ्, ऴे तभ
ु ् , तनभाशतभ
ु ्।



प्रश्नतनभाशणकताश अलुचद्ऴं लोधकश्च

आचामश नये ल भरोद्वटमा
टीजीटी-ऴं स्कृतभ्

याजकीम-उत्कृष्ट-ऱरयष्ठ-भाध्ममभक-वऱद्यारम: (कतमा) नादौन:
डाकगृवभ् - नादौन:, भण्डरभ् - नादौन:, जनऩदः- वभीयऩुय:
(द्ववभाचर प्रदे ल:)- 177033

दूयऱाणी- ऴङ्े त:- 9817707260, 8351007260
अणु -ऴङ्े तः [email protected]

डॉ. अभन लभाश
टीजीटी-ऴं स्कृतभ्

याजकीम-उच्च-वऱद्यारम: चाभुतखा
डाकगृवभ् - चाभुतखा, भण्डरभ् - यतकड़:, जनऩदः- काङ्गड़ा
(द्ववभाचर प्रदे ल:)- 177033

दूयऱाणी- ऴङ्े त:- 8894337243, 8219973147
अणु -ऴङ्े तः [email protected]

आदळशप्रश्नऩत्र-प्रारूऩ-रूऩरे खा
वत्रम् 2024 -2025
कक्षा नलमी
वलऴयः वं स्कृतम्
वमयः शोरात्रयम् ऩूर्ाां काः 80

खण्डवलभाजनम्
खण्ड 'क' "बहुवलकल्ऩात्मक-प्रश्नाः" 16 अङ्ाः
खण्ड 'ख’ "अऩठठत-अलबोधनम् " 10 अङ्ाः
खण्ड 'ग’ "रचनात्मक-कायशम्" 10 अङ्ाः
खण्ड 'घ’ "अनुप्रयुक्त-व्याकरर्म् " 24 अङ्ाः
खण्ड 'ङ’ "ऩठठत-अलबोधनम् " 20 अङ्ाः

कु ऱ-अङ्ाः 80 अङ्ाः

खण्ड 'क' 16 अङ्ाः
बहुवलकल्ऩात्मक-प्रश्नाः
प्रश्न-1. ु ी
प्रथमे प्रश्ने ऴोडळ बहुवलकल्ऩात्मक-प्रश्नाः भवलष्यन्तत, तत्रावऩ ऩञ्च प्रश्नाः “ळे मऴ 1×16=16
प्रथमो भाग:” इत्ये तम् अधधकृत्य, दळ प्रश्नाः व्याकरर्म् अनुवृत्य तथा च एकं प्रश्नं
वं स्कृतस्य वामातय- वबतूनां वलऴये भवलष्यतत।
बहुवलकल्ऩात्मक-प्रश्नाः
(1) प्रथमः प्रश्न: “वामातय वं स्कृतम् ”
वं स्कृतस्य मूऱभूत-ऩररचयात्मक-वबतूनां ज्ञानम् (लऱङ्ग- वलभक्क्त- लचन- ऩुरुऴ-
कारकाठद)

ु ी प्रथमो भाग:”
(2) 2 तः 6 प्रश्नऩयशततम् “ळे मऴ
द्वितीय प्रश्नः ऩाठस्य नाम, िौ प्रश्नौ प्रथम-ऩाठतः ऩञ्चम-ऩाठ-ऩयशततं प्रदत्त-अभ्यावे भ्यः
तथा च िौ प्रश्नौ ऴष्ठ-ऩाठतः दळम-ऩाठ-ऩयशततं प्रदत्त-अभ्यावे भ्यः भवलष्यन्तत। अत्र िौ
प्रश्नौ वामातयतः कठठनौ भले ताम् ।

(3) 6 तः 16 प्रश्नऩयशततम् “व्याकरर्-भाग:”
वन्तध- उच्चारर्स्थान- प्रत्यय- ळब्दऩररचय- धातुऩररचय- वमावाधाररत दळ प्रश्नाः
भवलष्यन्तत।

[Type text] Page - 1 -

खण्ड 'ख' 10 अङ्ाः
अऩठठत-अलबोधनम्
(अऩठठत-वरऱगद्ां ळ-आधाररत-कायशम् :- गद्ां ळियम् )
प्रश्न-2. 40-50 ळब्द-ऩररधमतः एकः अऩठठतः वरऱ-गद्ां ळ:
(1) एकऩदे न प्रश्नोत्तर-ियम् 1×2=2
(2) ऩूर्शलाक्ये न प्रश्नोत्तरम् 1×1=1
(3) भातऴक-कायशम् (तनदे ळानुवार-प्रश्नोत्तर-ियम् ) 1×2=2
भातऴक-कायशम् =>
लाक्ये वियाऩद-चयनं , कतृशविया-अन्तलततः, वलळे ऴर्-वलळे ष्य-
अन्तलततः, वञ्ज्ज्ञास्थाने वलशनाम-प्रयोगः, वलशनामस्थाने वञ्ज्ज्ञा-प्रयोगः, ऩयाशयऩदं
वलऱोमऩदं ला दत्त्ला अनुच्छेदे प्रदत्तं ऩद-चयनं , ऩद-ऩररचय:, वनतधिं/वन्तध-वलच्छे दं ला,
वमस्त-ऩदानां वलग्रशः वलग्रश-ऩदानां च वमावः, प्रकृतत-प्रत्ययौ, उऩवगश-चयनञ्च।
प्रश्न-3. 80-100 ळब्द-ऩररधमतः एकः अऩठठतः वरऱ-गद्ां ळ: (वरऱकथा प्रलवद्ध-घटना
लर्शनं ला)
(1) एकऩदे न प्रश्नोत्तर-ियम् 1×1=1
(2) ऩूर्शलाक्ये न प्रश्नोत्तरम् 1×1=1
(3) गद्ां ळस्य तृतीयां ळ-तुल्यं वारम् 2×1=2
(4) गद्ां ळस्य वमुचचत-ळीऴशकम् 1×1=1
खण्ड 'ग’ 10 अङ्ाः
रचनात्मक-कायशम्
प्रश्न-4. वङ्े ताधाररत-अनौऩचाररक-ऩत्रम् ½×10=5
प्रश्न-5. तनबतध-ऱे खनम् (अनुच्छेद-ऱे खनम् ) 5×1=5
खण्ड 'घ’ 24 अङ्ाः
अनुप्रयुक्त-व्याकरर्म्
प्रश्न-6. वन्तध-कायशम् (चतुर्ाां ऩदानां वनतधिं/वन्तध-वलच्छे दं ला) 1×4=4
(1) स्लर-वन्तधः => दीघश, गुर्, लृचद्ध, यर्् , अयाठद, ऩूलशरूऩ, ऩररूऩ, वं योग
इत्यादयः।
(2) व्यञ्ज्जन-वन्तध: => श्चुत्ल, ष्टु त्ल, जळत्ल, तुक् आगम, अनुस्लार, ऩरवलर्श,
अनुनालवक, लगीय-प्रथम-अक्षरार्ां तृतीयलर्े ऩञ्चमलर्े ला ऩररलतशनम् इत्यादयः।
(3) वलवगश-वन्तध: => वलवगशस्य स्थाने उत्त्लं , रत्लं , ऱोऩः, ळकारः, ऴकारः, वकारः
च।
प्रश्न-7. उच्चारर्स्थानातन ( चतुर्ाां ऩदानाम् - उच्चारर्स्थानातन लऱखत ) 1×3=3
प्रश्न-8. प्रत्ययाः (चतुर्ाां रेखाद्वङ्तऩदानां प्रकृतत-प्रत्ययानां वं योजनम् / वलभाजनञ्च) 1×3=3
(1) कृदतताः - तव्यत् , अनीयर् , ळतृ, ळानच् , क्त, क्तलतु, क्त्ला, ल्यऩ् , तुमन
ु ्।
(2) तचद्धताः - मतुऩ्, इन् , ठक्, त्ल, तऱ् ।
(3) स्त्री-प्रत्ययौ - टाऩ् , ङीऩ् ।
प्रश्न-9. कोष्ठे ऴु प्रदतानां ळब्दानां लाक्यानुगर्
ु ं ळब्द-रूऩार्ां वलभक्क्त-लचनम् लऱखत । (केलऱं 1×3=3

[Type text] Page - 2 -

प्रश्नचतुष्टयम् )
प्रश्न-10. ु ं ऩुरुऴ-लचनम् अधधकृत्य वमुचचतं ऩदं लऱखत ।
तनदे लळत-ऱकारे धातूनां लाक्यानुगर्
(केलऱं प्रश्नचतुष्टयम् )
प्रश्न-11. ऩद-ऩररचयः (चतुर्ाां ळब्दानां धातूनाञ्च ऩद-ऩररचयः) ½×4=2
प्रश्न-12. वमावाः (लाक्ये ऴु चतुर्ाां वमस्त-ऩदानां वलग्रशः वलग्रश-ऩदानां च वमावः) ½×4=2
(1) तत्ऩुरुऴः (वलभक्क्तः, नञ् , उऩऩदः),
कमशधारय: तत्ऩुरुऴः(वलळे ऴर्- वलळे ष्यम् , उऩमानउऩमे यम् ),
द्विगुः तत्ऩुरुऴः च।
(2) ितिः (इतरे तरः, वमाशारः, एकळे ऴः)
(3) बहुव्रीद्वशः (वमानाधधकरर्म् )
(4) अव्ययीभालः (अनु, उऩ, वश, तनर् , प्रतत, यथा)

खण्ड 'ङ’ 20 अङ्ाः
ऩठठत-अलबोधनम्
ु ी-प्रथमो भागः" इतत वं स्कृत-ऩाठ्यऩुस्तकम् अधधकृत्य ऩठठत-अलबोधनम् )
("ळे मऴ
{ऩाठ्यवामग्री- प्रथमऩाठतः दळमऩाठ-ऩयशततम् }
प्रश्न-13. ऩठठत-गद्-ऩद्-आधाररत-अलबोधनकायशम्
(अ) 40-50 ळब्द-ऩररधमतः एकः ऩठठत-गद्ां ळ:
(वं स्कृत-ऩाठ्यऩुस्तके तनधाशररत-ऩाठ्यवामग्रीम् अधधकृत्य)
(1) एकऩदे न प्रश्नोत्तर-ियम् 1×2=2
(2) ऩूर्शलाक्ये न प्रश्नोत्तरम् 1×1=1
(3) भातऴक-कायशम् (तनदे ळानुवार-प्रश्नोत्तर-ियम् ) 1×2=2

(आ) एकः ऩठठतः ऩद्ां ळ: (वं स्कृत-ऩाठ्यऩुस्तके तनधाशररत-ऩाठ्यवामग्रीम् अधधकृत्य)
(1) एकऩदे न प्रश्नोत्तर-ियम् 1×2=2
(2) ऩूर्शलाक्ये न प्रश्नोत्तरम् 1×1=1
(3) भातऴक-कायशम् (तनदे ळानुवार-प्रश्नोत्तर-ियम् ) 1×2=2

भातऴक-कायशम् =>
लाक्ये वियाऩद-चयनं , कतृशविया-अन्तलततः, वलळे ऴर्-वलळे ष्य-अन्तलततः, वञ्ज्ज्ञास्थाने
वलशनाम-प्रयोगः, वलशनामस्थाने वञ्ज्ज्ञा-प्रयोगः, ऩयाशयऩदं वलऱोमऩदं ला दत्त्ला अनुच्छेदे
प्रदत्तं ऩद-चयनं , ऩद-ऩररचय:, वनतधिं/वन्तध-वलच्छे दं ला, वमस्त-ऩदानां वलग्रशः वलग्रश-
ऩदानां च वमावः, प्रकृतत-प्रत्ययौ, उऩवगश-चयनञ्च।
प्रश्न-14. वं स्कृत-ऩाठ्यऩुस्तके तनधाशररत-ऩाठ्यवामग्रीम् अधधकृत्य द्वशतदी-भाऴायाम् अनुलादः।
(अ) एकस्य गद्ां ळस्य द्वशतदी-भाऴायाम् अनुलादः। (रूऩरे खा+प्रवङ्ग+वरऱाथशः) (½+½+2=3)
(आ) एकस्य ऩद्ां ळस्य द्वशतदी-भाऴायाम् अनुलादः। (रूऩरे खा+प्रवङ्ग+वरऱाथशः) (½+½+2=3)
प्रश्न-15. रे खाद्वङ्त-ऩदमधधकृत्य चतुर्ाां लाक्यानां प्रश्नतनमाशर्म् । ½×4=2

[Type text] Page - 3 -

प्रश्न-16. वं स्कृत-ऩाठ्यऩुस्तके तनधाशररत-ऩाठ्यवामग्रयाः अभ्यावमधधकृत्य चतुर्ाां ऩदानां ½×4=2
मे ऱनम् । अभ्यावे ऴु एतादृळाः अने के वलऴयाः वन्तत, तद्था-
> ऩयाशयऩदानां (वमानाथशक-ऩदानां ) मे ऱनम् ।
> वलऱोमऩदानां (वलऩरीताथशक-ऩदानां ) मे ऱनम् ।
> वलळे ऴर्-वलळे ष्यानां मे ऱनम् ।
> कोष्ठकात् चचत्ला ऩदानाम् अथशः।
> ळुद्ध-कथनानां वमक्षम् "आम् " इतत तथा अळुद्ध-कथनानां वमक्षम्
"न" इतत ऱे खनम् ।
> कोष्ठकात् ळुद्धं वलकल्ऩं वलचचत्य ररक्तस्थानऩूरतिंः।
एते ऴु वलऴये ऴु कमवऩ एकं वलऴयम् अधधकृत्य ऩरीक्षा-ऩत्र-तनमाशता प्रश्नं प्रष्टुं ळक्नोतत।

*****************************************************

[Type text] Page - 4 -

प्रश्नतनमाशर्कताश अळुचद्धवं ळोधकश्च

आचायश नरे ळ मऱोद्वटया
टीजीटी-वं स्कृतम्

राजकीय-उत्कृष्ट-लररष्ठ-माध्यधमक-वलद्ाऱय: (कतया) नादौन:
डाकगृशम् - नादौन:, मण्डऱम् - नादौन:, जनऩदः- शमीरऩुर:
(द्वशमाचऱ प्रदे ळ:)- 177033

ूरलार्ी- वङ्े त:- 9817707260, 8351007260
अर्ु -वङ्े तः [email protected]

डॉ. अमन ळमाश
टीजीटी-वं स्कृतम्

राजकीय-उच्च-वलद्ाऱय: चामुक्खा
डाकगृशम् - चामुक्खा, मण्डऱम् - रक्कड़:, जनऩदः- काङ्गड़ा
(द्वशमाचऱ प्रदे ळ:)- 177033

ूरलार्ी- वङ्े त:- 8894337243, 8219973147
अर्ु -वङ्े तः [email protected]

[Type text] Page - 5 -

Sample Papers

CBSE Sample Papers
ICSE / ISC Board Sample Papers
AP Board Sample Papers
Assam Board Sample Papers
Bihar Board Sample Papers
Chhattisgarh Board Sample Papers
Goa Board Sample Papers
Gujarat Board Sample Papers
Haryana Board Sample Papers
HP Board Sample Papers
J&K State Board Sample Papers
Jharkhand Board Sample Papers
Karnataka Board Sample Papers
Kerala Board Sample Papers

Sample Papers

MP Board Sample Papers
Maharashtra Board Sample Papers
Manipur Board Sample Papers
Mizoram Board Sample Papers
Orissa Board Sample Papers
Punjab Board Sample Papers
Rajasthan Board Sample Papers
Tamil Nadu Board Sample Papers
Telangana State Board Sample Papers
Tripura Board Sample Papers
UP Board Sample Papers
Uttarakhand Board Sample Papers
West Bengal Board Sample Papers