Class 10 Sample Paper 2026 Sanskrit

2026
SAMPLE / MODEL
PAPERS
NCERT BASED
PRACTICE PAPERS
DOWNLOAD PDF

FOR
CBSE BOARD
AND
STATE BOARDS

अभ्यास–प्रश्नपत्रम–् 2025-26
कक्षा- दशमी सस्ं कृतम् (कोड-122)
अवध िः– होरात्रयम् सम्पूर्ााङ्कािः – 80

सामान्यधिदेशािः-
(i) अस्मिन् प्रश्नपत्रे चत्वारः खण्ाः सस्ति ।
(ii) प्रत्येकं खण्ि् अस्िकृ त्य उत्तरास्ि एकस्मिन् मथाने क्रिेि लेखनीयास्न ।
(iii) प्रश्नसङ्््या प्रश्नपत्रानसा
ु रि् अवश्यिेव लेखनीया ।
(iv) सवेषां प्रश्नानाि् उत्तरास्ि संमकृ िेन लेखनीयास्न ।
(v) प्रश्नानां स्नर्दशाः
े ध्यानेन अवश्यं पठनीयाः।
प्रश्नपत्रस्वरूपम-्
खण्ः- क अपस्ठिांश – अवबोिनि् 10 अङ््काः
खण्:- ख रचनात्िककाययि् 15 अङ््काः
खण्:- ग अनप्रुयक्त
ु व्याकरिि् 25 अङ््काः
खण्:- घ पस्ठि-अवबोिनि् 30 अङ््काः

खण्डिः- क
अपधिताांश – अवबो िम् 10 अङ्कािः

1. अ ोधिधखतां गद्ाांशां पधित्वा प्रदत्तप्रश्नािाम् उत्तराधर् सांस्कृतेि धिखत - 10
प्रातःकाले उदीयमानः सययूः सम्पर्णूं जगत् प्रकाशते। सययू स्य ककरर्णः पकि ृ वयाः सर्वे प्राकर्णनः ऊजां
प्राप्नर्वु कतत। सयू ं कर्वना जीर्वनं न सम्भर्वकत। अतः एर्व प्राचीने भारते सयू ं देर्वता इकत रूपेर्ण पूज्यते स्म। सयू यस्य उपासनया
मनः शाततं भर्वकत, शरीरं स्र्वास््यं च लभते। यकद र्वयं प्रकृ तेः कनयमान् पालयामः तकहय नूनमेर्व अस्माकं जीर्वनं सुखदं
भर्वेत।् मनष्ु यः यकद प्रकतकदनं प्रातःकाले सयू यनमस्कारं करोकत, तस्य शरीरं दृढं भर्वकत, मनः प्रसतनं च। सयू ोपासनेन
आत्मबलं र्वर्यत,े आलस्यं नश्यकत, कमयण्यता र्वर्यते च। आर्कु नककाले अकप कचककत्सकाः र्वदकतत यत् सयू यप्रकाशस्य
सेर्वनं स्र्वास््याय अत्यार्वश्यकम् अकस्त, अनेन अस्माकं जीर्वनं सख ु मयं, दीर्ाययष्ु यमयं च भकर्वष्यकत।

अ) एकपदेि उत्तरत - (के विां प्रश्नद्वयम)् 2x1=2
(i) सयू यः सम्पर्णू ं जगत् ककं करोकत?
(ii) कं कर्वना जीर्वनं न सम्भर्वकत??

1

(iii) कस्याः कनयमान् पालनेन अस्माकं जीर्वनं सख
ु दं भकर्वष्यकत?

ब) पूर्ावाक्येि धिखत (के विां प्रश्नद्वयम)् 2x2=4
(i) सयू यस्य ककरर्णः जनाः ककं प्राप्नर्वु कतत?
(ii) सयू ोपासनेन के लाभाः भर्वकतत?
(iii) कचककत्सकाः सयू यप्रकाशस्य कर्वषये ककं र्वदकतत??

इ.) अस्य अिुच्छे दस्य कृते उपयुक्तां शीर्ाकां सांस्कृतेि धिखत । 1

ई.) यथाधिदेशम् उत्तरत - (के विां प्रश्नत्रयम)् 3x1=3
(i) ‘सयू ं कर्वना जीर्वनं न सम्भर्वकत। अत्र स्कं स्क्रयापर्दि?्
(क) सयू ं (ख) सम्भर्वकत (ग) कर्वना जीर्वनं
(ii) प्राचीने भारते अनयोः कर्वशेष्यपर्दं स्कि् ?
(क) प्राचीने (ख) भारते (ग) ककमकप न
(iii) 'सायंकाले' इस्ि पर्दमय स्कं स्वलोिपर्दं गद्ांशे प्रयक्त ु ि?्
(क) सांयकाले (ख) प्रातःकाले (ग) प्रकतकदनं
(iv)‘अनेन अस्माकं जीर्वनं सुखमयं, दीर्ाययष्ु यमयं च भकर्वष्यकत।’ अकस्मन् र्वाक्ये 'अनेन' इकत सर्वयनामपदं कस्म प्रयक्त
ु म?्
(क) मानर्वेन (ख) प्रकृ त्या (ग) सयू यप्रकाशेर्ण

खण्ड: ख - रचिात्मक–कायाम् 15 अङ्कािः
2. अ भर्ाि् रामकुमारः, भर्ाि् दिमीं कक्षाम् उत्तीर्वर्ाि।् शर्द्यालयात् प्रमार्पत्रस्य प्राप्तये शिर्ेदिाय
मञ्जूषायां प्रदत्तािां पदािां सहायतया एकं पत्रम् उत्तरपुधस्तकायाां धिखतु। 5

मञ्जर्ू ा

रामकुमारः, प्रमार्णपत्रं, आर्वश्यकता, दशम्याः, सकर्वनयं, कनर्वेदनं, कर्वद्यालये, महोदय!, प्रर्ानाचाययः,
कें द्रीयकर्वद्यालयः, र्वारार्णसी, आज्ञाकारी

अिर्वा
आ भवती सीता अशस्त । भर्ती ग्रीरमार्कािे शकं शकं िूतिं कृतर्ती इशत स्र्सखीं कशर्तां
अर्कािर्त्त
ृ ान्तस्य शिर्ेदिाय एकं पत्रं मञ्जषू ायां प्रदत्तािां पदािां सहायतया कशर्तां प्रधत धिखत–ु

2

मञ्जर्ू ा

शभु कामनाः, गङ्गास्नानं, कुशलेन, कृ तर्वती, अर्वकाशं, अनभु र्वः, अत्यततः, सुखदः, मकतदरदशयनं, हररद्वारं, गतर्वती,
ककर्वते!, सप्रेम, सीता, र्वलयं, क्रीतर्वती, नौकाकर्वहारं

3.प्रदत्तां धचत्रां दृष्ट्वा मञ्जूर्ायाां प्रदत्तशब्दािाां सहायतया पञ्च वाक्याधि सांस्कृतेि धिखत– 5x1=5

मञ्जूर्ा
अध्याकपका, छात्राः, स्चत्राकर्ण, कशक्षयकत, पठस्ति, शृणवस्ति, पृच्छस्ति,अङ्कन,ं उत्पीस्ठका, पमु िकि,् िार्यनी
बास्लकाः, स्शस्िका, व्यर्नास्न, वािानक ु ू लनयतत्रि,् आसतर्दाः, उत्पीस्ठका, स्िष्ठस्ति ध्यानेन, शृणवस्ति, कस्मतहासं,
लेखनी, मतद–ं मतद,ं श्यामपट्टे, हसकतत
अथवा

मञ्जूर्ाप्रदत्तशब्दािाां साहाय्येि धिम्िधिधखतां धवर्यम् अध कृत्य न्यूिाशतन्यूिं पञ्चधभिः सांस्कृतवाक्ययिः
एकम् अिुच्छे दां धिखत –
“देहलयां र्ायुप्रदूषर्म”्

3

मञ्जर्ू ा-

अस्िमाकदरोगार्णा,ं रुगर्णाः,र्कू लः, कुर्वयकतत, आकदर्वस,ं दकू षतर्वायःु , श्वासकोशेष,ु ग्रस्ताः, जायतते, जनाः, र्वसकतत,
सख
ु ेन, पररर्वाराः, सरु कक्षताः, भर्वकतत, अकर्काररर्णः, कर्वद्यालयीयाः, आकदशकतत, पररपालयकतत, छात्राः, र्वृद्ाः

4. अ ोधिधखताधि वाक्याधि सांस्कृतभार्या अिूद् धिखत - 5x1=5
1. मैं संस्कृ त पढ़ता ह।ूँ I study Sanskrit.
2. सयू य पर्वू य कदशा में उदय होता ह। The sun rises in the east.
3. कशक्षक कर्वद्याकिययों को पाठ समझाता ह। The teacher explains the lesson to the students.
4. हम सब कर्वद्यालय जाते हैं। We all go to school.
5. जल ही जीर्वन ह। Water is life.

'ग'-खण्ड:
अिुप्रयुक्त-व्याकरर्म्
5. अ अ ोधिधखतेर्ु रेखाांधकतपदेर्ु सशन्धं सधन् च्छे दं वा धिखत 4x1=4
I. कथं जििः+तां पररिोषस्यष्यस्ि।
II. अश्वश्चेद् िावने वीरः भारमय वहने खरः।
III. काधचत+् इयधमधत ित्वा व्याघ्रो भयाकुलस्चत्तो नष्टः।
IV. िच्ु यिे महतिः+भयात।्
अिर्वा
आ अ ोधिधखतेर्ु रेखाांधकतपदेर्ु सशन्धं सधन् च्छे दं वा धिखत
I. यानानां पङ्क्तयो ह्यिन्ता: कस्ठनं संसरिि।्
II. बुधिबािवती िस्तव सवयकायेषु सवयर्दा।
III. पश्चार्द् अतयो स्ििीय: कधश्चत+् िक्ष्यते।
IV. अशिरादेर् चण्डर्वातेन मेर्रर्वश्च सह प्रर्वयषय: समजायत।

6. अ ोधिधखतवाक्येर्ु रेखाङ्धकतपदािाां समासां धवग्रहां वा प्रदत्तधवकल्पेभ्यिः धचिुत- 4x1=4

4

(i) अस्िस्थ: चौरशङ्कया िितविावि् अगृह्णाच्च।
(क) चौराि् शङ्कया (ख) चौरमय शङ्कया (ग) चौरया शङ्कया (र्) चौरार्णां शङ्कया
(ii) पस्िि: हर्ाधमधितां कलरवं कुवयस्ति।
(क) हषयमय स्िस्ििि् (ख) हषेि स्िस्ििि् (ग) हषायि् स्िस्ििि् (र्) हषे कमकितम्
(iii) पश्चात् व्रजधन्त स्याः
(क) पश्चास्ि (ख) अनव्रु र्स्ति (ग) पश्चात्व्रर्स्ति (र्) पश्चव्रर्स्ति
(iv) परु -कलरव सम्भ्रस्ििर्नेभ्यो ृतसुखसन्देशम।्
(क) र्ृतः सख ु सतदेशः यः सः, तम् (ख) र्ृतः सख ु सतदेशः यं सः, तम्
(ग) र्ृतः सखु सतदेशः येन सः, तम् (र्) र्ृतः सख ु सतदेशः यस्मात् सः, तम्

7. अ ोधिधखतवाक्येर्ु रेखाङ्धकतपदािाां प्रकृधत-प्रत्ययौ सांयोज्य धवभज्य वा उधचतम् उत्तरां धवकल्पेभ्यिः
धचिुत- 4x1=4
(i) आकदश्यतां ककं कृ+अिीयर् ।
(क) करर्णीयम् (ख) कृ तम् (ग) कृ तर्वान्
(ii) र्म्भ्बक
ु ः – मवास्िन!् यत्रामिे सा तू ा + टाप् ित्र गम्भ्यिाि।्
(क) ििू य (ख) ििू ाय (ग) ििू यत्व
(iii) रार्स्संह: बुधिमाि् रार्पत्रु : आसीि।्
(क) बस्ु ि + ििपु ् (ख) बस्ु ि + विपु ् (ग) बस्ु ि + िान्
(iv) कककचचद् पररिम्य कर्वत्तम् उपाशजवतर्ाि।्
(क) उपाकजयत+ तवयत् (ख) उपाकजयत+ क्तर्वतु (ग) उपाकजयत+ मतपु ्

8. वाच्यािस ु ारां उधचतधवकल्पेि अ ोधिधखताशि ररक्तस्थािाधि परू यत। 3x1=3
(i)) …………… फलं खाद्यते।
(क) मालायाः (ख) मालायां (ग) मालया
(ii) बालके न पस्ु तकं …………… ।
(क) पठ्यिे (ख) पठाकम (ग) पठकतत
(iii) अहं ग्रामं गच्छाकम।
(क) ग्रामः (ख) ग्रामं (ग) ग्रामेर्ण

9. प्रदत्तेभ्यिः ररक्तस्थािेभ्यिः समुधचतां कािबो कशब्दां धिखत - 4x1=4
(i) अहि् प्रािः 4.45……. र्ागकमय।

5

(क) पार्दोनपञ्चवार्दने (ख) सपार्दपञ्चवार्दने (ग) साियचतर्वु ायर्दने
(ii) रिेश: 8:15 ……… अल्पाहारं मवीकरोस्ि।
(क) सपार्द-अष्टवार्दने (ख) पार्दोन-अष्टवार्दने (ग) पार्दोन-सप्तवार्दने
(iii) िािा 8.00. …………. िस्तर्दरि् गच्छस्ि।
(क) सािय- नववार्दने (ख) सपार्द-नववार्दने (ग) पार्दोन-नववार्दने
(iv) छात्रा: 9:15 ……………… स्वद्ालयं गच्छकतत।
(क) पार्दोननववार्दने (ख) साियनववार्दने (ग) सपार्दनववार्दने

10. मञ्जूर्ायाां प्रदत्तयिः उधचतयिः अव्ययपदयिः अ ोधिधखतवाक्येर्ु ररक्तस्थािाधि पूरयत - 3x1=3
(i) अर्वक्रता यिा कचत्ते ....... भर्वेत् यकद।
(ii) अहम् ........ कुश इत्यात्मानं िार्वयाकम?
(iii) वयाघ्रोऽकप ………. नष्टः गलबद्िृगालकः।

मञ्जूर्ा
सहसा, अकप, तिा

11. अ ोधिधखतवाक्येर्ु रेखाङ्धकतपदाशि अशुद्धाशि सशन्त। शुिपदां धवकल्पेभ्यिः धचिुत- 3x1=3
(i) त्र्वं क्री्ािेत्रे क्रीडधत।
(क) क्री्स्स (ख) क्री्ाि: (ग) क्री्ास्ि
(ii) स्सहं स्य भयं मृगः गहु ायां कनलीयते।
(क) भयेन (ख) भयात् (ग) भयस्य
(iii) सः भोर्नं करररयशस।
(क) कररष्यिः (ख) कररष्यकत (ग) कररष्याकम
घ–खण्डिः
पधितावबो िम्

12. अ ोधिधखतां गद्ाांशां पधित्वा प्रदत्तप्रश्नािाम् उत्तराधर् सांस्कृतेि धिखत - 5
कर्वकचत्रा दर्वगकतः। तस्यामेर्व रात्रौ तकस्मन् गृहे कश्चन चौरः गृहाभ्यततरं प्रकर्वष्टः। तत्र कनकहतामेकां मचजूषाम् आदाय
पलाकयतः। चौरस्य पादध्र्वकनना प्रबद् ु ोऽकतकिः चौरशङ्कया तमतर्वर्ार्वत् अगृह्णाच्च, परं तदानीमेर्व कककचचत्
कर्वकचत्रमर्टत। चौरः एर्व उच्चः क्रोकशतमु ारभत "चौरोऽयं चौरोऽयम"् इकत। तस्य तारस्र्वरे र्ण प्रबद् ु ाः ग्रामर्वाकसनः स्र्वगृहाद्

6

कनष्क्रम्य तत्रागच्छन् र्वराकमकतकिमेर्व च चौरं मत्र्वाऽभत्सययन।् यद्यकप ग्रामस्य आरक्षी एर्व चौर आसीत।् तत्क्षर्णमेर्व
रक्षापरुु षः तम् अकतकिं चौरोऽयम् इकत प्रख्याप्य कारागृहे प्राकक्षपत।् I
I. एकपदेि उत्तरत- (के विां प्रश्नद्वयम)् 2x½=1
i.) चौरः कुत्र प्रकर्वष्टः?
ii.) चौरस्य पादध्र्वकनना कः प्रबद् ु ः?
iii.) ग्रामस्य आरक्षीः कः आसीत?्

II. पर्
ू ावाक्येि उत्तरत (के विां प्रश्नद्वयम)् 2x1=2
i.) चौरः गृहात् ककं आदाय पलाकयतः?
ii.) ग्रामर्वाकसनः अकतकिं ककं मत्र्वा अभत्सययन?्

III. यथाधिदेशम् उत्तरत - 2x1=2
i.) ‘सः चौरस्य पादध्र्वकनना प्रबद्
ु ः” र्वाक्येऽकस्मन् ककं किृयपर्दं प्रयक्त
ु म?्
ii.) चौरः एर्व उच्चः क्रोकशतुमारभत”? अत्र 'सः' इकत सर्वयनामपदं कस्म प्रयक्त ु म?्

अिर्वा
आ कनदेशानसु ारम् उत्तरत–
i.) 'बकहः आगत्य' इत्यमय पर्दमय कः पयाययः अत्र अनुच्छे दे आगिः ?
ii.) 'मतदस्र्वरे र्ण' इत्यस्य ककं कर्वलोमपदम् अनच्ु छे दे प्रयक्त
ु म?्

13. अ ोधिधखतां पद्ाांशां पधित्वा प्रदत्तप्रश्नािाम् उत्तराधर् सांस्कृतेि धिखत - 5
तोयैरलपैरशप करुर्या भीमभािौ शिदाघे, मालाकार ! व्यरशि भर्ता या तरोरस्य पुशटः ।
सा शकं िक्या जिशयतुशमह प्रार्ृषेण्येि र्ारां, धारासारािशप शर्शकरता शर्श्वतो र्ाररदेि ॥
I. एकपदेि उत्तरत (के विां प्रश्नद्वयम)् 2x½=1
i.) कनदार्े ककं भयङ्करम् अकस्त?
ii.) तरोः पकु ष्टं कः वयरचत?्
iii.) मालाकारः कः तरोः पकु ष्टं करोकत?

II. पूर्ावाक्येि उत्तरत (के विां प्रश्नद्वयम)् 2x1=2
i.) मालाकारः करुर्णया ककं अकरोत?्

7

ii.) र्वाररदः प्रार्वृषेः ककमिं न तल्ु यम?्
iii.) कनदार्े तरर्वः के न पकु ष्टं यच्छकतत?

III. यथाधिदेशम् उत्तरत - (के विां प्रश्नद्वयम)् 2x1=2
i.) 'तोयः अल्पः” इत्यत्र ककं कर्वशेषर्णपदं प्रयक्त
ु म?्
ii.) “मालाकार ! वयरकच भर्वता या तरोरस्य पकु ष्टः” अकस्मन् र्वाक्ये ककं कतृयपदं प्रयक्त
ु म?्
अिर्वा
i.) 'जलम'् इत्यमय पर्दमय कः पयाययः अत्र आगिः ?
ii.) “वयरकच भर्वता या तरोरस्य पकु ष्टः” अकस्मन् र्वाक्ये ककं कक्रयापदं प्रयक्त
ु म?्

14. अ ोधिधखतां िाट्याांशां पधित्वा प्रदत्तप्रश्नािाम् उत्तराधर् सांस्कृतेि धिखत - 5
वयाघ्रकचत्रकौ– अरे ककं र्वनराजपदाय सपु ात्रः चीयते ? एतदिं तु आर्वामेर्व योगयौ। यस्य कस्याकप चयनं कुर्वयततु
सर्वयसम्मत्या।
कसंहः– तष्ू र्णीं भर्व भोः। यर्वु ामकप मत्सदृशौ भक्षकौ न तु रक्षकौ। एते र्वतयजीर्वाः भक्षकं रक्षकपदयोगयं न मतयतते अत एर्व
कर्वचारकर्वमशयः प्रचलकत।
बकः– सर्वयिा सम्यगक्त ु म् कसंहमहोदयेन। र्वस्ततु ः एर्व कसंहने बहुकालपययततं शासनं कृ तम् परमर्नु ा तु कोऽकप पक्षी एर्व
राजेकत कनश्चेतवयम् अत्र तु सश ं ीकतलेशस्याकप अर्वकाशः एर्व नाकस्त ।
सर्वे पकक्षर्णः- (उच्चः) आम् आम-् ककश्चत् खगः एर्व र्वनराजः भकर्वष्यकत इकत।
I . एकपदेि उत्तरत (के विां प्रश्नद्वयम)् 2x½=1
i.) वयाघ्रकचत्रकौ ककं पदं प्राप्तमु ् इच्छततौ आस्ताम?्
ii.) र्वनराजपदाय सपु ात्रः कस्य सम्मत्या चीयते स्म?
iii.) को राजेकत पकक्षर्णः उक्तर्वततः?

II. पूर्ावाक्येि उत्तरत। (के विां प्रश्नद्वयम)् 2x1=2
i.) कसहं ः वयाघ्रकचत्रकयोः कर्वषये ककं उक्तर्वान?्
ii.) र्वनराजकनर्वायचने कर्वषये बकस्य मतं ककम् आसीत?्
iii.) र्वनराजकनर्वायचने कर्वषये पकक्षर्णां मतं ककम् आसीत्
III. यथाधिदेशम् उत्तरत - (के विां प्रश्नद्वयम)् 2x1=2

8

i.) ‘अरे ककं र्वनराजपदाय सपु ात्रः चीयते' र्वाक्येऽकस्मन् ककं कतृयपदं प्रयक्त
ु म?्
ii.) “कसंहने बहुकालपययततं शासनं कृ तम”् अकस्मन् र्वाक्ये ककं कक्रयापदं प्रयक्त ु म?्
अिर्वा
i.) 'खगः एर्व र्वनराजः भकर्वष्यकत।' अकस्मन् र्वाक्ये ककं अवययपदं प्रयक्त ु म?्
ii.) 'मौनम'् इत्यमय पर्दमय कः पयाययः अत्र आगिः ?

15. रेखाङ्धकत-पदाधि आ त्ृ य समधु चतां प्रश्नधिमाार्ां कुरुत- 4x1=4
(i) र्िराजपदाय सपु ात्रः चीयते'
(ii) त्यक्त्र्वा धमवप्रदां र्वाचं यः परूषाम् अभ्यदु ीरयेत।्
(iii) पुत्रस्य दतयं दृष्ट्र्वा अहं रोकदकम।
(iv) र्िे र्वसकत चातकः?

16. अ मञ्जूर्ातिः समुधचतपदाधि धचत्वा अ ोधिधखत-श्लोकस्य अन्वयां पूरयत - 4x1=4

कशञ्ित् कालं िय मामस्मान्िगराद् बहुदूरम् ।
प्रपश्याशम ग्रामान्ते शिर्वर िदी-पयःपरू म् ।
एकान्ते कान्तारे क्षर्मशप मे स्यात् सञ्िरर्म।् िुशि...।
अन्र्यः- त्र्वं माम् अस्मान् (i)………….. बहुदरू ं ककचचत(् ii)………… नय। ग्रामातते कनझयर-नदी-
पयः-पर्णू ं (स्िानं) (iii)... …..... । एकातते (iv).............. मे क्षर्णमकप सचचरर्णं स्यात।्
मञ्जूषा
प्रपश्याकम, नगरात् , कालं, काततारे

अथवा
आ मञ्जर्ू ायािः साहाय्येि श्लोकस्य भावाथे ररक्तस्थािाधि परू धयत्वा पिु िः धिखत -
उदीररतोऽर्वः पििु ाशप गह्य
ृ ते, हयाश्च िागाश्च र्हशन्त बोशधताः ।
अिुक्तमप्यूहशत पशण्ितो जिः, परेङ्शगतज्ञािफला शह बुद्धयः
स्पष्टोऽियः र्वाच्यरूपेर्ण उक्तः सन् अकप …………(i)…………. अिर्वा पशकु भः अकप ग्राह्यः भर्वकत। हयाः च नागाःच
यदा आदेशं लभतते तदा तत् ………….(ii)…………….। परततु ………….(iii)…………. जनः अप्रककटतम्
अकप अिं स्र्वबदु ध्् या मनकस ऊहकत। कर्वदषु ां बद्
ु यः ……………(iv)……………अङ्कगतं (संकेतं) ज्ञात्र्वा तस्मात्
फलमर्वाप्नर्वु कतत।
मञ्जूषा

9

ू खः, अनसु रकतत, परानाम,् पकण्डतः
मख

17. अ ोधिधखत-कथाांशां समुधचत-क्रमेर् धिखत – 8 x½ =4
I. भमू ौ पकततं स्र्वपत्रु ं दृष्ट्र्वा सर्वयर्ेननू ां मातःु सरु भेः नेत्राभ्यामिकू र्ण आकर्वरासन।्
II. कृ षकः तं दबु यलं र्वृषभं तोदनेन नदु न् अर्वतयत।
III. ककश्चत् कृ षकः बलीर्वदायभ्यां क्षेत्रकषयर्णं कुर्वयतनासीत।्

IV. तयोः बलीर्वदययोः एकः शरीरे र्ण दबु यलः जर्वेन गततुमशक्तश्चासीत।्
V. अकय शभु े! ककमेर्वं रोकदकष? उच्यताम्
VI. सः ऋषभः हलम गततमु शक्तः क्षेत्रे पपात।
VII. कुद्ः कृ षीर्वलः तमत्ु िापकयतंु बहुर्वारम् यत्लमकरोत्। तिाकप र्वृषः नोकत्ितः।
VIII. सरु भेररमामर्वस्िां दृष्ट्र्वा सरु ाकर्पः तामपृच्छत्।

18. अ ोधिधखतवाक्येर्ु रेखाङ्धकतपदािाां प्रसगां ािक
ु ू िम् उधचताथं धचितु 3x1 =3
(i) िथास्प र्दबु यले सुते िािःु अभ्यस्िका कृ पा सहर्ैव।
(क) पत्रु े (ख) सत्रू े (ग) कमत्रे
(ii) बहकन अपत्याकन मे सततीकत सत्यम्।
(क) माम् (ख) मकय (ग) मम
(iii) सः ऋषभः गतििु ् अशक्तिः आसीि।्
(क) शकक्तयक्त ु ः (ख) शकक्तहीनः (ग) शकक्तमान्

10