Class 7 Question Paper 2024 Sanskrit (with Answers)

ANNUAL EXAMINATION

Question Paper
2024

NCERT BASED SYLLABUS
FOR CBSE AND STATE BOARD
FOLLOWING NCERT

Annual Exam Question Paper 2024

सत्रान्त –परीक्षा प्रश्नपत्रम ् (2023-2024)
कक्षा –सप्तमी ( 7 ) अवधिः – सार्धहोराद्वयम ् (2:30)
विषयः –संस्कृतम ्‌ पर्णां
ू का: – षष्टिः(60)
निर्देशाः –
● सर्वे प्रश्नाः अनिवार्याः सन्ति ।
● सर्वेषां प्रश्नानाम ्‌उत्तराणि प्रश्नक्रमानस
ु ारं लेखनीयानि ।
● अस्मिन ्‌प्रश्नपत्रे चत्वारः खण्डाः सन्ति । तद्यथा –
क –खण्डः अपठित –अवबोधनम ्‌- 10 अंकाः
ख.- खण्डः रचनात्मक – लेखनम ्‌- 10 अंकाः
ग- खण्डः अनप्र ु यक् ु त –व्याकरणम ्‌- 15 अंकाः
घ.-खण्डः पठित –अवबोधनम ्‌- 25 अंकाः
____________________________________________________________________
_______
क –खण्डः अपठित –अवबोधनम ्‌- 10 अंकाः
प्रश्न क्र.1-अधोलिखितं गद्यांशं पठित्वा प्रश्नान ्‌उत्तरत -
राहुल: जंतश ु ालाम ् गच्छति। सः जनकेन सह गच्छति। तत्र सः सिंहम ् पश्यति। सिंहः उच्चैः गर्जति। ततः सः मयरू ं
पश्यति। मयरू ः उपवने शोभनं नत्ृ यति। सः वक्ष ृ े वानरं दृष्ट्वां भयभीतः अस्ति। वानरः कदलीफलं खादति। एकः
अन्यः वानरः अपि तत्र कूर्दति। जंतश ु ालायाम ् अनेके मग ृ ाः सन्ति। राहुलः सर्वान ् मग
ृ ान ् पश्यति प्रसन्नः च भवति।
ततः सः गह ृ म ् आगच्छति।
I. एकपदे न उत्तरत- 1x4=4

(क) राहुलः कुत्र गच्छति? …………………………..

(ख) स: केन सह गच्छति? …………………………..

(ग) क: उच्चैः गर्जति? …………………………..

(घ) वानरः किम ् खादति? …………………………..

II. पर्ण
ू वाक्येन उत्तरत- 2x2=4

(क) मयरू ः किं करोति?

………………………………………………………………………………………………………..

(ख) राहुलः कदा भयभीतः अस्ति?

………………………………………………………………………………………………………..

III.यथानिर्देशम ् उतरत- 1x2=2
(क ) “ जंतशु ालायाम ् अनेके मग ृ ाः सन्ति “ अत्र क्रियापदम ् किम ् अस्ति ? …………………………..
1. जंतशु ालायाम ् 2. म ग
ृ ाः 3. सन्ति

(ख). सः जनकेन सह गच्छति अत्र “जनकेन” पदे का विभक्ति अस्ति? …………………………..
1. प्रथमा 2. द्वितीया 3. तत ृ ीया
ख.- खण्डः रचनात्मक – लेखनम ्‌- 10 अंकाः
प्रश्न क्र.2 चित्रं दृष्ट्वा उपयक्
ु तपदानि गह ृ ीत्वा वाक्यरचनां कुरुत– 1x5=5
(बालका: ,उदे ति ,पष्ु पाणि, कन्दक ु े न, सर्य
ू :,कमलानि,खगा: ,क्रीडन्ति ,डयन्ते चित्रपतङ्गा:,विकसन्ति, कूजन्ति )
Page 1 of 6

प्रश्न क्र.3 कोष्ठकात ् उचितं पदं चित्वा रिक्तस्थानानि परू यत- 1x5=5

(क) ................... बालिका मधरु ं गायति। (एकम ्, एका, एक:)

(ख) ................... कृषकाः कृषिकर्माणि कुर्वन्ति। (चत्वारः, चतस्रः, चत्वारि)

ु दराणि सन्ति।
(ग) ...................पत्राणि सन् (ते, ताः, तानि)

(घ) धेनवः दग्ु धं ................... । (ददाति, ददति, ददन्ति)

(ङ) वयं संस्कृतम ् ................... । (अपठम ्, अपठन ्, अपठाम)

ग- खण्डः अनप्र
ु यक्
ु त –व्याकरणम ्‌- 15 अंकाः

प्रश्न क्र.4 अङ्कानां कृते पदानि लिखतु 1x4=4

क 28 ………………………

ख 27 ………………………

ग 30 ………………………

घ 31 ………………………

प्रश्न क्र.5 रे खाङ्कितपदानि आधत्ृ य प्रश्ननिर्माणं कुरुत- 1x4=4

(क) सलिले नौका सेलति। …………………………………………………………………………….

(ख) पष्ु पेषु चित्रपतङ्गाः डयन्ते। …………………………………………………………………………….

(ग) उष्ट्रः पष्ृ ठे भारं वहति। …………………………………………………………………………….

(घ) धावनसमये अश्वः किमपि न खादति।………………………………………………………………………

प्रश्न क्र.6 अधोलिखित पदे षु धातवः के सन्ति 1x4=4

पदम ् धातःु

Page 2 of 6

करोति ............

पश्य .............

भवेत ् ..............

तिष्ठति ...............

प्रश्न क्र.7 मञ्जष
ू ातः विलोमपदानि चित्वा लिखत ½ x6=3

ु ा, मित्रतायाः, लघच
(अधन ु ेतसाम ्, गह
ृ ीत्वा, दःु खिनः, दानवाः )

1. शत्रत
ु ायाः - .........................

2. परु ा - .........................

3. मानवाः - .........................

4. उदारचरितानाम ् - .........................

ु नः -
5. सखि .........................

6. अपहाय - .........................

घ.-खण्डः पठित –अवबोधनम ्‌- 25 अंकाः

प्रश्न क्र.8 अधोप्रदत्तं श्लोकद्वयं पठित्वा प्रश्नान ्‌उत्तरत-
आलस्यं हि मनष्ु याणां शरीरस्थो महान ् रिपःु ।
नास्त्यद्
ु यमसमो बन्धःु कृत्वा यं नावसीदति ।।1।।
मित्रेण कलहं कृत्वा न कदापि सख ु ी जनः ।
इति ज्ञात्वा प्रयासेन तदे व परिवर्जयेत ् ।।2।।

एकपदे न उत्तरत –

1. महान ् रिपःु क: अस्ति ? …………………………………. (1x2=2)

2. बन्ध:ु क: अस्ति ? ………………………………….

ू वाक्येन उत्तरत –
पर्ण (1x1=1)

3. क: जन: सख
ु ी न भवति ?

………………………………………………………………………………………………………….

Page 3 of 6

निर्देशानस
ु ारम ्‌उत्तरत – (1/2x2=1)
4. “महान ् रिपःु अस्ति” अत्र विशेषणपदम ् किम ् अस्ति ? ? ………………………….
(क) महान ् (ख) रिपःु (ग) अस्ति
ु यमसमो बन्धःु “ अत्र क्रियापदम ् किम ् अस्ति ? ………………………….
5.” नास्त्यद्
(क) ना (ख) अस्ति (ग) उद्यम:

प्रश्न क्र.9 अधोलिखितं गद्यांशं पठित्वा प्रश्नान ्‌उत्तरत -
विश्वस्य उपलब्धासु भाषासु संस्कृतभाषा प्राचीनतमा भाषास्ति। भाषेयं अनेकाषां भाषाणां जननी मता। प्राचीनयोः
ज्ञानविज्ञानयोः निधिः अस्यां सरु क्षितः। संस्कृतस्य महत्त्वविषये केनापि कथितम ् - ‘भारतस्य प्रतिष्ठे द्वे संस्कृतं
संस्कृतिस्तथा’।
इयं भाषा अतीव वैज्ञानिकी। केचन कथयन्ति यत ् संस्कृतमेव सङ्गणकस्य कृते सर्वोत्तमा भाषा। अस्याः वाङ्मयं
वेदैः, परु ाणैः, नीतिशास्त्रैः चिकित्साशास्त्रादिभिश्च समद्
ृ धमस्ति। कालिदासादीनां विश्वकवीनां काव्यसौन्दर्यम ्
अनप ु मम ्। कौटिल्यरचितम ् अर्थशास्त्रं जगति प्रसिद्धमस्ति। गणितशास्त्रे शन्
ू यस्य प्रतिपादनं सर्वप्रथमम ्
आर्यभटः अकरोत ्।
एकपदे न उत्तरत –

1. प्राचीनतमा भाषा का अस्ति। ? …………………………. (1x2=2)

2. किम ् जगति प्रसिद्धमस्ति ? ………………………….

ू वाक्येन उत्तरत –
पर्ण (1x1=1)

3. संस्कृत भाषाया: वाङ्मयं कै: समद्
ृ धमस्ति ?

…………………………………………………………………………………………………………

निर्देशानस
ु ारम ्‌उत्तरत – (1/2x2=1)
4. कस्मिन ् पदे षष्ठी विभक्ति नास्ति ? ……………………………………
(क) भाषाणां (ख) भारतस्य (ग) वेदैः
ू यस्य प्रतिपादनं सर्वप्रथमम ् आर्यभटः अकरोत ् अत्र कर्तृपदम ् किम ् अस्ति? ……………….
5. शन्
(क) ू यस्य
शन् (ख) आर्यभटः (ग) अकरोत ्

प्रश्न क्र.10 अधः प्रदत्तं नाट्यांशं पठित्वा प्रश्नानाम ् उत्तराणि लिखत –
शचि ु ः - अस्माकं दे शस्य ध्वजः त्रिवर्णः इति।
सलीमः - रुचे! अयं त्रिवर्णः कथम ्?
रुचिः - अस्मिन ् ध्वजे त्रयः वर्णाः सन्ति, अतः त्रिवर्णः। किं त्वम ् एतेषां वर्णानां नामानि जानासि?
सलीमः - अरे ! केशरवर्णः, श्वेतः, हरितः च एते त्रयः वर्णाः।
दे वेशः - अस्माकं ध्वजे एते त्रय: वर्णाः किं सच ू यन्ति?
सलीमः - शण ृ ,ु केशरवर्णः शौर्यस्य, श्वेत: सत्यस्य, हरितश्च समद् ृ धेः सच
ू काः सन्ति।

एकपदे न उत्तरत –
1. अस्माकं दे शस्य ध्वजः कीदृश: अस्ति ? …………………………. (1x2=2)
2. हरित: वर्ण: कस्य सचू क: अस्ति ?

ू वाक्येन उत्तरत –
पर्ण (1x1=1)

3. त्रिवर्णध्वजे त्रयः के के वर्णाः सन्ति ?

Page 4 of 6

………………………………………………………………………………………………………….

निर्देशानसु ारम ्‌उत्तरत – (1/2x2=1)
4. “त्वम ् एतेषां वर्णानां नामानि जानासि” अत्र क्रियापदम ् किम ् अस्ति? ………………………….
(क) त्वम ् (ख) जानासि (ग) नामानि
5. केशरवर्णः .......................सच
ू क: अस्ति ? ………………………….
(क) सत्यस्य (ख) समद् ृ धेः (ग) शौर्यस्य

प्रश्न क्र.11 विशेषणपदै ः सह विशेष्यपदानि योजयत- ½ x6=3
(बालिकानाम ् , विद्यालयम ् , बालकानाम ् , अधिकारः, अल्पवयस्का , विद्यालये )

1. सर्वेषाम ् - ..........................

2. मौलिकः ..........................

3. एषा ..........................

4. सर्वकारीयम ् ..........................

5. समीपस्ये ..........................

6. सर्वासाम ् ..........................

प्रश्न क्र.12 मञ्जष
ू ातः समानार्थकपदानि चित्वा लिखत ½ x6=3
(परस्य ,आत्मानम ् ,बाधितः ,परिवारः, सम्पन्नम ्, त्यक्त्वा )

1. स्वकीयम ् ---------

2. अवरुद्धः ---------

3. कुटुम्बकम ् --------

4. अन्यस्य -------

5. अपहाय -------

ृ धम ्
6. समद् -------

प्रश्न क्र.13 मञ्जष
ू ातः क्रियापदानि चित्वा रिक्तस्थानानि परू यत ½ x6=3
(करिष्यामि , गमिष्यति ,अनयत ्, पतिष्यति ,स्फोटयिष्यति ,त्रोटयति )

(क) काष्ठकूटः चञ्च्वा गजस्य नयने ... .... ।

(ख) मार्गे स्थितः अहमपि शब्दं ..... ..... ।

(ग) तष
ृ ार्तः गजः जलाशयं ................... |

(घ) गजः गर्ते ....... ।

(ङ) काष्ठकूटः तां मक्षिकायाः समीपं . ........... |
Page 5 of 6

ु डेन वक्ष
(च) गजः शण् ृ शाखा: .................. |

प्रश्न क्र.14 श्लोकांशान ् योजयत 1x4=4

धनधान्यंप्रयोगेषु नासद्भिःकिन्चिदचरे त

विस्मयो न हि कर्तव्यः त्यक्तलज्जःसख
ु ी भवेत ्

सत्येन धार्यते पथि
ृ वी बहु रत्ना वसन्
ु धरा

सद्भिर्विवादं मैत्रीं च विद्यायाः संग्रहे षु च

आहरे व्यवहारे च सत्येन तपते रविः

Page 6 of 6

सत्रान्त परीक्षा 2023-24

कक्षा -सप्तमी (7)

विषय- संस्कृत पर्णां
ू का:- 60 अवधि– 2.30 होराद्वयम ्

उत्तर पञ्जिका

खंड(क)

उत्तर 1- अपठित अवबोधन(10)

I. एक पदे न उत्तरत-(1×4=4)

(क) जन्तश
ु ालां (ख) जनकेन (ग)सिन्हः (घ) कद्लिफ़लम ्

II. पर्ण
ू वाक्येन उत्तरत-(2×2=4)

(क) मयरू ः उपवने शोभनं नत्ृ यति

(ख) राहुलः वक्ष
ृ े वानरं दृष्ट्वा भयभीतः अस्ति

III. भाषिक कार्यं

1. सन्ति
2. तत
ृ ीया

खंड (ख)

उत्तर 2-

1. कोई भी पांच वाक्य लिखें (1×5=5)

उत्तर 3-

1. एका
2. चत्वारः
3. तानि
4. ददन्ति

5. अपठाम ्

खंड(ग)

उत्तर 4-

1. अष्टाविन्शति
2. सप्तविन्शति
3. त्रिन्शत ्
4. एकत्रिन्शत ्

उत्तर 5-

1. का
2. केषु
3. कः
4. कदा

उत्तर 6-

1. कृ धातु
2. दृश धातु
3. भू धातु
4. स्था धातु

उत्तर 7-

1. मित्रतायाः
2. अधन
ु ा
3. दानवाः
4. लघु चेतसां
5. दखि
ु नः
6. गहि
ृ त्वा
खंड(घ)

उत्तर 8-

1. एकपदे न उत्तरत
1. आलस्यं
2. उद्दमः

0. ू वाक्येन उत्तरत
पर्ण
0. यः मित्रेन सः कलहं न करोति

0. निर्देशानस
ु ारं उत्तरत
0. क) महान
0. अस्ति

उत्तर 9-

एकपदे न उत्तरत

1. संस्कृत भाषा
2. अर्थशास्त्रं
ू वाक्येन उत्तरत
पर्ण
0. संस्कृत भाषायाः वान्ग्मयं वेदैः परु ाणेः नीतिशास्त्रैः संमध्
ृ हं अस्ति
निर्देषानश
ु ारं उत्तरत
0. भाषाणां
0. आर्यभटः

उत्तर 10-

एकपदे न उत्तरत

1. त्रिवर्णः
ृ धे:
2. समद्
ू वाक्येन उत्तरत
पर्ण
0. केशरवर्णः श्वेतवर्णः हरित्वर्णः
निर्देषानश
ु ारं उत्तरत
0. जानासि
0. शौर्यस्य

उत्तर 11-

1. बालकानां
2. अधिकाराः
3. अल्पवयस्का
4. विद्यालयं
5. विद्यालये
6. बालिकानाम ्

उत्तर 12-

1. आत्मानं

2. बाधितः
3. परिवारस्य
4. परस्य
5. त्यक्त्वा
6. संपन्नं

उत्तर 13-

1. स्फोटयिष्यति
2. करिष्यामि
3. गमिष्यति
4. पतिष्यति
5. अनयत ्
6. त्रोटयति

उत्तर 14-

1. विद्यायाः संग्रहे षु च
2. बहुरत्ना वसन्
ु धरा
3. सत्येन तपते रविः
4. नासद्भि: किञ्चिदाचरे त
5. त्यक्तलज्जः सख
ु ी भवेत ्

××××××××××××××××××

AglaSem Earn while Learn Program. Send your papers and get paid.
Contact: support@

QUESTION PAPERS
GET PREVIOUS YEAR QUESTION PAPERS FOR ALL CLASSES FOR CBSE, ISCSE, ISC AND ALL ALL
STATE BOARDS HERE AT

Andhra Pradesh Board Question Papers
BOARD
WISE Assam Board Question Papers
Bihar Board Question Papers
Chhattisgarh Board Question Papers
Goa Board Question Papers
Gujarat Board Question Papers
Haryana Board Question Papers
Himachal Pradesh Board Question Papers
J&K State Board Question Papers
Jharkhand Board Question Papers
Karnataka Board Question Papers
Kerala Board Question Papers
Madhya Pradesh Board Question Papers
Maharashtra State Board Question Papers
Manipur Board Question Papers
Meghalaya Board Question Papers
Mizoram Board Question Papers
Nagaland Board Question Papers
Orissa Board Question Papers
Punjab Board Question Papers
Rajasthan Board Question Papers
Tamil Nadu Board Question Papers
Telangana State Board Question Papers
Tripura Board Question Papers
Uttarakhand Board Question Papers
Uttar Pradesh (UP) Board Question Papers
West Bengal (WB) Board Question Papers