HBSE Class 9 Sample Paper 2024 Answers Sanskrit – Text
Read the full text of this solution below — useful to quickly search, copy and reference the content online without downloading the PDF.
📄 View text version (6 pages)
Page 1
HBSE
MODEL PAPER
2024
Practice Papers
MODEL PAPERS
Marking Scheme
ANSWER KEY
Page 2
अङ्कयोजना उत्तरसङ्केताश्च
कक्षा – नवमी
संस्कृत (2023-24)
समयः - होरात्रयम् सम्पूर्ााङ्काः - 80
अवधातव्यम् –
1. अङ्कयोजनायाां प्रदत्तानन उत्तरानि ननदे शात्मकानन सन्ति । प्रदत्तानन उत्तरानि अनिररच्यानि सन्दर्ाा नुसारम्
अन्यानन उत्तरानि र्नििुम् अर्ा न्ति ।
2. आिररकनिकल्पात्मकेषु प्रश्नेषु यद्यनि स्पष्टिया ननदे शः दत्तः अन्ति यि् केिलां प्रश्नद्वयम् अथिा प्रश्नत्रयम्
इत्यानदकम् उत्तरां दािव्यां िथानि यनद छात्रः अनिररक्त-प्रश्नानाम् उत्तरानि नलखनि िनर्ा छात्रनर्िाय ननिायः
किाव्यः । यथा िनििगद्याां शे त्रयािाां प्रश्नानाम् उत्तरलेखनम् अर्ीष्टां िरां छात्रः यनद चिु िाां प्रश्नानाम् उत्तरानि
नलखनि िनर्ा ित्र केिलां प्रथमत्रयािाां प्रश्नानाां न अनििु यानन उत्तरानि उत्तमानन सन्ति िेषाां मूल्याङ्कनां
करिीयम्।
3. यनद निद्यानथानः उत्तरलेखनसमये समुनचिानाां निर्क्तीनाां िचनानाां च प्रयोगां न कुिान्ति िनर्ा अांशिः अङ्काः
किानीयाः , न िु सम्पूिाा ङ्काः ।
4. त्रुनििूिाििान्यै व्याकरिात्मक-प्रयोगाय च अनुिाििः अङ्काः किानीयाः , न िु सम्पूिाा ङ्काः ।
5. आां नशक-दृष्ट्या समुनचिेभ्यः उत्तरे भ्यः अनि अङ्काः दे याः ।
खण्डः 'क' अपठितावबोधनम् 10 अङ्काः
1. अपठितगद्ांशाधाररत-उत्तराठर् :-
(अ) एकपदे न उत्तरत - (केवलं प्रश्नद्वयम्) 2×1=2
i. राज्यानन
ii. र्ररयािाप्रदे शः
iii. कुरुक्षेत्रे
(ब) पूर्ावाक्येन उत्तरत - (केवलं प्रश्नद्वयम्) 2×2=4
i. र्ररयािाराज्यम् अनिलघु राज्यां ििािे।
ii. कुरुक्षेत्रे मर्ार्ारिस्य युद्धम् अर्िि् ।
iii. अस्य कृषकाः िररश्रमां कुिान्ति।
(स) अस्य अनुच्छेदस्य कृते उपयुक्तं शीर्ाकं संस्कृतेन ठलखत । 1
र्ररयािाप्रदे शः , र्ररयािाराज्यम्
छात्रस्य उत्तरां दृष्ट्वा छात्रनर्िाय समुनचिः ननिा यः करिीयः ।
Page 3
(द) यथाठनदे शम् उत्तरत- ( केवलं प्रश्नत्रयम् ) 3×1=3
i. 'ब' अत्र + एि
ii. 'स' लि् लकारः
iii. 'द' लघु
iv. 'द' प्रथमा
खण्डः ‘ख’ रचनात्मक-कायाम् 10 अङ्काः
2. (क) पत्रलेखनम् 5×1=5
िरीक्षार्िनम्
निनथः 22.03.2023
नप्रय नमत्र रमेश,
सप्रेम नमिे ।
अत्र कुशलां (1) तत्रास्तु। अर्ां स्वनिद्यालयस्य (2) वाठर्ाकोत्सवं ििायानम। उत्सिस्य अिसरे
अस्माकां निद्यालयः (3) वधूररव र्ूनषि: आसीि्। नशक्षाननदे शकः कायाक्रमस्य (4) मुख्यानिनथः
आसीि्। सः कायाक्रमम् (5)अतीव प्रशांसिे।
गृर्े सिेभ्यो मम प्रिामः ।
र्ििः नमत्रम् ,
सुरेशः ।
5×1=5
(ख) ठचत्रं दृष्ट्वा ररक्तस्थानपूठताः
i. अत्र एकः बालकः मात्रा सर् आगिः ।
ii. अन्तस्मन् नचत्रे एकः वृक्षः अन्ति।
iii. राजमागे एकं कारयानम् अनि गच्छनि।
iv. कारयानां धूम्रं नक्षिनि।
v. मािा पुत्रे निह्यनि।
खण्डः ‘ग’ पठित-अवबोधनम् 24 अङ्काः
3. गद्ाशं पठित्वा ठहन्दीभार्या सप्रसङ्गसरलाथं ठलखत – 1×4=4
प्रिुिगद्याां शः िाि-2 “स्वर्ाकाकः ” इनि िािाद् उद् धृिः ।
अथवा
प्रिुिगद्याां शः िाि-8 “लौहतुला” इनि िािाद् उद् धृिः ।
कस्यानि एकस्य गद्याां शस्य नर्ां दीर्ाषया प्रसङ्गां सरलाथां च लेखनेन 1+3=4 अङ्काः प्रदे याः ।
Page 4
4. श्लोकं पठित्वा ठहन्दीभार्या सप्रसङ्गसरलाथं ठलखत – 1×4=4
प्रिुिश्लोकः िाि-5 “सूक्तक्तमौक्तक्तकम् ” इनि िािाद् उद् धृिः ।
अथवा
प्रिुिश्लोकः िाि-10 “जटायोः शौयाम्” इनि िािाद् उद् धृिः ।
कस्यानि एकस्य श्लोकस्य नर्ां दीर्ाषया प्रसङ्गां सरलाथां च लेखनेन 1+3=4 अङ्काः प्रदे याः ।
5. सूक्त्ोः भावाथालेखनम् :-
प्रदत्तसून्तक्तषु मात्रद्वयोः सू क्त्ोः र्ािाथां नर्न्दीर्ाषया लेखनेन िूिाा ः अङ्काः 2+2=4 प्रदे याः । 2×2=4
अथवा अथवा
अन्वयस्य ररक्तस्थानपूठताः :- (उत्तराठर्) 4×1=4
1) जििः
2) िुष्यन्ति
3) िक्तव्यम्
4) दररद्रिा
6. पठितगद्ांशाधाररत-उत्तराठर् :- 3×1=3
(क) प्रकृनिः समेषाां प्रानिनाां सांरक्षिाय यििे।
(ख) प्रकृनिः सिाा न् सुखसाधनैः ििायनि।
(ग) प्रमुखानन ित्त्वानन नमनलत्वा अस्माकां ियाा िरिां रचयन्ति।
(घ) प्रकृनिः सिाा न् ििा यनि।
7. पठितश्लोकाधाररत-उत्तराठर् :- 2×1=2
(क) यत्नेन िृत्तां सांरक्षेि्।
(ख) नित्तम् एनि च यानि च।
(ग) नित्ताि् क्षीिः अक्षीिो र्िनि ।
8. रे खाठङ्कतपदाठन आधृत्य कोष्ठकात् ठचत्वा प्रश्नठनमाार्ं कुरुत - (केवलं प्रश्नत्रयम्) 3×1=3
(क) कस्माि्
(ख) नकम्
(ग) कम्
(घ) कानर्ः
(ङ) कानन
Page 5
9. प्रश्नित्रे नलन्तखिश्लोकान् निर्ाय 'शेमुर्ी भाग-1' िुिकाि् सांस्कृिर्ाषया एकस्य शुद्धस्य 1x4=4
श्लोकस्य लेखने 4 अङ्काः प्रदे याः । त्रुनििूिाििान्यै अङ्काः किानीयाः ।
खण्डः 'घ' अनुप्रयुक्त-व्याकरर्म् 20 अङ्काः
10. (क) स्वरसन्ेः अथिा यि् -सन्ेः िररर्ाषाां नर्न्दीर्ाषया उदार्रिञ्च सांस्कृिर्ाषया लेखनेन 1×2=2
1+1=2 अङ्कौ प्रदे यौ।
(ख) अव्ययीर्ािसमासस्य अथिा नद्वगुसमासस्य िररर्ाषाां नर्न्दीर्ाषया उदार्रिञ्च 1×2=2
सांस्कृिर्ाषया लेखनेन 1+1=2 अङ्कौ प्रदे यौ।
(ग) किाा कारकस्य अथिा कमाकारकस्य िररर्ाषाां नर्न्दीर्ाषया उदार्रिञ्च सां स्कृिर्ाषया 1×2=2
लेखनेन 1+1=2 अङ्कौ प्रदे यौ।
11. यथाठनठदा ष्टं शब्दरूपाठर् - (केवलं प्रश्नचतुष्टयम्) 4×1=4
(क) रामेि
(ख) बालकाः
(ग) लिासु
(घ) केभ्यः
(ङ) अर्म्
(च) रामािाम्
12. यथाठनठदा ष्टं धातुरूपाठर् - (केवलं प्रश्नचतुष्टयम्) 4×1=4
(क) िि
(ख) नलखनि
(ग) गनमष्यामः
(घ) र्ििाम्
(ङ) निबनि
(च) सेिेिे
13. उठचतठवभक्तक्तप्रयोगं कुरुत। (केवलं प्रश्नचतुष्टयम्) 4×1=4
(क) रामेि
(ख) नत्रेि
(ग) िुत्राय
(घ) ग्रामां
(ङ) कोलार्लेन
Page 6
14. उपसगाान् पृथक् कृत्वा ठलखत। (केवलं प्रश्नद्वयम्) 2×1=2
(क) प्र
(ख) उि
(ग) नन
खण्डः – ‘ङ’ पािाधाररताः बहुठवकल्पीयाः प्रश्नाः 16 अङ्काः
15. प्रदत्तवैकक्तल्पकचतुर्भ्ाः उत्तरे र्भ्ः एकं शुद्धम् उत्तरं ठचत्वा ठलखत – 16×1=16
(क) (ii) सूयोदय:
(ख) (iii) सु + आगिम्
(ग) (iv) द्वन्द्द्वः
(घ) (iii) धमास्य अनधकारी
(ङ) (iii) अनायाः
(च) (ii) रोनदिुम्
(छ) (iii) िरुः
(ज) (iv) रसालम्
(झ) (iii) िोढु म्
(ञ) (i) क्त्वा
(ि) (iii) 49
(ि) (iv) नत्रांशि्
(ड) (iii) मन्तिनर्ः
(ढ) (i) अनश्वरः
(ि) (iv) िञ्च
(ि) (iii) षड् िादने