Page 1
छत्तीसगढ़ माध्यमिक
शिक्षा मण्डल
कक्षा 7 समाधान
CGBSE Book Solutions
(Hindi Medium)
Page 2
CG Board Class 7th Sanskrit Solutions
Chapter : 10
Chapter Name: (“छत्तीसगढ़राजस्य लोकभाषाः”(छत्तीसगढ़ की बोलियाँ))
PageNo.-20,Chapter-10,ChapterName-(“छत्तीसगढ़राजस्य लोकभाषाः”(छत्तीसगढ़ की
प्रश्न 1 - निम्नलिखित प्रश्नों के उत्तर स
ं स्कृत में लिखिए -
(क) छत्तीसगढ़ राजस्य स्थितिः का अस्ति?
उत्तर:- छत्तीसगढ़राजस्य उत्तरदिशि झारखण्ड प्रदे शः दक्षिण दिशि आँ ध्रप्रदे श: पूर्व दिशि उड़ीसा
प्रदे शः पश्चिम दिशायां महाराष्ट्र प्रदे शाश्च विराजन्ते।
(ख) छत्तीसगढ़स्य हृदयस्थल
ं नगरं किमस्ति?
उत्तर:- छत्तीसगढ़स्य हृदयस्थल
ं नगरं रायपुरम् अस्ति।
(ग)निम्नांकित -जिलानां द्धे लोकभाषे लिखतु -
(1) रायपु र ______ _______
(2 ) सरगु जा ______ _______
(3) बे मेतरा ______ ________
(4) सु कमा ______ ________
(5) मुं गे ली ______ ________
(6) गरियाबंद ______ ________
(7) धमतरी _____ _________
(8) रायगढ़ ______ ________
Page 3
(9) जशपु र ______ ________
(10) बिलासपु र ______ _________
(11) दुर्ग ______ _________
(12) बस्तर ____ ___________
(13) दन्ते वाड़ा _____ __________
(14) बीजापु र _____ __________
(15) नारायणपु र ____ ___________
उत्तर:-
रायपुर छत्तीसगढ़ , हल्बी
सरगुजा सरगुजिया, छत्तीसगढी
बेमेतरा सरगुजिया, हल्बी
सुकमा छत्तीसगढ़ी, भतरी
मुंगेली छत्तीसगढ़ी, बघेली
गरियाबंद छत्तीसगढ़ी, उड़िया
धमतरी छत्तीसगढ़िया, हल्बी
रायगढ़ सादरी, कुडु ख
जशपुर भोजपुरी, कुडु क
बिलासपुर छत्तीसगढ़, बघेली
दुर्ग हल्बी, गोड़ी
बस्तर भतरी, दोरली
Page 4
दंतेवाड़ा हल्बी, उड़िया
बीजापुर तेलगु, गोड़ी
नारायणपुर गोड़ी, हल्बी
PageNo.-20, Chapter-10, ChapterName- (“छत्तीसगढ़राजस्य लोकभाषाः” (छत्तीसगढ़ की
प्रश्न 2- (क) राजनांदगांवजिलान्तर्गतं कति लोकभाषाः जनः प्रयोग
ं कुर्वन्ति?
उत्तर:- राजनांदगांवजिलान्तर्गतं हल्बी, गोड़ी, छत्तीसगढ़ी, मराठी च लोकभाषाः जनाः प्रयोगं
कुर्वन्ति।
(ख) का जिला आदिवासिक्षे त्रस्य नाम्ना प्रसिद्धा?
उत्तर:- बस्तर जिला आदिवासिक्षेत्रस्य नाम्ना प्रसिद्धा।
(ग) छत्तीसगढ़प्रदे शः किमिव प्रतीयते ?
उत्तर:- छत्तीसगढ़प्रदे शः एक
ं उद्यानमिव प्रतीयते।
प्रश्न यु ग्म कीजिए -
(1) कांकेर भोजपु री, सरगु जिया, कुडु क, भतरी, छत्तीसगढ़ी, मागधी
(2) जांजगीर गोड़ी, छत्तीसगढ़
(3) महासमुं द हल्बी, छत्तीसगढ़ी, मराठी, बंगाली
(4) कोरिया छत्तीसगढ़
(5) जशपु र सादरी, कुडु क, गोड़ी, छत्तीसगढ़, उड़िया, बंगाली
(6) कवर्धा छत्तीसगढ़, मागधी
Page 5
(7) रायगढ़ छत्तीसगढ़, उड़िया
(8) कोरबा सादरी, भोजपु री, कुडु क, छत्तीसगढ़
उत्तर :-
(1) कांकेर छत्तीसगढ़ी
(2) जांजगीर गोड़ी, छत्तीसगढ़
(3) महासमुंद छत्तीसगढ़, उड़िया
(4) कोरिया भोजपुरी, सरगुजिया, कुडु क, भतरी, छत्तीसगढ़ी, मागधी
(5) जशपुर सादरी, भोजपुरी, कुडु क, छत्तीसगढ़
(6) कवर्धा गोड़ी, छत्तीसगढ़
(7) रायगढ़ सादरी, कुडु क, गोड़ी, छत्तीसगढ़, उड़िया, बंगाली
(8) कोरबा छत्तीसगढ़, मंगधी
PageNo.-20,Chapter-10,ChapterName-(“छत्तीसगढ़राजस्य लोकभाषाः”(छत्तीसगढ़ की
प्रश्न 4 -निम्नाधातु का लट् एवं लोट् लकार में प्रयोग कीजिए -
(क) “कृ” (ख) “अस्”
उत्तर :- “कृ” = करना ,वर्तमान काल (लट्)
पु रुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथमपुरुष करोति कुरुतः कुर्वन्ति
Page 6
माध्यमपुरुष करोषि कुरुथ: कुरुथ
उत्तमपुरुष करोमि कुर्वः कुर्मः
लोट्लकार
पु रुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम पुरुष करोतु कुरुताम् कुर्वन्तु
मध्यम पुरुष कुरु कुरुतम् कुरुत
उत्तम पुरुष करवाणि करवावः करवामः
“अस” = होना वर्तमान काल (लट् लकार)
पु रुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथमपुरुष अस्ति स्तः सन्ति
मध्यमपुरुष असि स्थः स्थ
उत्तमपुरुष अस्मि स्वः स्मः
आज्ञार्थ (लोट्)
पु रुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम पुरुष अस्तु स्ताम् सन्तु
मध्यम पुरुष एधि स्तम् स्त
उत्तम पुरुष अज्ञानि असावः असाम
Page 7
PageNo.-20,Chapter-10,ChapterName-(“छत्तीसगढ़राजस्य लोकभाषाः”(छत्तीसगढ़ की
प्रश्न 5 -स
ं स्कृत में अनु वाद कीजिए -
(क) यह लोकभाषा है।
उत्तर:- एषा लोकभाषा।
(ख) छत्तीसगढ़ प्रदे श में छत्तीसगढ़ भाषा प्रसिद्ध है।
उत्तर:- छत्तीसगढ़प्रदे शे छत्तीसगढ़ी भाषा प्रसिद्ध: अस्ति।
(ग) बस्तर जिला आदिवासी बाहुल्य क्षे त्र है।
उत्तर:- बस्तर जिला आदिवासी बाहुल्य क्षेत्र: अस्ति।
(घ) सरगु जा जिला में सरगु जिया बोली प्रसिद्ध है।
उत्तर:- सरगुजा जिले सरगुजिया लोकभाषा प्रसिद्ध: अस्ति।