CG Board Class 7 Solutions for Sanskrit Chapter 13 सत्सङ्गतिः
Get here CG Board Class 7 Solutions for Sanskrit Chapter 13 सत्सङ्गतिः. All Exercise Question and Answers from Book are given here. CG Board Class 7 Solutions for Sanskrit Chapter 13 सत्सङ्गतिः have been published here at aglasem to help students. If you study in class 7 in CGBSE, then you must be studying Chapter 13 सत्सङ्गतिः in Sanskrit subject. After reading the Chapter, you can use these CGBSE solutions to solve the exercise questions.
More Detail
Latest News
Finished viewing? Save it for later —
Download CG Board Class 7 Solutions for Sanskrit Chapter 13 सत्सङ्गतिः (PDF · 7 pages)Downloaded 34 times
About CG Board Class 7 Solutions for Sanskrit Chapter 13 सत्सङ्गतिः
CG Board Class 7 Solutions for Sanskrit Chapter 13 सत्सङ्गतिः is available here for free download. Published by Chhattisgarh Board for Class 7, this solution can be viewed online or downloaded as a PDF (7 pages). Candidates preparing for Class 7 can use CG Board Class 7 Solutions for Sanskrit Chapter 13 सत्सङ्गतिः to understand the exam pattern, the type of questions asked, and the overall difficulty level.
Frequently Asked Questions
How can I download CG Board Class 7 Solutions for Sanskrit Chapter 13 सत्सङ्गतिः?
Open this page and click the Download button to save CG Board Class 7 Solutions for Sanskrit Chapter 13 सत्सङ्गतिः as a PDF. It is completely free on AglaSem Docs.
Is CG Board Class 7 Solutions for Sanskrit Chapter 13 सत्सङ्गतिः free to download?
Yes. CG Board Class 7 Solutions for Sanskrit Chapter 13 सत्सङ्गतिः can be viewed online and downloaded as a PDF free of cost on AglaSem Docs.
How many pages does CG Board Class 7 Solutions for Sanskrit Chapter 13 सत्सङ्गतिः have?
CG Board Class 7 Solutions for Sanskrit Chapter 13 सत्सङ्गतिः contains 7 pages, which you can read online or download together as a single PDF.
Where can I find more Class 7 study material?
You can find more Class 7 question papers, sample papers, syllabus, and answer keys on AglaSem Docs.
CG Board Class 7 Solutions for Sanskrit Chapter 13 सत्सङ्गतिः – Text
Read the full text of this solution below — useful to quickly search, copy and reference the content online without downloading the PDF.
📄 View text version (7 pages)
Page 1
छत्तीसगढ़ माध्यमिक
शिक्षा मण्डल
कक्षा 7 समाधान
CGBSE Book Solutions
(Hindi Medium)
शिक्षा मण्डल
कक्षा 7 समाधान
CGBSE Book Solutions
(Hindi Medium)
Page 2
CG Board Class 7th Sanskrit Solutions
Chapter : 13
Chapter Name: (सत्सङ्गतिः)
प्रश्न 1 - निम्नलिखित प्रश्नों के उत्तर दीजिए -
(क) मानवे कस्य प्रभावः भवति?
उत्तर:- मानवे संसर्गस्य प्रभावः भवति।
(ख) सत्सङ्गे न मनु ष्यः कीदृशः भवति?
उत्तर:- सत्सङ्गेन मनुष्य:सज्जन : भवति।
(ग) दुर्जनानां सङ्गे न किं भवति?
उत्तर:- दुर्जनानां सङ्गेन मनुष्य दुर्जनः भवति।
(घ) उन्नत्याः सोपानं किम् अस्ति?
उत्तर:- उन्नत्याः सोपानं सत्सङ्ग: अस्ति।
(ड) शास्त्रस्य कः निर्देशः अस्ति?
उत्तर:- शास्त्रस्य तु अयं निर्देशः अस्ति यत् विद्याल
ं कृतः अपि दुर्जनः परिहर्तव्यः।
(च) सत्सङ्गतिः किं करोति?
उत्तर:- सत्सङ्गतिः मनुष्येषु बहवः गुणाः उद्भवन्ति।
(छ) सतां सङ्गतिः कीदृशी भवति?
उत्तर:- सतां सङ्गतिः श्रेयस्करा भवति।
Chapter : 13
Chapter Name: (सत्सङ्गतिः)
प्रश्न 1 - निम्नलिखित प्रश्नों के उत्तर दीजिए -
(क) मानवे कस्य प्रभावः भवति?
उत्तर:- मानवे संसर्गस्य प्रभावः भवति।
(ख) सत्सङ्गे न मनु ष्यः कीदृशः भवति?
उत्तर:- सत्सङ्गेन मनुष्य:सज्जन : भवति।
(ग) दुर्जनानां सङ्गे न किं भवति?
उत्तर:- दुर्जनानां सङ्गेन मनुष्य दुर्जनः भवति।
(घ) उन्नत्याः सोपानं किम् अस्ति?
उत्तर:- उन्नत्याः सोपानं सत्सङ्ग: अस्ति।
(ड) शास्त्रस्य कः निर्देशः अस्ति?
उत्तर:- शास्त्रस्य तु अयं निर्देशः अस्ति यत् विद्याल
ं कृतः अपि दुर्जनः परिहर्तव्यः।
(च) सत्सङ्गतिः किं करोति?
उत्तर:- सत्सङ्गतिः मनुष्येषु बहवः गुणाः उद्भवन्ति।
(छ) सतां सङ्गतिः कीदृशी भवति?
उत्तर:- सतां सङ्गतिः श्रेयस्करा भवति।
Page 3
प्रश्न 2 - निम्नलिखित पदों में विभक्ति,वचन एवं लिङ्ग बताये -
(क) सताम् (ख) स
ं सारे (ग) दुर्जनैः (घ) नीतिकाराः (ड़) विवे कवान् (च) आत्मनः (छ) अस्मिन्
नीडे (ज) सन्ताश्रमे
पद विभक्ति वचन लिंग
सताम् द्वितीया एकवचन पुल्लिंग
संसारे सप्तमी एकवचन नपुंसकलिंग
दुर्जनैः तृतीया बहुवचन पुल्लिंग
नीतिकाराः प्रथमा बहुवचन पुल्लिंग
विवेकवान् द्वितीया बहुवचन पुल्लिंग
आत्मन्: पंचमी /षष्ठी एकवचन नपुंसकलिंग
आस्मन् नीडे सप्तमी एकवचन नपुंसकलिंग
सन्ताश्रमे सप्तमी एकवचन नपुंसकलिंग
प्रश्न 3- निम्नलिखित पदों का विग्रह करें और समास का नाम बताये -
(क) सत्सङ्गतिः (ख) गु णदोषौ (ग) मानवजीवने (घ) सत्पु रुषाणाम्
पद विग्रह समास का नाम
सत्सङ्गतिः सतांसङ्गतिः तत्पुरुष समास
गुणदोषौ गुणश्चदोषश्च द्वन्द समास
(क) सताम् (ख) स
ं सारे (ग) दुर्जनैः (घ) नीतिकाराः (ड़) विवे कवान् (च) आत्मनः (छ) अस्मिन्
नीडे (ज) सन्ताश्रमे
पद विभक्ति वचन लिंग
सताम् द्वितीया एकवचन पुल्लिंग
संसारे सप्तमी एकवचन नपुंसकलिंग
दुर्जनैः तृतीया बहुवचन पुल्लिंग
नीतिकाराः प्रथमा बहुवचन पुल्लिंग
विवेकवान् द्वितीया बहुवचन पुल्लिंग
आत्मन्: पंचमी /षष्ठी एकवचन नपुंसकलिंग
आस्मन् नीडे सप्तमी एकवचन नपुंसकलिंग
सन्ताश्रमे सप्तमी एकवचन नपुंसकलिंग
प्रश्न 3- निम्नलिखित पदों का विग्रह करें और समास का नाम बताये -
(क) सत्सङ्गतिः (ख) गु णदोषौ (ग) मानवजीवने (घ) सत्पु रुषाणाम्
पद विग्रह समास का नाम
सत्सङ्गतिः सतांसङ्गतिः तत्पुरुष समास
गुणदोषौ गुणश्चदोषश्च द्वन्द समास
Page 4
मानवजीवने मानवस्यजीवने तत्पुरुष समास
सत्पुरुषाणाम् सप्त पुरुषाणाम् द्धिगु समास
समाहारः
प्रश्न 4- रिक्त स्थान की पू र्ति कीजिए -
(क) सतां सङ्गतिः ______ कथ्यते ।
उत्तर:- सत्सङ्गतिः
(ख) सत्सङ्गे न मनु ष्येषु _____ आयान्ति।
उत्तर:- गुणाः
(ग) मानवजीवने सत्सङ्ग ____ अस्ति।
उत्तर:- उन्नतेः सोपानं
(घ) विद्यालड्कृतः अपि _____ परिहर्तव्यः।
उत्तर:- दुर्जनः
(ड़) सता सङ्गतिः _____ भवति।
उत्तर:- नरः सज्जनः
प्रश्न 5- स
ं स्कृत में अनु वाद कीजिए -
(क) स
ं सार में सज्जन भी है।
उत्तर:- संसारे सज्जनाः अपि सन्ति।
(ख) मनु ष्य पर स
ं सर्ग का प्रभाव पड़ता है।
सत्पुरुषाणाम् सप्त पुरुषाणाम् द्धिगु समास
समाहारः
प्रश्न 4- रिक्त स्थान की पू र्ति कीजिए -
(क) सतां सङ्गतिः ______ कथ्यते ।
उत्तर:- सत्सङ्गतिः
(ख) सत्सङ्गे न मनु ष्येषु _____ आयान्ति।
उत्तर:- गुणाः
(ग) मानवजीवने सत्सङ्ग ____ अस्ति।
उत्तर:- उन्नतेः सोपानं
(घ) विद्यालड्कृतः अपि _____ परिहर्तव्यः।
उत्तर:- दुर्जनः
(ड़) सता सङ्गतिः _____ भवति।
उत्तर:- नरः सज्जनः
प्रश्न 5- स
ं स्कृत में अनु वाद कीजिए -
(क) स
ं सार में सज्जन भी है।
उत्तर:- संसारे सज्जनाः अपि सन्ति।
(ख) मनु ष्य पर स
ं सर्ग का प्रभाव पड़ता है।
Page 5
उत्तर:- मानवे संसर्गस्य प्रभावः भवति।
(ग) वर्तमान यु ग में सज्जनो का अभाव दिखाई दे ता है।
उत्तर:- वर्तमान युगे सज्जनानां अभावः दृष्टिगोचरः भवति।
(घ) सत्सङ्ग से मनु ष्य की उन्नति होती है।
उत्तर:- सत्सङ्गेन मनुष्यस्य उन्नति: भवति।
(ड) सतसङ्गति श्रे यष्कर होती है।
उत्तर:- सत्सङ्गति श्रेयस्करा भवति।
प्रश्न 6- स
ं धि विच्छे द करते हुए स
ं धि का नाम एवं नियम बताईये -
यद्यपि, मनु ष्योपरि, विद्यालडकृताः, भवतीति
उत्तर :-
यद्यपि यदि +अपि (ई +अ =य) यण् स्वर संधि
मनुष्योपरि मनुष्य +उपरि (अ +उ =ओ ) गुण स्वर संधि
विद्यालङ्कृतः विद्या +अङ्कृतः(आ +अ =आ) दीर्घ स्वर संधि
भवतीवि भवति +इति (इ +इ =ई ) दीर्घ स्वर संधि
Page No.-28 ,Chapter-13 ,Chapter Name- (सत्सङ्गतिः)
प्रश्न 7 - हिंदी में व्याख्या करें -
(क) सतां सङ्गतिः सत्सङ्गतिः कथ्यते ।
उत्तर:- सज्जनों की संगति को सत्स
ं गति कहते है।
(ख) सत्सङ्गतिः कथय किं न करोति पुं साम्।
(ग) वर्तमान यु ग में सज्जनो का अभाव दिखाई दे ता है।
उत्तर:- वर्तमान युगे सज्जनानां अभावः दृष्टिगोचरः भवति।
(घ) सत्सङ्ग से मनु ष्य की उन्नति होती है।
उत्तर:- सत्सङ्गेन मनुष्यस्य उन्नति: भवति।
(ड) सतसङ्गति श्रे यष्कर होती है।
उत्तर:- सत्सङ्गति श्रेयस्करा भवति।
प्रश्न 6- स
ं धि विच्छे द करते हुए स
ं धि का नाम एवं नियम बताईये -
यद्यपि, मनु ष्योपरि, विद्यालडकृताः, भवतीति
उत्तर :-
यद्यपि यदि +अपि (ई +अ =य) यण् स्वर संधि
मनुष्योपरि मनुष्य +उपरि (अ +उ =ओ ) गुण स्वर संधि
विद्यालङ्कृतः विद्या +अङ्कृतः(आ +अ =आ) दीर्घ स्वर संधि
भवतीवि भवति +इति (इ +इ =ई ) दीर्घ स्वर संधि
Page No.-28 ,Chapter-13 ,Chapter Name- (सत्सङ्गतिः)
प्रश्न 7 - हिंदी में व्याख्या करें -
(क) सतां सङ्गतिः सत्सङ्गतिः कथ्यते ।
उत्तर:- सज्जनों की संगति को सत्स
ं गति कहते है।
(ख) सत्सङ्गतिः कथय किं न करोति पुं साम्।
Page 6
उत्तर:- कहो सत्स
ं गति कौन सा हित नहीं करती।
(कहो सत्स
ं गति मनुष्य के लिए क्या नहीं करती )
(ग) दिक्षु तनोति कीर्तिम्।
उत्तर:- कीर्ति सभी दिशाओं में फैलती है।
(घ) सत्सङ्गतिः श्रे यस्करा भवतीति।
उत्तर:- सत्स
ं गति श्रेयस्कर है।
प्रश्न 8 - (क) सत्सड़्गति पर स
ं स्कृत में पाँच वाक्य बनाइये ।
उत्तर:- सत्सड़्गति :-
(1) सतां सङ्गतिः सत्सङ्गतिः कथ्यते।
(2)यदि सज्जै: सह सङ्गतिः भवति तर्हिनरः सज्जनः भवति।
(3)सत्सङ्गेन मनुष्य
ं विवेकवान् श्रद्धावान ,शीलवान च भवति।
(4)सतसङ्गेन मनुष्येणु बहवः गुणाः उद्भवन्ति।
(5)अतः सतां सङ्गति: श्रेयस्करा भवतीति।
Page No.- 28, Chapter-13, Chapter Name- (सत्सङ्गतिः)
(ख) सत्सड़्गति के दो पद्य कण्ठस्थ कीजिए।
उत्तर :-
(1) “दुर्जनः परिहर्तव्यः विद्यालड़् कृतोङ्पि सन्।”
मणिना भूषित: सर्प:किमसौ न भयंकरः।
(2) जाड्य
ं धियो हरति सि चति वाचि सत्य
ं
मानोन्नतिं. दिशिति पापमयाकरोति।
चेत: प्रसादयति दिक्षु तनोति कीर्तिं।
सत्सड्गतिः कथय किं न करोति पुसाम्।।
ं गति कौन सा हित नहीं करती।
(कहो सत्स
ं गति मनुष्य के लिए क्या नहीं करती )
(ग) दिक्षु तनोति कीर्तिम्।
उत्तर:- कीर्ति सभी दिशाओं में फैलती है।
(घ) सत्सङ्गतिः श्रे यस्करा भवतीति।
उत्तर:- सत्स
ं गति श्रेयस्कर है।
प्रश्न 8 - (क) सत्सड़्गति पर स
ं स्कृत में पाँच वाक्य बनाइये ।
उत्तर:- सत्सड़्गति :-
(1) सतां सङ्गतिः सत्सङ्गतिः कथ्यते।
(2)यदि सज्जै: सह सङ्गतिः भवति तर्हिनरः सज्जनः भवति।
(3)सत्सङ्गेन मनुष्य
ं विवेकवान् श्रद्धावान ,शीलवान च भवति।
(4)सतसङ्गेन मनुष्येणु बहवः गुणाः उद्भवन्ति।
(5)अतः सतां सङ्गति: श्रेयस्करा भवतीति।
Page No.- 28, Chapter-13, Chapter Name- (सत्सङ्गतिः)
(ख) सत्सड़्गति के दो पद्य कण्ठस्थ कीजिए।
उत्तर :-
(1) “दुर्जनः परिहर्तव्यः विद्यालड़् कृतोङ्पि सन्।”
मणिना भूषित: सर्प:किमसौ न भयंकरः।
(2) जाड्य
ं धियो हरति सि चति वाचि सत्य
ं
मानोन्नतिं. दिशिति पापमयाकरोति।
चेत: प्रसादयति दिक्षु तनोति कीर्तिं।
सत्सड्गतिः कथय किं न करोति पुसाम्।।
Page 7
(विद्यार्थीगण कष्ठस्थ करें )
Document Details
| Board / Org | Chhattisgarh Board |
| Exam | Class 7 |
| Type | Solution |
| Pages | 7 |
| Updated | 24 Sep 2026 |