CBSE Class 12 Marking Scheme 2022 for Marathi Term 2

थम स नमुना उ र-प का तथा गुणदान योजना : 2021- 22
[Marking scheme & Model Answers : 2021- 22]
इय ा : बारावी [ STD. XII] : मराठ (109) [ Marathi ]
एकूण गुण : 40

वभाग : अ [आकलन]
१) पुढ ल प र छे द ल पूवक वाचा आ ण याधारे वचारले या ांची उ रे िलहा.
:
1] मलालाला संपव याचा य का झाला? स व तर िलहा. (3)
]मलाला मलाला पंधरा वष य वात खो यातील मुलगी ...
] तेथे तािलबानी क टर इ लामी वातावरण ... मुलींचे िश ण ह क पना धमबा ..
] पण मलाला मुलीं या िश णासाठ य शील ... बीबीसी उद ू सरणासाठ लॉग लेखन ..
] अितरे यांनी ितला समजावले, धमकावले .. पण िनरथक .. हणून ..
2) संयु रा सभेम ये मलालाने कोणते वचार य केले ? (2)
] मलाला या मुलीं या िश ण वषयक कामामुळे अितरे यांचा जीवघेणा ह ला .. पण जगाने ित या
कामाची दखल ...
] संयु रा सभेत – अितरे यां या वरोधी आ मक बोल याऐवजी ‘ह यामुळे घाब न
उ े यापासून दरू जा याऐवजी अगितकता, भीती, दब
ु लता संपली... श व धैय आले .. – असा
श दांत आप या कामाब लचा व ास व िन ा य ...
3) शांततेसाठ चे नोबल पा रतो षक िमळ यामागे ितचे कोणते वचार कारणीभूत आहे त ? (2)
] अितरे यांचा जीवघेणा ह ला .. पण तर ह आप या कामाब ल िन ा आ ण
] या अितरे यांवर उलट ह ला न कर याची भावना बोलून ितचे मापूण व सौहादाचे वचार ...
 आव यक ते सव मु े , वतःची भाषा, शु लेखन यानुसार येक उ रासाठ गुणदान.

वभाग : ब [लेखन]

2) पुढ लपैक एका वषयावर अंदाजे 80/100 श दांत आपले मत कंवा वचार मांडा (5)
1] खेळांचे मह व
लहानपणापासून खेळ .. मैदानी व घरातील खेळ .. शार रक व मानिसक बळ वाढवतात .. यो य
मागदशक, य आ ण मेहनत ज र चे .. यातून खेळ हे सु ा एक यावसाियक े ... इ.
2] समाज घडव यात युवकांची जबाबदार
आजचा युवक उ ाचा नाग रक ... िश ण आव यकच, तो सुजाण असणे आव यक ... मौजमजा
ज र पण म हतीचा ोत वाप न सवागीण मा हती िमळवणे .. आपले घर, गाव, समाज, व
दे शा ती आदर जबाबदार ची जाणीव... उणीवा ओळखून दरू कर याचे माग शोधणे.. वैय कच नाह
समाज – दे शा या वकासासाठ काम .... इ. मु े .

3] उ हा यातील मौजमजा
उ हा या या सु ट चे आकषण लहानपणापासून .. ‘मामाचे गाव’, पोहणे, खेळ, आंबा – आमरस इ. ...
आज नवे प ..... व वध कारचे खेळ, कौश ये, मा हती- ान या संबंधीची व वध िश बरे .. शाळा –
महा व ालयापे ा वेगळे वातावरण .. नवे सवंगड .. आवड चे नवे िशकायला िमळा याचा आनंद ... इ.
4] नोकर क यवसाय ?
दो ह े ाम ये फायदे – तसेच तोटे ह ... ते कोणते ? प र थती, वतःची आवड, कुवत वा मता
इ याद नुसार े िनवडले जाऊ शकते. ..... इ.
 यो य ारं भ व समारोप – 1 गुण
 आव यक ते सव मु े – 2 गुण
 यो य भाषा शैली व भाषा स दय – 1 गुण
 आ ण शु लेखन - 1 गुण

3) पुढ लपैक एका बातमी आधारे एक वृ लेख िलहा. ( अंदाजे 50/60 श दांत) (5)
‘टो कयो ऑिलं पकम ये नीरज चो ा याने भालाफेक याम ये सुवणपदक िमळवले.’ –
या बातमी या अनुषंगाने असलेले तपशील [ उदा. वष 2020 ओिलं पक पधा ... भालाफेक
डा कारात सुवणपदक .. कौतुक ..इ.] खे ळाकडे कसे आकषण, ेरणा .. य .. खास शैली,सवयी ...
इ. मु े ,
अथवा
‘खानावळ चालवून मुलाला केले ज हािधकार ’
या बातमी या अनुषंगाने असलेले तपशील [ उदा. बातमीतील य कोण, कोठे , आई व डलांची
प र थती, िश णा वषयीची यांची सजगता ... इ.] ेरणा .. संघष .... इ. मु े
 यो य ारं भ व समारोप – 1 गुण
 आव यक ते सव मु े – 2 गुण
 यो य भाषा शैली व भाषा स दय – 1 गुण
 आ ण शु लेखन - 1 गुण

वभाग : क [ग –प पाठ]

4 अ) पुढ लपैक कोण याह दोन ांची उ रे िलहा. ( येक सुमारे 35/40 श दांत) (4)
1)‘रे शीमबंध’ एक लिलत लेख .. लेखक यू.म.पठाण....
]बागेतील झाडे -वेली, पाखरे , घरातील लहानमोठ माणसे, सारे साखरझोपेत ..
] अशावेळ ती हलकेच, हळु वार पावलांनी, अलगदपणे ..
2] पहे लवान परशाचा ‘बकरा’ झाला तो -
लेखक वसंत सबनीस यांचा लिलत वनोद लेख ‘दं तकथा’ ...
]परशा एक पहे लवान .. बळाची घमड .. वतःला िसंह हणवून .. दात घासायचाह कंटाळा ..
] पण एकदा दातदख
ु ीने बेजार .. यामुळे याचा बकरा ...

3] लेखक यू.म.पठाण यांनी सांिगतलेली घाणेर आ ण चा या या फुलांची वैिश ये -
रे शीमबंध’ एक लिलत लेख .. लेखक यू.म.पठाण. ]... बागेतील फुलांशी जवळचे नाते...
] घाणेर .. लहानसा आकार .. करिमजी, पवळसर, िनळसर असे रं ग.
] चाफा ..र चंदनी रं ग, मंदमंद गंध .. पण िनिशगंधा या सुवासाची सर नाह .
4] आप या दे हातील अवयव आ ण दात यातील लेखकाने सांिगतलेले फरक -
लेखक वसंत सबनीस यांचा लिलत वनोद लेख ‘दं तकथा’ ...
] दे हाचे अ य अवयव ज मापासून ... दात सहा /सात मह यानंतर ....
] दात ास द यािशवाय नाह .... बोट / नाक तुटले तर पु हा नाह , पण दात पु हा ..
 या माणे पाठचा संदभ व उ राचा यो य समारोप –
आव यक ते सव मु े , यो य वतःची भाषा, शु लेखन .. या आधारे येक 2 पैक गुण

आ) पुढ लपैक कोण याह एका ाचे उ र सुमारे 70/75 श दांत िलहा. [3]
1) पहाटे यावेळ बागेत गे यावर लेखकाला फुलांसंदभात आलेले अनुभव -
रे शीमबंध’ एक लिलत लेख .. लेखक यू.म.पठाण.... उ ररा – सकाळ या समयाचे चैत यमय वणन
..... या वेळ बागेत फेरफटका मारताना दसते / जाणवते ...
]पहाटे या करणात मोगरा हाहतो .... सायली या पानांतन
ू हरवाई वाहते ..
] गुलमोहर वागतासाठ केशर सडा ...जा ांडाची िनळ -जांभळ फुले र चंदनी फुलांशी ग पा ..
] चा याचा मंद वास पण िनिशगंधा या सुवासाची सर नाह ... असे अनुभव ....
2) दातदख
ु ीमुळे लेखकाचे आ या मक त विचंतन -
लेखक वसंत सबनीस यांचा लिलत वनोद लेख ‘दं तकथा’ ... दातदख
ु ीची के वलवाणी अव था नम वनोद
शैलीत ....
] भारतीय आ या मक वचार .. ‘ एक स य, संसार माया , असार ..िम या .. इ.
] दात दख
ु तो ते हा ल यावर एका .. जग िम या ह जाणीव .. दस
ु या कामात ल नाह ..
सारा संसार असार ..
]खा या प या या इ छा-वासना न .. शगदाणे दगडा माणे बेचव .. बायको- मुल-ं केवळ भास ..
] ठणका ांड दशन करवतो .. सारे ांड िम या, एक दातच स य असे वाटते..
अशा कारे ....
3) ) ‘रे शीमबंध’ या शीषकाची समपकता -
रे शीमबंध’ एक लिलत लेख .. लेखक यू.म.पठाण.... उ ररा – सकाळ या समयाचे चैत यमय वणन
..... या वेळ बागेत फेरफटका मारताना दसते / जाणवते ...
]पहाटे पानांपानांतन
ू वाहणार हरवाई .. मंद सुवास .. पाखरं, झाडे वेलीं यां या ग पागो ी .. यांचे
आपसातील बंध ..
] यांचा तहानलेला जीव शांत केला क जणू सवा सोडू न .. हसर फुले .. सुगंधाची पखरण .. याचा
मोह .. जुनं नातं अस याचं जाणवतं ..
] तुकोबा या ‘वृ व ली आ हा सोयर ’चा मनाला अथ समजतो / जाणवतो .. एक आ दम बंध ..
युगायुगाचं नातं .. जणू न तुटणारे रे शीमबंध .
 या माणे पाठचा संदभ व उ राचा यो य समारोप
आव यक ते सव मु े , यो य वतःची भाषा, शु लेखन .. या आधारे येक 3 पैक गुण

5 अ) कोण याह एका ाचे सुमारे 35/40 श दांत उ र िलहा. [2]
1) कविय ी हरा बनसोडे यांनी केलेले पूव या ीचे वणन -
‘आरशातील ी’ या क वतेत ी या थ यंतराचे वणन ...
] पूव ची ी .. चैत यमय बालपण .. अंगणातील द या माणे सव आनंदाचे तेज पसरवणार ..
] डो यांत व ने .. व नपंख लेऊन आभाळात या झु यावर ... डो यासमोर काह येय ..
अशा कारे चैत यमयी .
2) काम ोध वंचू चावला, तम घाम अंगासी आला या ओळ ंचा सरळ अथ -
संत एकनाथां या ‘ वंचू चावला’ या भा डातील या ओळ .
]काम हणजे अिनबध इ छा .. या पूण नाह तर संताप ोध वाढतो..
]काम ोध वकारांना इं गळ ची / वंचवाची उपमा .. वंचवाचे वष पसरावे तसे काम वकाराने तम गुण
वाढतो... ोध वाढतो.
3) आरशातील ीने अिधकारवाणीने सांिगतले -
‘आरशातील ी’ या क वतेत हरा बनसोडे यांनी ी या थ यंतराचे वणन ... आरशातील ी हणजे
ितचेच पूव प. आज ती परं परामा य ी वा या ओ याखाली दबलेली ..
] आरशातील ी सांगते .. ‘ आज या थतीब ल शोक नको, ओझे फेकून दे ,
] मन मोकळे जग, वतः या आनंदाचा शोध घे.
 या माणे क वतेचा संदभ व उ राचा यो य समारोप
आव यक ते सव मु े , यो य वतःची भाषा, शु लेखन .. या आधारे येक 2 पैक गुण

आ) पुढ लपैक एका ाचे उ र सुमारे 70/75 श दांत िलहा. [3]
1)भा ड हणजे काय ते सांगून ‘ वंचू चावला’ या भा डाचा भावाथ -
]‘भा ड’ मराठ सा ह यातील वशेष .. एक आ या मक पक ..सवसामा यांना नीती िशकव यासाठ
याचा उपयोग.. एकनाथांचे ‘ वंचू चावला’ हे ना यपूण ..
]यातील वंचू हे काम ोध वकाराचे तीक .. वंचवा या वषामुळे अस वेदना ...तसे या वकारामुळे
जीवन .. बेताल, अ वचार वागणे ...
] यावर उपाय .. स वगुणांचा आ य ... स ण
ु ांचा वकास .. आयु यात समाधान .. सुख.
2) संदभासह अथ प करा. –
‘आरशातील ीने मला वचारले, ‘तूच ना ग ती !’
माझेच प यालेली, तर ह मी नसलेली,
कती बदललीस ग तू अंतबा .... !
‘आरशातील ी’ या क वतेत हरा बनसोडे यांनी ी या थ यंतराचे वणन ...
]आरशातील ‘ती’ ... ितचेच पूव प .. ते प ितला ित यातील बदल जाणवून दे ते ... आरशात
पाहताना गतकाळा या आठवणी ... पूव चे आपले व नील, येयवेडे प ..
]आज मा संसारातील जबाबदा या .. पारं पा रक ी वाचे ओझे यात आपले वतःचे आनंद
वसरली... थत झाली ..
] जणू ती आरशातील पूव ची ती आज या पाला वचारते .. प तेच पण आ ा अंतबा बदलली
आहे स .
अशा रतीने ‘ित या’ थ यंतराचे वणन या ओळ तून ...
3) पुढ ल ओळ ंतन
ू संत एकनाथ यांना काय सांगायचे आहे ते प करा.

ा वंचवाला उतारा | तमोगुण मागे सारा |
स वगुण लावा अंगारा | वंचू इं गळ उतरे झरझरा ||
‘भा ड’ मराठ सा ह यातील वशेष .. एक आ या मक पक .. सवसामा यांना नीती िशकव यासाठ
याचा उपयोग..
]एकनाथांचे ‘ वंचू चावला’ हे ना यपूण .. इं गळ कंवा वंचू हे काम- ोध या वकारांचे ितक ..
] या इं गळ चे वष िभनते .. तमोगुण वाढतात ..
] ते दरू करायचे तर मां काकडू न उतारा घे याची गरज नाह .. ‘उतारा’साठ स व गुण पी अंगारा
... याने स ण
ु वाढ स .... वष उतरते...
 या माणे क वतेचा संदभ व उ राचा यो य समारोप
आव यक ते सव मु े , यो य वतःची भाषा, शु लेखन .. या आधारे येक 3 पैक गुण

6) अहवालाचे व प थोड यात -. (3)
अहवाल एक लेखन कार. ... लािल यपूण लेखन कार नाह .. पण उपयोगी व आव यक ..
] सभा, काय माची प रपूण न द .. ा त वक, म य, शेवट,भाषा ह मु य अंगे .. यात दनांक, वेळ,
सहभागी , मांडलेले वचार, ितसाद इ. सा ंत तपिशलासह न द
] अहवाल सभा, समारंभ या जोड ला वा षक, सहामाह असे काल िनदशक, िशवाय चौकशी, गती,
आिथक, आढावा .. असे अनेक वध कारचे ह ...
] लेखनात,व तुिन पणे, प ता, व सनीयता ह मह वाची वैिश ये...
कंवा
अहवाल लेखनाची आव यकता --
]अहवाल उपयोगी व आव यक असा लेखन कार ... संपूण तपिशलासह व तुिन िन प पाती न द ..
]यामुळे एक ऐितहािसक द ताऐवज .. मा हती िमळव यासाठ सहज सुलभता ..
] सं था – सभे या भ व यकालीन िनयोजनासाठ उपयोगी..
या सव कारणांसाठ ..
 या माणे यो य ारं भ व यो य समारोप – 1 गुण
 आव यक ते सव मु े , यो य वतःची भाषा, आ ण शु लेखन – 2 गुण
या आधारे येक 3 पैक गुण

वभाग ड : याकरण
7) सूचनां माणे उ रे िलहा
1) अधोरे खत श दाऐवजी यो य समानाथ वाप न वा ये पु हा - (2)
अ] नरसोपंताने भ पूण प / का य रचले.
ब] मंजुळाचे कौतुक पाहून रयाला खूप म सर वाटला.
 यो य समानाथ आ ण यो य बदलासह वा य पु हा िलहणे. – येक 1 गुण.

2) वा यांत कंसात दले या वा चारांपैक यो य या वा चाराचा वापर क न वा य पु हा (2)
[ चार मुं या चीत होणे, न ा उतरणे, शंख करणे, मन समेवर येणे.]
अ] पं डत महोदयांना आप या बु म ेचा खूप गव होता,पण या नवत णांने यांचा न ा उतरवला.
ब] िशवाजी राजा या शे-स वाशे माव यां या परा मापुढे मुघलांची बला य सेनाह चार मुं या चीत

झाली.
 यो य वा चाराची िनवड आ ण यो य बदलासह वा य पु हा िलहणे. – 1 गुण येक
3) योग ओळखा - शेतक यांनी फुलांची रोपे लावली. - भावे योग
(2)
कंवा
कतर योग - मी यांचा तहानलेला जीव शांत करतो.
4) कमणी योग - मी खडक हलकेच उघडली. (2)
कंवा
सैिनक श ल
ू ा रोखतात. ( भावे योग करा.)
भावे योग – सैिनकांनी श ल
ू ा रोखले. / सैिनकांकडू न श ल
ू ा रोखले जाते.
 यो य उ र – 2 गुण येक
#############