Rajasthan Board 10th Model Paper 2025 Sanskrit

RAJASTHAN BOARD

MODEL
PAPER
2025

PRACTICE PAPERS

Download PDF

प –योजना
क ा- दशमी (मा य मकः)

वषयः-सं तम् ( तीयभाषा)

अव धः-3 घ टे 15 मनट (सपादहोरा यम्) पूणाका: - 80

1. उ े यानाम् अंकभारः –
.सं. उ े यम् अंकभारः तशतम्
1. ानम् 26 32.50%
2 अवबोधः 28 35.00%
3. ानोपयोगः 15 18.75%
4 कौशलम् 05 6.25%
5 व ेषणम् 06 7.50%
योगः 80 100%

2. ानां कारा सारम् अंकभारः–

. सं. ानां काराः ानां सं याः त म् लाकाः तशतम् अंकानाम् ानां तशतम् स भा वतः समयः
अंकाः

1. ब वक पा मक ाः 1 1 17 21.25% 31.48% 25 नमेषाः
2 र थानम् 1 1 05 6.25% 9.26% 15 नमेषाः
3 अ तलघू रा मक ाः 4 1 15 18.75% 27.79% 40 नमेषाः
4 लघू रा मक ाः 7 2 22 27.50% 20.37% 32 नमेषाः
5 द घ र य ाः 3 3 9 11.25% 5.55% 33 नमेषाः
6 नब धा मक ाः 3 4 12 15.00% 5.55% 50 नमेषाः
योगः 19 80 100 100% 195 नमेषाः

3. वषयव तूनाम् अंकभारः –
. सं. वषयव तु अंकभारः त म् अंकाः

1. अप ठताबबोधनम् 08 10.00%
2 रचना मककायम् 15 15.00%
3 अ यु याकरणम् 25 30.00%
4 प ठतावबोधनम् 32 40.00%
योगः 80 100

-प य नीलप म् ( यू ट)
क ा- मा य मकः क ा-दशमी वषयः - सं तम् पूणाकाः – 80 अ ाः

. उ े य वधाः/उप वधाः ानम् अवबोधः ानोपयोगः / अ भ य ः कौशलम्/मौ लकता व े षणम् योगः

सं.

व वक प. ाः

व वक प. ाः

व वक प. ाः

व वक प. ाः

व वक प. ाः
नब धा मकः

नब धा मकः

नब धा मकः

नब धा मकः

नब धा मकः
लघू रा मकः

लघू रा मकः

लघू रा मकः

लघू रा मकः

लघू रा मकः
थानम्

द घ र यः

थानम्

द घ र यः

थानम्

द घ र यः

थानम्

द घ र यः

थानम्

द घ र यः
अ त.लघु.

अ त.लघु.

अ त.लघु.

अ त.लघु.

अ त.लघु.
र

र

र

र

र
3(1) 2(-) 3(-) 8(1)
1. अप ठत–अबबोधनम्

1(1) 1(-) 3(1) 1(-) 1(-) 1(-) 1(-) 2(1) 4(1) 15(4)
2. रचना मककायम्

10(1) 3 (1) 2(1) 3(1) 2(-) 2(1) 3(1) 25(6)
3. अ यु ं याकरणम्

7(-) 9(3) 6(3) 8(1) 2(1) 32(8)
4. प ठत-अवबोधनम्

17(1) 3(1) 2(1) 4(2) 2(-) 12(4) 10(4) 1(-) 3(1) 3(-) 8(1) 4(1) 3(1) 1 (-) 1(-) 2(1) 4(1) 80(19)
योगः

26(5) 28(9) 15(2) 5(1) 6(2) 80(19)
सवयोगः

वक पयोजना :- ख ड–स–द–योः” येकम् एकः ः आ त रक वक पा मकः अि त । अवधेयम् – को कात् ब हः सं या अंकबो धका आ त रकसं या च बो धका ।

No. of Questions-19
No. of printed Pages
मा य मकपर ा,2025
आदश –प
Model Paper
क ा–10वी ं
Class-10th
वषयः - सं तम्
Sub: Sanskrit
समयः 3:15 (सपादहोरा यम् ) पू णाका: – 80

पर ा थ यः सामा य नदशाः-

(1 ) पर ा थ भः सव थमं व प ोप र नामांकः अ नवायतो ले यः ।
(2) सव ाः अ नवायाः।

(3) सवषां ाना रा ण उ रपुि तकायामेव ले या न ।

(4) एक य य सवषां ख डाना रा ण एक ैव ले या न।

(5) सवषां ाना रा ण सं तमा यमेनैव ले खनीया न ।

आदश प म् -2025
क ा - दशमी
वषयः – सं तम् ( तीयभाषा)
ख डः "अ"
1. ब वक पा मक ाः -
(i) के षां माला रमणीया ? 1
(अ) ह रतत णाम् (ब) वायु म डलानाम् (स) पु पलतानाम् (द) तारकाणाम्
(ii) 'राज संहः नाम राजपु ः कि मन् ामे नवस त म ? 1
(अ) भानपुरा य ामे (ब) देवपुरा य ामे (स) देउला य ामे (द) झरना य ामे
(iii) 'आवां यमलौ' कौ तौ ? 1
(अ) ीहषका लदासौ (ब) रामल मणौ (स) शलवौ (द) सूयच मसौ
(iv) कः बल वदा यां े कषणं व ासीत् ? 1
(अ) पः (ब) रा धपः (स) षकः (द) र भः
(v) अ वचलः यानम ः ि थत ः कः ? 1
(अ) काकः (ब) मयू रः (स) वानरः (द) बकः
(vi) पता क य णातामाक य या लो जातः? 1
(अ) पतामह य (ब) तनूज य (स) यायधीश य (द) आर ीजन य
(vii) क प वभी षका भारतदेशे कि मन् दवसे अभवत् ? 1
(अ) वाधीनता दवसे (ब) गणत दवसे (स) दपव याः दवसे (द) ी मकाल दवसे
(viii) अ मात् +नगरात् इ य य सि धपदमि त- 1
(अ) अ मा गरात् (ब) असमा गरात् (स) असमा गरात् (द) असमानगरात्
(ix) ु वस धेः उदाहरणमि त- 1
(अ) अ वयः (ब) णः (स) यायधीशः (द) मनोहरः

(X) अ वारस धेः उदाहरणमि त- 1
(अ) रामं व दे (ब) नमोनमः (स) यातायातः (द) फलमि त
(xi) “मन तु” इ य य पद य सि ध व छे दोऽि त- 1
(अ) मन स+तु (ब) मन+अ तु (स) मनः+तु (द) मनो+तु

(xii) “अलम्” इ त पदयोगे का वभ ः भव त? 1
(अ) तीया (ब) तीया (स) चतुथ (द) स मी
(xiii) “ त ” इ त पदयोगे का वभ ः भव त? 1
(अ) प मी (ब) स मी (स) तीया (द) ताया
(xiv) "आग छ त" इ य पदे कः उपसगः? 1
(अ) व (ब) आ (स) अव (द) अप्
(xv) "स ोचम्" इ य उपसग श द थक् वा लखत- 1
(अ) सम् + कोचम् (ब) स + कोचम् (स) स ो + चम् (द) सन् + कोचम्
(xvi) लख् धातोः लृ –लकार य पम् अि त - 1
(अ) ले िख य त (ब) लिख य त (स) लख त (द) अ लखत्
(xvii) " संहः सवज तून् छ त " रखा तपदे को धातुः ? 1
(अ) –धातुः (ब) –धातुः (स) –धातुः (द) –धातुः
2. नदशा सारं र थाना न पूरयत-
(i) त ह वया अहं ....... ...........इ त । (हन् + त यत् ) 1
(ii) सव वप येषु जननी तु या ................. एव । (व सल + टाप् ) 1
(iii) यत् काला गुणं सवषां .............भव त । (महत्+ वम् ) 1
(iv) जा खे खं......... .., जानां च हते हतम् । (राजन् श द य ष ी वभ –एकवचनम् ) 1
(v) त यामेव रा ौ ............. हे क न चौरः हा य तरं व ः। (त -श द य स मी वभ –एकवचनम् ) 1
3. अधो लिखतं ग ाशं प ठ वा एतदाधा रत ानाम् उ रा ण यथा नदशं लखत-
अ औ ो गक वकासात् नगराणां वकासा जायते पयावरणं द ू षतम् । अतः अ नागा रकाणां क यमि त य
वयं पयावरणसंर णाथ य नं मः त ते वयं व छतां च धारयामः। महा मागाि धमहोदय या प व छतोप र वशेषा हः
आसीत्। सा तम प सवकारण “ व छभारता भयानम् ” चा लतम् । त यो े यम् पयावरण य संर णमेवाि त । एवमेव
नद तडागवापीनां जल य व छतायाः रे णा वयं “नमा म गंग”े इ त अ भयानेन ह तुं श ु मः।
(क) एकपदेन उ रत - 1 X 2 =2
(i) पयावरणे दषू णं क मा जायते ?
(ii) क य व छतोप र वशेषा हः आसीत् ?
(ख) पूणवा येन उ रत - 2

(i) व छतायाः ेरणा के न ह तुं श यते ?
(ग) अ य ग ांश य स चतं शीषकं लखत । 1
(घ) भा षककायम् 1X3=3

(i) ‘ व छं भारतम् ' इ य वशेषणपदं लखत ।
(ii) ‘अधुना ' इ य य पयायपदं ग ांशात् च वा लखत ।
(iii) ‘वयं पयावरणसंर णाथ य नं मः। इ य “ मः” इ त यापद य क पदम् लखत ।
ख डः 'ब'
4. आपे दरऽ बरपथं प रतः पत ाः । रखा कं तपदे वभ ं त कारण लखत । 2
5. अधो लिखतौ सं यावा चश दौ सं ते लखत । 1x2=2
(अ)113 (ब) 48
6. 'वानरः आ मनं वनराजपदाय यो यं म यते । रखा कं तपदमा य नमाणं त। 2
7. अधो लिखत ोक य ह द भाषायां स स ं भावाथ लखत। 2
आचारः थमो धमः इ येत व षां वचः।
त मा र ेत् सदाचारं ाणे योऽ प वशेषतः।।
8. अधो लिखत ोक य अ वयं म षू ातः पदा न च वा पूरयत। 2
अव ता यथा च े तथा वा च भवेत् य द ।
तदेवा ः महा मानः सम व म त त यतः।।
अ वयः– यथा(i)....... च े तथा य द (ii)..................भवेत्, (iii).................त यतःतदेव. (iv).........इ त आ ः।
वा च, अव ता, सम वम्, महा मानः,

9. वपा पु तकात् ोक यं लखत य अि मन् प े न यात् । 2

10. “ बु बलवती सदा” इ त पाठसारं ह द भाषायां लखत । 2
अथवा
“ व च ः सा ी” इ त पाठसारं ह द भाषायां लखत ।
ख डः 'स'
11. अधो लिखतं ग ांशं प ठ वा एतदाधा रत ानाम् उ रा ण यथा नदशं लखत ।
अि त देउला यो ामः। त राज संहः नाम राजपु ः वस त म। एकदा
के ना प आव यककायण त य भाया बु मती पु योपेता पतु हं त च लता। माग गहनकानने सा एकं या ं
ददश । सा या माग छ तं ा धा ात् पु ौ चपेटया य जगाद-‘‘कथमेकैकशौ या भ णाय कलहं थः
? अयमेक ताव भ य भु यताम् प ा अ यो तीयः क यते।”

(क) एकपदेन उ रत - 1
माग गहनकानने सा कं ददश ?

(ख) पूणवा येन उ रत) 2

या माग छ तं ा धा ात् पु ौ चपेटया य सा बु मती कं जगाद ?

(ग) भा षककायम्-
(i) " एकं या ं ददश " इ य वशेषणपदं कम् ? 1
(ii) " या भ णाय कलहं थः " इ य यापदं कम्? 1
अथवा
“ब याप या न मे स ती त स यम्। तथा यहमेति मन् पु े व श य आ मवेदनाम भवा म। यतो ह अयम ये यो
बलः। सव वप येषु जननी तु यव सला एव। तथा प बले ते मातुः अ य धका पा सहजैव ‘‘इ त। र भवचनं

ु वा शं वि मत याख डल या प दयम वत्। स च तामेवमसा वयत् “ग छ व से! सव भ ं जायेत।“
(क) एकपदेन उ रत -

कि मन् ते मातुः अ य धका पा सहजैव ? 1
(ख) पूणवा येन उ रत - 2
र भवचनं ु वा क य दयम वत्।?
(ग) भा षककायम्-
(i) " सव भ ं जायेत।" इ य सवनामपदं कम् ? 1
(ii) " सव वप येषु जननी तु यव सला एव। " इ य क पदं कम्? 1
12. अधो लिखतं ोकं प ठ वा एतदाधा रत ानाम् उ रा ण यथा नदशं लखत।
क लम लनं धूमं त शतशकट यानम्।
वा पयानमाला संधाव त वतर ती वानम् ।।
यानानां प यो न ताः क ठनं संसरणम् ।
(क) एकपदेन उ रत -
का संधाव त ? 1
(ख) पूणवा येन उ रत -

क ठनं संसरणं कथम् ? 2
(ग) भा षककायम्-
(i) " क लम लनं धूमं ंच त शतशकट यानम्। " इ य यापदं कम् ? 1

(ii) " यानानां प यो न ताः " इ य वशेषणपदं कम् ? 1
अथवा
ोधो ह श ुः थमो नराणाम् , देहि थतो देह वनाशनाय ।
यथाि थतः का गतो ह व ः , स एव व दहते शर रम् ॥
(क) एकपदेन उ रत -
नराणां थमो ह श ुः कः ? 1
(ख) पूणवा येन उ रत - 2
देह वनाशनाय मू लं कम् ?
(ग) भा षककायम्-
(i) " यथाि थतः का गतो ह व ः " इ य वशेषणपदं कम् ? 1
(ii) " स एव व दहते शर रम् " इ य यापदं कम् ? 1
13. अधो लिखतं ना ांशं प ठ वा एतदाधा रत ानाम् उ रा ण यथा नदशं लखत।
रामः - अहम भवतोः जनकं नामतो वे दतु म छा म।
लवः - न ह जाना य य नामधेयम्। न क दि मन् तपोवने त य नाम यवहर त।
रामः - अहो माहा यम्।
शः - जाना यहं त य नामधेयम्।
रामः - क यताम्।
शः – नर ोशो नाम.......
(क) एकपदेन उ रत -

जनकं नामतो वे दतु म छा म इ त कः वद त ? 1
(ख) पूणवा येन उ रत -
“अहो माहा यम्” इ त ु वा शः कं वद त ? 2
(ग) भा षककायम्-

(i) " भवतोः जनकं नामतो वे दतु म छा म। " वा येऽि मन् सवनामपदं कम् ? 1
(ii) "अि मन् तपोवने त य नाम यवहर त। " इ य वशे यपदं कम् ? 1
अथवा

संहः - ( ोधेन गजन्) भोः! अहं वनराजः कं भयं न जायते ? कमथ मामेव तुदि त सव म ल वा ?
एकः वानरः - यतः वं वनराजः भ वतुं तु सवथाऽयो यः। राजा तु र कः भव त परं भवान् तु भ कः।अ प च
वर ायाम प समथः ना स।त ह कथम मान् र य स?
अ यः वानरः – कं न ुता वया प त ो ः –
यो न र त व तान् पी माना परः सदा ।
ज तून् पा थव पेण स ता तो न संशयः॥
(क) एकपदेन उ रत -
र कः कः भव त ? 1
(ख) पूणवा येन उ रत – 2
कं सव म ल वा तुदि त ?
(ग) भा षककायम्-
(i) " भव त परं भवान् तु भ कः। " वा येऽि मन् सं ापदं कम् ? 1
(ii) " वर ायाम प समथः ना स। " इ य यापदं कम् ? 1
14. यथा नदशम् उ रं लखत - 1+1+1=3
(क) ाम य समीपे ( सम तपदं लखत)
(ख) पीता बरम् (समास व हपदं लखत)
(ग) दशाननः (समास य नाम लखत)
15. म ूषायाः द ैः स चतैः अ ययपदैः वा या न पूरतय। 1+1+1=3
अ प, सव , एव
(क) स यम् .......... जयते।
(ख) सः ग छ त,अहम् .............ग छा म।
(ग) वायुः ................ अि त
ख डः 'द'

16.भवान् राजक य – उ – मा य मक – व ालय य दश याः क ायाः छा ः नवीनोऽि त। भवान् णोऽि त ।
वक यं धानाचाय त दन य य अवकाशाथम् एकं ाथना प ं लखतु। 4
अथवा
भवती नेहा अि त । वक यां पलकसखी ं त व व ालय य वा षको सव वषये अधो लिखतप ं म ूषायाः

उ चतपदा न च वा र थाना न पूरयतु ।
प रवारसद ये यः, वा षको सव य, प ो रम् , वकरकमले न, शलताम् , व वधाः, नीतवती , पुर कारम्

ये पलकसिख !
नम ते।
अ शलं त ा तु । अहं भव याः(i)...................................................
कामये। फरवर मासे प मे दना े मम व ालये(ii)............ आयोजनम् अभवत्। अि मन् दवसे
(iii)..................................... तयो गताः अभवन्। अहम प
डा तयो गतायाम्,वाद ववाद तयो गताया भागं(iv)..................................................।
पुर कार वतरणसमारोहे अ माकं े य वधायकमहोदयः(v).................................... पुर कार वतरणं
तवान्।
अहम प(vi)......................................... ा वती। अ तु
(vii).....................................सव यः यथायो यं नम काराः।
(viii)...................................... शी मेव ेषणीयम्।
भवद या सखी
नेहा
17. अधः द ं च ं ा म ूषायां द श दानां सहायतया सं तेन अ वा या न “उ ान य वषये” लखत । 4
ाः, हा ण , गावः, जलाशयः,हंसाः, तः ,नौका ,बा लका,जलम् ,पु षः, ी,नद

अथवा
मंजूषायाः उपयु पदा न ह वा म योः म ये डायाः वषये संवादं पूरयत।
(दा या म ,खे ल या म , ब लाभम् , व थमनसः, करो त, अधुना , डनम् , डांगणे)

अशोकः - वीण ! भवान् अ कं (i)............................. ?
वीणः - हे म ! अहम् (ii)........................ कम प काय न करो म।
अशोकः - त ह ग छतु। भवतः म ा ण त (iii) ............................... डि त, तैः सह डतु।
वीणः - म ं(iv)........................न रोचते । अतः अहं न डा म।
अशोकः – व थशर र य(v)................ च ते डायाः अ माकं जीवने महती आव यकता भव त।
वीणः- य द अहं डायां यानं (vi)................त ह मम अ ययनं बा धतं भ व य त।
अशोकः - एत समीचीनं नाि त। डायै व पसमयम् एव य छतु, अ पसमयः अ प शर राय(vii)..............
दा य त।
वीणः- आम् म ! अ आर य अहं अव यं(viii)...................।
18. अधो लिखतेषु वा येषु के षा त् चतुणा वा यानां सं तभाषयाम् अ वादं त। 4
(i) व ालय के पास गाँव है।
(ii) नगर के दोन ओर राजमाग है।
(iii) रश े से डरता है।
(iv) हमालय से गंगा नकलती है।
(v) वह दोन बाजार जाते ह।
(vi) वायु के बना जीवन स भव नह ं है।
19. अधो लिखता न वा या न मर हता न सि त। यथा मं संयोजनं वा लखत। 3
1. एकः बुभु तः गालः भोजनाथ वने इत ततः म त म।
2. लतायाः बहू न प ा न ा ाफला न आसन्।
3. परं तथा प ा ाफला न न ा ोत्।
4. एकि मन् थाने सः ा ालतां प य त।
5. एता न ा ाफला न अ ा न इ त उ वा पतः गालः ततः गतः ।
6. ता न खा दतुं सः ब वारं यासम् अकरोत् ।
अथवा

अधःम षू ायां द श दानां सहायतया सं तेन ष वा या न “वा टकायाः शोभा वषये” लखत-

जलाशयः, ाः, पु पा ण, मराः, लताः, प णः, जनाः, ातःकाले , मि त, डि त

Sample Papers

CBSE Sample Papers
ICSE / ISC Board Sample Papers
AP Board Sample Papers
Assam Board Sample Papers
Bihar Board Sample Papers
Chhattisgarh Board Sample Papers
Goa Board Sample Papers
Gujarat Board Sample Papers
Haryana Board Sample Papers
HP Board Sample Papers
J&K State Board Sample Papers
Jharkhand Board Sample Papers
Karnataka Board Sample Papers
Kerala Board Sample Papers

Sample Papers

MP Board Sample Papers
Maharashtra Board Sample Papers
Manipur Board Sample Papers
Mizoram Board Sample Papers
Orissa Board Sample Papers
Punjab Board Sample Papers
Rajasthan Board Sample Papers
Tamil Nadu Board Sample Papers
Telangana State Board Sample Papers
Tripura Board Sample Papers
UP Board Sample Papers
Uttarakhand Board Sample Papers
West Bengal Board Sample Papers