HP Board 8th Class Model Test Paper 2024 Sanskrit

वार्षिकी परीक्षा
आदर्िप्रश्नपत्रम्
(सम्पर्
ू ि-पाठ्यक्रम-अर्िकृत्य)
सत्रम् - 2022-2023
कक्षा अष्टमी र्वषयः संस्कृतम्
समयः होरात्रयम् पूर्ाांकाः100

प्रश्न-1. अिोर्िर्ित-पर्ठत-अनुच्छे दम् अर्िकृत्य र्नदेर्र्त-प्रश्नानाम् उत्तरार्र् दीयन्ताम।् 1×5=5
गजधरा: वास्तकु ारााः आसन।् कामं ग्रामीणसमाजो भवतु नगरसमाजो वा तस्य नव-ननमााणस्य
सरु क्षाप्रबन्धनस्य च दानयत्वं गजधरााः ननभालयनन्त स्म। नगरननयोजनात् लघनु नमााणपयान्तं सवाानण कायाानण एतेष्वेव
आधृतानन आसन।् ते योजनां प्रस्तवु नन्त स्म, भानवव्ययम् आकलयनन्त स्म, उपकरणभारान् सगृह्णनन्त स्म। प्रनतदाने
ते न तद् याचन्ते स्म यद् दातंु तेषां स्वानमनाः असमराााः भवेयाःु । कायासमाप्तौ वेतनानन अनतररच्य गजधरे भ्याः
सम्मानमनप प्रदीयते स्म। नमाः एतादृशेभ्याः नशनपपभ्याः।
(क) गजधरााः के आसन?्
(ि) योजनां के प्रस्तवु नन्त स्म?
(ग) गजधरााः प्रनतदाने नकं याचन्ते स्म?
(घ) गजधरे भ्याः कदा वेतनानन सम्मानं च प्रदीयते स्म?
(ङ) के भ्यो नमाः?

प्रश्न-2. अिोर्िर्ित-पर्ठत-पद्ांर्म् अर्िकृत्य र्नदेर्र्त-प्रश्नानाम् उत्तरार्र् दीयन्ताम।् 1×5=5
गर्ु ा गर्
ु ज्ञेषु गर्
ु ा भवर्न्त
ते र्नगिर्
ु ं प्राप्य भवर्न्त दोषाः।
सुस्वादुतोयाः प्रभवर्न्त नद्ः
समुद्रमासाद् भवन्त्यपेयाः।।
(क) गणु ााः कुत्र भवनन्त?
(ि) गणु ााः दोषााः कदा भवनन्त?
(ग) सस्ु वादतु ोयााः कााः प्रभवनन्त?
(घ) समद्रु मासाद्य नद्याः कीदृशााः भवनन्त?
(ङ) गणु ज्ञेषु के भवनन्त?

प्रश्न-3. अिोर्िर्ित-गद्ांर्योः कस्यर्िद् एकस्य गद्ांर्स्य र्हन्दी-भाषायाम् अनवु ादं
र्विीयन्ताम।् 5×1=5
(क) सामानजक कुरीतीनां सानवत्री मख ु रं नवरोधम् अकरोत।् नवधवानां नशरोमण्ु डनस्य ननराकरणाय सा साक्षात्
नानपताः नमनलता। फलताः के चन नानपतााः अस्यां रूढौ सहभानगताम् अत्यजन् । एकदा सानवत्र्या मागे दृष्टं यत् कूपं
ननकषा शीणावस्त्रावृतााः तराकनरतााः ननम्नजातीयााः कानित् नायााः जलं पातंु याचन्ते स्म। उच्चवगीयााः उपहासं
कुवान्त्याः कूपात् जलोद्धरणम् अवारयन।् सानवत्री एतत् अपमान सोढुं नाशक्नोत् ।
(ि) मनस्यागता ते इयं भावना परमकपयाणमयी परं सवे न तरा अवगच्छनन्त। अस्त,ु अनस्त तावदेतेषां नवषये
नकनचचद् वनशष्ट्यमनप करनीयम।् सावनहतमनसा शृणतु - जनजानतबहुलप्रदेशोऽयम।् गारो-खासी-नगा- नमजो-
प्रभृतयाः बहवाः जनजातीयााः अत्र ननवसनन्त। शरीरे ण ऊजानस्वनाः एतत्प्रादेनशका: बहुभाषानभाः समनन्वतााः,
पवापरम्परानभाः पररपरू रता:, स्वलीला कलानभि ननष्णातााः सनन्त।

प्रश्न-4. अिोर्िर्ित-पद्ांर्ेषु कस्यर्िद् द्वयोः पद्ांर्योः र्हन्दी-भाषायाम् अनुवादं र्विीयन्ताम।्
5×2=10
(क) इयं नशनपपनां यन्त्रनवद्याधराणां
नभषक्शानस्त्रणां भाःू प्रबन्धे यतु ानाम।्
नटानां नटीनां कवीनां धरे यं
नक्षतौ राजते भारतस्वणाभनू माः।।
(ि) यत्कमा कुवातोऽस्य स्यात्पररतोषोऽन्तरात्मनाः।
तत्प्रयत्नेन कुवीत नवपरीतं तु वजायेत।् ।
(ग) कं सचजघान कृ ष्णाः?
का शीतलवानहनी गङ्गा?
के दारपोषणरता:?
कं बलवन्तं न बाधते शीतम।् ।

प्रश्न-5. अिोर्िर्ित-प्रश्नेषु के षार्चित् पचि-प्रश्नानाम् उत्तरार्र् संस्कृत-भाषायां दीयन्ताम।् 1×5=5
(क) आयाभट्टेन काः ग्रन्राः रनचताः?
(ि) अत्र नकं सदव सपु णू ामनस्त?
(ग) मागे नकं दृष्ट्वा बालााः परस्परं वाताालापं कुवानन्त?
(घ) का स्वदृढननियात् न नवचलनत?
(ङ) आत्मवशं नकं भवनत?
(ि) सप्तभनगनी-प्रदेशे काः उद्योगाः सवाप्रमखु ाः?
(छ) अस्माकं देशे कनत राज्यानन सनन्त?

प्रश्न-6. अिोर्िर्ित-प्रश्नेषु रेिाङ्र्कत-पदार्न आित्ृ य के षार्चित् पचि-वाक्यानां प्रश्नर्नमािर्ं कुरुत।
1×5=5
(क) वायुवेगः सवाराsवरुद्ध: आसीत।्
(ि) तस्य मूर््नि नतष्ठनन्त वायसााः।
(ग) सवाानण पत्रानण ििदूरभाषयन्त्रे सरु नक्षतानन भवनन्त।
(घ) चचचलाः वृक्षम् उपगम्य अपृच्छत।्
(ङ) समयात् पवू मा ् आयासं करोनष।
(ि) तयोः ननत्यं नप्रयं कुयाात।्
(छ) सानवत्रीबाई कन्यार्भः सनवनोदम् आलपन्ती अध्यापने संलग्ना भवनत स्म।

प्रश्न-7. मज्जूषातः अव्ययपदार्न र्ित्वा ररक्तस्थानार्न परू यत- 1×5=5
[एव, िि,ु तथा, पररतः, पुरतः]
(क) नवद्यालयस्य ……….. एकम् उद्यानम् अनस्त।
(ि) सत्यम् ……….. जयते।
(ग) नकं भवान् स्नानं कृ तवान् ………..?
(घ) साः यरा नचन्तयनत ……….. आचरनत।
(ङ) ग्रामं ……… वृक्षााः सनन्त।

प्रश्न-8. संस्कृत-पाठ्यपुस्तकम् अर्िकृत्य कमर्प एकं श्लोकं र्हन्दी-सरिाथि-सर्हतम् र्िख्यन्ताम,् यः
श्लोकः परीक्षा-पत्रे न स्यात।् 3+2=5

प्रश्न-9. संस्कृत-पाठ्यपुस्तकम् अर्िकृत्य कस्यार्ित् एकस्याः कथायाः सारं र्हन्दी भाषायां र्िख्यताम।्
5×1=5
(क) कण्टके नव कण्टकम् (ि) गृहं शन्ू यं सतु ां नवना

प्रश्न-10. र्ब्दानां यथार्नर्दिष्ट-र्ब्दरूपं प्रदत्त-र्वकल्पेभ्यः र्िनुत। 1×5=5
(क) गर्ेर् र्ब्दः, ितुथी र्वभर्क्तः, एकविनम।्
(1) गणेशाय (2) गणेशात् (3) गणेशस्य (4) गणेशने
(ि) सीता र्ब्दः, षष्ठी र्वभर्क्तः, र्द्वविनम।्
(1) सीतासु (2) सीतायााः (3) सीतानाम् (4) सीतयोाः
(ग) अस्मद् र्ब्दः, प्रथमा र्वभर्क्तः, बहुविनम।्
(1) अस्मान् (2) आवाम् (3) वयम् (4) अहम्

(घ) नदी र्ब्दः, सप्तमी र्वभर्क्तः, एकविनम।्
(1) नद्याः (2) नद्याम् (3) नद्यााः (4) नदीषु
(ङ) मातृ र्ब्दः, तृतीया र्वभर्क्तः, बहुविनम।्
(1) मातरम् (2) मातृभ्याम् (3) मातृनभाः (4) मातृभ्याः

प्रश्न-11. िातूनां यथार्नर्दिष्ट-िातुरूपं प्रदत्त-र्वकल्पेभ्यः र्िनुत। 1×5=5
(क) भू िातुः,िट्-िकारः,उत्तम-परुु ष:,एकविनम्।
(1) भवानम (2) भवनत (3) भवनस (4) भवामाः
(ि) दृर्् िातुः,िृट्-िकारः,म्यम-पुरुष:,बहुविनम्।
(1) द्रक्ष्यर: (2) पश्यर (3) द्रक्ष्यर (4) पश्यराः
(ग) गम् िातुः,िङ्-िकारः,प्रथम-पुरुष:,बहुविनम।्
(1) अगच्छम् (2) अगच्छन् (3) अगच्छत् (4) अगच्छत
(घ) स्था िातुः,िोट्-िकारः,उत्तम-पुरुष:,र्द्वविनम।्
(1) स्रास्याव (2) नतष्ठाम (3) स्रास्याम (4) नतष्ठाव
(ङ) र्िि् िातुः,र्वर्िर्िङ्-िकारः,म्यम-पुरुष:, एकविनम।्
(1) नलख (2) नलखेाः (3) अनलखाः (4) नलखनस

प्रश्न-12. प्रदत्त-र्वकल्पेभ्यः समुर्ितं र्वकल्पं र्वर्ित्य सर्न्ि/सर्न्िर्वच्छे द-पदं वा र्िनुत। 1×5=5
(क) र्बभ्रन्न
(1) नब+भ्रन्न (2) नबभ्रत्+न (3) नबभ्रन+् न (4) नबभ्र+न्न
(ि) बर्हः+आगत्य
(1) बनहरागत्य (2) बहागत्य (3) बनहआगत्य (4) बनहराागत्य
(ग) एतेष्वेव
(1) एतेष+् एव (2) एते+ष्वेव (3) एतेष+ु एव (4) एतेष+् वेव
(घ) र्वनय+उपेता
(1) नवनायेपता (2) नवनयउपेता (3) नवनयेपेता (4) नवनयोपेता
(ङ) प्रवत्तृ ोsर्प
(1) प्रवृत्ताः+नप (2) प्र+वृताः+sनप (3) प्रवृत्ताः+अनप (4) प्रवृत्तो+नप

प्रश्न-13. प्रदत्त-र्वकल्पेभ्यः सङ्ख्यात्मक-अङ्कानां कृते समुर्ित-सस्ं कृत-पदं र्िनुत। 1×5=5
(क) 25
(1) पचचनवश ं नताः (2) पचचदश (3) पचचनत्रश ं त् (4) पचचचत्वाररंशत्

(ि) 58
(1) अष्टषनष्टाः (2) अष्टपचचाशत् (3) अष्टचत्वाररंशत् (4) अष्टनत्रंशत्
(ग) 89
(1) अष्टाशीनताः (2) नवनवनताः (3) अष्टनवनताः (4) नवाशीनताः
(घ) 11
(1) एकाएक (2) एकदश (3) एकादश (4) एकनवश ं नताः
(ङ) 73
(1) त्रीसप्तनताः (2) नत्रसप्तनताः (3) त्रीषनष्टाः (4) त्र्यशीनताः

प्रश्न-14. प्रकृर्तप्रत्यययो: र्वभागं संयोजनं वा कृत्वा समुर्ित-पदं प्रदत्त-र्वकल्पेभ्यः र्िनुत। 1×5=5
(क) कतिुम्
(1) कर+् तमु ् (2) कृ +तुमनु ् (3) क्री+तमु नु ् (4) नक्र+तुमनु ्
(ि) सम+् पूज+् ल्यप्
(1) सम्पज्ू य (2) समपज्ू य (3) सम्पजू य (4) सम्पज्ू यप्
(ग) त्यक्त्वा
(1) त्यज+् त्वा (2) त्यक्+त्वा (3) त्यज+् क्त्वा (4) त्यक्+क्त्वा
(घ) दृर्+् तुमुन्
(1) दनशातमु ् (2) दशातुम् (3) दृष्टुम् (4) द्रष्टुम्
(ङ) करर्ीयम्
(1) कृ +अनीयर ् (2) कर+् अनीयर ् (3) कर+् अनीयम् (4) कृ +अनीयम्

प्रश्न-15. अिोर्िर्ित-पदानां समुर्ितं पदपररियं प्रदत्तेभ्यः र्वकल्पेभ्यः र्िनुत। 1×5=5
(क) "अभवत" इत्यस्य पद-पररियम-्
(1) भू धातोाः, लङ्लकाराः, प्ररम-परुु षाः, एकवचनम्
(2) भू धातोाः, लङ्लकाराः, मध्यम-परुु षाः, बहुवचनम्
(3) भव् धातोाः, लङ्लकाराः, मध्यम-परुु षाः, बहुवचनम्
(4) भव् धातो:, लङ्लकाराः, प्ररम-परुु षाः, एकवचनम्
(ि) "मात्रा" इत्यस्य पद-पररियम-्
(1) मातृ शब्दाः, तृतीया नवभनताः, एकवचनम्
(2) मातृ शब्दाः, चतरु ी नवभनताः, एकवचनम्
(3) मातृ शब्दाः, नितीया नवभनताः, एकवचनम्
(4) मातृ शब्दाः, पचचमी नवभनताः, एकवचनम्

(ग) "सेवते" इत्यस्य पद-पररियम-्
(1) सेव् धातोाः, लट्लकाराः, उत्तम-परुु षाः, एकवचनम्
(2) सेव् धातोाः, लट्लकाराः, मध्यम-परुु षाः, एकवचनम्
(3) सेव् धातोाः, लट्लकाराः, प्ररम-परुु षाः, बहुवचनम्
(4) सेव् धातो:, लट्लकाराः, प्ररम-परुु षाः, एकवचनम्
(घ) "िताः" इत्यस्य पद-पररियम-्
(1) लता शब्दाः, तृतीया नवभनताः, बहुवचनम्
(2) लता शब्दाः, तृतीया नवभनताः, बहुवचनम्
(3) लता शब्दाः, तृतीया नवभनताः, बहुवचनम्
(4) लता शब्दाः, तृतीया नवभनताः, बहुवचनम्
(ङ) द्रक्ष्यामः इत्यस्य पद-पररियम-्
(1) दृश् धातोाः, लृट्लकाराः, उत्तम-परुु षाः, बहुवचनम्
(2) दृश् धातोाः, लट्लकाराः, उत्तम-परुु षाः, बहुवचनम्
(3) दृश् धातोाः, लृट्लकाराः, उत्तम-परुु षाः, निवचनम्
(4) दृश् धातो:, लृट्लकाराः, उत्तम-परुु षाः, एकवचनम्

प्रश्न-16. यथार्नर्दिष्टं िकार-पररवतिनं कृत्वा प्रदत्तेभ्यः र्वकल्पेभ्यः समुर्ितं र्वकल्पं र्िनतु । 1×5=5
(क) अहम् गच्छार्म। (िङ्िकारे)
(1) अहम् गच्छानन (2) अहम् गनमष्यानम (3) अहम् अगच्छम् (4) अहम् गच्छे यम्
(ि) ते गायन्तु। (िृट्िकारे)
(1) ते गास्यनन्त (2) ते गायनन्त (3) ते अगायन् (4) ते गायेयाःु
(ग) यूयम् स्थास्यथ। (िोट्िकारे)
(1) ययू म् नतष्ठर (2) ययू म् नतष्ठत (3) ययू म् अनतष्ठत (4) ययू म् नतष्ठेत
(घ) आवाम् अपश्याव। (िट्िकारे)
(1) आवाम् द्रक्ष्याव: (2) आवाम् पश्याव (3) आवाम् पश्येव (4) आवाम् पश्यावाः
(ङ) त्वम् र्पबर्स। (िृट्िकारे)
(1) त्वम् पास्यनस (2) त्वम् अनपबाः (3) त्वम् नपब (4) त्वम् नपबेाः

प्रश्न-17. प्रदत्त-र्वकल्पेभ्यः र्नदेर्ानुसारं समुर्ितं र्वकल्पं र्िनुत। 1×5=5
(क) सस्ं कृते कर्त कारकार्र् सर्न्त?
(1) पचच (2) त्रीनण (3) षट् (4) सप्त
(ि) "अर्िकरर्" कारके का र्वभर्क्तः?
(1) तृतीया (2) सप्तमी (3) पचचमी (4) चतरु ी

(ग) "यूयम"् इर्त पदस्य कः अथिः?
(1) तमु दोनों (2) हम दोनों (3) हम सब (4) तमु सब
(घ) संस्कृत-पाठ्यपुस्तकस्य अष्टम पाठस्य नाम र्कम?्
(1) संसारसागरस्य नायकााः (2) सप्तभनगन्याः (3) भारत जनताsहम् (4) नीनत-नवनीतम्
(ङ) "आगम्य" इत्यत्र उपसगां पृथक् कुरुत।
(1) आ+गम्य (2) आग+म्य (3) आगम+् य (4) आग+् अम्य

प्रश्न-18. यथार्नर्दिष्टं प्रश्नानाम् उत्तरार्र् र्िख्यताम।्
(क) अिोर्िर्ित-र्वर्ेषर्र्वर्ेष्यानाम् उर्ित-मेिनं कुरुत। ½×4= 2
(क) मौनखकम् उपकाराः
(ख) महान् भारते
(ग) मद्रु ानवहीनाः ज्ञानम्
(घ) सम्पणू े नवननमयाः
(ि) अिोर्िर्ित-पदेषु र्भन्न-प्रकृर्तकं पदं र्िनतु । ½×4= 2
(क) गच्छनत, पठनत, धावनत, अहसत,् क्रीडनत।
(ख) छात्र:, सेवकाः, नशक्षकाः, लेनखका, क्रीडकाः।
(ग) पत्रम,् नमत्रम,् पष्ु पम,् आम्राः, फलम।्
(घ) पृनरवी, वसन्ु धरा, धररत्री, यानम,् वसधु ा।
(ग) अिोर्िर्ित-र्विोम-पदानाम् उर्ित-मेिनं कुरुत। ½×4= 2
(क) वीराः शान्ता
(ख) अशान्ता तत्रव
(ग) मख ू ाःख कातराः
(घ) अत्रव नविनभाः
(घ) अिोर्िर्ित-समानाथिक-पदानाम् उर्ित-मेिनं कुरुत। ½×4= 2
(क) जगनत पृथ्वीम्
(ख) प्रकृ नताः नेत्रेण
(ग) चक्षषु ा स्वभावाः
(घ) वसन्ु धराम् संसारे
(ङ) अिोर्िर्ित-तद्भव-पदानाम् कृते संस्कृत-पदार्न र्िित। ½×4= 2
(क) कड़वा ………..
(ख) लोभी: ………..
(ग) नतनका ………..
(घ) मधमु क्खी ………..