Rajasthan Board 12th Model Paper 2025 Sanskrit Literature
Get here Rajasthan Board 12th Model Paper 2025 for Sanskrit Literature subject. Download RBSE Class 12 Sanskrit Literature Sample Question Paper PDF.
More Detail
Latest News
Finished viewing? Save it for later —
Download Rajasthan Board 12th Model Paper 2025 Sanskrit Literature (PDF · 14 pages)Downloaded 18 times
About Rajasthan Board 12th Model Paper 2025 Sanskrit Literature
Rajasthan Board 12th Model Paper 2025 Sanskrit Literature is available here for free download. Published by Rajasthan Board for Class 12, this sample paper can be viewed online or downloaded as a PDF (14 pages). Candidates preparing for Class 12 can use Rajasthan Board 12th Model Paper 2025 Sanskrit Literature to understand the exam pattern, the type of questions asked, and the overall difficulty level.
Frequently Asked Questions
How can I download Rajasthan Board 12th Model Paper 2025 Sanskrit Literature?
Open this page and click the Download button to save Rajasthan Board 12th Model Paper 2025 Sanskrit Literature as a PDF. It is completely free on AglaSem Docs.
Is Rajasthan Board 12th Model Paper 2025 Sanskrit Literature free to download?
Yes. Rajasthan Board 12th Model Paper 2025 Sanskrit Literature can be viewed online and downloaded as a PDF free of cost on AglaSem Docs.
How many pages does Rajasthan Board 12th Model Paper 2025 Sanskrit Literature have?
Rajasthan Board 12th Model Paper 2025 Sanskrit Literature contains 14 pages, which you can read online or download together as a single PDF.
Where can I find more Class 12 study material?
You can find more Class 12 question papers, sample papers, syllabus, and answer keys on AglaSem Docs.
Rajasthan Board 12th Model Paper 2025 Sanskrit Literature – Text
Read the full text of this sample paper below — useful to quickly search, copy and reference the content online without downloading the PDF.
📄 View text version (14 pages)
Page 1
RAJASTHAN BOARD
MODEL
PAPER
2025
PRACTICE PAPERS
Download PDF
MODEL
PAPER
2025
PRACTICE PAPERS
Download PDF
Page 2
प्रश्नपत्र - योजना
कक्षा- उच्चमाध्यममकक्षा
मिषयः-संस्कृतसाहित्यम् (SS12)
अिम ः-3 घण्टे 15 ममनट (सपादिोरात्रयम्) पूर्ाांका:-80
1. उद्देश्यानाम् अंकभारः –
क्र.स. उद्देश्यम् अंकभार प्रमतशतम्
1. ज्ञानम् 23 28.75%
2 अिबो ः 24 30.00%
3. ज्ञानोपयोगः 16 20.00%
4 कौशलम् 09 11.25%
5 मिश्लेषर्म् 08 10.00%
योगः 80 100%
2. प्रश्नानां प्रकारानुसारम् अंकभारः–
क्र. प्रश्नानां प्रकाराः प्रश्नानां प्रमतप्रश्नम् कुलांकाः प्रमतशतम् सम्भामितः
सं. संखयाः अंकाः अंकानाम् समयः
1. बहुमिकल्पात्मकप्रश्नाः 1 1 16 20.00% 25 मनमेषाः
2 ररक्तस्कथानम् 1 1 04 5.00% 10 मनमेषाः
3 अमतलघूत्तरात्कप्रश्नाः 1 1 18 22.50% 32 मनमेषाः
4 लघूत्तरात्मकप्रश्नाः 9+1 2+2 18+4 27.50% 45 मनमेषाः
5 दीघोत्तरीयप्रश्नाः 2+1 3+3+4 10 12.50% 33मनमेषाः
6 मनबं ात्मकप्रश्नाः 2 5 10 12.50% 50मनमेषाः
योगः 18 80 100 195 मनमेषाः
3. मिषयिस्कतूनाम् अंकभारः
क्र. सं. मिषयिस्कततः अंकभारः प्रमतप्रश्नम्–अंकाः
1. पहित–अबबो नम् 30 37.50%
2 संस्कृतसाहित्येमतिासस्कय पररचयः 10 12.50%
3 छन्दोऽलं काराः 10 12.50%
4 अपहित-अिबो नम् 8 10.00%
5 रचनात्मककाययम् 10 12.50%
6 व्याकरर्म् 12 15.00%
योगः 80 100
कक्षा- उच्चमाध्यममकक्षा
मिषयः-संस्कृतसाहित्यम् (SS12)
अिम ः-3 घण्टे 15 ममनट (सपादिोरात्रयम्) पूर्ाांका:-80
1. उद्देश्यानाम् अंकभारः –
क्र.स. उद्देश्यम् अंकभार प्रमतशतम्
1. ज्ञानम् 23 28.75%
2 अिबो ः 24 30.00%
3. ज्ञानोपयोगः 16 20.00%
4 कौशलम् 09 11.25%
5 मिश्लेषर्म् 08 10.00%
योगः 80 100%
2. प्रश्नानां प्रकारानुसारम् अंकभारः–
क्र. प्रश्नानां प्रकाराः प्रश्नानां प्रमतप्रश्नम् कुलांकाः प्रमतशतम् सम्भामितः
सं. संखयाः अंकाः अंकानाम् समयः
1. बहुमिकल्पात्मकप्रश्नाः 1 1 16 20.00% 25 मनमेषाः
2 ररक्तस्कथानम् 1 1 04 5.00% 10 मनमेषाः
3 अमतलघूत्तरात्कप्रश्नाः 1 1 18 22.50% 32 मनमेषाः
4 लघूत्तरात्मकप्रश्नाः 9+1 2+2 18+4 27.50% 45 मनमेषाः
5 दीघोत्तरीयप्रश्नाः 2+1 3+3+4 10 12.50% 33मनमेषाः
6 मनबं ात्मकप्रश्नाः 2 5 10 12.50% 50मनमेषाः
योगः 18 80 100 195 मनमेषाः
3. मिषयिस्कतूनाम् अंकभारः
क्र. सं. मिषयिस्कततः अंकभारः प्रमतप्रश्नम्–अंकाः
1. पहित–अबबो नम् 30 37.50%
2 संस्कृतसाहित्येमतिासस्कय पररचयः 10 12.50%
3 छन्दोऽलं काराः 10 12.50%
4 अपहित-अिबो नम् 8 10.00%
5 रचनात्मककाययम् 10 12.50%
6 व्याकरर्म् 12 15.00%
योगः 80 100
Page 3
प्रश्न-पत्रस्य नीलपत्रम् (ब्ल्यू प्रप्रन्ट)
कक्षा-उच्चमाध्यप्रमकः कक्षा-द्वादशी (XII) प्रिषयः - संस्ृत-साहित्यम् पूर्ाांकाः – 80 अङ्ाः
क्र. उद्देश्यप्रिधाः/उपप्रिधाः ज्ञानम् अिबोधः ज्ञानोपयोगः / अप्रिव्यक्तः कौशलम्/मौप्रलकता प्रिश्ले षर्म् योगः
सं.
लघूत्तिात्मकः
लघूत्तिात्मकः
लघूत्तिात्मकः
लघूत्तिात्मकः
लघूत्तिात्मकः
प्रनबन्धात्मकः
प्रनबन्धात्मकः
प्रनबन्धात्मकः
प्रनबन्धात्मकः
प्रनबन्धात्मकः
बहुप्रि.प्रश्नाः
रितस्थानम्
दीघोत्तिीयः
अप्रत.लघु.
बहुप्रि.प्रश्नाः
बहुप्रि.प्रश्नाः
बहुप्रि.प्रश्नाः
बहुप्रि.प्रश्नाः
रितस्थानम्
रितस्थानम्
रितस्थानम्
रितस्थानम्
दीघोत्तिीयः
दीघोत्तिीयः
दीघोत्तिीयः
दीघोत्तिीयः
अप्रत.लघु.
अप्रत.लघु.
अप्रत.लघु.
अप्रत.लघु.
पहित-अिबोधनम् 7(1) 2(1) 7(-) 8(1) 3(1) 3(3) 30(7)
1.
संस्ृतसाहित्येप्रतिासस्य परिचयः 10(1) 10(1)
2.
छन्दोऽलकािाः 2(-) 3(1) 1(1) 4(2) 10(4)
3.
4. अपहित-अिबोधनम् 4(1) 4(-) 8(1)
2(-) 8(2) 10(2)
5. रचनात्मककाययम्
4(1) 4(1) 4(1) 12(3)
6. व्याकरर्म्
7(1) 10(1) 6(2) 9(-) 4(1) 4(1) 4(-) 3(1) 1(1) 12(3) 3(1) 3(3) 4(1) 2(-) 8(2)
योगः
सिययोगः 23(4) 24(3) 16(5) 9(4) 8(2) 80(18)
मिकल्पयोजना :- खण्ड–स–द–योः” प्रत्येकम् एकः प्रश्नः आन्तररकमिकल्पात्मकः अस्स्कत । अि ेयम् – कोष्ठकात् बहिः संखया अंकबोम का आन्तररकसंखया च प्रश्नबोम का ।
कक्षा-उच्चमाध्यप्रमकः कक्षा-द्वादशी (XII) प्रिषयः - संस्ृत-साहित्यम् पूर्ाांकाः – 80 अङ्ाः
क्र. उद्देश्यप्रिधाः/उपप्रिधाः ज्ञानम् अिबोधः ज्ञानोपयोगः / अप्रिव्यक्तः कौशलम्/मौप्रलकता प्रिश्ले षर्म् योगः
सं.
लघूत्तिात्मकः
लघूत्तिात्मकः
लघूत्तिात्मकः
लघूत्तिात्मकः
लघूत्तिात्मकः
प्रनबन्धात्मकः
प्रनबन्धात्मकः
प्रनबन्धात्मकः
प्रनबन्धात्मकः
प्रनबन्धात्मकः
बहुप्रि.प्रश्नाः
रितस्थानम्
दीघोत्तिीयः
अप्रत.लघु.
बहुप्रि.प्रश्नाः
बहुप्रि.प्रश्नाः
बहुप्रि.प्रश्नाः
बहुप्रि.प्रश्नाः
रितस्थानम्
रितस्थानम्
रितस्थानम्
रितस्थानम्
दीघोत्तिीयः
दीघोत्तिीयः
दीघोत्तिीयः
दीघोत्तिीयः
अप्रत.लघु.
अप्रत.लघु.
अप्रत.लघु.
अप्रत.लघु.
पहित-अिबोधनम् 7(1) 2(1) 7(-) 8(1) 3(1) 3(3) 30(7)
1.
संस्ृतसाहित्येप्रतिासस्य परिचयः 10(1) 10(1)
2.
छन्दोऽलकािाः 2(-) 3(1) 1(1) 4(2) 10(4)
3.
4. अपहित-अिबोधनम् 4(1) 4(-) 8(1)
2(-) 8(2) 10(2)
5. रचनात्मककाययम्
4(1) 4(1) 4(1) 12(3)
6. व्याकरर्म्
7(1) 10(1) 6(2) 9(-) 4(1) 4(1) 4(-) 3(1) 1(1) 12(3) 3(1) 3(3) 4(1) 2(-) 8(2)
योगः
सिययोगः 23(4) 24(3) 16(5) 9(4) 8(2) 80(18)
मिकल्पयोजना :- खण्ड–स–द–योः” प्रत्येकम् एकः प्रश्नः आन्तररकमिकल्पात्मकः अस्स्कत । अि ेयम् – कोष्ठकात् बहिः संखया अंकबोम का आन्तररकसंखया च प्रश्नबोम का ।
Page 4
No. of Questions- 18
No. of printed Pages -
आदशशप्रश्नपत्रम्- 2025
उच्चमाध्यप्रमकपिीक्षा- (xii)
कक्षा-उच्चमाध्यप्रमकक्षा
प्रिषयः- संस्ृतसाहित्यम् (कोडः- ss12)
समयः 3:15सपादिोिात्रयम् पूर्ाांका:– 80
पिीक्षाप्रथशभ्यः सामान्यप्रनदेशाः-
(1 )परीक्षामथय मभः सियप्रथमं स्किप्रश्नपत्रस्कयोपरर नामांकः अमनिाययतो ले खयः ।
(2) सिे प्रश्नाः अमनिायायः।
(3) सिेषां प्रश्नानामुत्तराणर् उत्तरपतस्स्कतकायामेि ले खयामन ।
(4)एकस्कय प्रश्नस्कय सिेषां खण्डानामुत्तराणर् एकत्रैि ले खयामन।
(5) सिेषां प्रश्नानामुत्तराणर् संस्कृतमाध्यमेनैि ले खनीयामन ।
No. of printed Pages -
आदशशप्रश्नपत्रम्- 2025
उच्चमाध्यप्रमकपिीक्षा- (xii)
कक्षा-उच्चमाध्यप्रमकक्षा
प्रिषयः- संस्ृतसाहित्यम् (कोडः- ss12)
समयः 3:15सपादिोिात्रयम् पूर्ाांका:– 80
पिीक्षाप्रथशभ्यः सामान्यप्रनदेशाः-
(1 )परीक्षामथय मभः सियप्रथमं स्किप्रश्नपत्रस्कयोपरर नामांकः अमनिाययतो ले खयः ।
(2) सिे प्रश्नाः अमनिायायः।
(3) सिेषां प्रश्नानामुत्तराणर् उत्तरपतस्स्कतकायामेि ले खयामन ।
(4)एकस्कय प्रश्नस्कय सिेषां खण्डानामुत्तराणर् एकत्रैि ले खयामन।
(5) सिेषां प्रश्नानामुत्तराणर् संस्कृतमाध्यमेनैि ले खनीयामन ।
Page 5
आदशशप्रश्नपत्रम् - 2025
कक्षा-उच्चमाध्यममक (xii)
प्रिषयः - संस्ृतसाहित्यम्, (कोड-12)
समयः 3:15 सपादिोिात्रयम् पूर्ाांकाः - 80
खण्डः-"अ"
1. बहुप्रिक्पात्मकप्रश्नाः- 10x1=10
(i) “िघुकौत्ससंिादः” पािस्य ले खकः कः? 1
(अ) कामलदासः (ब) भिभूमतः
(स) बार्भट्टः (द) भर्तयिररः
(ii) ईशािास्योपप्रनषहद कप्रत मन्त्राः सन्न्त - 1
(अ) मिंशमतः (ब) अष्टादश
(स) सप्तदश (द) पञ्चदश
(iii) 'बालकौतुकम्' इप्रत पािः कस्य नाटकस्य िागोऽन्स्त? 1
(अ) उत्तररामचररतस्कय (ब) मिािीरचररतस्कय
(स) रघतिंशस्कय (द) अमभज्ञानशाकुन्तलस्कय
(iv) कस्मै पापाक्ििाियप्रत योजयते? 1
(अ) पतण्याय (ब) स्किीयकमयर्े
(स) हिताय (द) समाजाय
(v) प्रत्यक्षानुमानागमाःििन्न्त - 1
(अ) कारकाणर् (ब) प्रत्यिारसूत्राणर्
(स) कायायणर् (द) प्रमार्ामन
(vi) कादम्बिीकथानुसािेर् चन्रापीडं कः उपहदशप्रत? 1
(अ) िषयि नय ः (ब) बार्भट्टः
(स) शतकनासः (द) पतण्डरीकः
(vii) क्शििीिस्य प्रिश्वासपात्रं हकम् आदाय तोिर्दुगां प्रयाप्रत? 1
(अ) संिादम् आदाय (ब) पत्रम् आदाय
(स) पतष्पगतच्छम् आदाय (द) अश्वम् आदाय
(viii) ‘सकलः’ इप्रत शब्लदस्य कोऽथशः? 1
(अ) सम्पूर्यः (ब) अम कः
कक्षा-उच्चमाध्यममक (xii)
प्रिषयः - संस्ृतसाहित्यम्, (कोड-12)
समयः 3:15 सपादिोिात्रयम् पूर्ाांकाः - 80
खण्डः-"अ"
1. बहुप्रिक्पात्मकप्रश्नाः- 10x1=10
(i) “िघुकौत्ससंिादः” पािस्य ले खकः कः? 1
(अ) कामलदासः (ब) भिभूमतः
(स) बार्भट्टः (द) भर्तयिररः
(ii) ईशािास्योपप्रनषहद कप्रत मन्त्राः सन्न्त - 1
(अ) मिंशमतः (ब) अष्टादश
(स) सप्तदश (द) पञ्चदश
(iii) 'बालकौतुकम्' इप्रत पािः कस्य नाटकस्य िागोऽन्स्त? 1
(अ) उत्तररामचररतस्कय (ब) मिािीरचररतस्कय
(स) रघतिंशस्कय (द) अमभज्ञानशाकुन्तलस्कय
(iv) कस्मै पापाक्ििाियप्रत योजयते? 1
(अ) पतण्याय (ब) स्किीयकमयर्े
(स) हिताय (द) समाजाय
(v) प्रत्यक्षानुमानागमाःििन्न्त - 1
(अ) कारकाणर् (ब) प्रत्यिारसूत्राणर्
(स) कायायणर् (द) प्रमार्ामन
(vi) कादम्बिीकथानुसािेर् चन्रापीडं कः उपहदशप्रत? 1
(अ) िषयि नय ः (ब) बार्भट्टः
(स) शतकनासः (द) पतण्डरीकः
(vii) क्शििीिस्य प्रिश्वासपात्रं हकम् आदाय तोिर्दुगां प्रयाप्रत? 1
(अ) संिादम् आदाय (ब) पत्रम् आदाय
(स) पतष्पगतच्छम् आदाय (द) अश्वम् आदाय
(viii) ‘सकलः’ इप्रत शब्लदस्य कोऽथशः? 1
(अ) सम्पूर्यः (ब) अम कः
Page 6
(स) न्यू नः (द) मुखम्
(ix) ‘या कुन्देन्दुतुषाििािधिला या शुभ्रिस्त्रावृता ।’िाक्येऽन्स्मन् हकं छन्दः? 1
(अ) शादयल
ू मिक्रीमडतम् (ब) उपजामतः
(स) मामलनी (द) िसन्तमतलका
(x) ‘िेदे साधम्यशम्’ इप्रत कन्स्मिलङ्ािे ििप्रत ? 1
(अ) रूपकालङ्कारे (ब) उपमालङ्कारेः
(स) यमकालङ्कारे (द) श्लेषालङ्कारे
2. रितस्थानाप्रन पूियत- (यथाप्रनदेशं प्रृप्रतप्रत्यय-संयोगं ृत्िा प्रलखत) 4x1=4
(क) सा कथां --------------------- प्रसन्ना भिमत। (मन+शम् + ल्यप् ) 1
(ख) मया संस्कृतं ................................ । (पठ् + तव्यत्) 1
(ग) यमतः िने --------------------तपमत। (मन+िस् + शर्त) 1
(घ) ह्यः बालकः मिद्यालयं ..........................। (गम् +क्तितत) 1
3. अप्रतलघूत्तिात्मकप्रश्नाः- 10x1=10
(i) रघतिंशमिाकाव्यस्कय ले खकः कः? 1
(ii) िेदस्कय सारः के षत समाहितो ितयते ? 1
(iii) मिाकमिभिभूमतना कमत नाटकामन रणचतामन? 1
(iv) श्रीमद्भगिदगीतायां मिषादग्रस्कतः कोऽस्स्कत ? 1
(v) कस्स्कमन् ग्रन्थे पतण्डरीक–चन्रापीडयोःचररतं िणर्यतम् ? 1
(vi) श्रीचन्रशेखरदासिमाय कस्स्कमन् साहित्यक्षेत्रे लब् प्रमतष्ठः कथाकारो ितयते? 1
(vii) 'जयपतरिैभिम् ' इमत मिाकाव्यस्कय ले खकः कः? 1
(viii) ‘मिद्योदयः’नामसंस्कृतपमत्रकायाः सम्पादकः कः? 1
(ix) अस्म्बकादत्तव्यासस्कय ऐमतिाणसकोपन्यासःकोऽस्स्कत ? 1
(x) ‘पाषार्कन्या’ कथाग्रन्थस्कय ले खकः कः? 1
4. अधोप्रलन्खत-श्लोकांशस्य अलङ्ािलक्षर्ं प्रलखत। 1
ििस्न्त िषयस्न्त नदस्न्त भास्न्त।
खण्डः-"ब"
5. अधोप्रलन्खतयोः छन्दसोः एकस्य छन्दसः लक्षर्मुदाििर्ञ्च प्रलखत। 2
(ix) ‘या कुन्देन्दुतुषाििािधिला या शुभ्रिस्त्रावृता ।’िाक्येऽन्स्मन् हकं छन्दः? 1
(अ) शादयल
ू मिक्रीमडतम् (ब) उपजामतः
(स) मामलनी (द) िसन्तमतलका
(x) ‘िेदे साधम्यशम्’ इप्रत कन्स्मिलङ्ािे ििप्रत ? 1
(अ) रूपकालङ्कारे (ब) उपमालङ्कारेः
(स) यमकालङ्कारे (द) श्लेषालङ्कारे
2. रितस्थानाप्रन पूियत- (यथाप्रनदेशं प्रृप्रतप्रत्यय-संयोगं ृत्िा प्रलखत) 4x1=4
(क) सा कथां --------------------- प्रसन्ना भिमत। (मन+शम् + ल्यप् ) 1
(ख) मया संस्कृतं ................................ । (पठ् + तव्यत्) 1
(ग) यमतः िने --------------------तपमत। (मन+िस् + शर्त) 1
(घ) ह्यः बालकः मिद्यालयं ..........................। (गम् +क्तितत) 1
3. अप्रतलघूत्तिात्मकप्रश्नाः- 10x1=10
(i) रघतिंशमिाकाव्यस्कय ले खकः कः? 1
(ii) िेदस्कय सारः के षत समाहितो ितयते ? 1
(iii) मिाकमिभिभूमतना कमत नाटकामन रणचतामन? 1
(iv) श्रीमद्भगिदगीतायां मिषादग्रस्कतः कोऽस्स्कत ? 1
(v) कस्स्कमन् ग्रन्थे पतण्डरीक–चन्रापीडयोःचररतं िणर्यतम् ? 1
(vi) श्रीचन्रशेखरदासिमाय कस्स्कमन् साहित्यक्षेत्रे लब् प्रमतष्ठः कथाकारो ितयते? 1
(vii) 'जयपतरिैभिम् ' इमत मिाकाव्यस्कय ले खकः कः? 1
(viii) ‘मिद्योदयः’नामसंस्कृतपमत्रकायाः सम्पादकः कः? 1
(ix) अस्म्बकादत्तव्यासस्कय ऐमतिाणसकोपन्यासःकोऽस्स्कत ? 1
(x) ‘पाषार्कन्या’ कथाग्रन्थस्कय ले खकः कः? 1
4. अधोप्रलन्खत-श्लोकांशस्य अलङ्ािलक्षर्ं प्रलखत। 1
ििस्न्त िषयस्न्त नदस्न्त भास्न्त।
खण्डः-"ब"
5. अधोप्रलन्खतयोः छन्दसोः एकस्य छन्दसः लक्षर्मुदाििर्ञ्च प्रलखत। 2
Page 7
(क) िसन्तमतलका (ख) मामलनी
6. अधो प्रलन्खत-श्लोकांशयोः एकस्य गर्क्चह्नं प्रदशशयन् छन्दसः नामोल्ले खं कुरुत । 2
(क) भिस्न्त नम्रास्कतरिः फलोद्गमैः । (ख) मनो मे सम्मोिस्स्कथरममप िरत्येष बलिान्।
7.अधोप्रलन्खत-श्लोकांशयोः एकस्य हिन्दीिाषायां सप्रसङ्गं िािाथां प्रलखत। 2
(क) सिसा मिद ीत न हक्रयाममििेकः परमापदां पदम् ।
(ख) उपाणजयतानां मित्तानां त्याग एि हि रक्षर्म्।
8. अधोप्रलन्खतश्लोकस्य अन्ियं प्रलखत । 2
कमयण्येिाम कारस्कते मा फले षत कदाचन ।
मा कमयफलिेततभूयमाय ते सङ्गोऽस्कत्िकमयणर् ।।
9. अधोप्रलन्खतपदानां सूत्रोल्ले खपूिशकं सन्न्धप्रिच्छे दं कुरुत। 2+2=4
(अ) अन्ियः (ब) मार्तच्छाया
10. अधोप्रलन्खतम् अपहितगद्ांशं पहित्िा प्रश्नानाम् उत्तिाक्र् यथाप्रनदेशं प्रलखत । 8
स्िामी दयानन्द: एक: मिापुरुष: आसीत् । तस्य मिोदयस्य जन्म गुजिातप्रदेशे टं कािानामके नगिे अिित् । तस्य
मिोदयस्य बा्यकालस्य नाम मूलशङ्िः आसीत् । सः सिशप्रथम:आयशसमाजस्य स्थापनां मुम्बईनामके मिानगिे
अकुिशत्।तस्य प्रपतुनाशम श्रीकषशर्दास: आसीत् । स्िाप्रमदयानन्दस्य गुिोः नाम स्िाप्रमप्रििजानन्दः आसीत् ।
स्िाप्रमदयानन्दः उत्तिप्रदेशे मथुिानामके नगिे संस्ृतव्याकिर्म् अपित् । स्िाप्रमदयानन्द: सम्पुर्शजीिने िेदानां
प्रचािप्रसािम् अकिोत् । कुिीतीनां प्रनिािर्ाय इतस्ततः अभ्रमत् । सः स्त्रीक्शक्षाया: प्रिधिा प्रििािस्य सिशदासमथशनम्
किोप्रत स्म।
(क) एकपदेन उत्तित - 1
(i) स्किाममदयानन्दस्कय जन्म कस्स्कमन् प्रदेशे अभित् ?
(ख) पूर्शिाक्येन उत्तित । 2x2=4
(i) क: िेदानां प्रचारम् अकरोत्?
(ii) स्किाममदयानन्द: कस्कय स्कथापनां अकरोत् ?
(ग) िाषा-सम्बद्धकायशम्- 1+1=2
(i) “सः स्त्रीणशक्षाया: सियदा समथयनम् अकरोत् ” िाक्येऽस्स्कमन् अव्ययशब्दः अस्स्कत |
(ii) ‘कुरीतीनां मनिारर्ाय इतस्कततः अभ्रमत् ।’ इत्यत्र हक्रयापदं हकम् ?
(घ)अस्य गद्ांशस्य समुक्चतं शीषशकं प्रलखत । 1
खण्ड:- "स"
11. अधोप्रलन्खतं पहितगद्ांशं पहित्िा प्रश्नानाम् उत्तिाक्र् यथाप्रनदेशं प्रलखत । 5
6. अधो प्रलन्खत-श्लोकांशयोः एकस्य गर्क्चह्नं प्रदशशयन् छन्दसः नामोल्ले खं कुरुत । 2
(क) भिस्न्त नम्रास्कतरिः फलोद्गमैः । (ख) मनो मे सम्मोिस्स्कथरममप िरत्येष बलिान्।
7.अधोप्रलन्खत-श्लोकांशयोः एकस्य हिन्दीिाषायां सप्रसङ्गं िािाथां प्रलखत। 2
(क) सिसा मिद ीत न हक्रयाममििेकः परमापदां पदम् ।
(ख) उपाणजयतानां मित्तानां त्याग एि हि रक्षर्म्।
8. अधोप्रलन्खतश्लोकस्य अन्ियं प्रलखत । 2
कमयण्येिाम कारस्कते मा फले षत कदाचन ।
मा कमयफलिेततभूयमाय ते सङ्गोऽस्कत्िकमयणर् ।।
9. अधोप्रलन्खतपदानां सूत्रोल्ले खपूिशकं सन्न्धप्रिच्छे दं कुरुत। 2+2=4
(अ) अन्ियः (ब) मार्तच्छाया
10. अधोप्रलन्खतम् अपहितगद्ांशं पहित्िा प्रश्नानाम् उत्तिाक्र् यथाप्रनदेशं प्रलखत । 8
स्िामी दयानन्द: एक: मिापुरुष: आसीत् । तस्य मिोदयस्य जन्म गुजिातप्रदेशे टं कािानामके नगिे अिित् । तस्य
मिोदयस्य बा्यकालस्य नाम मूलशङ्िः आसीत् । सः सिशप्रथम:आयशसमाजस्य स्थापनां मुम्बईनामके मिानगिे
अकुिशत्।तस्य प्रपतुनाशम श्रीकषशर्दास: आसीत् । स्िाप्रमदयानन्दस्य गुिोः नाम स्िाप्रमप्रििजानन्दः आसीत् ।
स्िाप्रमदयानन्दः उत्तिप्रदेशे मथुिानामके नगिे संस्ृतव्याकिर्म् अपित् । स्िाप्रमदयानन्द: सम्पुर्शजीिने िेदानां
प्रचािप्रसािम् अकिोत् । कुिीतीनां प्रनिािर्ाय इतस्ततः अभ्रमत् । सः स्त्रीक्शक्षाया: प्रिधिा प्रििािस्य सिशदासमथशनम्
किोप्रत स्म।
(क) एकपदेन उत्तित - 1
(i) स्किाममदयानन्दस्कय जन्म कस्स्कमन् प्रदेशे अभित् ?
(ख) पूर्शिाक्येन उत्तित । 2x2=4
(i) क: िेदानां प्रचारम् अकरोत्?
(ii) स्किाममदयानन्द: कस्कय स्कथापनां अकरोत् ?
(ग) िाषा-सम्बद्धकायशम्- 1+1=2
(i) “सः स्त्रीणशक्षाया: सियदा समथयनम् अकरोत् ” िाक्येऽस्स्कमन् अव्ययशब्दः अस्स्कत |
(ii) ‘कुरीतीनां मनिारर्ाय इतस्कततः अभ्रमत् ।’ इत्यत्र हक्रयापदं हकम् ?
(घ)अस्य गद्ांशस्य समुक्चतं शीषशकं प्रलखत । 1
खण्ड:- "स"
11. अधोप्रलन्खतं पहितगद्ांशं पहित्िा प्रश्नानाम् उत्तिाक्र् यथाप्रनदेशं प्रलखत । 5
Page 8
श्रीनायािस्य दाप्रयत्िग्रिर्स्य एकमासाभ्यन्तिे बहुहदनेभ्यः स्थप्रगतानां प्रिप्रिधसमस्यानामप्रप समाधानं जातम्। स्िकायां
त्यक्त्िा अपिस्य सिकािस्तस्य पिमधमशः। सः प्रप्रतमासं प्रथमहदिसे स्ििेतनस्य अधाशप्रधकं िागं के िलं प्रेषयप्रत स्म।
तेनानुमीयते तस्य िाज्येन सि अन्स्त कक्ित् सम्पकश ः। काप्रनचन मलयालमिाषायाः संिादपत्राक्र् अप्रतरिच्य कदाप्रप
तस्य नाम्ना हकमप्रप पत्रामागतप्रमप्रत कोऽप्रप कदाप्रप न जानाप्रत।
(क) एकपदेन उत्तित - 1
हकं त्यक्त्िा अपरस्कय सिकारस्कतस्कय परम मयः?
(ख) पूर्शिाक्येन उत्तित - 2
श्रीनायारः कस्कयाः भाषायाः संिादपत्राणर् जानामत ?
(ग) िाषा-सम्बद्धकायशम्-
(i) ' तस्कय राज्येन सि अस्स्कत कणित् सम्पकय ः। ' इत्यत्र हक्रयापदं हकम् ? 1
(अ) तस्कय (ब) राज्येन (स) अस्स्कत (द) सम्पकय ः
(ii) 'अपरस्कय सिकारस्कतस्कय परम मयः' िाक्येऽस्स्कमन् मिशेषर्पदं हकम् ? 1
(अ) त्यक्त्िा (ब) तस्कय (स) स्किकायां (द) परम मयः
अथिा
तात! चन्रापीड! प्रिहदतिेहदतव्यस्याधीतसिशशास्त्रस्य तेना्पमप्युपदेष्टव्यमन्स्त। के िलञ्च प्रनसगशत एिाप्रतगिनं तमो
यौिनप्रििम्। अपरिर्ामोपशमो दारुर्ो लक्ष्मीमदः। अप्रबोधा घोिा चिाज्यसुखसक्िपातप्रनरा ििप्रत, इत्यतः
प्रिस्तिेर्ाप्रिधीयसे।
गिेश्वित्िमप्रिनियौिनत्िम् , अप्रप्रतमरूपत्िममानुषशक्तत्िञ्चेप्रत मितीयं ख्िनथश–पिम्पिा। यौिनािम्िे च प्रायः
शास्त्रजलप्रक्षालन–प्रनमशलाप्रप कालुष्यमुपयाप्रत बुप्रद्धः। नाशयप्रत च पुरुषमत्यासङ्गो प्रिषयेषु।
(क) एकपदेन उत्तित - 1
अपररर्ामोपशमो दारुर्ो हकं मिद्यते ?
(ख) पूर्शिाक्येन उत्तित । 2
मनसगयत एिामतगिनं तमो हकम् ?
(ग) िाषा-सम्बद्धकायशम्-
(i) 'िाज्यसुखसक्िपातप्रनरा ििप्रत' इत्यत्र हक्रयापदं हकम् ? 1
(अ) मनरा (ब) सणन्नपातम् (स) भिमत (द) राज्यसुखम्
(ii) 'कालुष्यमुपयाप्रत बुप्रद्धः। ' इत्यत्रकर्तयपदं मलखत। 1
त्यक्त्िा अपिस्य सिकािस्तस्य पिमधमशः। सः प्रप्रतमासं प्रथमहदिसे स्ििेतनस्य अधाशप्रधकं िागं के िलं प्रेषयप्रत स्म।
तेनानुमीयते तस्य िाज्येन सि अन्स्त कक्ित् सम्पकश ः। काप्रनचन मलयालमिाषायाः संिादपत्राक्र् अप्रतरिच्य कदाप्रप
तस्य नाम्ना हकमप्रप पत्रामागतप्रमप्रत कोऽप्रप कदाप्रप न जानाप्रत।
(क) एकपदेन उत्तित - 1
हकं त्यक्त्िा अपरस्कय सिकारस्कतस्कय परम मयः?
(ख) पूर्शिाक्येन उत्तित - 2
श्रीनायारः कस्कयाः भाषायाः संिादपत्राणर् जानामत ?
(ग) िाषा-सम्बद्धकायशम्-
(i) ' तस्कय राज्येन सि अस्स्कत कणित् सम्पकय ः। ' इत्यत्र हक्रयापदं हकम् ? 1
(अ) तस्कय (ब) राज्येन (स) अस्स्कत (द) सम्पकय ः
(ii) 'अपरस्कय सिकारस्कतस्कय परम मयः' िाक्येऽस्स्कमन् मिशेषर्पदं हकम् ? 1
(अ) त्यक्त्िा (ब) तस्कय (स) स्किकायां (द) परम मयः
अथिा
तात! चन्रापीड! प्रिहदतिेहदतव्यस्याधीतसिशशास्त्रस्य तेना्पमप्युपदेष्टव्यमन्स्त। के िलञ्च प्रनसगशत एिाप्रतगिनं तमो
यौिनप्रििम्। अपरिर्ामोपशमो दारुर्ो लक्ष्मीमदः। अप्रबोधा घोिा चिाज्यसुखसक्िपातप्रनरा ििप्रत, इत्यतः
प्रिस्तिेर्ाप्रिधीयसे।
गिेश्वित्िमप्रिनियौिनत्िम् , अप्रप्रतमरूपत्िममानुषशक्तत्िञ्चेप्रत मितीयं ख्िनथश–पिम्पिा। यौिनािम्िे च प्रायः
शास्त्रजलप्रक्षालन–प्रनमशलाप्रप कालुष्यमुपयाप्रत बुप्रद्धः। नाशयप्रत च पुरुषमत्यासङ्गो प्रिषयेषु।
(क) एकपदेन उत्तित - 1
अपररर्ामोपशमो दारुर्ो हकं मिद्यते ?
(ख) पूर्शिाक्येन उत्तित । 2
मनसगयत एिामतगिनं तमो हकम् ?
(ग) िाषा-सम्बद्धकायशम्-
(i) 'िाज्यसुखसक्िपातप्रनरा ििप्रत' इत्यत्र हक्रयापदं हकम् ? 1
(अ) मनरा (ब) सणन्नपातम् (स) भिमत (द) राज्यसुखम्
(ii) 'कालुष्यमुपयाप्रत बुप्रद्धः। ' इत्यत्रकर्तयपदं मलखत। 1
Page 9
(अ) बतमधः (ब) नाल्पम् (स) कालुष्यम् (द) उपयामत
12. अधोप्रलन्खतं पद्ांशं पहित्िा प्रश्नानाम् उत्तिाक्र् यथाप्रनदेशं प्रलखत । 5
तमध्ििे प्रिश्वक्जप्रत क्क्षतीशं, प्रनःशेषप्रिश्राक्र्तकोषजातम् ।
उपात्तप्रिद्ो गुरुदक्क्षर्ाथी , कौत्सः प्रपेदे िितन्तुक्शष्यः ।।
(क) एकपदेन उत्तित - 1
कौत्सः कस्य क्शष्यः?
(ख) पूर्शिाक्येन उत्तित - 2
गुरुदक्क्षर्ाथी कः?
(ग) िाषा-सम्बद्धकायशम् -
(i) 'उपात्तप्रिद्ो गुरुदक्क्षर्ाथी ' इत्यत्रमिशेषर्पदं हकम् ? 1
(अ) गतरुः (ब)उपात्तमिद्यो (स) दणक्षर्ाथी (द) णक्षतीशम्
(ii) ' णक्षतीशम् ' इमतपदस्कय पयाययपदंमलखत। 1
(अ) राजानम् (ब) ममत्रम् (स) णशष्यम् (द) न कोऽमप
अथिा
के यूिाक्र् न भूषयन्न्त पुरुषं िािाः न चन्रोज्ज्िलाः,न स्नानं न प्रिले पनं न कुसुमं नालङ्ृता मूध्जाशः।
िाण्येका समलङ्िोप्रत पुरुषं या संस्ृता धायशते,क्षीयन्ते खलु भूषर्ाप्रन सततं िाग्भभूषर्ं भूषर्म् ।।
(क) एकपदेन उत्तित - 1
कीदृशाः िाराः पतरुषं न भूषयस्न्त?
(ख) पूर्शिाक्येन उत्तित - 2
कीदृशी िार्ी पतरुषं समलङ्करोमत?
(ग) िाषा-सम्बद्धकायशम् -
(i) 'क्षीयन्ते खलु भूषर्ामन' िाक्येऽस्स्कमन् हक्रयापदं हकम् ? 1
(अ) खलु (ब) िाराः (स) क्षीयन्ते (द) भूषर्ामन
(ii) ' िाण्येका समलङ्करोमत' इत्यत्रकर्तयपदंमलखत। 1
(अ) िाण्येका (ब) जनाः (स) िाराः (द) कुसुमम्
13. अधोप्रलन्खतं नाट्ांशं पहित्िाप्रश्नानाम् उत्तिाक्र् यथाप्रनदेशं प्रलखत । 5
12. अधोप्रलन्खतं पद्ांशं पहित्िा प्रश्नानाम् उत्तिाक्र् यथाप्रनदेशं प्रलखत । 5
तमध्ििे प्रिश्वक्जप्रत क्क्षतीशं, प्रनःशेषप्रिश्राक्र्तकोषजातम् ।
उपात्तप्रिद्ो गुरुदक्क्षर्ाथी , कौत्सः प्रपेदे िितन्तुक्शष्यः ।।
(क) एकपदेन उत्तित - 1
कौत्सः कस्य क्शष्यः?
(ख) पूर्शिाक्येन उत्तित - 2
गुरुदक्क्षर्ाथी कः?
(ग) िाषा-सम्बद्धकायशम् -
(i) 'उपात्तप्रिद्ो गुरुदक्क्षर्ाथी ' इत्यत्रमिशेषर्पदं हकम् ? 1
(अ) गतरुः (ब)उपात्तमिद्यो (स) दणक्षर्ाथी (द) णक्षतीशम्
(ii) ' णक्षतीशम् ' इमतपदस्कय पयाययपदंमलखत। 1
(अ) राजानम् (ब) ममत्रम् (स) णशष्यम् (द) न कोऽमप
अथिा
के यूिाक्र् न भूषयन्न्त पुरुषं िािाः न चन्रोज्ज्िलाः,न स्नानं न प्रिले पनं न कुसुमं नालङ्ृता मूध्जाशः।
िाण्येका समलङ्िोप्रत पुरुषं या संस्ृता धायशते,क्षीयन्ते खलु भूषर्ाप्रन सततं िाग्भभूषर्ं भूषर्म् ।।
(क) एकपदेन उत्तित - 1
कीदृशाः िाराः पतरुषं न भूषयस्न्त?
(ख) पूर्शिाक्येन उत्तित - 2
कीदृशी िार्ी पतरुषं समलङ्करोमत?
(ग) िाषा-सम्बद्धकायशम् -
(i) 'क्षीयन्ते खलु भूषर्ामन' िाक्येऽस्स्कमन् हक्रयापदं हकम् ? 1
(अ) खलु (ब) िाराः (स) क्षीयन्ते (द) भूषर्ामन
(ii) ' िाण्येका समलङ्करोमत' इत्यत्रकर्तयपदंमलखत। 1
(अ) िाण्येका (ब) जनाः (स) िाराः (द) कुसुमम्
13. अधोप्रलन्खतं नाट्ांशं पहित्िाप्रश्नानाम् उत्तिाक्र् यथाप्रनदेशं प्रलखत । 5
Page 10
मोहिनी - आचायश! सम्प्रप्रत ियं योगप्रिषये सप्रिस्तिं ज्ञातुम् इच्छामः।
(योगाचायशः पािमाध्यमेन योगक्शक्षां क्शक्षयप्रत )
योगाचायशः - प्रप्रयच्छात्राः ध्यानेन शृर्ुत।
योगक्ित्तवृक्त्तप्रनिोधः।
मोिनः - क्चत्तवृक्त्तप्रनिोधः! अथ हकं तात्पयशम् अस्य?
योगाचायशः - क्चत्तवृत्तीनां िेदः लक्षर्म् चािगच्छन्तु प्रथमं, ततः प्रिस्तिेर् बोधयाप्रम-
‘प्रमार्प्रिपयशयप्रिक्पप्रनरास्ृतयः’ इप्रत
प्रमार्म् - अथाशत् प्रत्यक्षानुमानागमाः प्रमार्ाप्रन।
प्रिपयशयः - अथाशत् प्रिपयशयो प्रमथ्याज्ञानमतरपू प्रप्रतष्ठम्।
प्रिक्पः - अथाशत् शब्लदज्ञानानुपाती िस्तुशन्ू यो प्रिक्पः।
प्रनरा - अथाशत् अिािप्रत्ययालम्बनावृक्त्तप्रनरश ा।
स्ृप्रतः - अथाशत् अनुभूतप्रिषयासम्प्रमोषः स्ृप्रतः।
(क) एकपदेन उत्तित - 1
पािमाध्यमेन योगणशक्षां कः णशक्षयमत?
(ख) पूर्शिाक्येन उत्तित - 2
का नाम स्कृमतः?
(ग) िाषा-सम्बद्धकायशम्-
(i) ' ियं योगमिषये समिस्कतरं ज्ञाततम् इच्छामः।' िाक्येऽस्स्कमन् सियनामपदं हकम् ? 1
(अ) समिस्कतरं (ब) ज्ञाततम् (स) योगमिषये (द) ियम्
(ii) ' मप्रयच्छात्राः! ध्यानेन शृर्तत। ' इत्यत्रहक्रयापदं मलखत। 1
(अ) मप्रयच्छात्राः (ब) जनाः (स) ध्यानेन (द) शृर्तत
अथिा
लिः :– (प्रप्रिश्य, स्िगतम् ) अप्रिज्ञातियः क्रमौक्चत्यात् पूज्यानप्रप सतः कथमप्रििादप्रयष्ये? (प्रिक्चन्त्य) अयं
पुनिप्रिरुद्धप्रकाि इप्रतवृद्धेभ्यः श्रूयते। (सप्रिनयमुपसृत्य) एष िो लिस्य क्शिसाप्रर्ामपयाशयः।
अरुन्धतीजनकौ: – क्याक्र्न्! आयुष्मान् भूयाः।
कौस्या : – जात! क्चिं जीि।
अरुन्धती : – एहि ित्स! (लिमुत्सङ्गे गृिीत्िा आत्मगतम्) हदष्ट्या न के िलमुत्सङ्गक्ििान्मनोिथोऽप्रप मे पूरितः।
(योगाचायशः पािमाध्यमेन योगक्शक्षां क्शक्षयप्रत )
योगाचायशः - प्रप्रयच्छात्राः ध्यानेन शृर्ुत।
योगक्ित्तवृक्त्तप्रनिोधः।
मोिनः - क्चत्तवृक्त्तप्रनिोधः! अथ हकं तात्पयशम् अस्य?
योगाचायशः - क्चत्तवृत्तीनां िेदः लक्षर्म् चािगच्छन्तु प्रथमं, ततः प्रिस्तिेर् बोधयाप्रम-
‘प्रमार्प्रिपयशयप्रिक्पप्रनरास्ृतयः’ इप्रत
प्रमार्म् - अथाशत् प्रत्यक्षानुमानागमाः प्रमार्ाप्रन।
प्रिपयशयः - अथाशत् प्रिपयशयो प्रमथ्याज्ञानमतरपू प्रप्रतष्ठम्।
प्रिक्पः - अथाशत् शब्लदज्ञानानुपाती िस्तुशन्ू यो प्रिक्पः।
प्रनरा - अथाशत् अिािप्रत्ययालम्बनावृक्त्तप्रनरश ा।
स्ृप्रतः - अथाशत् अनुभूतप्रिषयासम्प्रमोषः स्ृप्रतः।
(क) एकपदेन उत्तित - 1
पािमाध्यमेन योगणशक्षां कः णशक्षयमत?
(ख) पूर्शिाक्येन उत्तित - 2
का नाम स्कृमतः?
(ग) िाषा-सम्बद्धकायशम्-
(i) ' ियं योगमिषये समिस्कतरं ज्ञाततम् इच्छामः।' िाक्येऽस्स्कमन् सियनामपदं हकम् ? 1
(अ) समिस्कतरं (ब) ज्ञाततम् (स) योगमिषये (द) ियम्
(ii) ' मप्रयच्छात्राः! ध्यानेन शृर्तत। ' इत्यत्रहक्रयापदं मलखत। 1
(अ) मप्रयच्छात्राः (ब) जनाः (स) ध्यानेन (द) शृर्तत
अथिा
लिः :– (प्रप्रिश्य, स्िगतम् ) अप्रिज्ञातियः क्रमौक्चत्यात् पूज्यानप्रप सतः कथमप्रििादप्रयष्ये? (प्रिक्चन्त्य) अयं
पुनिप्रिरुद्धप्रकाि इप्रतवृद्धेभ्यः श्रूयते। (सप्रिनयमुपसृत्य) एष िो लिस्य क्शिसाप्रर्ामपयाशयः।
अरुन्धतीजनकौ: – क्याक्र्न्! आयुष्मान् भूयाः।
कौस्या : – जात! क्चिं जीि।
अरुन्धती : – एहि ित्स! (लिमुत्सङ्गे गृिीत्िा आत्मगतम्) हदष्ट्या न के िलमुत्सङ्गक्ििान्मनोिथोऽप्रप मे पूरितः।
Page 11
कौस्या :– जात! इतोऽप्रप तािदेहि। (उत्सङ्गे गृिीत्िा) अिो, न के िलं मांसलोज्ज्िले न देिबन्धेन, कलिंसघोष-
घघशिानुनाहदना स्ििेर्च िामिरमनुसिप्रत। जात! पश्याप्रम ते मुखपुण्डिीकम्। (क्चबुकमुिमय्य, प्रनरूप्य,
सिाष्पाकूतम्) िाजषे! हकं न पश्यक्स? प्रनपुर्ंप्रनरूप्यमार्ो ित्साया मे िध्िा मुखचन्रेर्ाप्रप संिदत्येि।
(क) एकपदेन उत्तित - 1
जात! णचरं जीि। इमत कया कमथतम् ?
(ख) पूर्शिाक्येन उत्तित - 2
इमत वृधेभ्यः श्रूयते। हकम् ?
(ग) िाषा-सम्बद्धकायशम्-
(i) 'एष िो लिस्कय णशरसा प्रमार्पयाययः ।' िाक्येऽस्स्कमन् सियनामपदं हकम् ? 1
(अ) एषः (ब) लिस्कय (स) णशरसा (द)प्रमार्पयाययः
(ii) ' पश्यामम ते मुखपतण्डरीकमिम्। ' इत्यत्रकर्तयपदं मलखत। 1
(अ) पश्यामम (ब) ते (स) मुखपतण्डरीकम् (द) अिम्
14. िेखाहकं तपदेषु प्रश्नप्रनमाशर्ं कुरुत। (के षाक्ञ्चत् त्रयार्ाम्) 3x1=3
(क) अश्वमे इमत नाम क्षमत्रयार्ां मिान् उत्कषयमनकषः।
(ख) बृिस्कपमतः इन्राय प्रमतपदशब्दान् उक्तिान् ।
(ग) शरीरमात्रेर् नरेन्र मतष्ठन् ।
(घ) गच्छन् मपपीलको यामत।
(ङ) श्रीनायारः स्किल्पभाषी आसीत्।
15.अधोप्रलन्खतयोः अलङ्ाियोः कस्यक्चद् एकस्य लक्षर्म् उदाििर्ञ्च प्रलखत। 3
(क) श्लेषः (ख) अथायन्तरन्यासः
खण्डः- "द"
16.अधोप्रलखतिेखाहकं तशब्लदान् आधािीृत्य प्रििक्तं तत्कािर्ञ्च प्रलखत-(के षाक्ञ्चत् चतुर्ाशम्) 4x1=-4
(क) तेनानुमीयते तस्कय राज्ञेन सि अस्स्कत कणित् संपकय ः ।
(ख)स्किाथोत्पमतं प्रमत दुबयलाशस्कतममत्यिोचद्वरतन्ततणशष्यः ।
(ग) यच्चोपाणजयतानां मित्तं तदमप दानभोगं मिना सफलं न भिमत ।
(घ)बालकाय मोदकं रोचते ।
घघशिानुनाहदना स्ििेर्च िामिरमनुसिप्रत। जात! पश्याप्रम ते मुखपुण्डिीकम्। (क्चबुकमुिमय्य, प्रनरूप्य,
सिाष्पाकूतम्) िाजषे! हकं न पश्यक्स? प्रनपुर्ंप्रनरूप्यमार्ो ित्साया मे िध्िा मुखचन्रेर्ाप्रप संिदत्येि।
(क) एकपदेन उत्तित - 1
जात! णचरं जीि। इमत कया कमथतम् ?
(ख) पूर्शिाक्येन उत्तित - 2
इमत वृधेभ्यः श्रूयते। हकम् ?
(ग) िाषा-सम्बद्धकायशम्-
(i) 'एष िो लिस्कय णशरसा प्रमार्पयाययः ।' िाक्येऽस्स्कमन् सियनामपदं हकम् ? 1
(अ) एषः (ब) लिस्कय (स) णशरसा (द)प्रमार्पयाययः
(ii) ' पश्यामम ते मुखपतण्डरीकमिम्। ' इत्यत्रकर्तयपदं मलखत। 1
(अ) पश्यामम (ब) ते (स) मुखपतण्डरीकम् (द) अिम्
14. िेखाहकं तपदेषु प्रश्नप्रनमाशर्ं कुरुत। (के षाक्ञ्चत् त्रयार्ाम्) 3x1=3
(क) अश्वमे इमत नाम क्षमत्रयार्ां मिान् उत्कषयमनकषः।
(ख) बृिस्कपमतः इन्राय प्रमतपदशब्दान् उक्तिान् ।
(ग) शरीरमात्रेर् नरेन्र मतष्ठन् ।
(घ) गच्छन् मपपीलको यामत।
(ङ) श्रीनायारः स्किल्पभाषी आसीत्।
15.अधोप्रलन्खतयोः अलङ्ाियोः कस्यक्चद् एकस्य लक्षर्म् उदाििर्ञ्च प्रलखत। 3
(क) श्लेषः (ख) अथायन्तरन्यासः
खण्डः- "द"
16.अधोप्रलखतिेखाहकं तशब्लदान् आधािीृत्य प्रििक्तं तत्कािर्ञ्च प्रलखत-(के षाक्ञ्चत् चतुर्ाशम्) 4x1=-4
(क) तेनानुमीयते तस्कय राज्ञेन सि अस्स्कत कणित् संपकय ः ।
(ख)स्किाथोत्पमतं प्रमत दुबयलाशस्कतममत्यिोचद्वरतन्ततणशष्यः ।
(ग) यच्चोपाणजयतानां मित्तं तदमप दानभोगं मिना सफलं न भिमत ।
(घ)बालकाय मोदकं रोचते ।
Page 12
(ङ)लोचनाभ्याम् अन् ः ।
(च)हिमितः गङ्गा प्रभिमत ।
17. प्रनम्नप्रलन्खतयोः कमप्रपप्रिषयं स्िीृत्य 50-60 शब्लदेषु संस्ृतिाषायां प्रनबन्धं प्रलखत । 5
(क) पयायिरर्संरक्षर्म् ।
(ख) संस्कृतभाषायाः मित्त्िम् ।
(ग) मिज्ञानस्कय प्रयोगः।
18. अधोप्रलखतव्याक्यानां संस्ृतिाषायाम् अनुिादः किर्ीयः। (के षाक्ञ्चत् पञ्चानाम्) 5x1=5
(क) मिद्या मिनय प्रदान करती िैं।
(ख) िरर बैकुण्ि में बैिे िै।
(ग) कुत्ते से डरता िै ।
(घ) उद्यान के चारोंओर वृक्ष िैं।
(ङ) गतरु णशष्य से प्रश्न पूछता िै ।
(च) राम को शिद अच्छा लगता िै ।
(छ) कक्षा में राम श्रेष्ठ िैं ।
(ज) मपता को नमस्ककार।
(च)हिमितः गङ्गा प्रभिमत ।
17. प्रनम्नप्रलन्खतयोः कमप्रपप्रिषयं स्िीृत्य 50-60 शब्लदेषु संस्ृतिाषायां प्रनबन्धं प्रलखत । 5
(क) पयायिरर्संरक्षर्म् ।
(ख) संस्कृतभाषायाः मित्त्िम् ।
(ग) मिज्ञानस्कय प्रयोगः।
18. अधोप्रलखतव्याक्यानां संस्ृतिाषायाम् अनुिादः किर्ीयः। (के षाक्ञ्चत् पञ्चानाम्) 5x1=5
(क) मिद्या मिनय प्रदान करती िैं।
(ख) िरर बैकुण्ि में बैिे िै।
(ग) कुत्ते से डरता िै ।
(घ) उद्यान के चारोंओर वृक्ष िैं।
(ङ) गतरु णशष्य से प्रश्न पूछता िै ।
(च) राम को शिद अच्छा लगता िै ।
(छ) कक्षा में राम श्रेष्ठ िैं ।
(ज) मपता को नमस्ककार।
Page 13
Sample Papers
CBSE Sample Papers
ICSE / ISC Board Sample Papers
AP Board Sample Papers
Assam Board Sample Papers
Bihar Board Sample Papers
Chhattisgarh Board Sample Papers
Goa Board Sample Papers
Gujarat Board Sample Papers
Haryana Board Sample Papers
HP Board Sample Papers
J&K State Board Sample Papers
Jharkhand Board Sample Papers
Karnataka Board Sample Papers
Kerala Board Sample Papers
CBSE Sample Papers
ICSE / ISC Board Sample Papers
AP Board Sample Papers
Assam Board Sample Papers
Bihar Board Sample Papers
Chhattisgarh Board Sample Papers
Goa Board Sample Papers
Gujarat Board Sample Papers
Haryana Board Sample Papers
HP Board Sample Papers
J&K State Board Sample Papers
Jharkhand Board Sample Papers
Karnataka Board Sample Papers
Kerala Board Sample Papers
Page 14
Sample Papers
MP Board Sample Papers
Maharashtra Board Sample Papers
Manipur Board Sample Papers
Mizoram Board Sample Papers
Orissa Board Sample Papers
Punjab Board Sample Papers
Rajasthan Board Sample Papers
Tamil Nadu Board Sample Papers
Telangana State Board Sample Papers
Tripura Board Sample Papers
UP Board Sample Papers
Uttarakhand Board Sample Papers
West Bengal Board Sample Papers
MP Board Sample Papers
Maharashtra Board Sample Papers
Manipur Board Sample Papers
Mizoram Board Sample Papers
Orissa Board Sample Papers
Punjab Board Sample Papers
Rajasthan Board Sample Papers
Tamil Nadu Board Sample Papers
Telangana State Board Sample Papers
Tripura Board Sample Papers
UP Board Sample Papers
Uttarakhand Board Sample Papers
West Bengal Board Sample Papers
Document Details
| Board / Org | Rajasthan Board |
| Exam | Class 12 |
| Type | Sample Paper |
| Pages | 14 |
| Updated | 30 Apr 2026 |