Page 1
D.El.Ed
Question
Paper
Page 15
ÊÜÞ¨ÜÄ EñܤÃÜWÜÙÜá
MODEL ANSWERS
ÓÜíPæàñÜ ÓÜíTæÂ : 462-EK
Code No. : 462-EK
w.GÇ….Cw. ©Ì£à¿á ÊÜÐÜì
D.El.Ed. SECOND YEAR
IbfPÜ ËÐÜ¿á ― ÓÜÊÜÞg ËþÝ®Ü
Optional Subject ― SOCIAL SCIENCE
PܮܰvÜ ÊÜáñÜᤠCíXÉÐ… ÊÜÞ«ÜÂÊÜá
Kannada & English Medium
©®ÝíPÜ : 14. 07. 2022 ] [ WÜÄÐÜu AíPÜWÜÙÜá : 60
Date : 14. 07. 2022 ] [ Max. Marks : 60
PܮܰvÜ ÊÜÞ«ÜÂÊÜá
»ÝWÜ I
ŸÖÜá&BÁáR¿á EñܤÃÜWÜÙÜá ±ÜÅ£Áãí¨Üá ÓÜÄ EñܤÃÜPæR Jí¨æãí¨Üá AíPܨÜíñæ
1 × 10 = 10
1. (C) hݮܱܨÜ, ÊÜåèUPÜ ±ÜÃÜí±ÜÃæ, ÈUñÜÃÜã±Ü¨Ü B«ÝÃÜWÜÙÜá
2. (D) AûÝíÍÜ ÊÜáñÜá¤ ÃæàTÝíÍÜWÜÙÜá
3. (D) ¨æàÍÜ¨Ü BvÜÚñÜ ÊÜáñÜᤠ¯ÊÜìÖÜOæWæ aèPÜoár J¨ÜXÓÜÆá
4. (C) C£ÖÝÓÜ¨Ü ¯ÃÜíñÜÃÜñæ WÜÅ×ÓÜÆá
5. (B) þÝ®ÝñܾPÜ, »ÝÊÜ®ÝñܾPÜ, ÊÜá®æãàaÜÆ®ÝñܾPÜ
6. (C) ÊÜááPܤ aÜaæì, ÁãàiñÜ aÜaæì, L±ÜaÝÄPÜ aÜaæì
7. (B) ÊÜáPÜÃÜí¨Ü
8. (B) PÝ¿áì±ÜâÓܤPÜ
9. (A) ±ÜÅWÜ£ÎàÆ PÝÆÃæàTæ
10. (B) ¯ÃÜíñÜÃÜ ÊÜåèÆÂÊÜޱܮÜ
D.El.Ed. – II [ Turn over
Page 16
462-EK 2
»ÝWÜ II
D PæÙÜX®ÜÊÜâWÜÙÜÈÉ ¿ÞÊÜâ¨Ý¨ÜÃÜã I¨Üá ±ÜÅÍæ°WÜÚWæ ÓÜíü±Ü¤ÊÝX EñܤÄÔ. ±ÜÅ£Áãí¨Üá EñܤÃÜÊÜâ
A«Üì ±ÜâoPæR ËáàÃÜ©ÃÜÈ 2 × 5 = 10
11. ˨ݦì ÎûÜPÜÄWÝX PÝÆá®ÜwWæ¿áÈÉ ÖæãÃÜoá ±ÜÃÜí±ÜÃæWæ ¨æãÂñÜPÜÊÝXÃÜáÊÜ ÓݾÃÜPÜWÜÙÜá,
¨æàÊÝÆ¿áWÜÙÜá, ÎÇæWÜÙÜá, ÊÜáío¯Ü, PæãàpæWÜÙÜá, PÝÆáÊæWÜÙÜ ŸWæY ÊÜÞ×£ ¯Üvæ¨Üá ×í©ÃÜáX
Ÿí¨Üá A¥Üì, PÝÆ ÊÜáñÜᤠÊÜáÖÜñÜÌ¨Ü ŸWæY aÜbìÔ £Ú¿ááÊÜâ¨æ ¯ÜÃÜí¯ÜÃæ ¬ÜwWæ¿á ÊÜáÖÜñÜÌ.
D AíÍÜWÜÙÜ®Üá° B«ÜÄst ÓÜãPܤ A¥æçìÓÜáËPæWæ 2
12. A«Ü¿á®Ü PÜÅÊÜá¨Ü ÖÜíñÜWÜÙÜá
ÓÜÊÜÞg ËþÝ®Ü¨Ü ÊÜÓÜá¤ËÐÜ¿áÊÜ®Üá° ñÝQìPÜ ÊÜáñÜá¤
ÓÝûÝ«ÝÃÜWÜ򮃬æ ÓÜÊÜáWÜÅ ¯ÜÄÍæãà«Ü¬æ CÆÉ¨æ Aí£ÊÜá £àÊÜÞì¬ÜPæR ŸÃܸÝÃܨÜá.
ÓÜíWÜÅ×st B«ÝÃÜWÜÙÜ®Üá° ÊÜÓÜ᤯ÐÜuÊÝX BíñÜÄPÜ
ËÊÜÃÜOæWÜÙÜ®Üá° WÜÅ×Ô ËÊÜáÎìÓܸæàPÜá.
ÓÜíWÜÅ×ñÜ ÓÜíWÜ£WÜÙÜá AÓܤÊÜÂÓܤÊÝXÃÜáñÜ¤Êæ. AÊÜâWÜÙÜ®Üá° ÊÜÓÜ᤯ÐÜuÊÝX
ÓÜÊÜá®ÜÌ¿áWæãÚÓܸæàPÝWÜáñܤ¨æ.
ԨܜÊÝ¨Ü ÓÜíWÜ£WÜÙÜá ÊÜÞ×£WÜÙܬÜá® ÓÜÊÜÞg ËþÝ¬Ü¨Ü Ë¨Ý¦ìWÜÚWæ
ñÜÆá² ÓÜñÜÂÊÝ¨Ü AíÍÜWÜÙÜ®Üá° ±ÜÅaÝÃÜWæãÚÓܸæàPÜá.
±ÜÅ£ AíÍÜPæR ½ AíPÜWÜÙÜíñæ AíPÜ ¯àvÜáÊÜâ¨Üá ½×4
13. »ÝÃÜñÜ ÓÜÊÜì«ÜÊÜáì ¨æàÍÜ
»ÝÃÜñÜ Jí¨Üá «ÝËáìPÜ ÊæçË«ÜÂñæ¿ááÙÜÛ ¨æàÍÜÊÝX¨æ.
¨æàÍÜ¨Ü Ë˨ævæ ËË«Ü «ÜËáì¿áÄ¨ÝªÃæ.
GÇÝÉ «ÜËáì¿áÄWÜã ÓÜÊÜÞ®Ü AÊÜPÝÍÜ ¯àvÜÇÝX¨æ.
®ÜÊÜá¾ ¨æàÍÜ¨Ü PÝ®Üã®Üá ÍÝÓÜ®ÜWÜÙæÆÉÊÜä «ÜÊÜáì ÊÜááPܤÊÝX¨æ.
D AíÍÜWÜÚWæ ÊÜáñÜá¤ ÖæàÚPæWÜÚWæ ÓÜíŸí«Ü PÜÈ±Ô ŸÃæ¿á¸æàPÜá 2
14. ŸãÉÊÜå…ÃÜÊÜÃÜ þÝ®ÝñܾPÜ ÊÜÆ¿á¨ÜÈÉ ŸÃÜáÊÜ WÜÅ×Pæ¿á E±ÜÊÜWÜìWÜÙÜá
A¥Üì ËÊÜÄÓÜáÊÜâ¨Üá
E¨ÝÖÜÄÓÜáÊÜâ¨Üá
ÊÜXàìPÜÄÓÜáÊÜâ¨Üá
D.El.Ed. – II
Page 17
3 462-EK
ÓÝÃÝíÍÜWæãÚÓÜáÊÜâ¨Üá
£àÊÜÞì¯ÓÜáÊÜâ¨Üá
ÖæãàÈÓÜáÊÜâ¨Üá
ËÊÜÄÓÜáÊÜâ¨Üá
¿ÞÊÜâ¨Ý¨ÜÃÜã ®ÝÆáR AíÍÜWÜÙÜá ½×4
15. ÓÜÊÜÞg ËþÝ®Ü ÎûÜPÜÄWæ ÊÜáñÜᤠ˨ݦìWÜÚWæ ±ÜsܱÜâÓܤPÜ¨Ü ±ÝÅÊÜááSÂñæWÜÙÜá
ÎûÜPÜÃÜ ¸æãà«Ü®æWæ EñܤÊÜá ÓݫܮÜÊÝX¨æ.
˨ݦìWÜÚWæ ÊÜÞ×£ PèÍÜÆ A®Üá»ÜÊÜÊÜ®Üá° J¨ÜXÓÜáÊÜ ÊÜáãÆÊÝX¨æ.
ÍæçûÜ~PÜ ÊÜÂÊÜÓæ§¿áÈÉ PÜÈPݦì¿á A¬Üá»ÜÊÜWÜÙܬÜá® ŸÆ¯ÜwÓÜáñܤ¨æ.
±ÜsܱÜâÓܤPÜÊÜâ ÎûÜPÜÃÜá ÊÜáñÜᤠ˨ݦìWÜÙÜ ÓÜÌ&PÜÈPæWæ AÊÜPÝÍÜ ¯àvÜáñܤ¨æ.
ÓÜãPܤÊÝ¨Ü ¿ÞÊÜâ¨æà ®ÝÆáR AíÍÜWÜÙÜá ½×4
16. ÓÜÊÜÞg ËþÝ®Ü ¸æãà«Ü®æ¿áÈÉ ¨ÜãÃܨÜÍÜì®Ü¨Ü ±ÝÅÊÜááSÂñæWÜÙÜá
¨ÜãÃܨÜÍÜì®ÜÊÜâ ÍæçûÜ~PÜ Ë¨ÜÂÊÜÞ®ÜWÜÙÜá ÓÜíÍæãà«Ü®æWÜÙÜá aÜaæì, ÓÝ×ñÜ ËaÝÃÜWÜÙÜ®Üá°
±ÜÅÓÝÃÜ PÝ¿áìÊÜ®Üá° ÊÜÞvÜáñܤ¨æ.
BÃæãàWÜ ÎûÜ| ÓÝÊÜÞiPÜ ÓæàÊÝ ûæàñÜÅ ÃÝgQà¿á ËaÝÃÜWÜÙÜ®Üá° ÊÜááPܤÊÝX
ŸÙÜÔPæãÙÜÛÆá E¯Ü¿ááPܤÊÝX¨æ.
˨ݦìWÜÚWæ ÎûÜPÜÄWæ ÎûÜ| ñÜýÃÜá U.G.C., CWæã° PÝ¿áìPÜÅÊÜá¨ÜÈÉ »ÝWÜÊÜ×ÓÜÆá
AÊÜPÝÍÜ˨æ.
˨ݦìWÜÙÜá ËÃÝÊÜá¨Ü ÊæàÙæ ÖÜÆÊÜâ ŸWæ¿á ÍæçûÜ~PÜ, ÓÝíÓÜ¢£PÜ, ÓÝÊÜÞiPÜ,
ÃÝgQà¿á ˨ÜÂÊÜÞ®ÜWÜÙÜ®Üá° AÄñÜáPæãÙÜÛÆá ÓÜÖÜPÝÄ¿ÞX¨æ.
ÓÜãPܤÊÝ¨Ü ¿ÞÊÜâ¨æà ®ÝÆáR AíÍÜWÜÙÜá ½×4
17. ÓÝ«Ü®Ý ±ÜÄàûæÀáí¨ÝWÜáÊÜ A®ÜáPÜãÆñæWÜÙÜá
ñÜÊÜá¾ ÊÜÁãàÊÜÞ®Ü¨Ü CñÜÃÜ
ñÜÊÜáWæ ¿ÞÊÜ ËÐÜ¿á ûæàñÜÅ ÓÜãPÜ¤Êæí¨Üá WÜÅ×ÓÜÆá.
¿ÞÊÜ ËÐÜ¿á ûæàñÜŨÜÈÉ ÓÜá«ÝÃÜOæ AÊÜÍÜÂÊæí¨Üá £Ú¿áÆá.
D AíÍÜWÜÚWæ ÓÜãPܤÊÝ¨Ü ËÊÜÃÜOæ ½×4
D.El.Ed. – II [ Turn over
Page 18
462-EK 4
18. ¯ÃÜíñÜÃÜ ÊÜáñÜᤠÊݱÜPÜ ÊÜåèÆÂÊÜÞ±Ü®Ü¨Ü A®ÜáÐÝu®Ü¨ÜÈÉ ¨æãvÜx ñÜÃÜWÜ£WÜÙÜ Awx¿ááíoá
ÊÜÞvÜáñÜ¤Êæ. ËÊÜáÍæì
ÎûÜPÜ&˨ݦì A®Üá±ÝñÜÊÜâ 1 : 35 CÃܸæàPæíŸ ÓÜÆÖæ àvÜÇÝX¨æ.
˨ݦìWÜÙÜ GÇÝÉ aÜoáÊÜqPæWÜÙÜ®Üá° ÊÜåèÇÝÂíPÜ®Ü ÊÜÞvÜáÊÜâ¨Üá PÜÐÜrÊÝXÃÜáñܤ¨æ.
GÇÝÉ Ë¨Ý¦ìWÜÙÜ®Üá° PÜÈPæWæ ñæãvÜXÔPæãÙÜáÛÊÜâ¨Üá ÓÜáÆ»ÜÊÝ¨Ü PæÆÓ܍ܯÉ.
¨æãvÜx ñÜÃÜWÜ£Àáí¨Ü ¸æãà«Ü®æ¿á ÓÜÊÜá¿á ®ÜÐÜrÊÝWÜáñܤ¨æ.
ÓÜãPܤÊÝ¨Ü ¿ÞÊÜâ¨æà ®ÝÆáR AíÍÜWÜÙÜá ½×4
»ÝWÜ III
D PæÙÜX®Ü ±ÜÅ£ ±ÜÅÍæ°WÜã (a) A¥ÜÊÝ (b) BÁáRWÜÙÜ®Üá° ¯àvÜÇÝX¨æ. AÊÜâWÜÙÜÈÉ Jí¨ÜPæR EñܤÄÔ.
±ÜÅ£Áãí¨Üá EñܤÃÜÊÜâ Jí¨Üá ±Üâo ËáàÃܨÜíñæ EñܤÄÔ 5 × 8 = 40
19. a) ÓÜÊÜÞg ËþÝ®Ü¨Ü Êݲ¤¿áÈÉ ŸÃÜáÊÜ AíÍÜWÜÙÜá
ÓÜíÓÜ¢£ ÊÜáñÜᤠ±ÜÃÜí±ÜÃæ
ÓÝ×ñÜÂ
ÎÆ³PÜÇæ ÊÜáñÜᤠÊÝÓܤáÎÆ³
ÊÜÞ®ÜËà¿á ÊÜåèÆÂWÜÙÜá
ÓÝÊÜÞiPÜ C£ÖÝÓÜ iàÊÜ®Ü ÊÜáñÜᤠÊÜñÜì®æ
ÃÝgQà¿á C£ÖÝÓÜ ÊÜáñÜᤠÊÜñÜì®æ
B¦ìPÜ C£ÖÝÓÜ
hÝWÜ£PÜ C£ÖÝÓÜ
«ÝËáìPÜ C£ÖÝÓÜ
ÓܧÚà¿á ÖÝWÜã ¨æàÍÜ¨Ü C£ÖÝÓÜ
±ÜÅ£ AíÍÜPæR ½ AíPÜWÜÙÜíñæ AíPÜ ¯àvÜáÊÜâ¨Üá ½×5
b) ÍÝÇÝ ÎûÜ|¨ÜÈÉ ÓÜÊÜÞg ËþÝ®Ü¨Ü ÊÜáÖÜñÜÌWÜÙÜá
¸æÙæÓÜÆá AÊÜPÝÍÜ J¨ÜXÓÜáñܤ¨æ.
D.El.Ed. – II
Page 19
5 462-EK
ÊÜáñÜá¤
ÊÜáãwÓÜáñܤ¨æ.
ÃÝÑóà¿á »ÝÊæçPÜÂñæ¿á¬Üá® ÓݘÓÜÆá ¬æÃÜÊÝWÜáñܤ¨æ.
ÓÜí¯Ü¬Üã¾ÆWÜÙÜ ŸÙÜPæ¿á ÊÜìÖÜOæWæ þÝ¬Ü àvÜáñܤ¨æ.
ÓܧÚà¿á ÖÝWÜã ¨æàÍÜ¨Ü A¼ÊÜ꩜Wæ ¬ÝWÜÄàPÜÃÜ®Üá° ÃÜã²ÓÜáñܤ¨æ.
±ÜÅ£ AíÍÜPæR ½ AíPÜWÜÙÜíñæ AíPÜ ¯àvÜáÊÜâ¨Üá ½×5
20. a) »ÜãWæãàÙÜÊÜâ g®ÜÃÜá ÊÜáñÜᤠÓܧÙÜWÜÙÜ ÖÝWÜã CÊæÃÜvÜÃÜ ®ÜvÜá訆 AíñÜÃ…QÅÁáWÜÙÜ
A«Ü¿á®ÜÊÝX¨æ ÖæàWæí¨ÜÃæ
»ÜãËá ÊÜáñÜᤠg¬ÜÃÜ ¬ÜvÜáÊæ AˬݻÝÊÜ ÓÜíŸí«Ü˨æ.
ÊÜÞ®ÜÊܯWæ ÊÝÓÜPæR ÁãàWÜÂÊÝXÃÜáÊÜ WÜÅÖÜWÜÙÜÈÉ »ÜãËá¿áá A£ ÁãàWÜÂÊݨÜ
ÓܧÙÜÊÝX¨æ.
»ÜãËá¿á ŸWæY WÜÊÜáÔ¨ÝWÜ AÊÜâWÜÙÜÈÉ ËË«Ü SívÜWÜÙÜá ¨æàÍÜWÜÙÜá ¯ÝÅíñÜÂWÜÙÜá
»è£PÜ ÓÝÌ»ÝËPÜ AíÍÜWÜÚWæ ÓÜíŸí«ÜÊܬÜá® £Ú¿áŸÖÜá¨Üá.
ÊÜÞ®ÜÊÜÃÜá PæÆÊÜâ ÓܧÙÜWÜÙÜÈÉ ÊÜáñÜᤠPæÆÊÜâ PÝÆ¨ÜÈÉ ¯©ìÐÜr ÄࣿáÈÉ ÊÜ£ìÓÜÆá
PÝÃÜ|Êæà¬Üá GíŸá¨Ü¬Üá® £Ú¿áŸÖÜá¨ÝX¨æ.
»ÜãËá¿á ÊæáàÈ¬Ü ¯ÜŨæàÍÜWÜÚWÜã ÊÜÞ¬ÜÊÜWÜã PÜoÊÝ¨Ü ÓÜíŸí«ÜÊܬÜá®
£Ú¿áŸÖÜá¨ÝX¨æ.
ÓÜÓÜÂÊÜWÜì »è£PÜ AíÍÜWÜÙÜá ±ÝÅPÜê£PÜ AíÍÜWÜÙÜ ®ÜvÜáÊæ ÊÜÞ®ÜÊܯXÃÜáÊÜ
ÓÜíŸí«ÜÊܬÜá® £ÚÓÜáñܤ¨æ.
»Üã ±ÜŨæàÍÜ¨Ü ÆûÜ|WÜÙÝ¨Ü ±ÜÊÜìñÜ ®Ü©WÜÙÜá PÜ~Êæ ÓÜÊÜáá¨ÜÅWÜÙÜá £àÃÜ ±ÜŨæàÍÜWÜÙÜ
¬ÜvÜáÊæ ÊÜÞ¬ÜÊÜXÃÜáÊÜ ÓÜíŸí«Ü AÄ¿áÆá ÓÜÖÜPÝÄ¿ÞX¨æ.
¿ÞÊÜâ¨Ý¨ÜÃÜã ÓÜãPܤÊÝ¨Ü 5 AíÍÜWÜÙÜá 1×5=5
D.El.Ed. – II [ Turn over
Page 20
462-EK 6
b) C£ÖÝÓÜ¨Ü ËÊÜÃÜWÜÙÜ®Üá° ÃÜbÓÜÆá ÓÜÖÝ¿áPÜÊÝWÜáÊÜ ÊÜáãÆ«ÝÃÜWÜÙÜá
ÍÝÓÜ®ÜWÜÚí¨Ü B¿áª »ÝWÜWÜÙÜá
WÜÅí¥ÜWÜÙÜ »ÝWÜWÜÙÜá
ËÊÜÃÜOæ C£ÖÝÓÜPæR ÓÜíŸí˜Ô¨Ü ÊÜêñݤíñÜWÜÙÜá ÊÜåèUPÜ B«ÝÃÜWÜÙÜá, Zo¬æWÜÙÜá
PÜáÄñÜá ®Üvæ¨Ü Zo®æWÜÙÜ®Üá° ËË«Ü ÄࣿáÈÉ A¥ÜìÊÜÞwPæãÙÜáÛÊÜâ¨ÝX¨æ ÖÝWæÁáà
ÊÜñÜìÊÜÞ®ÜPÝÆPæR AÊÜâWÜÙÜ ±ÜÅÓÜá¤ñÜñæ¿á®Üá° PÜÈ¿ááÊÜâ¨ÝX¨æ. ˨ݦìWÜÙÜá
ÓÝûÝ«ÝÃÜWÜÙÜ®Üá° WÜáÃÜá£Ô A¥Üì ËÊÜÄÓÜáÊÜâ¨ÝX¨æ. ñÝQìPÜÊÝX ÊÜÂÊÜÔ§ñÜÊÝX ÃÜã²Ô
PèÍÜÆÂWÜÙܬÜá® WÜÚÓÜŸÖÜá¨ÝX¨æ.
ÊÜáãÆ«ÝÃÜWÜÙÜ ±Üqr ÓÜ×ñÜ ËÊÜÃÜOæWæ 2+3=5
21. a) JÙÜWæãÙÜáÛÊÜ ÎûÜ| Jí¨Üá ñÜÃÜWÜ£ ˨ݦìWÜÚÃÜáÊÜ »æà¨Ü&»ÝÊÜ ñæWæ¨ÜáÖÝQ
AÊÜÃÜÈÉÃÜáÊÜ ¼®Ü°ñæWÜÙÜ®Üá° WèÃÜËÔ AÊÜÃÜ Ë¼®Ü° AÊÜÍÜÂPÜñæ ÓÝÊÜá¥ÜÂìWÜÙÜ®Üá° ÊÜáñÜá¤
¯ÄàûæWÜÙÜ®Üá° WÜÊÜá®Ü¨ÜÈÉÄÔ GÆÉÄWÜã WÜá|ÊÜáor ÎûÜ| ¯àvÜáÊÜâ¨æ.
JÙÜWæãÙÜáÛÊÜ ñÜÃÜWÜ£ Óܯ°ÊæàÍÜÊÜ®Üá° ÓܳÐÜrÊÝX WÜÅ×ÓÜáÊÜâ¨Üá.
˼®Ü° ˨ݦìWÜÙÜ PÜÈPÝ AÊÜÍÜÂPÜñæWÜÙÜ®Üá° WÜáÃÜá£ÓÜáÊÜâ¨Üá.
ñÜÃÜWÜ£WÜÙÜÈÉ Ë¼¬Ü® ˨ݦìWÜÚÃÜáÊÜÃæíŸ ÓÜíWÜ£¿á¬Üá® J°± WèÃÜËÓÜáÊÜâ¨Üá.
GÇÝÉ Ë¨Ý¦ìWÜÚWÜã HPÜÃÜã±Ü¨Ü ±ÝsÜÁãàg®æ ÓÜãPܤÊÜÆÉÊæí¨Üá
ÊÜÞ®ÜWÝ|áÊÜâ¨Üá.
JÙÜWæãÙÜáÛÊÜ ñÜÃÜWÜ£Wæ ±ÝsÜÁãàg®æ ÃÜã²ÓÜáÊÜ PèÍÜÆ WÜÚÓÜáÊÜâ¨Üá.
˼¬Ü® ˨ݦìWÜÚÃÜáÊÜ ñÜÃÜWÜ£Wæ ¸æãà˜Ô ˨ݦìWÜÙÜ PÜÈPæ ÊÜåèÆÂÊÜޯܬÜ
ÊÜÞvÜáÊÜ PèÍÜÆ WÜÚÓÜáÊÜâ¨Üá.
JÙÜWæãÙÜáÛÊÜ ÎûÜ|¨Ü A¥ÜìPæR 1 AíPÜ, ¿ÞÊÜâ¨æà ®ÝÆRÃÜ ËÊÜÃÜOæWæ 4 AíPÜWÜÙÜá
1+4=5
b) ÓÜÊÜÞg ËþÝ®Ü ¸æãà«Ü®æ¿áÈÉ Ë¨Ý¦ìWÜÙÜ PÜÈPæ¿á®Üá° TÝñÜıÜwÓÜÆá ÎûÜPÜÃÜá
PæçWæãÙÜÛŸÖÜá¨Ý¨Ü PÜÅÊÜáWÜÙÜá
ÓÜÌñÜíñÜÅÊÝX K¨ÜÇÝWÜ¨Ü Ë¨Ý¦ìWÜÚWÝX ±ÜsÜ»ÝWÜ¨Ü «Ü̯ÓÜáÃÜáÚ ñÜ¿ÞÄPæ.
ŸÖÜá Cí©Å¿á A¬Üá»ÜÊÜWÜÙܬÜá® ÃÜã°ÓÜáÊÜâ¨Üá.
PÜÈPÝíÍÜWÜÙÜ®Üá° ÓÜ|¡ ÓÜ|¡ A®ÜáPÜÅÊÜá¨Ü ÖÜíñÜWÜÙÜÈÉ ±ÜÅÓÜá¤ñܱÜwÓÜáÊÜâ¨Üá.
D.El.Ed. – II
Page 21
7 462-EK
ÊÜááTÝÂíÍÜWÜÙÜ®Üá° BWÝWÜ ±Üâ®ÜÃÝÊÜÇæãàPÜ®Ü ÊÜÞvÜáÊÜâ¨Üá.
AÊÜÍÜÂPÜñæ¿ááÙÜÛ ÊÜáWÜáËWæ K¨ÜÆá / ŸÃæ¿áÆá ÓÜÖÝ¿áPÝRX
ÓÜÖܯÝtÁ㟺ÃܬÜá® Áãàg¬æ.
AWÜñÜÂ˨ܪÈÉ PÜÈPÝíÍÜPæR Öæãí¨ÜáÊÜ Ÿ|¾¨Ü ÓÜíPæàñÜ ŸÙÜPæ ÊÜÞvÜáÊÜâ¨Üá.
CíñÜÖÜ ÊÜáPÜRÙÜ®Üá° PܱÜâ³ÖÜÆWæ ÎûÜPÜÃÜá A¥ÜÊÝ ÓÜÖܱÝt ÓÜÖÝ¿áPæR ÓÜËáà±Ü¨ÜÈÉ
PÜãÄÓÜáÊÜâ¨Üá.
ÓܾÃÜOæWæ ÓÜÖÝ¿á ÊÜÞvÜáÊÜ ¨ÜêÍÜ A®Üá»ÜÊÜ J¨ÜXÓÜáÊÜâ¨Üá.
WܨܪÆËÆÉ¨Ü PÜÈPæWæ AÊÜPÝÍÜ ¯àvÜáÊÜâ¨Üá.
˨ݦìWÜÙÜá AWÜñÜÂ˨ݪWÜ ñÜÃÜWÜ£¿áÈÉ aÜÈÓÜáÊÜ AÊÜPÝÍÜ ¯àvÜáÊÜâ¨Üá.
±ÜÅ£ AíÍÜPæR ½ AíPÜWÜÙÜíñæ AíPÜ ¯àvÜáÊÜâ¨Üá ½×5
22. a) ÓÜÊÜÞg ËþÝ®Ü ¸æãà«Ü®æ¿áÈÉ Íæãà«Ü®Ý Ë«Ý®Ü¨Ü ÖÜíñÜWÜÙÜá
±ÜÅÍæ°WÜÙÜ®Üá° WÜáÃÜá£ÔPæãÙÜáÛÊÜâ¨Üá
±ÜÄPÜÆ³®æWÜÙÜ®Üá° ±ÜÅÓݧ²ÓÜáÊÜâ¨Üá.
ÓÝûÝ«ÝÃÜWÜÙÜ®Üá° ÊÜÞ×£WÜÙÜ®Üá° ÓÜíWÜÅ×Ô ÓÜíZqÓÜáÊÜâ¨Üá.
±Üvæ¨Ü ÊÜÞ×£¿á®Üá° ÊÜåèÆÂÊÜÞ±Ü®Ü ÊÜÞvÜáÊÜâ¨Üá. ËÍæÉàÑÓÜáÊÜâ¨Üá ÖÝWÜã
A¥Üì ËÊÜÄÓÜáÊÜâ¨Üá.
£àÊÜÞì¯ÓÜáÊÜâ¨Üá F×ÓÜáÊÜâ¨Üá ÖÝWÜã ÓÝÊÜÞ¯ÂàPÜÄÓÜáÊÜâ¨Üá.
Êæáà騆 AíÍÜWÜÚWæ ÓÜãPܤ ËÊÜÃÜOæ ¯àvÜáÊÜâ¨Üá 1×5=5
b) ÓÜÊÜáÓæÂ ±ÜÄÖÝÃÜ Ë«Ý®ÜÊÜâ ÓÜÊÜÞg ËþÝ®Ü ¸æãà«Ü®æ¿áÈÉ ±ÜÅÊÜááS
ÓÜÊÜáÓæÂ¿á®Üá° WÜáÃÜá£ÔPæãÙÜáÛÊÜâ¨Üá.
ÓÜÊÜáÓæÂ¿á®Üá° ÊÝÂTÝÂ¯Ô ¯ÃÜã²ÔPæãÙÜáÛÊÜâ¨Üá.
±ÜÄÖÝÃÜÊÜ®Üá° ÁãàiÓÜáÊÜâ¨Üá.
PÜívÜáPæãívÜ ±ÜÄÖÝÃÜÊÜ®Üá° A®ÜáÐÝu®ÜWæãÚÓÜáÊÜâ¨Üá.
±ÜÄÖÝÃÜ¨Ü ÊÜåèÆÂÊÜޱܮÜ
EípÝ¨Ü A®ÜáPÜãÆñæWÜÙÜ®Üá° ±ÜqrÊÜÞw PæãÅ{àPÜÄÓÜáÊÜâ¨Üá.
Êæáà騆 AíÍÜWÜÚWæ ÓÜãPܤÊÝ¨Ü ËÊÜÃÜOæWÜÙæãí©Wæ ËÊÜÄÓÜáÊÜâ¨Üá 1×5=5
D.El.Ed. – II [ Turn over
Page 22
462-EK 8
23. a) ÓÜÊÜÞg ËþÝ®Ü PæãsÜw¿áá JÙÜWæãíwÃܸæàPÝ¨Ü ÊÜáãÆ»ÜãñÜ E±ÜPÜÃÜ|WÜÙÜá
×Ä¿á ±ÝÅ¥ÜËáPÜ ÍÝÇæ¿á ÓÜÊÜÞg ËþÝ®Ü¨Ü GÇÝÉ ±ÝsÜWÜÚWÜã ÓÜíŸí˜Ô¨Ü
±ÜâÔ¤PæWÜÙÜá.
WÜ|PÜ¿áíñÜÅ ÊÜáñÜᤠAíñÜhÝìÆ ÊÜÂÊÜÓæ§
PܱÜâ³ÖÜÆWæ
Ôw AvÜPÜ ÊÜáá©ÅPæ
¯æäÅhæPÜrÃ…
K.Öæa….°.
aÝp…ìWÜÙÜá ÊÜáñÜᤠÓÝréív…WÜÙÜá
¯Ý¬ÜÇ… ¸æãàv…ìWÜÙÜá
ÊÜáãËíW… ¸æãàv…ìWÜÙÜá
G°w¿Þ ÓæãR௅
pæàŸÇ…WÜÙÜá ˨ݦìWÜÙÜá ¯ÝÅhæP…r ÊÜP…ì ÊÜì×ÓÜÆá
wÍ… ÊÜÂÊÜÓæ§ & wÓÜRÊÜÄ C£ÖÝÓÜ
®Ý|ÂWÜÙÜá & ñÝÊÜáÅ, ¸æÚÛ, PÜíaÜá CñÜÃæ ËáÍÜÅ ÇæãàÖÜWÜÙÜ ®Ý|ÂWÜÙÜá
®ÜûæWÜÙÜá
E±ÜPÜÃÜ|WÜÙÜ ±ÜqrWæ 3 AíPÜWÜÙÜá,
¿ÞÊÜâ¨Ý¨ÜÃÜã 2 AíÍÜWÜÙÜ E¯ÜÁãàWÜ ŸÃæ¨ÜÃæ 2 AíPÜWÜÙÜá 3+2=5
b) ÓÜÊÜÞg ËþÝ®Ü ¸æãà«Ü®æ¿áÈÉ ÊÜêñܤ±Ü£ÅPæWÜÙÜ ±ÝÅÊÜááSÂñæ
ÊÜêñܤ±Ü£ÅPæWÜÚí¨Ü ±ÜÅaÜÈñÜ Ë¨ÜÂÊÜÞ®ÜWÜÙÜ ÊÜÞ×£WÜÙÜ®Üá° C£ÖÝÓÜ¨Ü ÖæãÓÜ AíÍÜWÜÙÜ®Üá°
WÜñÜPÝÆÊܬÜá® ÊÜñÜìÊÜެܨæãí©Wæ ÓÜíŸí«Ü PÜȱÓÜáñܤ¨æ. ˨ݦìWÜÚWæ ËË«Ü Zo¬æWÜÙÜ
ËÊÜÃÜOæ¿á®Üá° ±Üvæ¿áÆá ÓÜáñܤÊÜááñܤ gÃÜáWÜáÊÜ Zo®æWÜÙÜ ŸWæY £Ú¨ÜáPæãÙÜÛŸÖÜá¨Üá.
©®Ü±Ü£ÅPæ¿ÞX ±ÜÅPÜoÊÝWÜáÊÜ ÃÝgQà¿á, ÓÝÊÜÞiPÜ ÊÜáñÜᤠñÝí£ÅPÜ ¸æÙÜÊÜ~Wæ¿ á
ŸWæY ÓÜPÝÃÝñܾPÜ ¯ÜÅÊÜ꣤ ŸÙÜÔPæãÙÜÛŸÖÜá¨ÝX¨æ. 3
ÓÜÊÜÞg ËþÝ®Ü ¸æãà«Ü®æ¿áÈÉ ÊÜêñܤ±Ü£ÅPæWÜÙÜ ŸÙÜPæ
¯ÝsÜÁãàg¬æ¿á ԨܜñæWÝX ÖÝWÜã ÎûÜPÜÃÜá ñÜÃÜWÜ£ ÊÜìÖÜOæ¿ á 5E ®Ü GÇÝÉ
ÖÜíñÜWÜÙÜÈÉ ¯ÜsÝÂíÍÜPæR ÓÜíŸí˜Ô¨Üíñæ ¯ÜÅ£©¬Ü¨Ü ¯ÝÅ¥Üì¬Ý ÓÜ»æWÜÙÜÈÉ ÊÝaܬÜ
D.El.Ed. – II
Page 23
9 462-EK
ÊÜÞwÓÜÆá ©®Ü±Ü£ÅPæWÜÙÜÈÉ ±ÜÅPÜoÊÝ¨Ü C£ÖÝÓÜ, »ÜãWæãàÙÜ, ±èÃܯà£, ÃÝgQà¿á
ÊÜáñÜᤠÊÝ~g ÊÜÂÊÜÖÝÃÜPæR ÓÜíWÜÅ×Ô A«Ü¿á¬Ü ÊÜÞwÓÜŸÖÜá¨ÝX¨æ. ÓÜÊÜÞg ËþݬÜPæR
ÓÜíŸí˜Ô¨Üíñæ ÓܧÚà¿á ÃÝÑóà¿á ÊÜáñÜᤠAíñÝÃÝÑóà¿á ËaÝÃÜWÜÙÜ®Üá° ñÜÃÜWÜ£¿áÈÉ
ŸÙÜÓÜŸÖÜá¨ÝX¨æ. 2
24. a) ÓÜÊÜÞg ËþÝ®Ü ÎûÜPÜÃÝX ñÜÃÜWÜ£ ¸æãà«Ü®æ¿áÈÉ PÜÇÝ ±ÜÅPÝÃÜWÜÙÜá
ÓÜÊÜÞg ËþÝ®Ü ÎûÜPÜÃÜá PÜÇæ¿á ËË«Ü ±ÜÅPÝÃÜWÜÙÜ®Üá°
AíñÜWÜìñÜWæãÚÔPæãÙÜÛ¸æàPÝXÃÜáñܤ¨æ.
ÎûÜPÜÄWæ ËÐÜ¿á¨Ü ÊæáàÇæ ±ÜÅ»ÜáñÜÌ Öæãí©ÃܸæàPÝXÃÜáñܤ¨æ.
ËË«Ü PÜÇæ¿á ±ÜÅPÝÃÜWÜÙÜ ±ÜÄaÜ¿á BÓÜQ¤ ÊÜáñÜᤠÊÜáPÜRÙÜ ÊÜáorPÜR®ÜáWÜá|ÊÝX
ŸÙÜÓÜáÊÜ ÓÝÊÜá¥ÜÂìÊܬÜá® £ÚÓܸæàPÝWÜᤨæ.
Jí¨Üá ËÐÜ¿á »ÝWÜPæR ÓÜíŸí˜Ô¨Ü bñÜÅ, ÃÜã¯ÜPÜ, ÊÜáãPݼ¬Ü¿á ÖÝvÜá
CñÝ©WÜÙÜ®Üá° ÃÜã²ÓܸæàPÜá.
ÎûÜPÜÃÜá ñÜÊÜá¾ A¼ÃÜáb PèÍÜÆÂWÜÙܮܰÆÉ¨æ ˨ݦìWÜÙÜ A¼ÃÜábWÜÙÜ®Üá°
WÜÅ×ÔÃܸæàPÜá.
PÜÇÝ ±ÜÅPÝÃÜWÜÙÜÈÉ bñÜÅPÜÇæ, ÊÜ|ìbñÜÅ, ÓÜíXàñÜ, ®ÜêñÜÂ, ®ÝoPݼ®Ü¿á
CÊÜâWÜÙæÆÉÊܬÜá® ÎûÜPÜÃÜá ŸÙÜPæ ÊÜÞvܸæàPÜá.
ÊÜÂíWÜÂbñÜÅ ÃÜaÜ®æ ÊÜááSÊÝvÜWÜÙÜ®Üá° ñÜ¿ÞÄÓÜáÊÜâ¨Üá ÖÝvÜáWÜÙÜ ÃÜaÜ®æ
ÓÜíÊݨÜWÜÙÜá ×àWæ ÖÜÆÊÜâ Ë«ÜWÜÙÜÈÉ PÜÇæ¿á®Üá° ñÜÃÜWÜ£WÜÙÜÈÉ
AÙÜÊÜwÓÜŸÖÜá¨ÝX¨æ.
¿ÞÊÜâ¨Ý¨ÜÃÜã ÓÜãPܤÊÝ¨Ü 5 AíÍÜWÜÙÜá 1×5=5
b) ÓÜÊÜÞg ËþݮܨÜÈÉ ±ÜÄOÝÊÜáPÝÄ ¸æãà«Ü®æWæ ÓÜÊÜáá¨Ý¿á ÓÜí±Ü®Üã¾ÆWÜÙÜá
»èWæãàÚPÜ ÓÜí±Ü®Üã¾ÆWÜÙÜá
ÓÝíÓÜ¢£PÜ ÓÜí±Ü®Üã¾ÆWÜÙÜá
B¦ìPÜ ÓÜí±Ü®Üã¾ÆWÜÙÜá
ÓÜPÝìÄ PÜorvÜWÜÙÜá
ÊæçþݯPÜ ÓÜí±Ü®Üã¾ÆWÜÙÜá
D.El.Ed. – II [ Turn over
Page 24
462-EK 10
ÓÝÊÜÞiPÜ ¿áíñÜÅ| ŸWæWÜÙÜá
ÊÜÞ®ÜÊÜ ÓÜí±Ü®Üã¾ÆWÜÙÜá
¿ÞÊÜâ¨Ý¨ÜÃÜã 4 AíÍÜWÜÚWæ 1¼ AíPÜWÜÙÜíñæ AíPÜ ¯àvÜáÊÜâ¨Üá 1¼ × 4
25. a) ZoPÜ ±ÜÄàûæ¿á A¥Üì ÊÜáñÜᤠE¨æªàÍÜWÜÙÜá
Jí¨Üá ZoPÜ¨Ü ¸æãà«Ü®æ PÜÈPæ¿á AíñܨÜÈÉ ®ÜvæÓÜÇÝWÜáÊÜ QÃÜá±ÜÄàûæÁáà ZoPÜ
±ÜÄàûæ.
¸æãà«Ü®æ & PÜÈPæ GÐÜár ±ÜÄOÝÊÜáPÝÄ¿ÞX¨æ Gí¨Üá SbñܱÜwÔPæãÙÜÛÆá.
±ÜÅ£ ˨ݦì¿á PÜÈPÝ WÜá| ¨æãàÐÜWÜÙÜ®Üá° £Ú¿áÆá.
PÜÈPÝ ±ÜÅWÜ£¿á®Üá° AÙæ¿ááÊÜâ¨Üá.
EñܤÊÜá ¶ÜÈñÜWÜÚWÝX ñܮܰ Áãàg®æ¿á®Üá° ÊÜÞ±ÜìwÓÜÆá ÎûÜPÜÄWæ AÊÜPÝÍÜ
¯àvÜáÊÜâ¨Üá.
˨ݦìWÜÚWæ ±æÅàÃÜOæ¿ááíoá ÊÜÞvÜáÊÜâ¨Üá.
˨ݦìWÜÚWæ ÓÜÌ&ÊÜåèÆÂÊÜÞ±Ü®Ü¨Ü AÊÜPÝÍÜ J¨ÜXÓÜáÊÜâ¨Üá.
±ÜÄÖÝÃÜ ¸æãà«Ü®æ¿á®Üá° ÁãàiÓÜáÊÜâ¨Üá.
¸æãà«Ü¬Ý ÓݫܬÜÊܬݮX ŸÙÜÓÜáÊÜâ¨Üá
ZoPÜ ±ÜÄàûæ¿á A¥ÜìPæR 1 AíPÜ, ¿ÞÊÜâ¨æà ®ÝÆRÃÜ E¨æªàÍÜWÜÙÜ ±ÜqrWæ 4 AíPÜWÜÙÜá
1+4=5
b) ÓÜÊÜÞg ËþݮܨÜÈÉ ¸æÙæÓÜŸÖÜá¨Ý¨Ü ÊÜåèÆÂWÜÙÜá
¨æàÍÜ»ÜQ¤
hÝñÝ£àñÜñæ
»ÝÃÜñÜ¨Ü ¯ÜÃÜí¯ÜÃæ ŸWæY ÖæÊæá¾
±èÃÜñÜÌ ±ÜÅþæ
hÝWÜ£PÜ ±èÃÜñÜÌ
ËÃÝÊÜá ÊæàÙæ¿á ÓܨÜá±ÜÁãàWÜ
ÊæçþݯPÜ ÊÜá®æãà»ÝÊÜ
D.El.Ed. – II
Page 25
11 462-EK
ÈíWÜ ÓÜÊÜÞ®Üñæ
ÓÜáÔ§ÃÜñæ¿á ÊÜåèÆÂ
A×íÓæ
GÇÝÉ ûæàñÜÅWÜÙÜ EñÜ¢ÐÜrñæ Óݫܮæ
¨ÜáÃÝaÝÃÜWÜÙÜ ËÃæãà«Ü
±ÜÅ£ AíÍÜPæR ½ AíPÜWÜÙÜíñæ AíPÜ ¯àvÜáÊÜâ¨Üá ½×5
26. a) ËË«Ü Äࣿá ÊÜÓÜ᤯ÐÜu ±ÜÄàûÝ ±ÜÅÍæ°WÜÙÜá
±Ü¿Þì¿á EñܤÃÜ¨Ü ±ÜÅÍæ°WÜÙÜá
Öæãí©ÓÜáÊÜ ±ÜÅÍæ°WÜÙÜá
ŸÖÜá&AíÍÜ BÁáR ±ÜÅÍæ°WÜÙÜá
±ÜäÃæçPæ¿á ±ÜÅÍæ°WÜÙÜá
ÓÜíŸí«Ü PÜÆ±¬æ ±ÜÅÍæ°WÜÙÜá
hæãàvÜOæ ±ÜÅÍæ°WÜÙÜá
ñÝÙæ±Üqr
ÊÜÞñÜêPæWÜÙÜá
A¥Üì ËÊÜÃÜOÝ ±ÜÅÍæ°WÜÙÜá
Óܯ°ÊæàÍÜ WÜáÃÜá£ÓÜáÊÜ ±ÜÅÍæ°WÜÙÜá
E¨Ý.
I. ¹or ÓܧÙÜÊÜ®Üá° ÓÜãPܤ ±Ü¨ÜWÜÚí¨Ü ñÜáí¹Ä
1. ŸÅÖܾ ÓÜÊÜÞgÊܬÜá® Óݧ°Ô¨ÜÊÜÃÜá ……………… .
II. ®ÝÆáR BÁáRWÜÙÜ®Üá° ¯àvÜÇÝX¨æ. AÊÜâWÜÙÜÈÉ ÓÜãPܤÊÝ¨Ü Jí¨Üá BÁáR¿á®Üá°
BÄÔ ŸÃæÀáÄ
2. ±ÜűÜíaÜ¨Ü AñÜÂíñÜ ¨æãvÜx SívÜ ……………… .
(A) BµÅPÝ SívÜ (B) AípÝqìPÜ SívÜ
(C) HÐÝr SívÜ (D) ¿ááÃæã௅ SívÜ
D.El.Ed. – II [ Turn over
Page 26
462-EK 12
III. Êæã¨ÜÇæÃÜvÜá ¯Ü¨ÜWÜÚXÃÜáÊÜ ÓÜíŸí«Ü¨Üíñæ ÊÜáãÃܬæ¿á ¯Ü¨ÜPæR ÓÜÄ Öæãí¨ÜáÊÜ
ÓÜíŸí˜à ¯Ü¨ÜÊܬÜá® ŸÃæÀáÄ
3. 1947 »ÝÃÜñÜ ÓÝÌñÜíñÜÅ 1950 ……………… .
ËË«Ü ÊÜÓÜ᤯ÐÜu ±ÜÅÍæ°WÜÙÜ ±ÜqrWæ 2 AíPÜWÜÙÜá,
3 E¨ÝÖÜÃÜOæ ±ÜÅÍæ° ÃÜbÔ¨ÜÃæ 3 AíPÜWÜÙÜá 2+3=5
b) ÊÜåèÆÂÊÜޱܮÜPÝRX ÓÝÊÜޮܠÊÜÞWÜì¨ÜÎìPæWÜÙÜá
ÊÜáWÜá訆 AWÜñÜÂPÜR®ÜáWÜá|ÊÝX Öæbc®Ü ÓÜÊÜá¿á J¨ÜXÓÜáÊÜâ¨Üá.
˨ݦì¿á Êæç¿áQ¤PÜ AWÜñÜÂWÜÙÜ B«ÝÃÜ¨Ü ÊæáàÇæ ÓÜíÊÜÖÜ®Ü ÖÜÆWæ, ÇæàS¯
ŸÙÜÓÜÆá AÊÜPÝÍÜ.
±ÜÄàûæWÝX ¯WÜ©ÊÜÞw¨Ü ±ÜsÜ»ÝWÜÊÜ®Üá° ÓÜÃÜÙÜWæãÚÓÜáÊÜâ¨Üá.
WÜ|PÜ¿áíñÜÅ «ÜÌÊÜáá©ÅPæWÜÙÜá «ÜÌ ÓÜíÁãàgPÜWÜÙÜ ŸÙÜPæWæ AÊÜPÝÍÜ
J¨ÜXÓÜáÊÜâ¨Üá.
AWÜñÜÂ˨ݪWÜ Ë¨Ý¦ìWÜÚWæ ÓÜãaÜ®æWÜÙÜ®Üá°, ±ÜÅÍæ°WÜÙÜ®Üá° K© ÖæàÙÜáÊÜâ¨Üá.
»ÝÐÝWÜÚPæ ÓÜÊÜáÓæÂ CÃÜáÊÜ ÊÜáPÜRÚWÝX ÓÜÃÜÙÜ »ÝÐæ¿áÈÉ ±ÜÅÍæ° ÃÜbÓÜáÊÜâ¨Üá.
AWÜñÜÂ˨ܪÈÉ Öæãí¨Ý~Pæ ÊÜÞvÜÆ±or °àsæãà¯ÜPÜÃÜ|WÜÙÜ ÊÜáñÜᤠÓܧÙÜ ŸÙÜPæ
ÊÜÞvÜáÊÜâ¨Üá.
¸æùÇ… ŸÙÜPæ ÊÜáá¨ÜÅ|¨Ü WÝñÜÅ ¨æãvÜx¨Üá ÊÜÞvÜáÊÜâ¨Üá.
˨ݦìWÜÙÜá ¯©ìÐÜr ¯¿áËáñÜ LÐÜ«Ü bQñæÕWæ JÙܱÜqr¨ÜªÈÉ ÊÜåèÆÂÊÜޱܮܨÜ
ÓÜÊÜá¿á¨Ü Öæãí¨Ý~Pæ¿á AWÜñÜÂ.
EñܤÄÓÜáÊÜ Ë«Ý®ÜWÜÙÜÈÉ Öæãí¨Ý~PæWæ AÊÜPÝÍÜ PÜȳÓÜáÊÜâ¨Üá.
±ÜÅ£ AíÍÜPæR ½ AíPÜWÜÙÜíñæ AíPÜ ¯àvÜáÊÜâ¨Üá ½×5
D.El.Ed. – II
Page 27
13 462-EK
( English Version )
PART – I
Multiple choice questions. All the questions are compulsory : 1 10 = 10
1. (C) Folklore, Oral tradition, Literary sources
2. (D) Latitudes and Longitudes
3. (D) Provide a frame to the administrative and management of the nation
4. (C) To know the continuity of history
5. (B) Cognitive, Emotional, Psychomotor
6. (C) Open discussion, Planned discussion, Formal discussion
7. (B) Makaranda
8. (B) Workbook
9. (A) Progressive Timeline
10. (B) Continuous evaluation
PART – II
Answer any five of the following questions, each answer not exceeding
half a page. 2 5 = 10
11. Student teachers walk around locating any ancient objects, monuments,
rocks, temples, mantapas, forts, canals etc. After returning to class they
discuss the meaning, time, significance etc. & know about the importance
of heritage walk.
12. Comprehensive Exploration :
The content of social science should be evidence based and logical. No
conclusion will be possible without proof of evidence.
Interpretation :
Interpretation on collected evidences are to objectively examined.
Integration :
Many a time, the available information is not in order. One has to
construct the truth objectively.
Presentation :
The events proved through the above stages should reach students of
social science.
D.El.Ed.-II [ Turn over
Page 28
462-EK 14
13. India is a country with religious diversity. Different religious people are
there in different parts of the nation. Equality of religions. All rules and
regulations are free from religion in our nation.
14. Interpreting
Exemplifying
Classifying
Summarising
Inferring
Comparing
Explaining.
15. Importance of textbook :
Good device for teachers to teach.
Provides information, skills to the students
Strengthens the experience of students in educational system
It helps for self learning for both students and teachers.
16. Importance :
Television telecasts educational program, research, literary
information
Helpful to know health, education, social service, political fields
Helpful to students and teachers to take part in U.G.C. program.
During leisure, students can learn educational, cultural, political,
social events.
17. Advantages of achievement test :
To know their real educational capabilities
To compare one's own performance with other students
To know which subject stream is suitable
To know the areas where improvement is needed.
18. Suggested to have 1 : 35 ratio of students and teachers
Difficult to evaluate of all the students activities
It is not easy to involve all the students in learning
The large classes lead to loss of time.
D.El.Ed.-II
Page 29
15 462-EK
PART – III
There is an alternate question for each of the following. Answer either
of (a) or (b) them, each answer not exceeding one page. 5 8 = 40
19. a) Culture and heritage
Literature
Sculpture and architecture
Human values
Social life and behaviour
Political history and behaviour
Economic history
Global history
Religious history
Local and national history.
OR
b) Importance :
It helps in developing model personalities
It inculcates human values
It analyses and judges the present day values of life
It controls social evils
It develops social and political awareness
It develops patriotism and love for nation
Helps in promoting national integration.
D.El.Ed.-II [ Turn over
Page 30
462-EK 16
20. a) There is a close relationship between the earth and people
The earth is suitable planet for living
We know various continents, nations, regions and their relation
We can know the definite reason for the particular behaviour of
few in particular situation.
The inter relation of the earth and human can be known
The relationship of flora and fauna with human being can be
known
The relief features like rivers, mountains, valleys and their
relationship with human can be known
OR
b) Sources :
Selectives of inscriptions
Parts of books
Facts/Stories related to history — events — understanding in
different ways. Learning the importance of them to the present
day situation.
Student observes the evidences and learns/explains obtaining
skills by logical & systematic study.
21. a) Adopting measures :
Giving quality education by removing the differences of them,
respecting the individual differences and keeping their abilities &
expectations.
1) Understanding inclusive class situation clearly
2) Recognizing the learning importance of different students
3) Respecting the presence of different learners in the
classroom
D.El.Ed.-II
Page 31
17 462-EK
4) Knowing that common lesson plan is suitable to all
students
5) Obtaining the skill of preparing lesson plan for inclusive
class
6) Obtaining the skill of evaluating different students by
teaching them.
OR
b) Measures taken by teachers to improve learning :
Preparation of audio/C.D. for the students who cannot read
independently forming
Multi-sensory experience
Presenting learning concepts in small/micro systematic ways
Revising the main topics /Repeating
Deputing a mentor/facilitator to the needy students to help in
reading and writing
Using colour signs related to learning on the need base
Such students should be made to sit near blackboard, teacher
& peer learners
Providing visual effects/experience to help to recall
Providing learning atmosphere without noise
Providing an opportunity to students to move in the classroom
when it is required.
22. a) Specifying questions
Proposing hypothesis
Collecting and organising evidences & information
Evaluating
Concluding and generalizing.
OR
D.El.Ed.-II [ Turn over
Page 32
462-EK 18
b) Identifying problems
Defining and stating the problem
Planning solution
Executing solution found
Evaluating the solution
Listing and consolidating the benefits.
23. a) Materials to include in Social Science classroom :
All textbooks related to higher education
Computer and Internet facility
Blackboard
C.D.
Projector
Charts and stands
O.H.P
Panel Board
Moving Board
Epidiascope
Tables for students to do project work
Dish facility-Discovery history
Coins-copper, silver, bronze
Maps
OR
D.El.Ed.-II
Page 33
19 462-EK
b) Importance of Newspaper :
Newspapers relate the current affairs as well as new findings in
history to the present
Students know the happenings around them.
Students develop positive opinions on social, political & technical
developments that are published in newspaper.
Uses :
Newspapers are also useful while planning activities during the
various phases of 5Es.
Students can learn History, Geography, Civics, Political, Business
Studies by collecting information from newspapers
Information related local, national, international can be used in
classroom.
24. a) Major artforms :
Social Science teachers should internalize various artforms.
Teachers should have hold on the content
The knowledge of various artforms and use them according to
the level of students
Presenting mono act/songs / drawings miming related to topics.
Teachers should understand not only his taste & skills but also
that of students
Teachers should make use of drawing, painting, music, dance,
drama — the forms of art
Carton making, mask making, composition of songs, debates
can be organised in the class.
OR
D.El.Ed.-II [ Turn over
Page 34
462-EK 20
b) Major community resources :
Geographical resources
Historical resources
Cultural resources
Economic resources
Government building
Scientific resources
Kinds of social control
Human resources
25. a) Meaning & Objectives of Unit Test :
A short test given at the end of teaching unit is called unit test :
Teaching — to know the effectiveness of learning
To know the merits - demerits of learning
To measure/assess the learning growth
To help teachers to alter their plan for good results
To motivate students
To support students for self learning
To plan for remedial teaching
To use as a tool of teaching
OR
D.El.Ed.-II
Page 35
21 462-EK
b) Values that are cultivated in Social Science :
Patriotism
Secularism
Pride in India's heritage
Civic consciousness
Global citizenship
Proper use of leisure
Scientific temperament
Gender equity
Ethics of sustainability
Non-violence
To excel in all spheres
To desert vices
26. a) Different ways of Objective Question Paper :
Alternative response type
Matching type
Multiple choice type
Completion type
Analogy type
Arrangement type
Checklist
Matrix
Interpretative type
Location type
D.El.Ed.-II [ Turn over
Page 36
462-EK 22
Ex.
I. Fill in the blanks with suitable answer :
1. Brahmo Samaj was founded by ................ .
II. Four options are givens. Choose the correct one :
2. The biggest continent of the world is .............. .
a) Africa
b) Antarctica
c) Asia
d) Europe
III. Observe the relation of the first two words & answer the third
one.
3. 1947 : Indian independence: : 1950 : .............
OR
b) Extra time may be provided as per needs of the child.
Use of devices to be allowed as per the individual need of the
child
Flexibility in syllabus allocated for testing
Use of technology, E.g. Computers, tape recorder, voice
synthesizers
D.El.Ed.-II
Page 37
23 462-EK
Instructions and questions to be read out to students when
needed
Braille and Print size to be enlarged
Timing of evaluation may be necessary where children are on
specific regular medication
Sign language can also be provided as option.
D.El.Ed.-II [ Turn over