CBSE Class 10 Question Paper 2023 Solution Marathi

e s t i o n P a p er
Qu
Solu t i o n
2023

MARKING SCHEME
Secondary School Examination, 2023
MARATHI (Subject Code : 009)
[Paper Code : 8]
Maximum Mark : 80
General Instructions:
1. You are aware that evaluation is the most important process in the actual
and correct assessment of the candidates. A small mistake in evaluation
may lead to serious problems which may affect the future of the
candidates, education system and teaching profession. To avoid mistakes,
it is requested that before starting evaluation; you must read and
understand the spot evaluation guidelines carefully.
2. "Evaluation policy is a confidential policy as it is related to the
confidentiality of the examinations conducted, Evaluation done and
several other aspects. It’s leakage to public in any manner could lead to
derailment of the examination system and affect the life and future of
millions of candidates. Sharing this policy/document to anyone,
publishing in any magazine and printing in News Paper/Website etc may
invite action under various rules of the Board and IPC."
3. Evaluation is to be done as per instructions provided in the Marking
Scheme. It should not be done according to one's own interpretation or
any other consideration. Marking Scheme should be strictly adhered to and
religiously followed. However, while evaluating, answers which are based
on latest information or knowledge and/or are innovative, they may be
assessed for their correctness otherwise and due marks be awarded to
them. In class-X, while evaluating two competency-based questions, please
try to understand given answer and even if reply is not from marking
scheme but correct competency is enumerated by the candidate, due marks
should be awarded.
4. The Marking scheme carries only suggested value points for the answers
These are in the nature of Guidelines only and do not constitute the
complete answer The students can have their own expression and if the
expression is correct, the due marks should be awarded accordingly.
5. The Head-Examiner must go through the first five answer books evaluated
by each evaluator on the first day, to ensure that evaluation has been
carried out as per the instructions given in the Marking Scheme. If there
is any variation, the same should be zero after delibration and
discussion. The remaining answer books meant for evaluation shall be
given only after ensuring that there is no significant variation in the
marking of individual evaluators.
6. Evaluators will mark() wherever answer is correct. For wrong answer
CROSS 'X' be marked. Evaluators will not put right () while evaluating
which gives an impression that answer is correct and no marks are
awarded. This is most common mistake which evaluators are committing.
7. If a question has parts, please award marks on the right-hand side for
each part Marks awarded for different parts of the question should then
be totaled up and written in the left-hand margin and encircled. This may
be followed strictly.
8. If a question does not have any parts, marks must be awarded in the left-
hand margin and encircled. This may also be followed strictly.
9. If a student has attempted an extra question, answer of the question
deserving more marks should be retained and the other answer scored out
with a note "Extra Question".
10. No marks to be deducted for the cumulative effect of an error. It should
be penalized only once.
11. A full scale of marks _______(example 0 to 80/70/60/50/40/30 marks as
given in Question Paper) has to be used. Please do not hesitate to award
full marks if the answer deserves it.
1

12. Every examiner has to necessarily do evaluation work for full working
hours ie, 8 hours every day and evaluate 20 answer books per day in main
subjects and 25 answer books per day in other subjects (Details are given
in Spot Guidelines). This is in view of the reduced syllabus and number
of questions in question paper.
13. Ensure that you do not make the following common types of errors
committed by the
Examiner in the past:-
 Leaving answer or part thereof unassessed in an answer book.
 Giving more marks for an answer than assigned to it. Wrong
totaling of marks awarded on an answer.
 Wrong transfer of marks from the inside pages of the answer book
to the title page.
 Wrong question wise totaling on the title page. Wrong totaling of
marks of the two columns on the title page.
 Wrong grand total.
 Marks in words and figures not tallying/not same.
 Wrong transfer of marks from the answer book to online award
list.
 Answers marked as correct, but marks not awarded. (Ensure that
the right tick mark is correctly and clearly indicated. It should
merely be a line. Same is with the X for incorrect answer.)
 Half or a part of answer marked correct and the rest as wrong,
but no marks awarded.
14. While evaluating the answer books if the answer is found to be totally
incorrect, it should be marked as cross (X) and awarded zero (0) Marks.
15. Any un assessed portion, non-carrying over of marks to the title page, or
totaling error detected by the candidate shall damage the prestige of all
the personnel engaged in the evaluation work as also of the Board. Hence,
in order to uphold the prestige of all concerned, it is again reiterated
that the instructions be followed meticulously and judiciously.
16. The Examiners should acquaint themselves with the guidelines given in the
"Guidelines for spot Evaluation before starting the actual evaluation.
17. Every Examiner shall also ensure that all the answers are evaluated,
marks carried over to the title page, correctly totaled and written in
figures and words.
18. The candidates are entitled to obtain photocopy of the Answer Book on
request on payment of the prescribed processing fee. All
Examiners/Additional Head Examiners/Head Examiners are once again
reminded that they must ensure that evaluation is carried out strictly as
per value points for each answer as given in the Marking Scheme.

2

Set – 4 M.S. Code M8009

MARKING SCHEME
MARATHI
प्रश्न क्र. उऩप्रश्न अऩे क्षसत उत्तर/मषत्त्ळाचे मुद्दे गुण
1. खाऱीऱ उतारा ळाचन
ू प्रश्नाांच्या उत्तराचा योग्य ऩयााय ननळडा. (कोणते षी ५) ५
I (फ) घाण्माचा फैर

II (फ) फारऩणाचे

III (क) वंत तुक ायाभ

IV (फ) भुरांच्मा स्लातंत्र्मातीर अडवय

V (क) अने क गोष्टी धाकधऩटळातून केल्मा जातात.

VI (फ) वुखलस्तू घयातीर आईलडीर

VII (फ) ऩारकांच्मा प्रततष्ठे चे प्रदळशन

2. खाऱीऱ उतारा ळाचन
ू प्रश्नाांच्या उत्तराचा योग्य ऩयााय ननळडा. (कोणते षी ५) ५
I (फ) जगाचे कल्माण

II (क) जजलंत भावे

III (फ) प्रततकू र

IV (क) वभता

V (फ) बमानक वलकृ तीने

VI (फ) भशात्भा पु रे

VII (अ) वावलत्रीफाई पु रे

3. शूचने नुशार लऱषा. शूचने नुशार योग्य ऩयााय ननळडा. (कोणते षी चार) ४
I (क) वलजमाने – नाभ

II (फ) केलरप्रमोगी अव्मम – फाऩये !

III (क) ळब्दमोगी अव्मम – लय

3

IV (अ) क्रिमावलळे ऴण अव्मम – कार

V (फ) आणण – उबमान्लमी अव्मम

4. शूचने नुशार योग्य ऩयााय ननळडा. (कोणते षी ३) ३
I (अ) लतशभानकाऱ

II (क) बवलष्मकाऱ

III (अ) बूतकारीन लाक्म – वंत वभाजवुधायक शोते .

IV (अ) बवलष्मकारीन लाक्म – नागरयक गाल स्लच्छ ठे लतीर.

5. शूचने नुशार योग्य ऩयााय ननळडा. (कोणते षी ३) ३
I (फ) लाक्माचा प्रकाय - उद्गायलाचक लाक्म

II (क) मोग्म नकायाथी लाक्म तनलडा. – शा घाटाचा यस्ता खऩ
ू वोऩा नाशी.

III (क) लाक्माचा प्रकाय – प्रश्नाथी लाक्म

IV (अ) वलधानाथी लाक्म कोणते ? – शे ळशय अततळम भोठे आशे .

6. शमानाथी ऴबदाांशाठी योग्य ऩयााय ननळडा. (कोणते षी २) २
I (फ) चयण – ऩाम

II (अ) दे ल – वुय

III धलर – (क) ऩांढया / (फ) ळुभ्र

7. वळरुद्धाथी ऴबदाांशाठी योग्य ऩयााय ननळडा. (कोणते षी २) २
I (फ) आकऴशक – अनाकऴशक

II (क) चांगरा – लाईट

III (क) वुशळक्षषत – अशळक्षषत

8. खाऱीऱ ऴबदाांचे लऱांग बदऱ करा ळ उत्तराांशाठी योग्य ऩयााय ननळडा. २
(कोणते षी २)
I (फ) वे लक - वे वलका

II (क) वम्राट – वम्रासी

III उं ट – (अ) वांडणी/ (फ) उं टीण

4

9. खाऱीऱ ऴबदाांचे ळचन बदऱ करा ळ उत्तराांशाठी योग्य ऩयााय ननळडा. २
(कोणते षी २)
I (फ) भाऱ - भाऱा

II (अ) घागय – घागयी

III (फ) गंभत – गभती

10. खाऱीऱ शामालशक ऴबदाांचा शमाश ओलखा ळ उत्तराांशाठी योग्य ऩयााय २
ननळडा. (कोणते षी २)
I (क) प्रततषण – अव्ममीबाल वभाव

II (फ) याभरक्ष्भण – इतये तय द्लंद्ल वभाव

III (अ) चौकोन – द्वलग ू वभाव

11. खाऱीऱ उतारा ळाचन
ू त्याळर आधाररत प्रश्नाांच्या उत्तराचा अचक
ू ऩयााय ५
ननळडा.
(कोणते षी ऩाच)
I (क) भालळीच्मा घयी

II (फ) बीऴण अऩघात टाऱल्माचे

III (क) नागरयकळास्राचा ऩे ऩय फुडाल्माचे

IV (क) बडवालऱे गुरुजी

V (फ) वयकायी लवततगशृ ाभध्मे

VI (फ) षभा भागणे .

12. खाऱीऱ कवळता ळाचन
ू त्याळर आधाररत प्रश्नाांच्या उत्तराचा अचक
ू ऩयााय ५
ननळडा.
(कोणते षी ऩाच)
I (क) श्रालण

II (फ) चैतन्माचे

III (अ) भोती

IV (क) शात (ड) भाणूव

5

V (फ) श्रभळक्तीचे

VI (क) उत्िांतीचे

13. खाऱीऱ प्रश्नाांची एका ळाक्यात उत्तरे लऱषा. (कोणते षी तीन) ३
I डॉ. भाळे रकयांचे भाध्मशभक शळषण मुतनमन शामस्कू रभध्मे झारे .

II वुश्रुतरा ऩुस्तकांळी / वाहशत्माळी भैत्री कयामरा आलडत शोते .

III भयाठी हदन २७ पे ब्रुलायी योजी कु वुभाग्रजांच्मा/ वल. ला. शळयलाडकय मांच्मा
जन्भहदलळी वाजया केरा जातो.
IV अब्दुर तऩोलनात )कु ष्ठयोगी जस्त्रमांना, भुरींना) बाांगड्या भरण्याशाठी जात

अवे .

V कवललमश नायामण वुले वाहशत्म वंभेरनाचे अध्मष झाल्माभुऱे त्मांच्मालय
ळारींचा लऴाशल झारा शोता.
14. ररकाम्या जागी योग्य ऴबद भरा. ३
I थोयांची चरयत्र वाभान्मांना प्रे र णा दे तात.

II छे ! छे ! लजनाचा भागश बरत्माच काट्यातन
ू जातो.

III श्री नायामण वुले मांच्माभते ळारीभुऱे ळारीनता जाते /ये ते.

IV डॉ. भाळे रकयांना आमुष्माचे पाय भोठे तत्त्लसान भाळे वयांच्मा शळकलणुक ीतून
गलवरे .
V तऩोलनाभध्मे अब्दुरचा वत्काय दाजीशाषे ब / दाजीशाषे ब ऩटळधान मांनी

केरा.

(टीऩ - लयीर रयकाम्मा जागा ि.३,४,५ फाफत – शी लाक्मे
ऩाठ्मऩुस्तकांतीर नवल्माभुऱे त्मांफाफत अधधक ऩमाशम हदरे रे आशे त.)
15. खाऱीऱ प्रश्नाांची थोडक्यात उत्तरे लऱषा. (कोणते षी एक) ३
I प्रस्ताळना - ऩाठाचे नाल - उऩाव रे खकाचे नाल - ऩु. र.
दे ळऩांडे
उत्तर - ऩंतांच्मा आशायाच्मा फाफतीत ऩत्नीचा उत्वाश अलणशनीम शोता.
ऩंतांच्मा ऩत्नीने त्मांना ऩडलऱे उकडून खामरा घातरी. ळे लग्माच्मा ळेंगा,
ऩडलऱ, बें डी, चलऱीच्मा ळेंगा लगैये वडऩातऱ बाजमांचा खयु ाक चारू केरा.
कोफी, फ्रॉलय लगैये फाऱवे दाय बाजमांची स्लमंऩाक घयातून शकारऩट्टी केरी.
वुरुलातीरा वाखय शळल्रक शोती म्शणून थोड्मा वाखये चा ल नंतय वाखय

6

वंऩल्मालय बफनवाखये चा चशा दे ण्माव वुरुलात केरी.
II प्रस्ताळना - ऩाठाचे नाल – ळार रे खकाचे नाल – या.ग.जाधल
उत्तर - शबकाऱ्मारा फये च हदलव ऩोटबय जे लण शभऱारे नव्शते . ऩोटातीर
आग ळभलण्मावाठी शबकाऱ्माने , रे खकाने त्मारा थंडीऩावन
ू लाचण्मावाठी
हदरे ल्मा ळारी वलकल्मा ल त्मातून आरे ल्मा ऩैळांभध्मे दोन-तीन हदलव
ऩोटबय जे लून घे तरे .
III प्रस्ताळना - ऩाठाचे नाल – यं ग वाहशत्माचे रे खकाचे नाल - हदरे रे नाशी
उत्तर - कथा म्शणजे गोष्ट. आकऴशक वुरुलात ल ऩरयणाभकायक ळे लट शी
कथेची लैशळष्ट्मे . ऩयीकथा, फोधकथा, वलसानकथा ऐततशाशवक कथा ,
वाशव कथा इत्मादी अने क कथेचे प्रकाय. नाटक, भाशरका, धचत्रऩट मा वलश
रशरत करांचा ऩामा. उत्तभ तनले दन तंत्राच्मा लाऩयाने कथा खुरत जाते .
कथा दजे दाय अवे र तयच कराकृ ती उत्तभ शोते .
(टीऩ – लयीर दीघोत्तयी प्रश्नांफाफत – वलद्मार्थमाांनी प्रस्तालना शरहशरी
अवे र/नवे र; तयी त्मांनी शरहशरे ल्मा प्रश्नांची उत्तये ग्राह्म धयाली.)
16. खाऱीऱ प्रश्नाांची एका ळाक्यात उत्तरे लऱषा. ३
I वंत नाभदे लांनी स्लत्चे दे लाळी बक्ताचे, दावाचे, आई-भुराचे नाते वांधगतरे

आशे .

II कली नायामण वुले मांनी दुतनमे रा/जगारा/वलश्लारा ळाऱा म्शटरे आशे .

III कलतमत्री वैतनकांचे औषण डोळ्मातीर अश्रच्ंू मा जमोतीने कयते .

IV कली क्रकळोय ऩाठक मांनी दे ळाच्मा भातीलय अधधकाय वांधगतरा आशे .

V कली नायामण वुले मांनी आऩरी जजंदगी बाकयीचा चंद्र ळोधण्मात फयफाद

केरी.

17. ररकाम्या जागी योग्य ऴबद भरा. ३
I झोतबट्टीत ळे काले ऩोराद तवे आयुष्य छान ळे करे गेरे.

II लणला रागतवे लनी ऩाडव धच ंतीत षरणी/षररणी

III तुझी वळजयाची दौड डोऱे बरून ऩशाली.

IV शजाय आम्शी एकी फऱकट, त्मांचे शो एकच मनगट.

V काम कयाले कऱे ना, नाशी कष्टाचे वाभर्थमश.

7

18 खाऱीऱऩैकी कोणत्याषी एका शांदभााशष स्ऩष्टीकरण करा. ३
I शांदभा - कवळते चे नाळ – औसण कळनयत्रीचे नाळ – इांददरा शांत
स्ऩष्टीकरण - कलतमत्री वीभे लय रढण्मावाठी जाणाऱ्मा जलानारा म्शणतात
की, वलश दीनदफ
ु ळ्मा जनते च्मा अवंख्म अश्ररू
ू ऩी जमोती तुझ्मा यषणावाठी
वदैल तुझ्माच ऩाठीळी आशे त. म्शणजे च अवंख्म वलशवाभान्म रोकांच्मा
ळुबेच्छा वदैल यषण कयतीर.
II शांदभा - कवळते चे नाळ – दोन ददळश कळीचे नाळ – कवळळया
नारायण शुळे
स्ऩष्टीकरण - कली नायामण वुले मांना आऩल्मा जीलनात वतत शारअऩे ष्टा,
अऩभान, उऩे षा मांचा वाभना कयाला रागरा. ऩरयजस्थतीळी वतत वंघऴश
कयाला रागरा. अळा मा जीलनवंघऴाशतून जात अवताना कधी कधी त्मांना
खऩ
ू यडाले वे लाटरे ; ऩण त्मांनी आऩरे भन घट्ट केरे . डोळ्मांतून अश्र ू लाशू
हदरे नाशी; ऩण कधी कधी अवे शी प्रवंग आरे की, भनात दडलरे रे दु्ख,
ले दना मांना भोकऱी लाट करून दे ण्मावाठी अश्रच
ू शभत्रावायखे भदतीरा धालन
ू
आरे . म्शणजे च काशी प्रवंगी आऩल्मा भनातरे दु्ख इतयांजलऱ व्मक्त न
कयता ते पक्त भनवोक्त यडरे . यडल्माभुऱे त्मांचे दु:ख शरके झारे .
त्मांच्मा दु्खात त्मांना त्मांच्माच अश्रन
ूं ी एखाद्मा शभत्राप्रभाणे वाथ हदरी.
19 खाऱीऱ प्रश्नाांची एका ळाक्यात उत्तरे लऱषा. (कोणते षी दोन) २
I फाकश म्शणजे बाबा ऑटोशभक रयवचश वेंटय ला बाबा अनुवंळोधन केंद्र.
II व्मुत्ऩवत्तकोळाचे कामश: १)ळब्दांचे भूऱ रूऩ दाखलणे .
२)अथाशतीर फदर स्ऩष्ट कयणे .
३)उच्चायातीर फदर ल पयक दाखलणे .
४)फदरांचे कायण स्ऩष्ट कयणे .
टीऩ – लयीरऩैकी कोणते शी एक कामश शरहशरे अवल्माव ऩूणश गुणदान द्माले .
III आऩल्मारा मे त नवताना दुवऱ्मांना काभ वांगणे मोग्म नाशी. ते काभ
तुम्शी करू ळकता शे आधी दाखला भग इतयांना काभ वांगा.
20. खाऱीऱऩैकी कोणत्याषी एका वळवयाळर ददऱे ल्या मुद्द्याांच्या आधारे ननबांध ८
लऱषा.

आळश्यक मुद्दे –
आकऴशक वुरूलात ल ऩरयणाभकायक ळे लट,

वलऴमवलस्ताय,
तकशळक्ती,
8

उऩमोजन कौळल्म,

भुद्दे वूद रे खन,
मोग्म वलयाभधचन्शांचा लाऩय, ळुद्धरे खन,

काव्मऩंक्ती, लाक्प्रचाय, म्शणींचा वुमोग्म लाऩय.
– मांचा वायावाय वलचाय करून गुणदान.
21. खाऱीऱ मुद्द्याांच्या आधारे गोष्ट लऱषा ळ गोष्टीऱा योग्य ऴीवाक दे ऊन ७

तात्ऩया लऱषा.

आळश्यक मुद्दे –

कथेरा वभऩशक ळीऴशक ,
आकऴशक प्रायं ब ल वभऩशक ळे लट,
ओघलती बाऴाळैरी, उत्कंठालधशक भांडणी,

भुद्दे वूद भांडणी, कल्ऩकता, यं जकता,
वंलाद ल वलयाभधचन्शांचा मथामोग्म लाऩय,

तात्ऩमश – मांचा वायावाय वलचाय करून गुणदान.
22. खाऱीऱऩैकी कोणत्याषी एका वळवयाळर ऩत्र लऱषा. ५

आळश्यक मुद्दे –
ददनाांक – ऩत्राच्मा वुरूलातीरा लयच्मा डाव्मा कोऩऱ्मात शरशाला.

मायना – जमांना ऩत्र ऩाठलामचे त्मांना डालीकडे अशबलादनावश वंफोधधत
कयाले .

वळवय – भोजक्मा ळब्दांत शरशाला.

मजकू र – भजकू य वलऴमाळी वंफंधधत त्रोटक ल ने भका अवाला. वभऩशक ,
भुद्दे वूद यचना अवाली. ऩाल्शाऱ नवाला. बाऴा व्मालशारयक ल बायदस्त
अवाली.

ऴे ळट ळ शमारोऩ – ऩत्राचा ळे लट कयताना डालीकडीर खारच्मा कोऩऱ्मात ऩत्र
ऩाठवलणाऱ्माचे नाल, ऩत्ता अवाला.

ऩत्ररे खनात दोन्शी ऩत्ते , हदनांक , वलऴम मा वलश गोष्टी ऩत्राच्मा डाव्मा
फाज ूराच अवाव्मात.

टीऩ – शरपापा आलश्मक (शे ऩत्ररे खन आशे . ई-भे र नाशी. त्माभुऱे ऩत्र
शरहशल्मानंतय ळे लटी ई-भे र शरहशरा नवे र, तयी चारे र.)

ददनाांक ळ मायना – १, वळवय – १, मजकू र – २, ऴे ळट ळ शमारोऩ - १

9

(मषत्त्ळाची शूचना – लयीर उत्तयऩबत्रका शळषकांच्मा वंदबाशवाठी तवेच उत्तयऩबत्रका
तऩावण्माव वाशाय्म व्शाली, मा शेतूने तमाय केरी गेरेरी आशे. तयी ‘बाऴा’ वलऴम
अवल्माभुऱे वलद्मार्थमाांनी हदरेरी उत्तये , भांडरेरे वलचाय जय भुद्दे वूद ल वभऩशक अवतीर
तय त्मा अनुऴंगाने गुणदान कयण्मात माले.)

10