NCERT Book Class 9 Sanskrit (Sharada) Chapter 4 न खलु वयस्तेजसो हेतुः

चतर्थः
ु पाठः
न खलु वयस्तेजसो हे तुः

भारतदेशस्य स्वतन्त्रतायाः अमृतमहोत्सववर्षं वयम् आचरितवन्तः । किं वयं जानीमः
यत् देशाय स्वातन्त्र्यं प्रदातंु कियन्तः ज्ञाताः अज्ञाताः च क्रान्तिवीरा: स्वतन्त्रतायज्ञे
स्वीयपरिवारं स्वीयजीवनं च आहुतिरूपेण समर्पितवन्त: इति ? छात्राः ! ते सर्वेऽपि
क्रान्तिवीरा: अस्माभिः कृ तज्ञताभावनया नित्यं वन्दनीयाः । खदु ीरामः तेषु एव देशभक्‍तेषु
कश्‍चन तेजस्वी बालक्रान्तिवीरः हुतात्मा अस्ति । क्रान्तिवीरस्य खदु ीरामस्य जीवनवृत्तान्तः
सक्
ं षेपेण अत्र वर्णितः अस्ति ।

भारतस्य स्वतन्त्रतासङ्ग्रामे सशस्‍त्रान्दोलने बङ्गप्रान्तः
अग्रेसरः आसीत् । तस्मिन् बङ्गप्रान्ते मेदिनीपरु नामके
जनपदे मोहोबनी-ग्रामे नवाशीत्यधिक-अष्‍टादशशततमे
वर्षे (१८८९) दिसम्बरमासस्य तृतीये दिनाङ्के
खदु ीरामस्य जन्म अभवत् । तस्य जनकस्य नाम
त्रैलोक्यनाथ: इति, जनन्याः नाम लक्ष्मीप्रिया देवी च
आसीत् । खदु ीरामस्य बाल्यकाले एव तस्य पितरौ
दिवङ्गतौ । अतः तस्य अग्रजया अपरूपादेव्या एव
खदु ीरामस्य पालनं पोषणं च कृ तम् । बाल्यकालतः
एव खदु ीरामः असाधारणः आसीत् । साधारणबालानाम्इ
व क्रीडादिषु तस्य मनः न रमते स्म । सः देशवासिषु
जायमानान् अत्याचारान् दृष्‍ट्वा व्यथितः भवति स्म ।

Chapter 4.indd 38 3/31/2026 4:25:11 PM