CBSE Class 10 Sample Paper 2026 Solution for Sanskrit

CBSE BOARD

SAMPLE
PAPER
2026
SOLUTIONS

DOWNLOAD

सं #ृ तम् (कोड-सङ् /ा - 122)
आदश%-'(नप+म्
क4ा - दशमी (2025-26)
अव:धः - होरा?यम् अ"योजना उBरसCे ताEच सGूणाJCाः - 80

अवधात&म् -
1. अ"योजनायां *द,ािन उ,रा0ण िनदशा34कािन स78। *द,ािन उ,रा0ण अित;र<ािप स>भा3नुसारम् अCािन

उ,रा0ण भिवतुम् अह378।
2. आ8;रकिवकGा4के षु *Jनेषु यKिप LMटतया िनदO शः द,ः अ7Q यत् के वलं *JनSयम् अथवा *JनUयम्

इWािदकम् उ,रं दातXं तथािप यिद छाUः अित;रZत-*Jनानाम् उ,रा0ण 0लखित तिह3 छाUिहताय िनण3यः
क,3Xः। यथा 0चUवण3ने प^चवाZयानां लेखनम् अभी`ं परं छाUः यिद सaतवाZयािन 0लखित तिह3 तU के वलं
*थम-प^चवाZयानां न अिपतु यािन वाZयािन उ,मािन स78 तेषां मूcा"नं करणीयम्। (अयं िनयमः नवeां
कfायां अिप प;रपालनीयः।)
3. अनुhेदे iोके नाjांशे वा पृ`ाः *Jनाः अवबोधा4काः स78। अतः िवKा0थ3नः एतेषु *द,शoानां pाने

समभाव-पया3यवा0च-शoानां *योगं कतुr शZनुव78। तदथ3म् अ"ाः दे याः। यिद िवKा0थ3नः उ,रलेखन-समये
समु0चतानां िवभZतीनां वचनानां च *योगं न कु व378 तिह3 अंशतः अ"ाः कत3नीयाः न तु सsूणा3"ाः।
4. Uुिटपूण3वत3Cै Xाकरणा4क-*योगाय च अनुपाततः अ"ाः कत3नीयाः न तु सsूणा3"ाः।

5. आं 0शक-uMट् या समु0चतेvः उ,रे vः अिप अ"ाः दे याः।

6. रचना4क-कायO वाZयरचना *मुखा न तु वाZयसौ>य3-तxम्। अतः आं 0शकवाZयशुyये अिप अ"ाः दे याः।

खNः ‘क’ अपिठतावबोधनम्
1. गKांशः - 10
अ. एकपदे न उ,रत - (के वलं *JनSयम्) 2×1=2
(i) Jवासमा}मेन
(ii) *दूषणसम~ायाः
(iii) *दूषणम्
आ. पूण3वाZयेन 0लखत - (के वलं *JनSयम्) 2×2=4
(i) वायु*दूषणेन िविवधाः •ासरोगाः, •दयरोगाः, चम3रोगाः, नेUरोगाः भव78।
(ii) अK‚े जायमानैः युyैः, युyाvासैः, यƒालयानां यानानां च धूमेन सsूण3वायुम„लं
दूिषतं स^जातम्।
(iii) *दूषण~ िनवारणाय वृfाः रोपणीयाः,उKोगानां िवQारः च वै…ािनकरीWा करणीयः
आयुyगितिवधयः िनवारणीयाः।
1

इ. अ~ अनुhेद~ कृ ते उपयु‹ं शीष3कं सं Œृ तेन 0लखत - 1
*दूषणम् / पया3वरण~ सं रfणम्/ *दूषणसम~ा
छाU~ उ,रं u`् वा छाUिहताय समु0चतः िनण3यः करणीयः।
ई. यथािनदO शम् उ,रत - 3×1=3
(i) (घ) •hम्
(ii) (ख) जलम्
(iii) (घ) वायुः
खNः ‘ख’ रचनाVकं कायJम्
2. अ पUलेखनम् - 5
भवान् िहतेशः। िपतुः pाना8रणवशात् भवान् असम*दे शात् िद’ीनगरम् आगW
नूतनिवKालये *वेशं *ाaतवान्। म^जूषायां द,ानां पदानां सहायतया अ~ नगर~
िवKालय~ च वण3नं कु व3न् िमUं राघवे“ं *ित पUं 0लखतु।
आ भवती सुमेधा ित”पितpे राजक•ये मा}िमकिवKालये दशमीकfायां पठित। भवती
िवKालय~ शु—ं दातुम् असमथा3 अ7Q अतः म^जूषायां द,ानां पदानां सहायतया
शु—fमाथr िनवेदय8ी *धानाचायाr *ित *ाथ3नापUं 0लखतु।
छाUाः पूणr पUं ले0ख˜78। शुyपUाय पूणा3"ाः *दे याः। Xाकरणस™y-दोषेvः आं 0शक-
šपेणैव अ"ाः कत3नीयाः न तु पूणा3ः। म^जूषायां *द,ाः शoाः सहायताथr स78। छाUः तेषां
वाZयेषु *योगं कु या3देव इित अिनवायr ना7Q। छाUः •मेधया अिप वाZयािन िनमा3तुं श›ोित।
म^जूषायां *द,ानां शoानां िवभि‹ं प;रवत3नं कृ ‚ा अिप वाZयिनमा3णं कतुr शZयते।

3. अ 0चUवण3नम् - 5×1=5
अU छाUेvः सं 0faतवाZयरचना अपे0fता वत3ते। के वलं वाZयशुिyः •MटXा। अ~ *Jन~
*मुखम् उžे Ÿं वाZयरचना अ7Q। वा ं दीघ3म् अ7Q अथवा लघु इित महxपूणr ना7Q।
*ितवाZयम् अध3ः अ"ः भाव~ कृ ते अध3ः अ"ः च XाकरणuMट् या शुyतािनिम,ं िनधा3;रतः
अ7Q। म^जूषायां *द,ाः शoाः सहायताथr स78। छाUः तेषां वाZयेषु *योगं कु या3देव इित
अिनवायr ना7Q। छाUः •मेधया अिप वाZयािन िनमा3तुं श›ोित। म^जूषायां *द,ानां
शoानां िवभि‹ं प;रवत3नं कृ ‚ा अिप वाZयिनमा3णं कतुr शZयते।
आ अनुhेदलेखनम् -
अयं िवकGः सवOvः अ7Q। छाUाः म^जूषायां *द,ानां शoानां िवभि‹ं प;रवत3नं कृ ‚ा
अिप वाZयिनमा3णं कतुr शZनुव78। अतः अ"ाः दे याः। अ~ मूcा"नाय अCे िनयमाः
0चUवण3न~ अनुगुणं पालनीयाः।

2

4. अनुवादः - 5×1=5
(i) अ7¡न् वै…ािनकयुगे बहवः आिवMकाराः जाताः/अभवन्।
(ii) •pे शरीरे •pं मनः भवित।
(iii) šसदे श~ यू¢ेनदे श~ च म}े युyं कदा समाaतं भिव˜ित?
(iv) तव •ा¥ं कथम् अ7Q?
(v) कदािप अहङ् कारं मा कु ”/कु ”त।

खNः ‘ग’ अनुYयुZत[ाकरणम्
5.अ स7§ः स7§hे दJच - 4×1=4
(i) योजकः + तU
(ii) भवेKेन
(iii) पुनरिप
(iv) खलु + एतत्
आ स7§ः स7§hे दJच -
(i) पङ् Zतयः + िह
(ii) खग इव
(iii) कं + 0चद्
(iv) सवOऽिप

6. समासः िव«हः च - 4×1=4
(i) (ख) महती च इयं दे वी
(ii) (क) समानं शीलं Xसनं येषां तेषु
(iii) (घ) मलेन सिहतम्
(iv) (ग) कु शः च लवः च

7. *Wयाः - 4×1=4
(i) (घ) धैय3वान्
(ii) (ख) भािमनी
(iii) (ग) ”- + तल्
(iv) (क) कु प् + Zत

8. वा<म् - 3×1=3
(i) (क) फलािन
(ii) (ख) अहम्
3

(iii) (ग) इhािम

9. समयः - 4×1=4
(i) चतुवा3दने
(ii) सपादप^चवादने
(iii) साध3षड् वादने
(iv) पादोनाMटवादने/पादोन-अMटवादने

10. अXयपदािन - 3×1=3
(i) यिद
(ii) इतQतः
(iii) अिप
11. अशुिyसं शोधनम् - 3×1=3
(i) (क) वृfाः
(ii) (ग) ¢ु }ित
(iii) (ग) अगhत्

खNः ‘घ’ पिठतावबोधनम्
5
12. गKांशं पिठ‚ा *द,*Jनानाम् उ,रा0ण सं Œृ तेन 0लखत -
I. एकपदे न उ,रत - (के वलं *JनSयम्)
2×½=1
(i) भूमौ/fेUे
(ii) सुर0भः
(iii) पुU~
II. पूण3वाZयेन उ,रत - (के वलं *JनSयम्) 2×1=2
(i) सुर0भः त7¡न् पुUे एव िव0श˜ आ4वेदनामनुभवित यतो िह सः अCेvो दुब3लः।
(ii) सुरा0धपः सव3*थमं सुर0भम् अपृ³´त्- “अिय शुभे ! िकमेवं रोिदिष?”
(iii) भूमौ पितते •पुUं u¸ा सुरभे: नेUाvामºू0ण आिवरासन्।
III. (अ) िनदO शानुसारम् उ,रत - 2×1=2
(i) ब»िन
(ii) अहम्
(आ) िनदO शानुसारम् उ,रत -
(i) वा¼cम्
(ii) वृषभाय

4

13. पKांशः 5
I. एकपदे न उ,रत - (के वलं *JनSयम्) 2×½=1
(i) परेvः
(ii) शरीरे/मानवशरीरे/शरीरpः
(iii) उKमः
II. पूण3वाZयेन उ,रत - (के वलं *JनSयम्) 2×1=2
(i) यः जनः सुखािन इhित सः कदािप परेvः अिहतं कम3 न कु या3त्।
(ii) उKमं /प;रºमं कृ ‚ा मानवः दुःखी न भवित।
(iii) मनु˜ाणां महान् ;रपुः आल~म् अ7Q।
III. (अ) िनदO शानुसारम् उ,रत - 2×1=2
(i) सुखािन
(ii) इhित
(आ) िनदO शानुसारम् उ,रत -
(i) ;रपुः
(ii) ब§ुः

14. अधो0ल0खतं नाjांशं पिठ‚ा *द,*Jनानाम् उ,रा0ण सं Œृ तेन 0लखत - 5
I. एकपदे न उ,रत - (के वलं *JनSयम्) 2×½=1
(i) काकः
(ii) प0fणः
(iii) वानराः
II. पूण3वाZयेन उ,रत - (के वलं *JनSयम्) 2×1=2
(i) वानरः 0संहं वनराजः भिवतुं सव3थाऽयो¾ं मCते यतोिह सः भfकः अ7Q, इतोऽिप सः
आ4रfायाम् असमथ¿ऽिप अ7Q।
(ii) यः परैः पीड् यमानान् िवUQान् न रfित सः पा0थ3वšपेण कृ ता8ः मCते।
(iii) वानराः वारं वारं 0संहं तुद78 अतः िकमिप कतु3म् असमथ3ः कु yः सः इतQत:
धावित।
III. (अ) िनदO शानुसारम् उ,रत - 2×1=2
(i) हष3िम0ºतम्
(ii) भयम्
(आ) िनदO शानुसारम् उ,रत -
(i) भfकः
5

(ii) 0संहाय

15. *Jनिनमा3णं कु ”त - 4×1=4
(i) चातकः कं जलं याचते?
(ii) बुिyमती क~ गृहं *ित च0लता?
(iii) अपूव¿ऽयं के षां सर•Wवतारः?
(iv) का तूणr धािवता?
16. अ अÀयः - 4×1=4
वायुम„लम् (i) भृशम् दूिषतम् (अ7Q)। जलम् िह िनम3लम् न (अ7Q)
(ii) भÁम् कु 7¼तवQुिम0ºतम् (अ7Q), धरातलम् समलम् (अ7Q)। (iii) जगित
बिहः अ8ः (च) तु बÂ शुyीकरणम् (iv) करणीयम् (अ7Q)।
आ भावाथO ;रZतpानपूित3 ः -
भावाथ3ः- हे सरोवर! (i) ‚िय सङ् कु 0चते सित अथा3त् यदा ‚ं शुÃं जायमानः अ7Q तदा तव
समीपpाः खगाः आकाशमागOण अCU गh78। (ii) Äमराः आÅपुÆाणाम् आºयं
•ीकु व378, िक8ु ‚िय 7pताः दीनाः (iii) मÇाः कु U गh8ु ? ते तु अUैव
pा~78 अCU कु Uािप न (iv) गिम˜78 । आपÈाले •ािमभZता एव सह
ितMठ78 अCे •ा0थ3नः मैUीं Wज78।

17. कथा-¢मानुसार-लेखनम् - 8×½=4
(i) कJचन िनध3नः जनः ”-ं पुUं •ÉMटुं बसयानं िवहाय पदाितरेव *ाचलत्।
(ii) मागO राUौ सः क~0चत् गृहे आºयं *ाaतवान्।
(iii) त7¡न् गृहे राUौ कJचन चौरः गृहाv8रं *िवMटः।
(iv) चौर~ पदÊिनना अित0थः *बुyः अभवत् धािव‚ा तं चौरम् अगृËाÌ।
(v) आरfी एव तम् अित0थं चौरोऽयम् इित *ÍाÎ कारागारे *ा0fपत्।
(vi) Cायाधीशः पृथक् -पृथक् िववरणं ºुतवान् िक8ु *माणाभावात् िनणOतुं नाशZनोत्।
(vii) Cायाधीशः पुनः तौ घटनायाः िवषये वZतुम् आिदMटवान्।
(viii) Cायाधीशः आर0fणे काराद„म् आिदŸ अित0थं ससÏानं मुZतवान्।

18. *सÐानुकूलम् उ0चताथ3म् - 3×1=3
(i) (घ) शीÑम्
(ii) (ख) मुखे
(iii) (ग) क0थतः

-------------0000--------------
6

Study Materials
Notes

Model Papers Class 6 Notes

Sample Papers Class 7 Notes
Half Yearly Sample Papers Class 8 Notes

Class 9 Notes
Important Resources
Class 10 Notes
Periodic Table
Class 11 Notes
Writing Skills / Formats

Maps of India / World Class 12 Notes

Books and Solutions

NCERT Books
NCERT Book Solutions
HC Verma Chapter Wise Solutions
RD Sharma Solutions
CGBSE Solutions