HBSE Class 9 Syllabus 2025 Sanskrit
Download the HBSE Class 9 Syllabus 2025 for Sanskrit to get the latest blueprint and curriculum details. Stay updated with the latest class 9 syllabus pdf and plan your Sanskrit studies effectively.
More Detail
Latest News
Finished viewing? Save it for later —
Download HBSE Class 9 Syllabus 2025 Sanskrit (PDF · 10 pages)Downloaded 22 times
About HBSE Class 9 Syllabus 2025 Sanskrit
HBSE Class 9 Syllabus 2025 Sanskrit is available here for free download. Published by Haryana Board for Class 9, this syllabus can be viewed online or downloaded as a PDF (10 pages). Candidates preparing for Class 9 can use HBSE Class 9 Syllabus 2025 Sanskrit to understand the exam pattern, the type of questions asked, and the overall difficulty level.
Frequently Asked Questions
How can I download HBSE Class 9 Syllabus 2025 Sanskrit?
Open this page and click the Download button to save HBSE Class 9 Syllabus 2025 Sanskrit as a PDF. It is completely free on AglaSem Docs.
Is HBSE Class 9 Syllabus 2025 Sanskrit free to download?
Yes. HBSE Class 9 Syllabus 2025 Sanskrit can be viewed online and downloaded as a PDF free of cost on AglaSem Docs.
How many pages does HBSE Class 9 Syllabus 2025 Sanskrit have?
HBSE Class 9 Syllabus 2025 Sanskrit contains 10 pages, which you can read online or download together as a single PDF.
Where can I find more Class 9 study material?
You can find more Class 9 question papers, sample papers, syllabus, and answer keys on AglaSem Docs.
HBSE Class 9 Syllabus 2025 Sanskrit – Text
Read the full text of this syllabus below — useful to quickly search, copy and reference the content online without downloading the PDF.
📄 View text version (10 pages)
Page 1
Haryana Board
Syllabus
2024-25
Syllabus
2024-25
Page 2
हरियाणा विद्यालय विक्षा बोर्ड
पाठ्यक्रमस्य अङ्कानाां च अध्यायवारववभागः (2024-25)
श्रेण ः - नवम ववषयः - सांस्कृतम् कोडः - 049
सामान्यवनर्दे शाः :-
1. सम्पूर्णपाठ्यक्रमस्य आधारे एका वार्षणकी परीक्षा भर्वष्यर्ि।
2. वार्षणकी परीक्षा 80 अङ्कानाां भर्वष्यर्ि एवञ्च आन्तररकां मूल्याङ्कनां 20 अङ्कानाां भर्वष्यर्ि।
3. आन्तररकमूल्याङ्कनस्य कृिे र्नम्नानुसारम् आवर्धकां मूल्याङ्कनां भर्वष्यर्ि :-
(i) 6 अङ्कानाां कृते – त्रय ोः सैट (SAT) आय जनां भर्वष्यर्ि। िासु परीक्षासु अन्तन्तमान्तररकमूल्याङ्कने 06
अङ्कानाां भाराङ्क भर्वष्यर्ि।
(ii) 2 अङ्कयोः कृते - एका अर्द्ण वार्षणकी परीक्षा भर्वष्यर्ि। यस्याोः अन्तन्तमान्तररकमूल्याङ्कने 2 अङ्कय ोः
भाराङ्क भर्वष्यर्ि।
(iii) 2 अङ्कयोः कृते - र्िक्षकाोः कक्षा-कक्षय ोः सहभार्ििायाोः (CRP) कृिे मूल्याङ्कनां कररष्यन्तन्त एवञ्च
अर्धकिमौ द्वौ अङ्कौ अन्तन्तमान्तररकमूल्याङ्कने दास्यन्तन्त।
(iv) 5 अङ्कानाां कृते - छात्राोः पररय जनाकायं कररष्यन्तन्त। यस्य अन्तन्तमान्तररकमूल्याङ्कने 05 अङ्कानाां
भाराङ्क भर्वष्यर्ि।
(v) 5 अङ्कानाां कृते - छात्रार्ाम् उपन्तििेोः अनुसारे र् अर्धकिमाोः 05 अङ्काोः प्रदीयन्ते :-
75% िोः 80% पयणन्तम् = 01 अङ्कोः
80% िोः उपरर 85% पयणन्तम् = 02 अङ्कौ
85% िोः उपरर 90% पयणन्तम् = 03 अङ्काोः
90% िोः उपरर 95% पयणन्तम् = 04 अङ्काोः
95% िोः उपरर = 05 अङ्काोः
1
पाठ्यक्रमस्य अङ्कानाां च अध्यायवारववभागः (2024-25)
श्रेण ः - नवम ववषयः - सांस्कृतम् कोडः - 049
सामान्यवनर्दे शाः :-
1. सम्पूर्णपाठ्यक्रमस्य आधारे एका वार्षणकी परीक्षा भर्वष्यर्ि।
2. वार्षणकी परीक्षा 80 अङ्कानाां भर्वष्यर्ि एवञ्च आन्तररकां मूल्याङ्कनां 20 अङ्कानाां भर्वष्यर्ि।
3. आन्तररकमूल्याङ्कनस्य कृिे र्नम्नानुसारम् आवर्धकां मूल्याङ्कनां भर्वष्यर्ि :-
(i) 6 अङ्कानाां कृते – त्रय ोः सैट (SAT) आय जनां भर्वष्यर्ि। िासु परीक्षासु अन्तन्तमान्तररकमूल्याङ्कने 06
अङ्कानाां भाराङ्क भर्वष्यर्ि।
(ii) 2 अङ्कयोः कृते - एका अर्द्ण वार्षणकी परीक्षा भर्वष्यर्ि। यस्याोः अन्तन्तमान्तररकमूल्याङ्कने 2 अङ्कय ोः
भाराङ्क भर्वष्यर्ि।
(iii) 2 अङ्कयोः कृते - र्िक्षकाोः कक्षा-कक्षय ोः सहभार्ििायाोः (CRP) कृिे मूल्याङ्कनां कररष्यन्तन्त एवञ्च
अर्धकिमौ द्वौ अङ्कौ अन्तन्तमान्तररकमूल्याङ्कने दास्यन्तन्त।
(iv) 5 अङ्कानाां कृते - छात्राोः पररय जनाकायं कररष्यन्तन्त। यस्य अन्तन्तमान्तररकमूल्याङ्कने 05 अङ्कानाां
भाराङ्क भर्वष्यर्ि।
(v) 5 अङ्कानाां कृते - छात्रार्ाम् उपन्तििेोः अनुसारे र् अर्धकिमाोः 05 अङ्काोः प्रदीयन्ते :-
75% िोः 80% पयणन्तम् = 01 अङ्कोः
80% िोः उपरर 85% पयणन्तम् = 02 अङ्कौ
85% िोः उपरर 90% पयणन्तम् = 03 अङ्काोः
90% िोः उपरर 95% पयणन्तम् = 04 अङ्काोः
95% िोः उपरर = 05 अङ्काोः
1
Page 3
पाठ्यक्रमस्य सांरचना (2024-25)
श्रेण ः - नवम ववषयः - सांस्कृतम् कोडः - 049
क्रम-सांख्या आकलनविन्दवः अङ्काः
1. खण्डः ‘क’ अपविताविोधनम्
• अपर्ििां िद्ाां िां पर्ित्वा प्रदत्तप्रश्नानाम् उत्तरार्र् यथार्नदे िां सांस्कृिेन र्िखि 10
2. खण्डः ‘ख’ रचनात्मक-काययम्
• यथार्नर्दण ष्टप्राथणनापत्रां पर्ित्वा मञ्जूषायाां प्रदत्तिब्ै ोः उर्ििररक्तिानार्न पूरयि 5
• यथार्नर्दण ष्टर्ित्रां दृष्ट्वा मञ्जूषायाां प्रदत्तिब्ै ोः उर्ििररक्तिानार्न पूरयि 5
3. खण्डः ‘ग’ पवित-अविोधनम् (पाठ्यपुस्तकम्)
पािसांख्या पािानाां नामावन आकलनविन्दवः
1. भारिीवसन्तिीर्िोः • िद्ाांिस्य र्हन्दीभाषया सप्रसङ्गसरिाथणम् 4
2. स्वर्णकाकोः • श्ल कस्य र्हन्दीभाषया सप्रसङ्गसरिाथणम् 4
3. ि द हनम् • द्वय ोः सूक्त् ोः भावाथं र्िखि
अथवा श्ल कस्य अन्वयां मञ्जूषािोः 4
4. सून्तक्तमौन्तक्तकम् उर्ििपदार्न र्ित्वा पूरयि
5. भ्रान्त बािोः • िद्ािां पर्ित्वा प्रश्नानाम् उत्तरार्र् सांस्कृिेन
6. िौहिुिा पूर्णवाक्येन र्िखि 3
7. • श्ल कां पर्ित्वा प्रश्नानाम् उत्तरार्र् सांस्कृिेन
र्सकिा सेिुोः
पूर्णवाक्येन र्िखि 2
8. जटाय ोः िौयणम् • रे खार्ङ्कि / िूिपदार्न आधृत्य प्रश्नर्नमाणर्म् 3
9. पयाणवरर्म् • प्रश्नपत्रे र्िन्तखिश्ल कान् र्वहाय पाठ्यपुस्तकाि्
10. वाङ्मनोः प्रार्स्वरूपम् एकां कण्ठिश्ल कां सांस्कृिभाषया र्िखि 4
4. खण्डः – ‘घ’ अनुप्रयुक्त-व्याकरणम्
6
• सन्ेोः कारकस्य समासस्य ि पररभाषाां र्हन्दीभाषया उदाहरर्ञ्च सांस्कृिभाषया र्िखि
4
• िब्रूपार्र् (मार्सकपाठ्यक्रमे र्नर्दण ष्टिब्रूपेभ्योः )
4
• धािुरूपार्र् (मार्सकपाठ्यक्रमे र्नर्दण ष्टधािुरूपेभ्योः )
3
• उपपद-र्वभक्तयोः (पािाधाररि-अभ्यासाि्)
2
• उपसिाणोः (पािाधाररि-अभ्यासाि्)
5. खण्डः – ‘ङ’ िहुववकल्प याः प्रश्ाः
• पािाधाररत-अभ्यासात् - सन्तन्ोः / सन्तन्च्छे दोः , समासोः / र्वग्रहोः , प्रत्ययोः सांय िोः
17
र्वय िश्च, पयाणयपदम्, र्वि मपदम्, र्विेषर्-र्विेष्यपदम्
• सांख्या (सांस्कृि-भाषायाम्), घर्टकाां दृष्ट्वा समयस्य िेखनम्
योगः 80
आन्तररक-मूल्याङ्कनम् 20
सम्पूणायङ्काः 100
2
श्रेण ः - नवम ववषयः - सांस्कृतम् कोडः - 049
क्रम-सांख्या आकलनविन्दवः अङ्काः
1. खण्डः ‘क’ अपविताविोधनम्
• अपर्ििां िद्ाां िां पर्ित्वा प्रदत्तप्रश्नानाम् उत्तरार्र् यथार्नदे िां सांस्कृिेन र्िखि 10
2. खण्डः ‘ख’ रचनात्मक-काययम्
• यथार्नर्दण ष्टप्राथणनापत्रां पर्ित्वा मञ्जूषायाां प्रदत्तिब्ै ोः उर्ििररक्तिानार्न पूरयि 5
• यथार्नर्दण ष्टर्ित्रां दृष्ट्वा मञ्जूषायाां प्रदत्तिब्ै ोः उर्ििररक्तिानार्न पूरयि 5
3. खण्डः ‘ग’ पवित-अविोधनम् (पाठ्यपुस्तकम्)
पािसांख्या पािानाां नामावन आकलनविन्दवः
1. भारिीवसन्तिीर्िोः • िद्ाांिस्य र्हन्दीभाषया सप्रसङ्गसरिाथणम् 4
2. स्वर्णकाकोः • श्ल कस्य र्हन्दीभाषया सप्रसङ्गसरिाथणम् 4
3. ि द हनम् • द्वय ोः सूक्त् ोः भावाथं र्िखि
अथवा श्ल कस्य अन्वयां मञ्जूषािोः 4
4. सून्तक्तमौन्तक्तकम् उर्ििपदार्न र्ित्वा पूरयि
5. भ्रान्त बािोः • िद्ािां पर्ित्वा प्रश्नानाम् उत्तरार्र् सांस्कृिेन
6. िौहिुिा पूर्णवाक्येन र्िखि 3
7. • श्ल कां पर्ित्वा प्रश्नानाम् उत्तरार्र् सांस्कृिेन
र्सकिा सेिुोः
पूर्णवाक्येन र्िखि 2
8. जटाय ोः िौयणम् • रे खार्ङ्कि / िूिपदार्न आधृत्य प्रश्नर्नमाणर्म् 3
9. पयाणवरर्म् • प्रश्नपत्रे र्िन्तखिश्ल कान् र्वहाय पाठ्यपुस्तकाि्
10. वाङ्मनोः प्रार्स्वरूपम् एकां कण्ठिश्ल कां सांस्कृिभाषया र्िखि 4
4. खण्डः – ‘घ’ अनुप्रयुक्त-व्याकरणम्
6
• सन्ेोः कारकस्य समासस्य ि पररभाषाां र्हन्दीभाषया उदाहरर्ञ्च सांस्कृिभाषया र्िखि
4
• िब्रूपार्र् (मार्सकपाठ्यक्रमे र्नर्दण ष्टिब्रूपेभ्योः )
4
• धािुरूपार्र् (मार्सकपाठ्यक्रमे र्नर्दण ष्टधािुरूपेभ्योः )
3
• उपपद-र्वभक्तयोः (पािाधाररि-अभ्यासाि्)
2
• उपसिाणोः (पािाधाररि-अभ्यासाि्)
5. खण्डः – ‘ङ’ िहुववकल्प याः प्रश्ाः
• पािाधाररत-अभ्यासात् - सन्तन्ोः / सन्तन्च्छे दोः , समासोः / र्वग्रहोः , प्रत्ययोः सांय िोः
17
र्वय िश्च, पयाणयपदम्, र्वि मपदम्, र्विेषर्-र्विेष्यपदम्
• सांख्या (सांस्कृि-भाषायाम्), घर्टकाां दृष्ट्वा समयस्य िेखनम्
योगः 80
आन्तररक-मूल्याङ्कनम् 20
सम्पूणायङ्काः 100
2
Page 4
प्रथमः पािः – भारत वसन्तग वतः
श्ल कानाां सस्वरिायनम् , श्ल काथाणनाां ज्ञानम् , श्ल कानाां भावाथणब धनम्। अन्वयस्य ज्ञानप्रदानम्।
श्ल काधाररिप्रश्न त्तरार्ाम् एकपदे न पूर्णवाक्येन ि अभ्यासोः , पयाणयपदानाां ज्ञानम् , वाक्यरिनायाोः ज्ञानम् ,
र्वि मपदानाां ज्ञानप्रदानम् । किृणपदानाां र्क्रयापदानाञ्च ज्ञानप्रदानम्। पािान्तिणि-अभ्यासकायणम्।
वित यः पािः - स्वणयकाकः
कथाग्रन्थपररियोः , िद्वािनस्य अभ्यासोः , िद्ाांिस्य सरिाथणज्ञानम्, िद्ाांिाधाररिप्रश्न त्तरार्ाम् अभ्यासोः , प्रश्नर्नमाणर्स्य
ज्ञानम् । पािे आििानाां प्रत्ययानाां ज्ञानम् । र्वभन्तक्त-प्रय िस्य र्विेषर्-र्विेष्यपदानाां , र्वि मपदानाां सन्तन्-
प्रकृर्िप्रत्ययानाञ्च ज्ञानप्रदानम् । किृणपदानाां र्क्रयापदानाञ्च ज्ञानप्रदानम्। पािान्तिणि-अभ्यासकायणम्।
तृत यः पािः - गोर्दोहनम्
पािपररियोः , िद्वािनस्य अभ्यासोः , िद्ाांिस्य सरिाथणज्ञानम्, िद्ाांिाधाररिप्रश्न त्तरार्ाम् अभ्यासोः ।
पात्ररूपे नाट्यार्भनयेन पािस्य सांवादिैल्याम् अभ्यासोः । प्रश्नर्नमाणर्स्य ज्ञानम् । सन्तन्-प्रकृर्िप्रत्ययानाञ्च ज्ञानप्रदानम्।
किृणपदानाां र्क्रयापदानाञ्च ज्ञानप्रदानम्। पािान्तिणि-अभ्यासकायणम्।
चतुथयः पािः - सूक्तक्तमौक्तक्तकम्
श्ल कानाां सस्वरिायनम् , श्ल काथाणनाां ज्ञानम् , श्ल कानाां भावाथणब धनम्। अन्वयस्य ज्ञानप्रदानम्।
श्ल काधाररिप्रश्न त्तरार्ाम् एकपदे न पूर्णवाक्येन ि अभ्यासोः , प्रश्नर्नमाणर्स्य अभ्यासोः । धािुरूपार्र् प्रय िस्य ज्ञानम्।
िब्रूपर्वभन्तक्तप्रय िस्य ज्ञानम्। र्विेषर्-र्विेष्यपदानाां ज्ञानम्। पािान्तिणि-अभ्यासकायणम्।
पञ्चमः पािः - भ्रान्तो िालः
कथाग्रन्थपररियोः , िद्वािनस्य अभ्यासोः , िद्ाांिस्य सरिाथणज्ञानम् , िद्ाांिाधाररिप्रश्न त्तरार्ाम् एकपदे न पूर्णवाक्येन ि
अभ्यासोः । प्रश्नर्नमाणर्स्य अभ्यासोः । पािे आििानाां समस्तपदानाां र्वग्रहपदानाां र्विेष्य-र्विेषर्पदानाां किृणपदानाां
र्क्रयापदानाञ्च ज्ञानप्रदानम्। पािान्तिणिअभ्यासकायणम्।-
षष्ठः पािः - लौहतुला
कथापररियोः , िद्वािनस्य अभ्यासोः , िद्ाांिस्य सरिाथणज्ञानम्। िद्ाां िाधाररिप्रश्न त्तरार्ाम् एकपदे न पूर्णवाक्येन ि
अभ्यासोः । प्रश्नर्नमाणर्स्य अभ्यासोः । पािे आििानाां सन्तन्-समास-प्रत्ययानाञ्च ज्ञानम्। उपपदर्वभन्तक्तज्ञानम्।
किृणपदानाां र्क्रयापदानाञ्च ज्ञानप्रदानम्। पािान्तिणि-अभ्यासकायणम्।
सप्तमः पािः - वसकता सेतुः
3
श्ल कानाां सस्वरिायनम् , श्ल काथाणनाां ज्ञानम् , श्ल कानाां भावाथणब धनम्। अन्वयस्य ज्ञानप्रदानम्।
श्ल काधाररिप्रश्न त्तरार्ाम् एकपदे न पूर्णवाक्येन ि अभ्यासोः , पयाणयपदानाां ज्ञानम् , वाक्यरिनायाोः ज्ञानम् ,
र्वि मपदानाां ज्ञानप्रदानम् । किृणपदानाां र्क्रयापदानाञ्च ज्ञानप्रदानम्। पािान्तिणि-अभ्यासकायणम्।
वित यः पािः - स्वणयकाकः
कथाग्रन्थपररियोः , िद्वािनस्य अभ्यासोः , िद्ाांिस्य सरिाथणज्ञानम्, िद्ाांिाधाररिप्रश्न त्तरार्ाम् अभ्यासोः , प्रश्नर्नमाणर्स्य
ज्ञानम् । पािे आििानाां प्रत्ययानाां ज्ञानम् । र्वभन्तक्त-प्रय िस्य र्विेषर्-र्विेष्यपदानाां , र्वि मपदानाां सन्तन्-
प्रकृर्िप्रत्ययानाञ्च ज्ञानप्रदानम् । किृणपदानाां र्क्रयापदानाञ्च ज्ञानप्रदानम्। पािान्तिणि-अभ्यासकायणम्।
तृत यः पािः - गोर्दोहनम्
पािपररियोः , िद्वािनस्य अभ्यासोः , िद्ाांिस्य सरिाथणज्ञानम्, िद्ाांिाधाररिप्रश्न त्तरार्ाम् अभ्यासोः ।
पात्ररूपे नाट्यार्भनयेन पािस्य सांवादिैल्याम् अभ्यासोः । प्रश्नर्नमाणर्स्य ज्ञानम् । सन्तन्-प्रकृर्िप्रत्ययानाञ्च ज्ञानप्रदानम्।
किृणपदानाां र्क्रयापदानाञ्च ज्ञानप्रदानम्। पािान्तिणि-अभ्यासकायणम्।
चतुथयः पािः - सूक्तक्तमौक्तक्तकम्
श्ल कानाां सस्वरिायनम् , श्ल काथाणनाां ज्ञानम् , श्ल कानाां भावाथणब धनम्। अन्वयस्य ज्ञानप्रदानम्।
श्ल काधाररिप्रश्न त्तरार्ाम् एकपदे न पूर्णवाक्येन ि अभ्यासोः , प्रश्नर्नमाणर्स्य अभ्यासोः । धािुरूपार्र् प्रय िस्य ज्ञानम्।
िब्रूपर्वभन्तक्तप्रय िस्य ज्ञानम्। र्विेषर्-र्विेष्यपदानाां ज्ञानम्। पािान्तिणि-अभ्यासकायणम्।
पञ्चमः पािः - भ्रान्तो िालः
कथाग्रन्थपररियोः , िद्वािनस्य अभ्यासोः , िद्ाांिस्य सरिाथणज्ञानम् , िद्ाांिाधाररिप्रश्न त्तरार्ाम् एकपदे न पूर्णवाक्येन ि
अभ्यासोः । प्रश्नर्नमाणर्स्य अभ्यासोः । पािे आििानाां समस्तपदानाां र्वग्रहपदानाां र्विेष्य-र्विेषर्पदानाां किृणपदानाां
र्क्रयापदानाञ्च ज्ञानप्रदानम्। पािान्तिणिअभ्यासकायणम्।-
षष्ठः पािः - लौहतुला
कथापररियोः , िद्वािनस्य अभ्यासोः , िद्ाांिस्य सरिाथणज्ञानम्। िद्ाां िाधाररिप्रश्न त्तरार्ाम् एकपदे न पूर्णवाक्येन ि
अभ्यासोः । प्रश्नर्नमाणर्स्य अभ्यासोः । पािे आििानाां सन्तन्-समास-प्रत्ययानाञ्च ज्ञानम्। उपपदर्वभन्तक्तज्ञानम्।
किृणपदानाां र्क्रयापदानाञ्च ज्ञानप्रदानम्। पािान्तिणि-अभ्यासकायणम्।
सप्तमः पािः - वसकता सेतुः
3
Page 5
पािपररियोः , िद्वािनस्य अभ्यासोः , िद्ाांिस्य सरिाथणज्ञानम्, पात्ररूपे नाट्यार्भनयेन ि पािस्य सांवादिैल्याम्
अभ्यासोः , पािाधाररि प्रश्न त्तरार्ाम् एकपदे न पूर्णवाक्येन ि अभ्यासोः । प्रश्नर्नमाणर्म् । पािे आििानाां समासानाां
सवणनामपदानाम् ि प्रय िस्य ज्ञानम्। उपपदर्वभक्तेोः ज्ञानम्। किृणपदानाां र्क्रयापदानाञ्च ज्ञानप्रदानम्। पािान्तिणि-
अभ्यासकायणम्।
अष्टमः पािः - जटायोः शौययम्
पािपररियोः , श्ल कानाां सस्वरिायनम् , श्ल काथाणनाां ज्ञानम् , श्ल कानाां भावाथणब धनम्। अन्वयस्य ज्ञानप्रदानम्।
श्ल काधाररिप्रश्न त्तरार्ाम् अभ्यासोः । पािे आििानाां प्रत्ययानाां सन्तन्-सन्तन्र्वच्छे दपदानाां र्विेषर्-र्विेष्यपदानाां
ज्ञानम्। पयाणयपदानाां र्वि मपदानाां ज्ञानम्। र्द्विुसमासज्ञानम्। पािान्तिणि-अभ्यासकायणम्।
नवमः पािः - पयायवरणम्
र्नबन्पररियोः , िद्वािनस्य अभ्यासोः , िद्ाांिस्य सरिाथणज्ञानम्, िद्ाांिाधाररिप्रश्न त्तरार्ाम् अभ्यासोः , प्रश्नर्नमाणर्स्य
अभ्यासोः । पािे आििानाां समस्तपदानाां र्वग्रहपदानाां प्रत्ययानाां विनानाम् उपसिाण र्ाां ि ज्ञानम्। किृणपदानाां
र्क्रयापदानाञ्च ज्ञानप्रदानम्। पािान्तिणि-अभ्यासकायणम्।
र्दशमः पािः - वाङ्मनः प्राणस्वरुपम्
पािपररियोः , िद्वािनस्य अभ्यासोः , िद्ाांिस्य सरिाथणज्ञानम्, िद्ाांिाधाररिप्रश्न त्तरार्ाम् अभ्यासोः , प्रश्नर्नमाणर्स्य
अभ्यासोः । धािुरूपार्ाां ज्ञानम्। सन्तन्-सन्तन्र्वच्छे दपदानाम् अभ्यासोः । र्वि मपदानाां प्रत्ययानाञ्च ज्ञानप्रदानम्।
किृणपदानाां र्क्रयापदानाञ्च ज्ञानप्रदानम्। पािान्तिणि-अभ्यासकायणम्।
4
अभ्यासोः , पािाधाररि प्रश्न त्तरार्ाम् एकपदे न पूर्णवाक्येन ि अभ्यासोः । प्रश्नर्नमाणर्म् । पािे आििानाां समासानाां
सवणनामपदानाम् ि प्रय िस्य ज्ञानम्। उपपदर्वभक्तेोः ज्ञानम्। किृणपदानाां र्क्रयापदानाञ्च ज्ञानप्रदानम्। पािान्तिणि-
अभ्यासकायणम्।
अष्टमः पािः - जटायोः शौययम्
पािपररियोः , श्ल कानाां सस्वरिायनम् , श्ल काथाणनाां ज्ञानम् , श्ल कानाां भावाथणब धनम्। अन्वयस्य ज्ञानप्रदानम्।
श्ल काधाररिप्रश्न त्तरार्ाम् अभ्यासोः । पािे आििानाां प्रत्ययानाां सन्तन्-सन्तन्र्वच्छे दपदानाां र्विेषर्-र्विेष्यपदानाां
ज्ञानम्। पयाणयपदानाां र्वि मपदानाां ज्ञानम्। र्द्विुसमासज्ञानम्। पािान्तिणि-अभ्यासकायणम्।
नवमः पािः - पयायवरणम्
र्नबन्पररियोः , िद्वािनस्य अभ्यासोः , िद्ाांिस्य सरिाथणज्ञानम्, िद्ाांिाधाररिप्रश्न त्तरार्ाम् अभ्यासोः , प्रश्नर्नमाणर्स्य
अभ्यासोः । पािे आििानाां समस्तपदानाां र्वग्रहपदानाां प्रत्ययानाां विनानाम् उपसिाण र्ाां ि ज्ञानम्। किृणपदानाां
र्क्रयापदानाञ्च ज्ञानप्रदानम्। पािान्तिणि-अभ्यासकायणम्।
र्दशमः पािः - वाङ्मनः प्राणस्वरुपम्
पािपररियोः , िद्वािनस्य अभ्यासोः , िद्ाांिस्य सरिाथणज्ञानम्, िद्ाांिाधाररिप्रश्न त्तरार्ाम् अभ्यासोः , प्रश्नर्नमाणर्स्य
अभ्यासोः । धािुरूपार्ाां ज्ञानम्। सन्तन्-सन्तन्र्वच्छे दपदानाम् अभ्यासोः । र्वि मपदानाां प्रत्ययानाञ्च ज्ञानप्रदानम्।
किृणपदानाां र्क्रयापदानाञ्च ज्ञानप्रदानम्। पािान्तिणि-अभ्यासकायणम्।
4
Page 6
मावसक पाठ्यक्रमस्य वशक्षण योजना (2024-25)
श्रेण ः - नवम ववषयः - सांस्कृतम् कोडः - 049
मासाः पाठ्यपुस्तकस्य पाठ्यविन्दवः वशक्षणस्य पुनरावृत्ेः
नाम कालाांशाः कालाांशाः
अप्रैि िेमुषी भाि-1 प्रथमोः पािोः - भारिीवसन्तिीर्िोः 6 2
अभ्यासाधाररिां सांस्कृिवर्णमािा, उच्चारर्िानार्न 3
व्याकरर्म् पयाणयपदानाां, र्वि मपदानाां, किृणर्क्रयापदानाां
ि ज्ञानम् 3
िब्रूपार्र् - अकारान्तपुन्तिङ्गोः
नपुांसकर्िङ्गश्च 4
सन्तन्ोः , सन्ेोः भेदानाां ि पररभाषा
उदाहरर्सर्हिेन 3
सांख्या - 1-25 पयणन्तम् 1
मई िेमुषी भाि-1 र्द्विीयोः पािोः - स्वर्णकाकोः 5 2
अभ्यासाधाररिां स्वरसन्तन्ोः - दीघणसन्तन्ोः , िुर्सन्तन्ोः , वृन्तर्द्सन्तन्ोः 3
व्याकरर्म् िब्रूपार्र् - आकारान्तस्त्रीर्िङ्गोः 3
धािुरूपार्र् (परस्मैपदी) - भू, पि् , र्िख् 3
प्रत्ययाोः - क्त्वा, ल्यप् ,िुमुन् ,क्त, क्तविु 4
सांख्या - 26-50 पयणन्तम् 1
जून ग्र ष्मावकाशेषु सांस्कृतसम्बद्धगवतववधयः यथा :-
• सांस्कृिेन मम पररियोः
• प स्टर-िाटण -प्र जेक्टर्नमाणर्म् (सन्तन्-समास-कारकादयोः )
• र्क्रयापदिेखनम्
• र्नजसम्बन्ीनाां नाम्ना िब्रूपार्ाां र्नमाणर्म्
• सून्तक्तिेखनम् अथवा श्ल किेखनम्
• पािाधाररि-कर्िनिब्ानाम् िब्क षर्नमाणर्म्
• स्क्रेप-पुस्तकर्नमाणर्म्
जुिाई िेमुषी भाि-1 पुनरावृर्त्तोः कायणम् 7
िृिीयोः पािोः - ि द हनम् 4 2
सांख्या - 51-75 पयणन्तम् 1
अभ्यासाधाररिां सन्तन्ोः – यर््-सन्तन्ोः , अयार्दसन्तन्ोः 2
व्याकरर्म् िब्रूपार्र् - इकारान्त-उकारान्तपुन्तिङ्गोः
धािुरूपार्र् (परस्मैपदी) - अस् ,िम्, िा, पा 2
3
5
श्रेण ः - नवम ववषयः - सांस्कृतम् कोडः - 049
मासाः पाठ्यपुस्तकस्य पाठ्यविन्दवः वशक्षणस्य पुनरावृत्ेः
नाम कालाांशाः कालाांशाः
अप्रैि िेमुषी भाि-1 प्रथमोः पािोः - भारिीवसन्तिीर्िोः 6 2
अभ्यासाधाररिां सांस्कृिवर्णमािा, उच्चारर्िानार्न 3
व्याकरर्म् पयाणयपदानाां, र्वि मपदानाां, किृणर्क्रयापदानाां
ि ज्ञानम् 3
िब्रूपार्र् - अकारान्तपुन्तिङ्गोः
नपुांसकर्िङ्गश्च 4
सन्तन्ोः , सन्ेोः भेदानाां ि पररभाषा
उदाहरर्सर्हिेन 3
सांख्या - 1-25 पयणन्तम् 1
मई िेमुषी भाि-1 र्द्विीयोः पािोः - स्वर्णकाकोः 5 2
अभ्यासाधाररिां स्वरसन्तन्ोः - दीघणसन्तन्ोः , िुर्सन्तन्ोः , वृन्तर्द्सन्तन्ोः 3
व्याकरर्म् िब्रूपार्र् - आकारान्तस्त्रीर्िङ्गोः 3
धािुरूपार्र् (परस्मैपदी) - भू, पि् , र्िख् 3
प्रत्ययाोः - क्त्वा, ल्यप् ,िुमुन् ,क्त, क्तविु 4
सांख्या - 26-50 पयणन्तम् 1
जून ग्र ष्मावकाशेषु सांस्कृतसम्बद्धगवतववधयः यथा :-
• सांस्कृिेन मम पररियोः
• प स्टर-िाटण -प्र जेक्टर्नमाणर्म् (सन्तन्-समास-कारकादयोः )
• र्क्रयापदिेखनम्
• र्नजसम्बन्ीनाां नाम्ना िब्रूपार्ाां र्नमाणर्म्
• सून्तक्तिेखनम् अथवा श्ल किेखनम्
• पािाधाररि-कर्िनिब्ानाम् िब्क षर्नमाणर्म्
• स्क्रेप-पुस्तकर्नमाणर्म्
जुिाई िेमुषी भाि-1 पुनरावृर्त्तोः कायणम् 7
िृिीयोः पािोः - ि द हनम् 4 2
सांख्या - 51-75 पयणन्तम् 1
अभ्यासाधाररिां सन्तन्ोः – यर््-सन्तन्ोः , अयार्दसन्तन्ोः 2
व्याकरर्म् िब्रूपार्र् - इकारान्त-उकारान्तपुन्तिङ्गोः
धािुरूपार्र् (परस्मैपदी) - अस् ,िम्, िा, पा 2
3
5
Page 7
अिस्त िेमुषी भाि-1 ििुथणोः पािोः - सून्तक्तमौन्तक्तकम् 4 1
पञ्चमोः पािोः - भ्रान्त बािोः 4 1
अभ्यासाधाररिां धािुरूपार्र् (आत्मनेपदी) - सेव् ,िभ् 2
व्याकरर्म् िब्रूपार्र् - ईकाराांिस्त्रीर्िङ्गोः 1
सन्तन्ोः - र्वसिणसन्तन्ोः 3
सांख्या - 75-100 पयणन्तम् 1
कारकम् - किाण , कमण 1
प्रत्ययोः (कृदन्त) - ििृ, िानि् 2
र्सिम्बर रिनात्मककायणम् पर्ििापर्ििावब धनम् 3
र्ित्राधाररिररक्तिानपूर्िणोः 3
प्राथणनापत्राधाररिररक्तिानपूर्िणोः 3
िब्रूपार्र् - र्कम् (र्त्रषु र्िङ्गेषु) 2
घर्टकाां दृष्ट्वा समयस्य िेखनम् 1
अद्धय वावषयक पर क्षा
अक्तूबर िेमुषी भाि-1 षष्ठोः पािोः - िौहिुिा 4
सप्तमोः पािोः - र्सकिासेिुोः 4
अभ्यासाधाररिां सन्तन्ोः - व्यञ्जनसन्तन्ोः 3
व्याकरर्म् समासोः - अव्ययीभावसमासोः , ित्पुरुषसमासोः 2
उपसिाणवब धनम् 1
प्रत्ययोः - त्व,िि् (िन्तर्द्ि), टाप् ,ङीप् (स्त्री) 3
उपपदर्वभन्तक्तोः 2
नवम्बर पुनरावृर्त्तोः कायणम् 7
अष्टमोः पािोः - जटाय ोः िौयणम् 4 1
िेमुषी भाि-1 प्रत्ययोः - िव्यि् , अनीयर् 2
अभ्यासाधाररिां समासोः - द्वन्द्द्वसमासोः , र्द्विु समासोः 2
व्याकरर्म् कारकम् - करर्म्, सम्प्रदानम् 2
उपपदर्वभन्तक्तोः 2
िब्रूपार्र् - िच्छि् 1
र्दसम्बर िेमुषी भाि-1 नवमोः पािोः - पयाणवरर्म् 4 1
दिमोः पािोः - वाङ्मनोः प्रार्स्वरूपम् 4 1
अभ्यासाधाररिां सन्तन्ोः - पुनरावृर्त्तकायण म् 2
व्याकरर्म् कारकम् - अपादानम्, सम्बन्म्, 3
अर्धकरर्म्
िब्रूपार्र् - अस्मद् , युष्मद् 2
समासोः - कमणधारयसमासोः , बहुव्रीर्हसमासोः 2
प्रत्ययोः - मिुप् , विुप् 1
6
पञ्चमोः पािोः - भ्रान्त बािोः 4 1
अभ्यासाधाररिां धािुरूपार्र् (आत्मनेपदी) - सेव् ,िभ् 2
व्याकरर्म् िब्रूपार्र् - ईकाराांिस्त्रीर्िङ्गोः 1
सन्तन्ोः - र्वसिणसन्तन्ोः 3
सांख्या - 75-100 पयणन्तम् 1
कारकम् - किाण , कमण 1
प्रत्ययोः (कृदन्त) - ििृ, िानि् 2
र्सिम्बर रिनात्मककायणम् पर्ििापर्ििावब धनम् 3
र्ित्राधाररिररक्तिानपूर्िणोः 3
प्राथणनापत्राधाररिररक्तिानपूर्िणोः 3
िब्रूपार्र् - र्कम् (र्त्रषु र्िङ्गेषु) 2
घर्टकाां दृष्ट्वा समयस्य िेखनम् 1
अद्धय वावषयक पर क्षा
अक्तूबर िेमुषी भाि-1 षष्ठोः पािोः - िौहिुिा 4
सप्तमोः पािोः - र्सकिासेिुोः 4
अभ्यासाधाररिां सन्तन्ोः - व्यञ्जनसन्तन्ोः 3
व्याकरर्म् समासोः - अव्ययीभावसमासोः , ित्पुरुषसमासोः 2
उपसिाणवब धनम् 1
प्रत्ययोः - त्व,िि् (िन्तर्द्ि), टाप् ,ङीप् (स्त्री) 3
उपपदर्वभन्तक्तोः 2
नवम्बर पुनरावृर्त्तोः कायणम् 7
अष्टमोः पािोः - जटाय ोः िौयणम् 4 1
िेमुषी भाि-1 प्रत्ययोः - िव्यि् , अनीयर् 2
अभ्यासाधाररिां समासोः - द्वन्द्द्वसमासोः , र्द्विु समासोः 2
व्याकरर्म् कारकम् - करर्म्, सम्प्रदानम् 2
उपपदर्वभन्तक्तोः 2
िब्रूपार्र् - िच्छि् 1
र्दसम्बर िेमुषी भाि-1 नवमोः पािोः - पयाणवरर्म् 4 1
दिमोः पािोः - वाङ्मनोः प्रार्स्वरूपम् 4 1
अभ्यासाधाररिां सन्तन्ोः - पुनरावृर्त्तकायण म् 2
व्याकरर्म् कारकम् - अपादानम्, सम्बन्म्, 3
अर्धकरर्म्
िब्रूपार्र् - अस्मद् , युष्मद् 2
समासोः - कमणधारयसमासोः , बहुव्रीर्हसमासोः 2
प्रत्ययोः - मिुप् , विुप् 1
6
Page 8
जनवरी पािानाां पुनरावृर्त्तकायणम् 9
िेमुषी भाि-1 घर्टकाां दृष्ट्वा समयस्य िेखनम् 1
रिनात्मककायणम् पर्िि-अवब धनस्य पुनरावृर्त्तकायणम् 2
फरवरी पुनरावृर्त्तकायणम् 8
िेमुषी भाि-1 पर्ििापर्ििावब धनम्
रिनात्मककायणम् र्ित्राधाररिररक्तिानपूर्िणोः 12
प्राथणनापत्राधाररिररक्तिानपूर्िणोः
मािण
वावषयक पर क्षा
ववशेषकथनम् –
• र्वषयर्िक्षकेभ्योः मन्तव्य दीयिे यि् िे छात्रार्ाां िब्ावल्याोः अवधारर्ायाश्च सपष्टिाां वधणनाय अध्यायेषु
प्रयुक्तायाोः िब्ावल्याोः पररभाषात्मकिब्ानाां र्टप्पर्ीपुन्तस्तका सज्जीकरर्ाय ि र्नदे र्ििां कुयुणोः ।
वनधायररतपुस्तकम् :-
• शेमुष भाग-1 नवमी कक्षायाोः कृिे पाठ्यपुस्तकम् – BSEH प्रकािनम्
7
िेमुषी भाि-1 घर्टकाां दृष्ट्वा समयस्य िेखनम् 1
रिनात्मककायणम् पर्िि-अवब धनस्य पुनरावृर्त्तकायणम् 2
फरवरी पुनरावृर्त्तकायणम् 8
िेमुषी भाि-1 पर्ििापर्ििावब धनम्
रिनात्मककायणम् र्ित्राधाररिररक्तिानपूर्िणोः 12
प्राथणनापत्राधाररिररक्तिानपूर्िणोः
मािण
वावषयक पर क्षा
ववशेषकथनम् –
• र्वषयर्िक्षकेभ्योः मन्तव्य दीयिे यि् िे छात्रार्ाां िब्ावल्याोः अवधारर्ायाश्च सपष्टिाां वधणनाय अध्यायेषु
प्रयुक्तायाोः िब्ावल्याोः पररभाषात्मकिब्ानाां र्टप्पर्ीपुन्तस्तका सज्जीकरर्ाय ि र्नदे र्ििां कुयुणोः ।
वनधायररतपुस्तकम् :-
• शेमुष भाग-1 नवमी कक्षायाोः कृिे पाठ्यपुस्तकम् – BSEH प्रकािनम्
7
Page 9
प्रश्पत्रस्य प्रारूपम् (2024-25)
श्रेण ः - नवम ववषयः - सांस्कृतम् कोडः - 049
कालः – त्रयः होराः
प्रश्ानाां प्रकारः अङ्काः सांख्या वववरणम् पूणायङ्काः
वस्तुर्नष्ठप्रश्नाोः 1 2 20
20 बहुर्वकल्पीयाोः प्रश्नाोः
अर्ििघूत्तरात्मकप्रश्नाोः 1 12 38
17 ररक्तिानपूिेोः प्रश्नाोः
16 एकपदे न उत्तरि प्रश्नाोः
5 पूर्णवाक्येन उत्तरि प्रश्नाोः
िघूत्तरात्मकप्रश्नाोः 2 5 10
5 पूर्णवाक्येन उत्तरि प्रश्नाोः
दीघण-उत्तरात्मकप्रश्नाोः 4 3 12
1 कण्ठिश्ल कोः
2 सप्रसङ्गव्याख्यात्मकप्रश्नाोः
योगः 22 80
8
श्रेण ः - नवम ववषयः - सांस्कृतम् कोडः - 049
कालः – त्रयः होराः
प्रश्ानाां प्रकारः अङ्काः सांख्या वववरणम् पूणायङ्काः
वस्तुर्नष्ठप्रश्नाोः 1 2 20
20 बहुर्वकल्पीयाोः प्रश्नाोः
अर्ििघूत्तरात्मकप्रश्नाोः 1 12 38
17 ररक्तिानपूिेोः प्रश्नाोः
16 एकपदे न उत्तरि प्रश्नाोः
5 पूर्णवाक्येन उत्तरि प्रश्नाोः
िघूत्तरात्मकप्रश्नाोः 2 5 10
5 पूर्णवाक्येन उत्तरि प्रश्नाोः
दीघण-उत्तरात्मकप्रश्नाोः 4 3 12
1 कण्ठिश्ल कोः
2 सप्रसङ्गव्याख्यात्मकप्रश्नाोः
योगः 22 80
8
Page 10
Haryana Board
Study Material
Syllabus
Model Papers
Previous Year Question Papers
Books
Notes
Study Material
Syllabus
Model Papers
Previous Year Question Papers
Books
Notes
Document Details
| Board / Org | Haryana Board |
| Exam | Class 9 |
| Type | Syllabus |
| Pages | 10 |
| Updated | 30 Apr 2026 |