Goa Board Class 10 Sample Paper 2026 Sanskrit T.L.

ACADEMIC CALENDER FOR SECONDARY STAGE 2025-2026
SANSKRIT (T.L) STD: X
TERM – I
Sr. Month & Unit Name of the Chapter Comprehension Grammar Writing Remark
No Year No. s
1 Unit-1 गद्य – सुविचार्य विधातव्यम् अपठित-लङ्लकाराधाररत- *शब्दरूपाणाां अभ्यासः पुनराितयनम् च | *कारकाणाम् उपर्ोगेन िाक्याभ्यासः |
गद्यखण्डस्य पिनम् | दे ि-मुवन-भानु -वपतृ-माला-मवत-नदी-मातृ -िन *लकारपररिरतनम् |
April
*लटलकारस्य पुनराितयनम् |
2025
*लङ्लकारपररचर्ः अभ्यासः च |

2 Unit -3 पविताां शानाां पुनरभ्यासः अपवितसुभावितानाां पिनम् * अव्यर्र्ावन – पररचर्ः अभ्यासः च |
June
पद्य – सुभावितावन क्त्वान्तम्-तुमन्तम्-ल्यबन्तम् च | *अव्यर्ानाां उपर्ोगेन िाक्यरचनाकार्यम्
2025
3 Unit-2 गद्य – चन्द्रनाथपियतः सांिादपूवतयः *लोट् तथा लृट् लकारस्य पु नराितयनम् | *समासर्ुक्तपदानाम् अभ्यासः |
July
2025 ( व्याकरणम् – समासः ) *समासपररचर्ः अभ्यासः च |

4 Unit -4 गद्य – अहां माण्डिी घटनाक्रमः *सन्धः -सिणयदीघयसन्धः ,िृन्िसन्धः गुणसन्धः च | *उत्तमपुरुिस्य उपर्ोगां कृत्वा लेखनकार्यम् |
August
2025
Unit -5 गद्य – वििणयः ध्वजः *ईकारान्त-स्त्रीवलङ्गशब्दपररचर्ः | *अपवितगद्यखण्डस्य अनुिादः |

5 Unit -6 पद्य – काव्यशास्त्रविनोदः अपवितगद्यखण्डाधाररत- *कृदन्तप्रत्यर्ाः (धातुसावधतविशेिावन) – पररचर्ः * अपवितानाां १० साथयसुभावितानाां लेखनम् |
September Unit -7 गद्य – प्रवतज्ञापूवतयः प्रश्नानाां अभ्यासः | अभ्यासः च | *कृदन्तिाक्यरचना |
2025
*सियनामप्रर्ोगः – अस्मद् , र्ुष्मद् ,इदम् इत्यादीवन *सियनामशब्दानाां उपर्ोगेन २० िाक्यलेखनम् |
6 Unit -8 गद्य -गोमन्तभूिणां श्रीमान् वचििणयनम् *स्म अव्यर्प्रर्ोगः *स्म अव्यर्ां र्ोजर्त / वनष्कासर्त इत्यस्य
भाऊसाहे ब बान्दोडकरः | * परस्मैपदी तथा आत्मनेपदी वक्रर्ापदप्रर्ोगः | अभ्यासस्य लेखनम् |
October Unit -9
2025 पद्य – नीवतश्लोकाः *५ आत्मनेवदवक्रर्ापदानाां लेखनम् |

DIWALI VACATION

7 Unit -10 गद्य – उपार्ेन वह शक्यम् कथापूवतयः * व्यञ्जनान्तशब्दपररचर्ः अभ्यासः च | *व्यञनान्तशब्दाधाररतिाक्यरचना |
November Unit -12 पद्य – िाचनप्रशांसा *िाचनमहत्वम् इवत वििर्े स्वशब्दै ः
2025
वनबधलेखनम् |
8 December Unit -11 गद्य – गोमन्तकीर्ां लोकजीिनम् पविताां शानाां *पविताां शानाां पुनराितयनम् *गोिाप्रदे शस्य वििर्े प्रकावशतानाां ५
2025 पुनराितयनम् पुस्तकानाां वििर्े लघुवटप्पणी ां वलखत |

TRAINING MODULE

ACADEMIC YEAR 2025-2026

LANGUAGE –R3 (SANSKRIT )

Implementation of NEP for std. X

SESSION TOPIC
SESSION 1 Introduction, NEP, CG, LOs
SESSION 2 Mapping LOs, CGs with chapters
SESSION 3 Internal and External assessment
SESSION 4 Discussion, Valedictory

Areas and Objectives for Internal Assessment Scheme for the academic year
2025-2026

STD-X SUB – SANSKRIT R3 (1135)
_______________________________________________________________________________
NOTE: - Any one topic to be selected from each group.
Each group carries 05 Marks. (5X4 = 20 Marks)
Assessment may be done based on specified rubrics and records may be maintained.

GROUP TOPIC Rubrics Marks
Group 01 १) ु तले खनम् | पूणप र े द ले खनम् 2
वणम् अ रशु ः 3
(Listening) (अ ले खन ारा वण परी णं भवित। छा ः
िश केण उ म् अवधानेन ु ा स क् री ा िलखेत्।
त मु तया िश केण उ ािन एव अ रािण( -
दीघ, अ ाण-महा ाण) पदािन च िल खतािन वा इित
परी णं करणीयम्। 50 श ानां प र े दः ि वारं
पठनीयः ।)
२) ुतप र े दे िविश श हणम् | एक यो शबद ½ X 10
प र ानाथम् अधः गुणः | आह -5
छा ै ः दश िविश श ानां
( सवनाम /अ य/ि यापद) प र ानं करणीयम् |

Group 02 १) अनु े दलेखनम् | िवषय ता 1
ले खनम् सुलेखनम् 2
(Writing) छा ः िवषयम् आधृ सं ृ ते न दश वा ैः वा रचनासाम म् 2
अनु े दलेखनम् करोित |

२) शु भाशयप िनमाणम् | वा िनमाणसाम म् 3

छा ः िश केन द िवषयानु पं ूनाित ूनं ५ सजनशीलता 1
वा ैः शुभाशयप िनमाणं करोित | िवषयब ता 1

Group 03 १)कथापठनम् | छा ित ानुसारं 5
पठनम्
(Reading) छा ः कथायाः पठनं कृ ा भाषया भावाथ कथयित | अ ाः दात ाः |
कथायाः स ूण साराशं तया वदित |

२)कोऽहम् ? एक यो -उ र कृते आह ५ गुणाः |
छा ः व ु, ः , थलं , ाणी, फलं उ वः , एकः अ ः |
वसाियकः इ ािदषु प ानां वणनं पिठ ा त नाम
कथयित |
Group 04 १)गीतगायनम् | उ ारणशु ता 2
भाषणम् 2
(Speaking) छा ः सं ृ तगीतम् क थीकृ ौित | अख त ु ितः
1
भावािभ ः

२)काय म ु ितः | उ ारणशु ता 1
प छा ाः सामूिहक पेण क िचत् काय म 1
िवषयानुगुणं ुितः
आयोजनं कुव | त सं ृ तभाषया सू स ालन-
1
ा ािवक-अितिथप रचय-अितिथभाषण-ऋणिनदशान् भावािभ ः
च कुव | 2
वा रचनासाम म्

३) सं वाद ुितः उ ारणशु ता 2
छा ाः सामू िहक पे ण क िचत् िवषय उप र 2
वा रचनासाम म्
सं वाद ुितं कुव | ेकं छा ः १० वा ािन
1
वदे त् | भावािभ ः

Rubrics

1. ुतलेखनम्:
गुणा ाः 0 1 2 3

प र ेद ले खतुम् असमथः केचनश ाः स ू ण िलखित
लेखनम् ाः
अ रशु ता सव श ाः ५०% ूनं ५०% अिधकं स ूण
दोषयु ाः शू म् शू म् शु म्

2. ुतप र े दे िविश श हणम् :

गुणा ाः 0 ½ 1 1½ 2 2½ 3 3½ 4 4½ 5
िच ानां
0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10
सङ् ा
सूचना - यिद िनिद सङ् ापे या अिधकं िच ं करोित, तिह ताव ः अ ाः ूनीकरणीयाः ।

3. काय म ु ितः

गुणा ाः 0 1 2
उ ारणशु ता सवथा अशु ं शू ं वदित
वदित
भावािभ ः भावािभ ः भावािभ ं
ना । करोित।
िवषयानु प ु ितः िवषया रं द िवषयानु गुणं
वदित। वदित
वा रचनासाम म् सवथा अशु ं िकि त् सदोषं शू ं वदित
वदित वदित

4. गीतगायनम्

गुणा ाः 0 1 2
उ ारणशु ता सवथा अशु ं िकि त् शु ं वदित
वदित सदोषं वदित
भावािभ ः भावािभ ः भावािभ ं
ना । करोित।
अख ुितः िकि त् भागं म ेम े स ू णगीतं
न ौित पङ् ं स क्
ा ौित।
गायित।

5. संवादपूितः

गुणा ाः 0 1 2
उ ारणशु ता सवथा अशु ं िकि त् शु ं वदित
वदित सदोषं वदित
भावािभ ः भावािभ ः भावािभ ं
ना । करोित।
वा रचनासाम म् िकि त् भागं ाकरण स ू णसं वादं
न ौित स क्
ौित।

6. कथापठनम्

गुणा ाः 0 1 2 3 4 5
कथासारकथनम् कथासारं कथायाः ५०% िश क िश क यं
व ुं न कां न ितशतं साहा े न साहा े न स ू णसारं
श ोित। अं शान् सारं सदोषं स ू णसारं वदित।
वदित। वदित। कथासारं वदित
वदित।

7. कोऽहम्

गुणा ाः 0 1 2 3 4 5
ना ां
0 1 2 3 4 5
सङ् ा

8. अनु े दलेखनम्

गुणा ाः 0 1 2
अ रशु ता िकमिप न अशू म् शु ं ं
िलखित। अ ं च िलखित।
िलखित।
िवषयानु प ु ितः िवषया रं द िवषयानु गुणं
िलखित। िलखित।
वा रचनासाम म् सवथा िकि त् सदोषं शु ं
अशु ािन िलखित। िलखित
वा ािन
िलखित

9. शुभाशयप िनमाणम्

गुणा ाः 0 1 2 3
सजनशीलता सजनशीलता सजनशीलता
ना । अ ।
िवषयानु प ु ितः िवषया रं द िवषयानु गुणं
िलखित। िलखित।
वा रचनासाम म् सवथा ७५% सदोषं ७५% शू ं स ू णशु वा ािन
अशु ािन िलखित। िलखित। वदित।
वा ािन
िलखित

=============================================================================

BLUEPRINT
Academic Year 2025-2026
Subject SANSKRIT/ R3 (1135) Class X
Unit / Paper Max Marks 80 Time 3 Hrs.
Sr.No Objective
Knowledge Understanding Application Appreciation
Form of Questions
Content Unit/Sub Unit Essay € SA VSA O Essay € SA VSA O Essay € SA VSA O Essay € SA VSA O Total Row Wise
1 1(1) 1(1)
2 1(1) 1(1)
3 1(1) 1(1)
4 1(1) 1(1)
5 1(1) 1(1)
6 1(1) 1(1)
7 1(1) 1(1)
8 1(1) 1(1)
9 1(1) 1(1)
10 1(1) 1(1)
11 1(1) 1(1)
12 1(1) 1(1)
13 1(1) 1(1)
14 1(1) 1(1)
15 1(1) 1(1)
16 1(1) 1(1)
17 1(1) 1(1)
18 1(1) 1(1)
19 1(1) 1(1)
20 1(1) 1(1)
21 1(1) 1(1)
22 1(1) 1(1)
23 1(1) 1(1)
24 1(1) 1(1)
25 1(1) 1(1)
26 1(1) 1(1)
27 1(1) 1(1)
28 1(1) 1(1)

29 2(1) 2(1)
30 2(1) 2(1)
31 2(1) 2(1)
32 2(1) 2(1)
33 2(1) 2(1)
34 2(1) 2(1)
35 2(1) 2(1)
36 2(1) 2(1)
37 2(1) 2(1)
38 1(1) 1(1)
39 1(1) 1(1)
40 2(1) 2(1)
41 1(1) 1(1)
42 1(1) 1(1)
43 2(1) 2(1)
44 2(1) 2(1)
45 1(1) 1(1)
46 1(1) 1(1)
47 1(1) 1(1)
48 1(1) 1(1)
49 1(1) 1(1)
50 1(1) 1(1)
51 3(1) 3(1)
52 5(1) 5(1)
53 5(1) 5(1)
54 5(1) 5(1)
Sub Total 6(3) 6(6) 6(6) 21(10) 10(10) 16(16) 15(3) 54(80)
Total Column Wise 18(15) 31(20) 16(16) 15(3) 54(80)

Note: Figures within brackets to indicate the number of questions and figures outside the brackets to indicate marks .
Denotes that marks have been combined to form one question.

Summary Eassy € No 3 Marks 15 Pattern of Options Q.NO 21,22,29,30,31,32 & 51
Short Answer (SA) No 13 Marks 27
Very Short Answer (VSA) No 18 Marks 18
Objective (O) No 20 Marks 20 Scheme of Sections NIL

DESIGN OF THE QUESTION PAPER

SANSKRIT R3 (1135)

S.S.C. 2025-2026

1.Weightage to Learning Outcomes:
Sr.No Learning Outcomes Marks Percentage of
Marks

1 Remembering 18 22.5

2 Understanding 31 38.75

3 Application 16 20

4 a. Evaluation 15 18.75
b. Analysis
c. Creation
Total 80 80

2.Weightage to Content / Subject Units :

Sr.No Units Marks

1 Prose 18

2 Poetry 14

3 Grammer 20

4 Composition 28

Total 80

3.Weightage to Forms of Questions :
Sr.No Form of Questions Marks for Number of Total Marks
each questions
question
1. Essay (EA) 05 03 15

2. Short Answer Type (SA-I) 02 12 24

3. Short Answer Type (SA-II) 03 01 03

4. Very Short Answer Type 01 18 18
(VSA)
5. Objective (o) 01 20 20

Total 80

The expected time for different types of questions would be as
follows:
Sr.No Form of Questions Approx. Number of Approx. time
time for questions for each form
each (n) of questions in
question mins (n x t)
in mins (t)
1. Long Answer Type (05) 12 03 36

2. Short Answer Type (SA-I) 05 12 60

3. Short Answer Type (SA-II) 08 01 08

4. Very Short Answer Type 02 38 76
(VSA)

Total 180

4. Weightage to Difficulty level of question :

Sr.No Estimated difficulty Percentage
level of question

1 Easy 20%

2 Average 60%

3 Difficult 20%

==============================================

Exaustive list of activities to be performed as internal assessment

ACADEMIC YEAR 2025-2026

STD – X SUB – SANSKRIT R3 (1135)

1) ु तलेखनम् |

2) ु तप र े दे िविश श हणम् |

3)अनु े दलेखनम् |

4)शुभाशयप िनमाणम् |

5)कथापठनम् |

6)कोऽहम् ?

7)गीतगायनम् |

8)काय म ुितः |

9)संवाद ुितः

Mapping of syllabus with curricular goals, competencies, learning outcomes
(Pedagogy and revised blooms levels)

STD –X SUB- SANSKRIT R3 ( 1135)
ACADEMIC YEAR 2025-2026

Course Outcomes & Learning Outcomes:

1.3.1 Course Outcomes
Course Outcomes (COs) are specific, measurable statements that describe what learners are
expected to know, be able to do, or value by the end of a course. They outline the skills, knowledge,
and attitudes that students should acquire as a result of completing a course. Course Outcomes are
often aligned with broader program outcomes and institutional goals. In this case the Course
Outcomes are formulated and mapped to the Learning Outcomes for ease of measuring the
attainment. The Grade 10. Sanskrit course outcomes are as follows:

CO 1.उ तं वणकौशलं , भाषणकौशल स ादय ।

िव ािथनः िविवध कारकं भािषतम् अवधानपूवकं ु ा ित नं य , िवचारं तया
िनदु तया िनरगलवा ापार ारा अिभ ियतुं पारय ।

CO.2.पिठ ा अवगमन अिभ ापन च साम प रवधय ।

िव ािथनः िविवध कारकं पा ं िविवधपठनप ित ारा पिठ ा गभीरम् अथम् अिभ ापय ।

CO.3.िविवधस भषु ले खनसाम िवकासं ा ुव ।

िव ािथनः िविवध कारे षु िविवधस भषु च पदाथ ानं , ाकरणं , रचना उपयु भािवतया

ले खतुं श ुव ।

CO.4.ब भािषकतायाः सं ृ तेः च जागृितं िव ।

िव ािथनः भाषावैिव ं , सां ृ ितकवै िव शंस ः , ब भाषासाम ारा
सां ृ ितकसि वेशान् अिधग त वृ ाः भव ।

CO.5.नै ितकस े षणं सामािजकब तां च प रवधय ।

िव ािथनः स े षणे नै ितकमौ ं , सामािजकब ता दशय ः
सामािजकसामर वधनकलापेषु सहभागं कुव ।

1.3.2 Learning Outcomes
Learning Outcomes (LOs) are explicit statements that describe what learners are expected to
know, understand, and be able to do after completing a learning activity, course, or program. They
focus on the results of the learning process and provide clear expectations for both students and
instructors. The Grade 10 Sanskrit Learning Outcomes are as follows:

अिधगम ितफलािन (Learning Outcomes)
LO.1-िव ाथ सरलसं ृ तभाषया क ोपयोगीिन वा ािन व ुं समथः अ ।
LO.2-क ातः बिहः दै न नजीवनोपयोगीिन वा ािन वदित ।
LO.3- अपिठतग ां शं पिठ ा तदाधा रत ानामु र दाने स मः अ ।
LO.4- सरल-सं ृ त-भाषया औपचा रक-अनौपचा रक- प लेखनाहः भवित ।
LO.5- अनु े द-लेखनं सं वाद-लेखनं िच ाधा रत-वणन करोित ।
LO.6- पा पु कागतान् ग पाठान् अवबु तेषां सारांशं व ुं ले खतुं च समथः अ ।
LO.7-तदाधा रतानां ानाम् उ रािण सं ृ ते न वदित िलखित च ।
LO.8- सं ृ त ोकान् उिचतबलाघातपूवकं छ ोऽनु गुणम् उ ारयित।
LO.9- ोके यु ानां स यु पदानां िव े दं करोित ।
LO.10- ोका यं कतु समथः अ ।
LO.11- तेषां भावाथ कटयित ।
LO.12- ोकाधा रतानां ानाम् उ रािण सं ृ तेन वदित िलखित च ।
LO.13-सं ृ त-ना ां शानां सं वादानां उिचतो ारणं करोित ।
L0.14- तेषां भावानु पं शारी रकि याकलापान् दशयित ।
LO.15- तदाधा रतानां ानाम् उ रािण सं ृ तेन वदित िलखित च ।
LO.16- स -आ य-उ ाह-दु ः ख-िवन ताऽऽदी भावान् सं ृ तभाषया वदित िलखित च ।
LO.17- िव ाथ उ ारणानु सारं िलखित, लेखनानुसार उ ारणं करोित ।
LO.18 - र- नसं योगं िव ास करोित।
LO.19 -कारक-िवभ -उपपदिवभ ीः यु शु वा ािन रचयित |
L0.20- स यु पदानां साथकिव े दं िव पदानां स ं च करोित ।
LO.21- कृद त त- ी- यान् यु वा ािन रचयित ।
LO.22-उपसगयु पदािन वा ेषु वहर ।
LO.23-पाठे यु ानां सामािसकपदानां िव हं िवगृहीतपदानां सम पदािन च िलखित ।
LO.24- पा पु कगत-पाठानां ोतः रचनाकाराणां नामािन च अिभ न ।

ािवता: िश णशा ीय ि याः
Suggested Pedagogical Processes (Pe.P)
The teachers are expected to provide appropriate opportunities to the learners, individually or in groups
and encouraged to –

गत पेण/सामू िहक पे ण िव ािथन: अवसरं / ो ाहनं च ा ुयुः -
Pe.P.1- िश ण ि यायाम् आिध ेन छा ाणां सहभािगता यथा ात् , ता शं वातावरणं िनमयम् ।
Pe.P.2- िश ण मे भाषाया: सवषां कौशलानाम् ( वणम्, भाषणम् , पठनं लेखन ) उप र बलं दात म् ।
Pe.P.3- स वशात् छा े ः एता शाः ा: ाः येन ते िच न अवसरं ा ुयुः तथा च कि त्
िनणयपय ं ग े युः । यथा -भवान् अ ां प र थतौ यिद भिव ित तिह िकं िनणयं ीक र ित?
पाठ नायकेन नाियकया वा यि णयं गृहीतं तद् भवतां ौस ग् अ अथवा ना ।
Pe.P.4- िश ण मे िश कः सरलसं ृ तवा ैः ान् पृ े त्। छा ै ः पृ ानां ानां यथोिचतम् उ रं
द ात् । पाठावबोधनकाले ऽिप अ ापकः िहं दीभाषया उत े ीयभाषया सह सरलं सं ृ तं
वहरे त्।
Pe.P.5- क ायामिधकािधकं सं ृ तमयं वातावरणं क नीयम् । तथा च सामा वहाराय अ ापक:
सततं सरलसं ृ तवा ानां योगं कुयात्, एव छा ान् अिप कारयेत्। यथा— नमो नमः ।
सु भातम् । शुभम ा म् । शु भसायम् । शु भराि ः । भवान् कथम ?अ वयं प पाठं पठामः ।
भव ः स ाः खलु ?
Pe.P.6- अ ापक: छा े : अिधकािधक ान् सं ृ ते नैव पृ े त् तथा च सं ृ तेनैव उ रं दातुं छा ान्
ो ाहयेत्।
Pe.P.7- समूहा ासं तथा च वै य का ासं कारयेत् ।
Pe.P.8- सं ृ त अिधकािधकसाम ीणां योगं कुयात् । यथा -अ जाले समुपल - -
साम ः , क ाया: िभ ौ सं ृ त ोकवा ािन क ायां सं ृ तपाठाधा रतािन
फलकादीिन ।
Pe.P.9 -कथा-नाटक-सं वादािदपाठानां पाठनं यथास वं िविधना एव करणीयम्
Pe.P.10 -किवता ोकादीनां पाठनं िचकरिविधिभः यथा भावानु पं स रगायनेन ख ा यािदिविधना
करणीयम् ।
Pe.P.11 -गीतानां पाठन स रं कुयात् । तथा च कदािचत् गत पेण कदािच समूहा कमनु वाचनं
कारयेत् ।
Pe.P.12 - ाकरणिनयमानां क थीकरणम् अकारिय ा अने कोदाहरणमा मेन बोधनं कायम् | येन
छा ाः यमे व िनणयपय ं ग े युः । सदै व ग -प नाटकादीनां पाठे षु
समागतानामुदाहरणानाम् उ ेखं कृ ा तेषां ानं स ोषणीयम् ।

Pe.P.13 -कारकोपपदिवभ ीनां िश णात् ाक् ेकोदाहरणािन ता शा नेकािन उदाहरणािन
दात ािन येन छा ाः यमे व िन षपय ं या ु | यथा बालकः जनकेन सह आपणं ग ित।
सः िम ेण सह आलपित ।पु ी मा ा सह ीडित इ ादीिन | एिभः उदाहरणैः छा ाः यमेव
'सह' इ योगे तृ तीया भवित इित ा ।
Pe.P.14 -समयावबोधनात् ाकृ सं ा ान परी ा कत ा | एकत: ादशपय ं सं ायाः पुनः अ ासः
कारणीयः । तथाच उदाहरणमा मेन सपाद-साध-पादोनािदपदानां ानं कारयेत्।
Pe.P.15 -िश कः आदौ पाठनम् अकृ ा छा ान् यं पिठतुं ेरयेत्।
Pe.P.16 -अ िवषयक करणािन िच ा (सामािजकिव ान-िव ान- आं -िहंदी-िवषये ः)
अपिठतग ां शले खनाय अनु वादाय वा े रयेत्।
Pe.P.17 -िश कः ततः आदश ारणं कुयात् भाषणे लेखने च ाकरणिनयमान् पालयेत्, छा ाणां
ुटी: सहजं म ा शनै : शनैः सं शोधनं कारयेत्।
Pe.P.18 -नाटक-सं वाद-समः पाठः सािभनयं पाठनीयः | एतदथमिप य ः िवधेयः यत् नाटकािदषु
पा ानु सारम् अिभनयमिप ात् ।
Pe.P.19- ाथनासभायां िविश समारोहे षु च सं ृ तगीत- ोकपाठ- अ ा री ादयः काय माः भवे युः ।
Pe.P.20 -राि यैकतासाधकान् सौहादिवषयकान् पाठान् अवबोधयन् छा ाणां मनिस रा भ ं राि यैकतां
सा दाियकसौहादभावनां च वधियतुं य ो िवधे यः । एता षयेषु ते तट थीभूय िच ने समथाः
भवेयुः तथा च तदनु सारं िनणयमिप ीकुयुः । एतदथ ासि कभाषणानाम्,
सामूिहकशै ि कगितिवधीनां वादिववादािदप रचचाणाम् आयोजनं कारणीयम् ।
Pe.P.21 -औपचा रक-अनौपचा रकप लेखन िविभ िवषयेषु चचा कारिय ा छा ान् यमेव
प लेखनाय ेरयेत्।
Pe.P.22 - िकमिप िच ं / दशिय ा कु ािप दशनीय थलं ग ा त थान िवषये िकमिप व ुं े रयेत्।
छा ाः यिद भाषणसमये / लेखनसमये लनं कुव तदा े णा ते षां दोषाणाम् अपसारणं
कारणीयम् ।
Pe.P.23 - अंतजाल श कोश वा योगं कृ ा नू तनश ानाम् अथा ेषणे वृ ि ः कारणीया |
Pe.P.24 -िश कः सरलसं ृ तवा ेषु दै िनक वहारे षु उपयु मानािन वा ािन वदे त् । ततः छा ाः ते षाम्
अनु वादं सं ृ तभाषायां िह ीभाषायां वा कुयुः । एवमेव छा ाः अिप नूतनसं ृ तवा ानां िनमाणं
कुयु ः । िश कः कतृ-ि याधा रतानां सामा वा ानाम् अ ासं कारयेत्।

Course Outcomes Learning Outcomes
CO1 LO.1, LO.2, LO.4, LO.5, LO.12, LO.13,
LO.15, LO.16, LO.17, LO.18
CO2 LO.8, LO.9, LO.10
CO3 LO.19, LO.20, LO.21, LO.22

CO4 LO.3, LO.6, LO.7, LO.11
CO5 LO.14, LO.24
Table No 1: Mapping LOs to Cos

It is also important that we map the COs to the domains specified by BLOOM’s Taxonomy. The
same has been presented in table no 2.

CO Cognitive Affective Psychomotor
CO 1 Y Y Y
CO 2 Y Y Y
CO 3 Y Y Y
CO 4 Y Y Y
C0 5 Y Y Y
Table No 2: Mapping COs to Domains of BLOOMS’S Taxonomy

1.6 Mapping Process
Teachers can use the following format for mapping the Learning Outcomes to the chapters from
the Grade 10 Textbook for Sanskrit Language.

Chapter Learning Outcomes Pedagogical Process Blooms
Level

1 Lo.1, Lo.2, Lo.3, Lo.5, Lo.6, Pe.P.1, Pe.P.2, Pe.P.3, Pe.P.4, Pe.P.5, BL 1
Lo.7, Lo.13, Lo.14,Lo.15, Pe.P.6, Pe.P.7, Pe.P.8, Pe.P.9, BL 2
Lo.16, Lo.17, Lo.18, Lo.19, Pe.P.12, Pe.P.13, Pe.P.14, Pe.P.15, BL 3
BL 4
Lo.20, Lo.21, Lo.22, Lo.23 Pe.P.17,Pe.P 18, Pe.P.23, Pe.P.24

2 Lo.1, Lo.2, Lo.3, Lo.5, Lo.6, Pe.P.1, Pe.P.2, Pe.P.4, Pe.P.5, Pe.P.6, BL 1
Lo.7, Lo.17, Lo.18, Lo.19, Pe.P.7, Pe.P.8, Pe.P.12, Pe.P.13, BL 2
Lo.20, Lo.21, Lo.22, Lo.23 Pe.P.14, Pe.P.15,Pe.P.16, Pe.P.17, BL 3
BL 4
Pe.P.23, Pe.P.24

3 Lo.8, Lo.9, Lo.10, Lo.11, Lo.12 Pe.P.4, Pe.P.5, Pe.P.6, Pe.P.7, Pe.P.8, BL 1
Pe.P.10, Pe.P.11,Pe.P.15, Pe.P.19, BL 2
Pe.P.23 BL 3
BL 4
BL 5
BL 6
4 Lo.1, Lo.2, Lo.3, Lo.6, Lo.7, Pe.P.1, Pe.P.2, Pe.P.4, Pe.P.5, Pe.P.6, BL 1
Lo.17, Lo.18, Lo.19, Lo.20, Pe.P.7, Pe.P.8, Pe.P.12, Pe.P.13, BL 2
Lo.21, Lo.22, Lo.23 Pe.P.14, Pe.P.15,Pe.P 16, Pe.P.17, BL 3
BL 4
Pe.P 22,Pe.P.23, Pe.P.24

5 Lo.1, Lo.2, Lo.3, Lo.5, Lo.6, Pe.P.1, Pe.P.2, Pe.P.4, Pe.P.5, Pe.P.6, BL 1
Lo.7, Lo.13,Lo.14, Lo.15, Pe.P.7, Pe.P.8, Pe.P.9, Pe.P.12, BL 2
Lo.16, Lo.17, Lo.18, Lo.19, Pe.P.13, Pe.P.14, Pe.P.15,Pe.P 16, BL 3
BL 4
Lo.20, Lo.21, Lo.22, Lo.23 Pe.P.17, Pe.P 18, Pe.P 20,Pe.P
22,Pe.P.23, Pe.P.24

6 Lo.8, Lo.9, Lo.10, Lo.11, Lo.12 Pe.P.4, Pe.P.5, Pe.P.6, Pe.P.7, Pe.P.8, BL 1
Pe.P.10, Pe.P.11,Pe.P.15, Pe.P.19, BL 2
Pe.P.23 BL 3
BL 4
BL 5
BL 6

7 Lo.1, Lo.2, Lo.3, Lo.6, Lo.7, Pe.P.1, Pe.P.2,Pe.P.3, Pe.P.4, Pe.P.5, BL 1
Lo.13,Lo.14, Lo.15, Lo.16, Pe.P.6, Pe.P.7, Pe.P.8, Pe.P.12, BL 2
Lo.17, Lo.18, Lo.19, Lo.20, Pe.P.13, Pe.P.15,Pe.P.17,Pe.P.23, BL 3
BL 4
Lo.21, Lo.22, Lo.23, Lo.24 Pe.P.24

8 Lo.1, Lo.2, Lo.3, Lo.5, Lo.6, Pe.P.1, Pe.P.2,Pe.P.4, Pe.P.5, Pe.P.6, BL 1
Lo.7, Lo.17, Lo.18, Lo.19, Pe.P.7, Pe.P.8, Pe.P.12, Pe.P.13, BL 2
Lo.20, Lo.21, Lo.22, Lo.23 Pe.P.15,Pe.P.17,Pe.P.20, Pe.P.23, BL 3
BL 4
Pe.P.24

9 Lo.8, Lo.9, Lo.10, Lo.11, Pe.P.3, Pe.P.4, Pe.P.5, Pe.P.6, Pe.P.7, BL 1
Lo.12, Lo.24 Pe.P.8, Pe.P.10, Pe.P.11,Pe.P.15, BL 2
Pe.P.19, Pe.P.23 BL 3
BL 4
BL 5
BL 6
10 Lo.1, Lo.2, Lo.3, Lo.5, Lo.6, Pe.P.1, Pe.P.2,Pe.P.3, Pe.P.4, Pe.P.5, BL 1
Lo.7, Lo.13, Lo.14, Lo.15, Pe.P.6, Pe.P.7, Pe.P.8, Pe.P.9, BL 2
Lo.16, Lo.17, Lo.18, Lo.19, Pe.P.12, Pe.P.13, BL 3
BL 4
Lo.20, Lo.21, Lo.22, Lo.23, Pe.P.15,Pe.P.17,Pe.P.18, Pe.P.23,
Lo.24 Pe.P.24

11 Lo.1, Lo.2, Lo.3, Lo.5, Lo.6, Pe.P.1, Pe.P.2,Pe.P.4, Pe.P.5, Pe.P.6, BL 1
Lo.7, Lo.13, Lo.14, Lo.15, Pe.P.7, Pe.P.8, Pe.P.9, Pe.P.12, BL 2
Lo.16, Lo.17, Lo.18, Lo.19, Pe.P.13, Pe.P.15,Pe.P.16, BL 3
BL 4
Lo.20, Lo.21, Lo.22, Lo.23 Pe.P.17,Pe.P.18,Pe.P.20, Pe.P.22,
Pe.P.23, Pe.P.24

12 Lo.8, Lo.9, Lo.10, Lo.11, Lo.12 Pe.P.3,Pe.P.4, Pe.P.5, Pe.P.6, Pe.P.7, BL 1
Pe.P.8, Pe.P.10, Pe.P.11,Pe.P.15, BL 2
Pe.P.19, Pe.P.23 BL 3
BL 4
BL 5
BL 6
Table No 3: Mapping LOs to Chapters

MODEL QUESTION PAPER FOR THE FINAL EXAM 2025-2026
STD – X
SUB – SANSKRIT / R3 (1135)
MARKS – 80 DURATION - 3hrs.
=======================================================
सूचन ाः -
1)प्रश्नपत्रे आहत्य 54 प्रश्ननाः सन्ति |
2) प्र. क्र. १ ताः २० पर्यिं बहुविकल्पप्रश्ननाः (MCQ) सन्ति। सिे प्रश्ननाः अवििनर्नय ाः |
प्रत्येकं प्रश्नस्य सूचिनिुसनरं चतुर्भ्याः प्रदत्त-सम्भनििीर्ोत्तरे र्भ्ाः र्ोग्यपर्नय र्ं वचत्वन विखत |
3) प्रश्ननिनं क्रमनङ्नाः स्पष्टतर्न िेखिीर्नाः |
4) दविणभनगे दवशय तनङ्नाः गुणनङ्नाः सन्ति |
5)सम्पू णे उत्तरपत्रे एकस्यनाः एि स्वभनषनर्नाः उपर्ोगाः करणीर्ाः |
6)स्वभनषन िनम वहन्दी, मरनठी, कोंकणी, आङ्ग्लभनषन िन |
===========================================================

योग्यं विकल्पं वचत्व विखत |
1 पनवणाः ’ इत्यस्य उवचतं पर्नय र्पदं वचत्वन विखत | 1
 सूत्रम्
 हस्ताः
 पत्रम्
 जिम्
2 ‘तटाः ’ इत्यस्य उवचतं पर्नय र्पदं वचत्वन विखत | 1
 समर्ाः
 तीरम्
 िनिु कन
 समुद्राः
3 ‘उपकनरकाः ’ इत्यस्य उवचतं वििोमपदं वचत्वन विखत | 1
 अपकनरकाः
 महनि्
 सुन्दरम्
 अिनदराः
4 ‘ विपुिम् ’ इत्यस्य उवचतं वििोमपदं वचत्वन विखत | 1
 िघु
 शीघ्रम्
 चतु राः
 अल्पम्

5 अन्तिि् + अिरे – इत्यस्य उवचतं सन्तिर्ुक्तपदं वचत्वन विखत | 1
 अन्तिििरे
 अन्तिन्निरे
 अन्तििरे
 अन्तििििरे
6 ममनज्ञर्न - इत्यस्य उवचतं सन्तिविग्रहं वचत्वन विखत | 1
 मम + अज्ञर्न
 ममन + अज्ञर्न
 ममन + ज्ञर्न
 मम + आज्ञर्न
7 ‘ िद् ’ धनतोाः क्त्वनिम् अव्यर्ं वचत्वन विखत | 1
 िक्त्वन
 कथवर्त्वन
 िवदत्वन
 उक्त्वन
8 साः उपविश्य विखवत । अधोरे न्तखतपदे काः प्रत्यर्ाः ? 1
 क्त्वन
 ल्यप्
 तु मुि्
 क्त
9 ‘ क्रीड् ’ धनतोाः तुमिम् अव्यर्म् वचत्वन विखत | 1
 क्रीवडतु म्
 क्रेतु म्
 कतुय म्
 क्रीडतुम्
रे ख वितपदस्थ ने उवचतं प्रश्नि चकं पदं वचत्व विखत |

10 मनिती वपतु ाः गृहनत् प्रत्यनितय त | 1
 वकम्
 कस्यनाः
 केि
 कस्य
11 कपूयरवतिकाः रनज्यिोभनकृष्टाः आसीत् | 1
 काः
 कीदृशाः
 वकमथय म्
 वकदृषाः

12 मम गृहे ४ जिनाः सन्ति । सङ्ग्यनस्थनिे उवचतं सङ्ग्यनिनचकपदं विखत। 1
 चत्वनराः
 चतस्राः
 चतु दयश
 चत्वनररं शत्

13 ‘ िौकनविहनराः ’ इत्यस्य उवचतं समनसविग्रहं वचत्वन विखत | 1
 िौक विहनराः
 िौकन विहनराः
 िौकर्न विहनराः
 िौकनर्नाः विहनराः

14 ‘ िृद्धश्रुगनिाः ’ इत्यस्य उवचतं समनसिनम वचत्वन विखत | 1
 अव्यर्ीभनिाः
 कमयधनरर्ाः
 तृ तीर्न तत्पुरुषाः
 बहुव्रीवहाः
अधोविखखति क्येषु ररक्तस्थ न वन पू रवयतुं योग्यं पदं वचनुत |
15 _________ प्रवत सन्दे शं प्रेषर्तु | 1
 रनमं
 रनमे
 रनमनत्
 रनमनर्

16 _________आम्रं रोचते | 1
 रमनर्नं
 रमनर्नाः
 रमनर्ै
 रमनं
17 ध्वजाः मरुतन प्रकम्पमनिाः ________ | 1
 भिवत
 भिन्ति
 भिनमाः
 भिताः

18 अहं कनर्यम् _________ । 1
 अकरोम्
 अकुमय
 अकरिनम
 अकरिम्
काः कं प्रवत अिदत् इवत विखत |
19 “दे ि ! दृवष्टप्रसनदं कुरु | ” 1
 एतत िनक्यं कपुयरवतिकाः िृद्धश्रुगनिं प्रवत अिदत् |
 एतत् िनक्यं ग्रनमस्थनाः छनत्रनि् प्रवत अिदि् |
 एतत् िनक्यं शु वचाः डे विडं प्रवत अिदत् |
 एतत् िनक्यं िृद्धश्रुगनिाः कपुयरवतिकं प्रवत अिदत् |

20 “मनसनिेऽहं धिी भविष्यनवम ” | 1
 एतत् िनक्यं मनिती मनधिं प्रवत अिदत् |
 एतत् िनक्यं वशिकाः छनत्रं प्रवत अिदत् |
 एतत् िनक्यं मनधिाः मनितीं प्रवत अिदत् |
 एतत् िनक्यं रनजन सेिकं प्रवत अिदत् |

सूचन नुस रं ि क्यपररितत नं कुरुत।
21 पियते जिप्रिनहनाः सन्ति | (िनक्यं एकिचिे विखत ) 1
अथिन
कोवकिाः िसिकनिे गनर्वत। (िनक्यं िृट् िकनरे विखत )
22 विद्यनिर्े वशिकनाः िनटकम् अकुियि् | ( िनक्ये ि र्ोजर्त) 1
अथिन
िनवटकनर्नं पुष्पं सन्ति। (िनक्यं शु द्धं कृत्वन विखत)

अधोविखखतप्रश्न न् एकि क्येन संस्कृतभ षय उत्तरत।
23 मनितीमनधिौ कुम्भकनरगृहनत् कवत घटनि् क्रीतििौ ? 1
24 वत्रिणय ध्वजे के त्रर्ाः िणनयाः सन्ति ? 1
25 चन्द्रेश्वरपियते के प्रवसद्धनाः उत्सिनाः प्रचिन्ति ? 1
26 भनऊसनहे ब बनन्दोडकरस्य जन्मवदिं कदन अन्तस्त? 1
ि क्य ंशयोाः मेिनं कृत्व विखत |
27 वडचोिीभनगाः  गृहविमनय णकिनर्नं प्रवसद्धाः 1
28 पेडणे भनगाः  मृद्-धनतुिस्तुविमनयणे प्रवसद्धाः
1

 संगीतिनट्यनवदकिनसु प्रवसद्धाः

एकस्य सुभ वषतस्य अनुि दं स्वभ षय विखत |
29 िैद्यरनज िमस्तुर्भ्ं र्मरनजसहोदर | 2
र्मो वह हरवत प्रनणनि् त्वं तु प्रनणनि् धिनवि च ||

अथिन
वचििीर्न वह विपदनमनदनिेि प्रवतवक्रर्न |
ि कूपखििं र्ुक्तं प्रदीप्ते िवििन गृहे ||

प्रश्नन ं उत्तर वि स्वभ षय विखत |
30 भनऊसनहे ब बनन्दोडकरस्य कनर्यविषर्े विखत ? 2
अथिन
‘धोण्ड’ इवत िनम्नन प्रवसद्धनाः जिनाः व्रतं कथम् आचरन्ति ?
31 मनधिाः िन्तन्दन्नाः सेिनं कथं कृतिनि् ? 2
अथिन
मनण्डिीिदी जिनिनं कृते जीििदनवर्िी कथम् अन्तस्त ?
32 शृगनिाः कपूयरवतिकं केि उपनर्ेि मनररतिनि्? 2
अथिन
पियतन्तस्थतनिनं जिप्रिनहनिनं िैवशष्ट्ट्यं वकमन्तस्त?
सुभ वषत वन पू ि तवन, शुद्ध वन च विखत |
33 शतेषु-------------------------------------------------|| 2
34 कृपणे ि-----------------------------------------------|| 2
35 मिुजन------------------------------------------------|| 2
अधस्तनं गद्यखण्डं पवित्व प्रदत्त न् प्रश्न न् सूचन नुस रे ि
संस्कृतभ षय उत्तरत |
अजुय िप्रवतज्ञनं श्रुत्वन दु र्ोधिेि जर्द्रथनर् रिणं प्रवतश्रुतम्| द्रोणनचनर्ोऽवप
रिणनथं प्रनवथयताः |ते ि शकटव्यूहाः रवचताः |एिं र्ुद्धे प्रितय मनिे
सूर्नय स्तसमर्ाः आसन्नप्रनर्ो जनताः | श्रीकृष्णोऽजुय िमिदत् -“जर्द्रथस्तु
धिुधयरैरनच्छनवदताः |अहं मनर्र्न सूर्यवबम्बमनच्छनदर्नवम | तथन कृते
सवत जर्द्रथाः स्वर्मेि बवहरनगच्छवत| त्वं च तं जवह | श्रीकृष्णे ि सियत्र
अिकनराः कनररताः सुदशय िचक्रेण |सूर्नय स्ताः सञ्जनताः इवत सिे अमन्ि |
36 अजुय िप्रवतज्ञनं श्रुत्वन दु र्ोधिेि वकं वकं कृतम् ? (दशपदै ाः उत्तरत) 2
37 श्रीकृष्णाः सुदशय िचक्रेण वकं कृतिनि् ? (दशपदै ाः उत्तरत) 2
38 ’रणे ` इवत पदस्य पर्नय र्िनवचपदं गद्यखण्डनत् वचत्वन विखत | 1
39 ’अिाः ` इवत पदस्य वििोमपदं गद्यखण्डनत् वचत्वन विखत | 1

अधस्तनं पद्यखण्डं पवित्व प्रश्न न् सूचन नुस रे ि संस्कृतभ षय
उत्तरत।
विद्यन वििनदनर् धिं मदनर् शन्तक्ताः परे षनं पररपीडिनर् |
खिस्य सनधोवियपरीतमेतद् ज्ञनिनर् दनिनर् च रिणनर् ||
िनचिं ज्ञनिदं बनल्ये तनरुण्ये शीिरिकम् |
िनधयके दु ाः खहरणं वहतं सद्ग्रन्थिनचिम् ||
40 खिाः विद्यनर्नाः शक्तेाः च उपर्ोगं वकमथं करोवत ? ( दशपदै ाः उत्तरत ) 2
41 िनचिं कदन शीिरिकं भिवत ? 1
42 ‘द्रविणम्’ इवत पदस्य पर्नय र्पदं पद्यखण्डनत् वचत्वन विखत | 1

अधस्तनं गद्यखण्डं पवित्व प्रदत्त न् प्रश्न न् संस्कृतभ षय उत्तरत |

कविकुिवशरोमवणाः महनकविाः कनविदनसाः िृपते ाः विक्रमनवदत्यस्य सभनर्नं
विद्यमनिेषु ‘ििरत्नेषु’ एकतमाः आसीत् |साः कनविमनतु ाः भक्ताः आसीत् |
तस्यनाः प्रसनदे ि साः महनकविाः अभित् | ते ि कुमनरसम्भिम्,रघुिंशम् च इवत
द्वे महनकनव्ये ॠतु संहनर-विक्रमोियशीर्म् अवभज्ञनिशनकुििम् च त्रीवण
िनटकनवि विरवचतनवि | तस्य शनकुिििनटकं पवठत्वन गटे िनमन जमयि् कविाः
तद् िनटकं मस्तके धृत्वन सनिन्दम् अिृत्यत् |

43 कनविदनसेि कनवि त्रीवण िनटकनवि रवचतनवि ? (दशपदै ाः उत्तरत) 2
44 कनविदनसाः कस्य सभनर्नाः ििरत्नेषु एकतमाः आसीत् ? (दशपदै ाः उत्तरत) 2
45 पररच्छे दनत् एकं क्त्वनिम् अव्यर्ं वचत्वन विखत | 1
46 साः महनकविाः अभित् – िनक्यं बहुिचिे विखत। 1
अधस्तनं पद्यखण्डं पवित्व प्रदत्त न् प्रश्न न् संस्कृतभ षय उत्तरत |

दु जयिेि समं सयं प्रीवतं चनवप ि कनरर्ेत् |
उष्णो दहवत चनङ्गनराः शीताः कृष्णनर्ते करम् ||
गौरिं प्रनप्यते दनिनत् ि तु वित्तस्य सञ्चर्नत् |
न्तस्थवतरुच्ैाः पर्ोदनिनं पर्ोधीिनमधन्तस्थवताः |
अन्नदनिं परं दनिं विद्यनदनिमताः परम् |
अन्नेि िवणकन तृ न्तप्ताः र्निज्जीिं च विद्यर्न ||

47 पर्ोधीिनं न्तस्थवताः कुत्र भिवत ? 1
48 दु जयिेि समं वकं ि कनरर्ेत् ? 1
49 कर्न र्निज्जीिं तृ न्तप्ताः भिवत ? 1
50 ‘उष्णाः ’ इत्यस्य वििोमपदं पद्यखण्डनत् वचत्वन विखत | 1

51 अधोविखखतयोाः पररच्छे दयोाः एकस्य अनुि दं स्वभ षय विखत| 3
एकदन महनरनजस्य दशरथस्य विकटं गत्वन विश्वनवमत्रमहवषयाः प्रनवथय तिनि्-
“रनजि् ! मर्न कवित् र्नगाः प्रचनल्यते | तन्तिि् विघ्नोत्पनदिे विरतनाः
सन्ति रनिसनाः | ते षनं वििनरणनथं रनमिक्ष्मणौ अपेक्ष्येते |
तर्ोाः िर्िनथं आगताः अन्ति।

अथिन

अञ्जिी – सन्तख! पश्यतु भोाः ! तत्र वकमवप पवततम् अन्तस्त |
श्रेर्न – वकं तत्र |
अञ्जिी – पश्यनम ,आगच्छतु |
श्रेर्न – अहो धिस्यूताः |
अञ्जिी – एषाः कस्य धिस्यू ताः स्यनत् ?
श्रेर्न – काः जनिवत ?
अञ्जिी – स्यूते वकम् अन्तस्त पश्यतु भोाः |
श्रेर्न – हि ! बहु धिम् अन्तस्त भोाः | पश्यतु |
अञ्जिी – सत्यं भोाः ! कवत रूप्यकनवण सन्ति |
52 मञ्जूष य ं दत्तपद न ं स ह य्ये न कथ पू वतिं कृत्व कथ ं पु नाः विखत | 5
(तस्य,कूपं, बनिाः , जिकुम्भाः , आसीत् सुप्तस्य, आगतन, िकुिाः ,
अवचिर्त्, गतन )

एकन्तिि् ग्रनमे मनधिाः िनम जिाः --------|ते ि तस्य गृहे एकाः ------पनविताः
आसीत् | मनधिाः कनर्नय थं बवहगयताः आसीत् | -------पत्नी मनिती
जिमनिर्नथं --------- गतन | जिं स्वीकृत्य सन गृहं प्रवत ---------| तदन
गृहस्य द्वनरे एि सन िकुिम् अपश्यत् | िकुिस्य रक्तरवञ्जतं मुखं दृष्ट्वन सन
--------- “िकुिेि मम----------खनवदताः इवत | तदन क्रोधेि तर्न
िकुिस्योपरर---------- विप्ताः | ते ि साः िकुिाः मृत्युं गताः | तताः मनिती
अिाः --------| तत्र तर्न --------- बनिकस्य समीपे मनररताः सपयाः दृष्टाः |

53 अधोविखखत वन ि क्य वन घटन क्रम नुस रं विखत | 5

 कच्छप: स्पधनय र्नं जर्ं प्रनप्नोवत।
 कच्छप: बहु पृष्टत: अन्तस्त इवत ज्ञनत्वन विश्रनन्तिं स्वीकरोवत।
 स्पधनय र्न: आरम्भनििरं शश: िेगेि धनिवत, कच्छप: मन्दं गच्छवत।
 एकिनरं कच्छपशशर्ोमयध्ये धनििस्पधनय भिवत।
 र्: विरिरं कनर्ं करोवत, स: र्शस्वी भिवत इवत ज्ञनिोदर्: भिवत।
 एकखिन् िने बहिाः पशिाः सुखेन वनिसखि ि |
 वकवञ्चत् समर्नििरं शश: जनगृत: भिवत।
 वकवञ्चत् दू रं गत्वन शश: पृष्टत: पश्यवत।
 तदन कच्छप: िक्ष्यं प्रनप्तिनि् इवत अिगच्छवत।
 तत्र शशाः कूमताः च वमत्रे आस्त म् |

54 वचत्रम् आधृत्य कोष्ठकस्थपद न ं स ह य्ये न पञ्च ि क्य वन विखत| 5
(बनिकाः ,छत्रम्, िृिाः , िौकन, इन्द्रचनपं, जिप्रिनहाः , क्रीडवत, गृहम् )