CBSE Class 10 Question Paper 2026 Solution Gujarati

FOR CBSE CLASS 10 EXAM PREPARATION

CBSE Class 10 2026
Question Paper
Solution · Gujarati
EXAM YEAR TYPE SUBJECT

CBSE Class 10 2026 Question Paper Solution Gujarati

Notes · Sample Papers · Previous Year Papers · Mock Tests

m
m .co

.co
m SECONDARY SCHOOL EXAMINATION (CBSE) 2025-26 s e m
se
MARKING SCHEME
g l a
STD: X CODE: 010 a
SUBJECT: GUJARATI
(PAPER CODE 09, SET- 4)

* Strictly Confidential (For Internal and Restricted use only)

General Instructions: -
m
.co
1. You are aware that evaluation is the most important process in the actual and correct
m
.co
assessment of the candidates. A small mistake in evaluation may lead to serious problems
e m
em
which may affect the future of the candidates, education system and teaching profession. To
l as
as
avoid mistakes, it is requested that before starting evaluation, you must read and understand
l ag
ag
the spot evaluation guidelines carefully.
2. "Evaluation policy is a confidential policy as it is related to the confidentiality of the
examinations conducted, Evaluation done and several other aspects. Its' leakage to public in
any manner could lead to derailment of the examination system and affect the life and future of
millions of candidates. Sharing this policy/document to anyone, publishing in any magazine
and printing in News Paper/Website etc may invite action under various rules of the Board and
IPC."
m
.co
3. Evaluation is to be done as per instructions provided in the Marking Scheme. It should not

m
be done according to one's own interpretation or any other consideration. Marking Scheme
e
las
should be strictly adhered to and religiously followed. However, while evaluating, answers

ag
which are based on latest information or knowledge and/or are innovative, they may be
assessed for their correctness otherwise and due marks be awarded to them. In class-X, while
evaluating two competency-based questions, please try to understand given answer and even
if reply is not from marking scheme but correct competency is enumerated by the candidate,
due marks should be awarded.
4. The Marking scheme carries only suggested value points for the answers. These are in the
nature of Guidelines only and do not constitute the complete answer. The students can have
m
.co
their own expression and if the expression is correct, the due marks should be awarded
m
.co m
accordingly.
m s e
s e
5. The Head-Examiner must go through the first five answer books evaluated by each evaluator
g l a
la a
on the first day, to ensure that evaluation has been carried out as per the instructions given in

ag the Marking Scheme. If there is any variation, the same should be zero after deliberation and
discussion. The remaining answer books meant for evaluation shall be given only after ensuring
that there is no significant variation in the marking of individual evaluators.
6. Evaluators will mark (✔) wherever answer is correct. For wrong answer CROSS 'X’ be
marked. Evaluators will not put right (✔) while evaluating which gives an impression that answer
is correct and no marks are awarded. This is most common mistake which evaluators are
committing.
m
7. If a question has parts, please award marks on the right-hand side for each part. Marks
.
.co
awarded for different parts of the question should then be totalled up and written in the left-
s e m
s em l a
ag| 1
hand margin and encircled. This may be followed strictly.

g la
a
Page
For more Question Papers, Sample Papers, Notes & Syllabus visit Page 1 of 17

8. If a question does not have any parts, marks must be awarded in the left-hand margin and
encircled. This may also be followed strictly.
9. If a student has attempted an extra question, answer of the question deserving more marks
should be retained and the other answer scored out with a note "Extra Question".
10. No marks to be deducted for the cumulative effect of an error. It should be penalized only
once.
11. A full scale of marks __ (example 0 to 80/70/60/50/40/30 marks as given in Question Paper)
has to be used. Please do not hesitate to award full marks if the answer deserves it.
12. Every examiner has to necessarily do evaluation work for full working hours i.e. 8 hours
every day and evaluate 20 answer books per day in main subjects and 25 answer books per day
in other subjects (Details are given in Spot Guidelines). This is in view of the reduced syllabus
and number of questions in question paper.
13. Ensure that you do not make the following common types of errors committed by the
Examiner in the past:
● Leaving answer or part thereof unassisted in an answer book.
● Giving more marks for an answer than assigned to it.
● Wrong totalling of marks awarded on an answer.
● Wrong transfer of marks from the inside pages of the answer book to the title page.
● Wrong question wise totalling on the title page.
● Wrong totalling of marks of the two columns on the title page.
● Wrong grand total.
● Marks in words and figures not tallying/not same.
● Wrong transfer of marks from the answer book to online award list.
● Answers marked as correct, but marks not awarded. (Ensure that the right tick mark is
correctly and clearly indicated. It should merely be a line. Same is with the X for incorrect
answer.)
● Half or a part of answer marked correct and the rest as wrong, but no marks awarded.
14. While evaluating the answer books if the answer is found to be totally incorrect, it should
be marked as cross (X) and awarded zero (0) Marks.
15. Any un assessed portion, non-carrying over of marks to the title page, or totalling error
detected by the candidate shall damage the prestige of all the personnel engaged in the
evaluation work as also of the Board. Hence, in order to uphold the prestige of all concerned, it
is again reiterated that the instructions be followed meticulously and judiciously.
16. The Examiners should acquaint themselves with the guidelines given in the "Guidelines for
spot Evaluation" before starting the actual evaluation.
17. Every Examiner shall also ensure that all the answers are evaluated, marks carried over to
the title page, correctly totalled and written in figures and words.
18. The candidates are entitled to obtain photocopy of the Answer Book on request on payment
of the prescribed processing fee. All Examiners/Additional Head Examiners/Head Examiners
are once again reminded that they must ensure that evaluation is carried out strictly as per
value points for each answer as given in the Marking Scheme.

Page | 2
For more Question Papers, Sample Papers, Notes & Syllabus visit Page 2 of 17

m
m .co

.co
m SECONDARY SCHOOL EXAMINATION 2025-26 s e m
se
MARKING SCHEME
g l a
STD: X CODE: 010 a
SUBJECT: GUJARATI
(PAPER CODE 09, SET- 4)

* Strictly Confidential (For Internal and Restricted use only)

સામાન્ય નિ્શે શ: મૂલયાાંકિ કરતી વખતે િીચેિી સૂચિાઓિે ધ્યાિમાાં રાખવી.
તમે જાણો છો કે ઉમેદવારોના વાસ્તવવક અને સાચા મૂલ્ાાંકનમાાં મૂલ્ાાંકન એ સૌથી મહત્વપૂણણ ્ᕚવિ્ા છે.
m
m
મૂલ્ાાંકનમાાં એક નાની ભૂલ ગાંભીર સમસ્્ાઓ તરફ દોરી શકે છે જે ઉમેદવારોના ભાવવ, વશ્ષણ્ᕚણાલી અને વશ્ષણ
.co
.co
વ્્વસા્ને અસર કરી શકે છે. ભૂલો ટાળવા માટે એવી વવનાંતી કરવામાાં આવે છે કે મૂલ્ાાંકન શરૂ કરતાાં પહેલાાં તમારે
m s e m
e
સ્થળ મૂલ્ાાંકન માગણદવશણકા કાળજીપૂવણક વાાંચવી અને સમજવી જોઈએ. મૂલ્ાાંકન એ આપણા બધા માટે 8-10
s l a
a
વદવસની કા્ણવાહી છે. તેથી તમારે આ ્ᕚવિ્ામાાં તમારા ્ᕦે્ી ્ᕚ્ાસો કરવા જરૂરી છે.
g l ag
a
નવશેષ સૂચિા: માનની્ સવોચ્ચ ન્્ા્ાલ્ના આદે શ અનુસાર, ઉમેદવારોને વન્ત ્ᕚોસેવસાંગ ફીની ચૂકવણી અને
તેમની વવનાંતી પર જવાબ પુવસ્તકાની ફોટોકોપી મેળવવાની પરવાનગી આપવામાાં આવશે. તેથી બધા
પરી્ષકો/અવતવર્વ મુખ્ ્ પરી્ષકો /મુખ્ ્ પરી્ષકોએ ખાતરી કરવી જોઈએ કે માવકિં ગ સ્કીમમાાં આપેલ દરેક જવાબ
મુજબ મૂલ્ાાંકન ચુસ્તપણે કરવામાાં આવે છે.

*પરી્ષકે નિનિત કર ેલી ગુણ યોજિા ્ᕚમાણે ઉ્ᕈરવહીિુાં મૂલયાાંકિ કરવુાં.
1. પરી્ષકો સાથે ્ᕚથમ વદવસે વ્્વ્વગત અને સામૂવહક રીતે ગુણ્ોજનાની ચચાણ- વવચારણા ક્ાણ પછી જ મૂલ્ાાંકન
કા્ણ શરૂ કરવુાં. m
.co
2. ગુણ્ોજનાનો મુખ્ ્ ઉ્દે શ મૂલ્ાાંકનને વધારેમાાં વધારે ન્્ા્ આપવાનો છે. ગુણ્ોજનામાાં આપવામાાં આવેલા
m
s e
ઉ્ᕈરના મુ્દાઓને અાંવતમ ગણવા નહીાં. આ મા્ᕔ માગણદવશણકા છે અને તે સાંપૂણણ જવાબની ખાતરી કરતા નથી. તે બધા

g la
મુ્દાઓ મા્ᕔ માગણદશણક અને વનદે શરૂપ છે. વવ્ᕕાથીઓની પોતાની અવભવ્્વ્વ હોઈ શકે છે અને જો અવભવ્્વ્વ
સાચી હો્ તો તે મુજબ ગુણ આપવામાાં આવશે. a
3. મૂલ્ાાંકન કા્ણ મા્ᕔ વ્્વ્વગત મતાનુસાર નહીાં, પરાં તુ ગુણ્ોજનાના વનદે શ ્ᕚમાણે જ કરવુાં.
4. દરેક પેટા્ᕚ્ᕞના ગુણ હાાંવસ્ામાાં લખવા. મુખ્ ્ ્ᕚ્ᕞ જ્ાાંથી શરૂ થતો હો્ તે પાના ઉપર પેટા ્ᕚ્ᕞના ગુણનો
સરવાળો કરીને લખવો.
5. જો મુખ્ ્ ્ᕚ્ᕞના કોઈ પેટા્ᕚ્ᕞ ન હો્ તો એ ્ᕚ્ᕞના ગુણ હાાંવસ્ામાાં તથા ઉપર લખવા.
6. જો પરી્ષાથીએ કોઈ એક ્ᕚ્ᕞનો ઉ્ᕈર બે જગ્્ાએ લખ્્ો હો્ અને એક પણ ઉ્ᕈરને કાપ્્ો ન હો્ તો જે ઉ્ᕈર
વધારે સાચો હો્ એના ગુણ આપવા અને બીજાને ધ્્ાનમાાં લેવો નહીાં. m
m .co
.co
7. ્ᕚ્ᕞોના ઉ્ᕈરો જો મુ્દાસર લખવાના હો્ તો અને પરી્ષાથી જરૂર કરતાાં વધારે મુ્દા લખ્્ા હો્ તો જરૂરી ગુણ
e m
e
આપીને વબનજરૂરી મુ્દાને ધ્્ાનમાાં ન લેવા.
m l as
las 8. એક જ ્ᕚકારની જોડણીની ભૂલનો ગુણ ફ્વ એક જ વખત કાપવો.
ag
ag 9. શબ્દ મ્ાણદા કરતા વધારે લખાણના ગુણ કાપવા નહીાં.
10. વૈકવલપક ્ᕚ્ᕞો તેમજ અન્્ ્ᕚ્ᕞોમાાં જ્ાાં પસાંદગી આપવામાાં આવી છે ત્્ાાં બધાાં જ ્ᕚ્ᕞોના જવાબ તપાસવા.(મા્ᕔ
શરૂઆતના જ ્ᕚ્ᕞોને ધ્્ાનમાાં ન રાખવા)
11. સામાન્્ રીતે એવુાં જોવા મળે છે કે પરી્ષક સહાનુભૂવતથી 30% ગુણ મેળવનાર વવ્ᕕાથીને ૩૩% ગુણ આપીને
ઉ્ᕈીણણ કરે છે. અથવા તો ્િારેક એક ગુણ મા્ᕔ એ આધાર પર કાપવામાાં આવે છે કે પૂરા ગુણ ન આપી શકા્. અહીાં
એ પણ ધ્્ાન રાખવુાં જોઈએ કે મૂલ્ાાંકનમાાં પૂરપ ે ૂરા 0 થી 80 ગુણ ઇચ્છની્ છે અથાણત પરી્ષાથીએ જો બધા જ
જરૂરી મુ્દાઓ સાથે ઉ્ᕈરો લખ્્ા હો્ તો પૂરપ ે ૂરા 80 ગુણ આપી શકા્.
m .
.co
12. તમામ મુખ્ ્ પરી્ષકો/ અવતવર્વ મુખ્ ્ પરી્ષકો/પરી્ષકોને સૂચના આપવામાાં આવે છે કે ઉ્ᕈરવહીમાાં મૂલ્ાાંકન
e m
em
કરતી વખતે જો કોઈ ઉ્ᕈર પૂણણત: ખોટો હો્ તો તે ઉ્ᕈર પર ખોટાની (X) વનશાની કરીને (0) ગુણ આપવા જોઈએ.
l as
las ag| 3
ag For more Question Papers, Sample Papers, Notes & Syllabus visit
Page
Page 3 of 17

વિષય: ગુજરાતી (2025-26)
ધોરણ:10 (010)
સમય : 3 કલાક કુ લ ગુણ : 80
Time : 3 Hrs. M.M. : 80

્ᕅમ ઉ્ᕈર / ઉ્ᕈરિા મુ્દા - ગુણ
નવભાજિ

PART-A
્ᕚ્ાો / Advance Reading Skill ્ᕚ્ા x ગુણ

= કુ લ
પેટા ્ᕚ્ાો

્ᕚ્ા.1 િીચેિો ફકરો વાાંચી ્ᕚ્ાોિા જવાબ લખો. 5x1=5

I ્શમની ચાવી વડે શું ખલી શકે ?

ઉ્ᕈર- (A) ભાગ્યનું તાળું

II. ્શમના ્િા-્િા ્ᕚકાર છે ?

ઉ્ᕈર- (A) શારીરરક અને માનરિક

III. માનરિક ્શમ કોણ કરે છે?

ઉ્ᕈર- (C) રશ્ષકો અને રવ્ᕕા્વીઓ

IV. કે ટલાક લોકો શું ઈચ્છે છે ?

ઉ્ᕈર- (D) ્શમ રવના રિ્ધ

V. ્શમ વડે શું ્વાય છે ?

ઉ્ᕈર- (D) જીવન ઉ્નત બને

્ᕚ્ા 2 િીચેિો ફકરો વાાંચી ્ᕚ્ાોિા જવાબ લખો. 5x1=5

I. મીણ જેવી વસ્તની શી રવશેષતા છે?

ઉ્ᕈર- મીણ જેવી નરમ વસ્ત ઉપર કોઈ પદા્વથ દાબ્યો હોય તો તે પદા્વથની છાપ તે
નરમ વસ્તમાું પડી જાય છે.

II. પદા્વથની છાપ શેના પર પડતી ન્વી?

ઉ્ᕈર- પાષાણ અ્વવા લોખુંડ જેવી કરિન વસ્ત ઉપર પડતી ન્વી.

III. કોના મન દબથળ હોય છે?

ઉ્ᕈર- યોગિામ્વયથ રવનાનાું મનષ્યોનાું મન દબથળ હોય છે.

Page | 4
For more Question Papers, Sample Papers, Notes & Syllabus visit Page 4 of 17

m
m .co

c. oIV. મનને તલ્લીન રાખવા્વી શું ્વાય? s em
m la
se g
a ્વતી ન્વી.
ઉ્ᕈર- મન પર આજબાજ બનતા ્ᕚિુંગોની લેશ પણ અિર

V. ફકરાને યોગ્ય શીષથક આપો.

ઉ્ᕈર- યોગિામ્વયથ, મનની એકા્ᕇતા, મનની શર્વ, મજબૂત મનોબળ, મનનું
િામ્વયથ.

અથિા ફકરાને યોગ્ય અન્ય શીષથક સ્વીકાયથ રાખવું .
m
m સાનહત્ય (literature) .co
િીચે આપેeલm
.co s e m
્ᕚ્ા 3
s g l a
ા ્ᕚ્ાોિા જવાબ યોગ્ય નવકલપ પસાં્શ કરીિે લખો. (કોઈપણ ચાર) 4X1=4
l a a
I.
ag શું પહેયું છે?
કૃ ષ્ણએ

ઉ્ᕈર – (A) પીળું પીતાુંબર

II. ‘જીવન અુંજરલ ્વાજો’ – કાવ્યનો ્ᕚકાર કયો?

ઉ્ᕈર – (B) ્ᕚા્વથના કાવ્ય

III. વષાથના આગમન્વી શું ્વયું?
m
ઉ્ᕈર – (C) જીવમાું જીવ આવ્યો.
m .co
રમ્ᕔતાની વાત કયા કાવ્યમાું છે? as
e
gl
IV.

ઉ્ᕈર- (D) હા્વ મેળવીએ a
V. ઉ્ᕕોગ- ધુંધામાું જમથની આગળ છે. – વા્િ કયા પાિમાું છે?

ઉ્ᕈર- (D) િામ્ᕇી તો િમાજની છે ને!

VI. મહાબળે ્ષર જવા માટે િૌ્વી િારું કય ?
m
.co
ઉ્ᕈર- (A) ટર ાવેલ ટૂ રમાું જવું.
m
.
્ᕚ્ા4 co િીચે આપેલા ્ᕚ્ાોિા ટૂાં કમાાં જવાબ આપો. (કોઈપણ ચાર)
s em
em
4x1=4
s g laપણ આખો ગુણ
g la a
• જો વિ્ᕕાથીએ મા્ᕔ એક શબ્દમાાં જિાબ લખ્યો હોય તો
a આપિો.
I. ‘તે બેિે અહીં’ - કાવ્યના કરવ કોણ છે ?

ઉ્ᕈર- ‘તે બેિે અહીં’ - કાવ્યના કરવ સ્નેહી પરમાર છે.

II. ગવરીની રવદાય વખતે રમઝ મીરને કોનું સ્મરણ ્વાય છે?
ઉ્ᕈરઃ ગવરીના રવદાય ્ᕚિુંગે ૨મઝ મીરને પોતાની દીકરી િકીનાની રવદાયનું
m .
.co
સ્મરણ ્વાય છે.
e m
em l as
las ag| 5
ag For more Question Papers, Sample Papers, Notes & Syllabus visit
Page
Page 5 of 17

III. દીપકના રપતાનું નામ શું હતું?

ઉ્ᕈર- દીપકના રપતાનું નામ િર અમલ દે રાિરી હતું.

IV. કારન્ત અને રમા ગામ છોડીને કયાું ગયા?

ઉ્ᕈર – કારન્ત અને રમા ગામ છોડીને અમદાવાદ ગયાું.

V. કડવા લીમડાની છાયા કે વી હોય છે?

ઉ્ᕈર - કડવા લીમડાની છાયા શીતળ હોય છે .

VI. ‘્ᕚાણનો રમ્ᕔ’ વાતાથ આપણને શેની માવજત માટે જાગૃત કરે છે ?

ઉ્ᕈર- વૃ્ષો / પયાથવરણ / ્ᕚકૃ રત /કદરતી િુંપર્ᕈ /કદરતની માવજત માટે જાગૃત કરે
છે.

(વ્યાકરણ) (Applied Grammar)

્ᕚ્ા 5 નીચે આપેલા રૂવિ્ᕚયોગોના અથથ લખો. (કોઈપણ ચાર) 4x1=4

I. આભા બની જવું

ઉ્ᕈર – (A) ચરકત ્વઈ જવું,

II. કાળજાને કોરી ખાવું

ઉ્ᕈર – (B) દ:ખની અનભૂરત ્વવી.

III. આુંખો મીુંચી જવી

ઉ્ᕈર – (C) મૃત્ય ્વવું

IV. પગ ભારે ્વઈ જવા

ઉ્ᕈર- (D) િુંકોચ ્વવો

V. ડાગળી ચિકી જવી

ઉ્ᕈર- (A) પાગલ ્વઈ જવું.

્ᕚ્ા 6 િીચે આપેલા શબ્્શ સમૂહ માટે એક શબ્્શ લખો. (કોઈપણ ચાર) 4x1=4

I. ઘૂમરી લઈ વાતો ભારે પવન

ઉ્ᕈર – (A) ચ્વવાત

II. કન્યારવદાય િમયનો મુંગળદીવો

ઉ્ᕈર- (B) રામણદીવડો

Page | 6
For more Question Papers, Sample Papers, Notes & Syllabus visit Page 6 of 17

m
m .co

c. oIII. કાને પહેરવાનું એક ઘરેણું s e m
m a
se ઉ્ᕈર- (B) કું ડળ ag l
IV. છોકરાુંછૈયાુંવાળું
ઉ્ᕈર- (A) બચરવાળ
V. જે ડગે નહીું તેવું
ઉ્ᕈર- (C) અડગ
m
્ᕚ્ા 7 િીચે આપેલા ્ᕚ્ાોિા જવાબ લખો. (કોઈપણ ચાર)
c o m 4x1=4
m .co
‘રસ્નગ્ધ’ નો m .
િમાના્વી શબ્દ લખો. s e
I.
s e l a
ઉ્ᕈર l-a(B) લીિું, કોમળ
g ag
II.
a
'ઢું ઢોળવું ‘નો િમાના્વી લખો.
ઉ્ᕈર- (B) જગાડવું

III. 'જીરવવું ‘નો િમાના્વી શબ્દ લખો.
ઉ્ᕈર- (C) ખમવું
નીચેનામાું્વી રવરોધી શબ્દોનું જોડકું શોધો:
IV.
m
ઉ્ᕈર- (A) કું જૂિ × ઉડાઉ
m .co
s e
V. કય જોડકું રવરોધી શબ્દ ન્વી ?
g la
ઉ્ᕈર- (D) અુંત × અુંરતમ a
્ᕚ્ા 8 સૂચિા ્ᕚમાણે જવાબ લખો. (કોઈપણ ચાર) 4x1=4

I. ક્ુ વા્િ ભાષાકી્ રીતે સાચુાં છે?

ઉ્ᕈર - (A) અમે રમીએ છીએ.

ક્ુ વા્િ ભાષાકી્ રીતે સાચુાં છે? m
.co
II.
m ઉ્ᕈર - (D) તેને ્ᕚ્વમ ઈનામ મળયું.
.co s e m
s eIII.m અનગ ઓળખો : 'જટાય 'ના કરવ રિતાુંશ યશ્ાું્ᕖ છે. g l a
g la a
a ઉ્ᕈર- (B) ના

IV. િધાુંશ શક્લા ્ᕛારા અવકાશયા્ᕔા કરાઈ : આ વા્િમાું નામયોગી ઓળખો.

ઉ્ᕈર - (C) ્ᕛારા

V. ગકે શ વડે ચેિની રમત જીતાઈ : આ વા્િમાું નામયોગી ઓળખો.

ઉ્ᕈર - (A) વડે m .
.co s e m
s em l a
g la ag| 7
a
Page
For more Question Papers, Sample Papers, Notes & Syllabus visit Page 7 of 17

Part – B

(સાનહત્ય) (Literature)

્ᕚ્ા 9 િીચેિુાં કાવ્ય વાાંચી, ્ᕚ્ાોિા જવાબ લખો. (કોઈપણ પાાંચ) 5x1=5

I. િતની કે ડી કે વી છે ?

ઉ્ᕈર - િતની કે ડી કાુંટાળી / અઘરી / કપરી / મશ્કે લી વાળી / કાુંટાવાળી કે કરિન
ગણવામાું આવી છે .

II. જગતનાું ઝે ર જીરવી શું પાવું જોઈએ ?

ઉ્ᕈર - જગતનાું ઝે ર જીરવી હૃદયનું અમૃત / અમૃત પાવું જોઈએ .

III. વણ્વાકયા ચરણો ્િાું ધાશે?

ઉ્ᕈર - વણ્વાકયા ચરણો ઈ્ષરની િમીપ જશે / ધાશે .

IV. હૈયાના ્ᕚત્યેક સ્પુંદને શું ્વશે ?

ઉ્ᕈર - હૈયાના ્ᕚત્યેક સ્પુંદને ભગવાનનું કે ્ᕚભનું નામ રટાશે .

V. વમળોની વચ્ચે શું ્વશે ?

ઉ્ᕈર - વમળોની વચ્ચે જીવનરૂપી નાવ હાલક ડોલક ્વશે.

VI. કયો દીપક ઓલવાશે નરહ ?

ઉ્ᕈર - ્શ્ધા / રવ્ષાિ કે આસ્્વારૂપી દીપક ઓલવાશે નરહ.

્ᕚ્ા 10 િીચેના ્ᕚ્ાોિા બે-્ᕔણ વા્િોમાાં જવાબ લખો. (કોઈપણ બે) 2X2=4
નવષયવસ્તુ : 1.5
જોડણી,ભાષાશુનિ : 0.5
I. િૃરિમાું નવજીવન ્િારે અને કે વી રીતે આવે છે ? – પાિયપસ્તકની કરવતાને આધારે
િમજાવો .

ઉ્ᕈર - જીવમાું જીવ આવ્યો કાવ્યમાું કરવ જણાવે છે કે ઉનાળાની ગરમી પછી
વષાથનું આગમન ્વવા્વી આખી િૃરિમાું જાણે કે નવજીવન આવી જાય છે . ધૂળની
ડમરી રસ્્વર ્વઈ, પુંખીના માળાઓ ઝૂ લવાું લાગ્યાું , પાુંદ ડાનો રું ગ ઉજળો ્વયો,
રાફડાની કીડીઓ ધીરે ધીરે ચાલવા લાગી, તડકાનું રૂપ બદલાઈ ગયું, વગડો, િીમ,
માણિોનું રૂપ પણ બદલાઈ ગયું. આવી રીતે ફોરાું ઝરમર ઝયાથ ત્યારે
િૃરિમાું નવજીવન આવી ગયું.

II. ‘મોરલી’ કાવ્ય તમને ગમે છે ? શા માટે ?

ઉ્ᕈર- ‘મોરલી’ કાવ્ય અમને ગમે છે કારણ કે આ કાવ્યમાું ભગવાન ્શીકૃ ષ્ણની ભર્વ
અને ્ᕚેમ તેમજ ભગવાનની લીલાઓનું વણથન કરવામાું આવ્યું છે . ભગવાન ્શીકૃ ષ્ણના

Page | 8
For more Question Papers, Sample Papers, Notes & Syllabus visit Page 8 of 17

m
m .co

m .co દશથન કરવા્વી બધા દઃખ દૂ ર ્વાય છે અને આ કાવ્યમાું મીરાુંબાઈએ મોરલીનો s e m
se g l a
મરહમા ગાતાું ગાતાું ભગવાન ્શીકૃ ષ્ણનો મરહમા ્ᕚગટ કરેલ છે માટે આ કાવ્ય અમને
ખૂબ જ ગમે છે.
a
III. 'અમને નાખો રજું દગીની આગમાું ‘- મ્વક િમજાવો.

ઉ્ᕈર-શેખાદમ આબવાલાએ આ મ્વકમાું રજું દગીની આગને બાગમાું ફે રવવાનું
અને મૃત્ય પણ લાગમાું આવે તો તેની િામે બા્વ ભીડીને બધા મોરચા જીતવાનો
્ᕚય્બ કરવાનું િમજાવ્યું છે . કરવ આપણને કહે છે કે ગમે તેવી કપરી પરરરસ્્વરતમાું
m
c o m
પણ હારવું જોઈએ નહીું, એવું આ મ્વકમાું િમજાવવામાું આવ્યું છે .
m .co
‘જે જન પામેm
.
પૂણથતા ‘દહો િમજાવો. s e
IV.
s e g l a
l
ઉ્ᕈર-આ a દહામાું આપણને ન્ાતાની વાત િમજાવવામાું આવી છે . મનષ્ય ્ᕋારે ન્ાa
agિ્જન બને, પોતાની ્ᕚગરત કરે ત્યારે તેને અરભમાન કરવું જોઈએ નહીું. જેમ
અને
કે , અહીું આ દહામાું કહ્ું છે કે પૂણથતા પામેલો વ્યર્વ એટલે કે ્ઞાની અને િમજદાર
વ્યર્વ ્િારેય અરભમાન કરતો ન્વી. ્ᕋારે અધૂરો ભરેલો ઘડો એટલે કે અપૂણથતા
વાળો વ્યર્વ કે અ્ઞાની માણિ અરભમાન કરતો રહે છે . આ વાત ઘડાના ઉદાહરણ
્ᕛારા સ્પિ રીતે િમજાવી છે.

્ᕚ્ા 11 િીચે આપેલા ્ᕚ્ાોિા સનવસ્તાર જવાબ લખો. (કોઈપણ એક) m
.co
1X3=3

નવષયવસ્તુ : 2.5 e m
as
જોડણી,ભાષાશુનિ : 0.5 gl
a
• સવિસ્તાર ્ᕚ્ᕞોમાાં લેખકનુાં નામ અને સાવહત્ય્ᕚકાર લખ્યા હોય કે ન હોય
તેના ગુણ કાપિા નહીાં, મા્ᕔ યોગ્ય જિાબને જ મહત્િ આપિુાં.
• આપેલ જિાબ મા્ᕔ માગથદશથન માટે છે , જો વિ્ᕕાથીઓએ પોતાની
મૌવલકતાથી જિાબ લખ્યા હોય તો તેના ગુણ આપિા.

માણિની િભાપા્ᕔતાની યોગ્યતા ગઝલને આધારે િમજાવો .
I.
m
m ઉ્ᕈર- કવવતા - તે બેિે અહીું .co
m .co s e m
s e કરવ - સ્નેહી પરમાર
g l a
g la સાવહત્્ ્ᕚકાર - ગઝલ a
a આ કાવ્યમાું કરવએ િભામાું એટલે કે માનભયાથ સ્્વાનમાું બેિવાની લાયકાત
આ ્ᕚમાણે જણાવેલ છે :
જેમ કે , કોઈનું દઃખ દૂ ર કયું હોય, બીજાના દઃખને જોઈને દઃખ અનભવ્યું હોય,
િફળતાને રશખરે હોવા છતાું જેનામાું ન્ાતા હોય, ગ્મ દાનનું મહત્વ િમ્ᕋું હોય,
પોતાના ગણદોષને રનખાલિતા્વી સ્વીકારતો હોય, જેનામાું ્ᕚામારણકતા હોય અને
આ્મરનરી્ષણ કરતો હોય. વગેર ે જેવા ગણોને આધારે કરવએ માણિની િભા
m .
.co
પા્ᕔતાની યોગ્યતા જણાવી છે.
s e m
s em l a
g la ag| 9
a
Page
For more Question Papers, Sample Papers, Notes & Syllabus visit Page 9 of 17

II. હાઈક ્ᕚકાર રવશે બે લીટી લખો અને ‘લીલ ઓઢીને ... ‘ હાઈક િમજાવો.
ઉ્ᕈર- કવવતા- લઘકાવ્યો
કવવ- રફરલપ ક્લાકથ
સાવહત્્ ્ᕚકાર- હાઇક
હાઇક જાપાનીઝ કાવ્ય્ᕚકાર છે , તેમાું પાુંચ િાત પાુંચ એમ 17 અ્ષરની ્ᕔણ
પુંર્વઓ હોય છે. અહીું આપેલા હાઇકમાું લીલને કારણે જાણે કે તળાવ પોઢી ગયું
છે, કશો િુંચાર ન્વી, જીવુંતતા ન્વી. પરું ત એક પ્ષી આવીને ચાુંચ બોળે છે અને
તળાવ જાગ્યું છે, જાણે તેમાું િજીવતા આવી જાય છે . આમ તો આ ્ᕚાકૃ રતક ઘટના
છે. પરું ત અરસ્તત્વ કે મ જાગી ઊિે તેનું આ મધર રચ્ᕔ છે . વ્યર્વને ચેતનવુંતો
બનાવવા માટે પ્ષીની ચાુંચની જેમ નાની ઘટના, નાનો ્ᕚિુંગ કે ટકોર રનરમ્ᕈ બનતા
હોય છે .

III. ‘હા્વ મેળવીએ’ માું હા્વ હૃદયભાવનું ્ᕚતીક બન્યો છે. ચચાથ કરો.
ઉ્ᕈર- કરવતા - હા્વ મેળવીએ

કરવ - રનરું જન ભગત
િારહત્ય ્ᕚકાર - ઊરમથ કાવ્ય
આ કાવ્યમાું કરવ મૈ્ᕔીપૂણથ હા્વ લુંબાવવાની વાત કરે છે. રન:સ્વા્વથ િુંવેદન
આપણા જીવનમાું હોવું જોઈએ. કરવ કહે છે કે આપણે ધન, િ્ᕈા કે કીરતથની જરૂર
ન્વી, પરું ત આપણે એકબીજાને મદદરૂપ ્વવા માટે આગળ આવવું જોઈએ .આપણા
ખાલી હા્વમાું ઉષ્મા અને ્વડકો હોય છે . અહીુંયા એકબીજાના હૃદયના ભાવને
ભેળવવાની વાત કરવામાું આવી છે . કોઈ અજાણ્યા વ્યર્વ હોય તો પણ તેમની િા્વે
હા્વ મેળવવો જોઈએ. એકમેકના િહકાર્વી પરસ્પરના હૈયા િધી પહોુંચવું જોઈએ.
હા્વ મેળવીએ, હા્વ કે ળવીએ અને એ રીતે હૃદયને પણ કે ળવીએ. એ ્ᕛારા કરવએ
આપણી ભાવ િુંવેદનનાનું મહત્વ સ્્વાપયું છે. આપણે પૈિો, માન, મોભો ત્યજીને િહજ
બનીને આ્મીયતા કે ળવીએ તો જીવન િા્વથક ્વાય એવો કરવનો મનોર્વ ્ᕚગટ ્વયો
છે. આમ અહીું ખાલી હા્વ હૃદયભાવનું ્ᕚતીક બન્યો છે.

્ᕚ્ા 12 િીચેિો ગ્ᕕખાંડ વાાંચી આપેલા ્ᕚ્ાોિા યોગ્ય જવાબ લખો. (કોઈપણ છ) 6X1=6

I. વીરચુંદ ગાુંધીના િમયે આપણા દે શની દશા કે વી હતી ?

ઉ્ᕈર- વીરચુંદ ગાુંધીના િમયમાું આપણો દે શ પરાધીનતાની બેડીઓમાું જકડાયેલો
હતો.

II. તેમણે શા માટે રવદે શમાું મહત્વનું કાયથ કયું ?

ઉ્ᕈર- વીરચુંદ ગાુંધીએ દે શની સ્વાધીનતા અને ભારતીય ્ᕚજાના આ્મિન્માન માટે
દે શ રવદે શમાું મહત્વનું કાયથ કયું હતું.

Page | 10
For more Question Papers, Sample Papers, Notes & Syllabus visit Page 10 of 17

m
m .co

c. oIII. તેમણે કયા - કયા દે શોમાું ્ᕚવચનો આપયા ? s em
m la
se g
a ોમાું ્ᕚવચનો આપયાું .
ઉ્ᕈર- વીરચુંદ ગાુંધીએ અમેરરકા અને ઈુંગ્લેન્ડ જેવા દે શ

IV. તેમના ્ᕚવચનોનો રવષય કયો હતો ?

ઉ્ᕈર- વીરચુંદ ગાુંધીના ્ᕚવચનોનો રવષય ભારત અને ભારતીય ધમો રવશેનો હતો.

V. ભારત રવશે કઈ ્ઽામક માન્યતા હતી ?

ઉ્ᕈર- ભારત એ વાઘ, િાપ અને રાજાઓનો દે શ હતો એવી ્ઽામક માન્યતા હતી. m
m .co
VI.
.co
કયા ્ᕚકારનો ખોટો ્ᕚચાર કરવામાું આવતો ?
s e m
s em l a
ag
ઉ્ᕈર- ભારતીય ધમો ર્વયાકાુંડોના ધમથ છે એવો ખોટો ્ᕚચાર કરવામાું આવતો.
g la
VII. તે aિમયે કઈ બાબતની હાુંિી ઉડાવવામાું આવતી હતી ?

ઉ્ᕈર- ભારતના ્ᕚાચીન ્ᕇું્વો અને વૈચારરક િમૃર્ધની હાુંિી ઉડાવવામાું આવતી
હતી.

્ᕚ્ા 13 િીચે આપેલા ્ᕚ્ાોિા બે- ્ᕔણ વા્િોમાાં જવાબ લખો. (કોઈપણ ્ᕔણ) 3X2=6

નવષયવસ્તુ :
m
1.5

જોડણી, ભાષાશુનિ : 0.5
m .co
s e
ખાસ નોાંધ: આપેલ જિાબaમા્ᕔ માગથદશથન માટે છે , જો વિ્ᕕાથીઓએ
l
ag મુ્ᕌા લખ્યા હોય તો પણ પૂરા ગુણ આપિા.
બે – ્ᕔણ િા્ᕄમાાં જિાબના

I. વૃ્ધ ઼્ીઓએ ખોરાક છાુંડનાર માટે શું કયું ?

ઉ્ᕈર- લેખક અને તેના રમ્ᕔોએ ્ᕔીજા ભાગનું ભોજન છાુંડયું, ત્યારે ત્યાું બેિેલી વૃ્ધ
઼્ીઓને તે ન ગમયું અને તેમણે રેસ્ટોરાુંના મારલક િા્વે વાત કરી, વૃ્ધ ઼્ીઓ ગસ્િે
્વઈ, તેમાુંની એક વૃ્ધ ઼્ીએ ફોન કાઢયોને િોરશયલ રિ્િોરરટીને જાણ કરી. અને
તેમણે આવીને 50 યરોનો દું ડ કયો. m
m બલાઈને ્ᕚકૃ રત િા્વે કે વી લાગણી હતી ? .co
II.
m .co s em
s e laરતને ખૂબ જ ્ᕚેમ
ઉ્ᕈર- બલાઈને ્ᕚકૃ રત િા્વે સ્વજન જેવી ઊુંડી લાગણી હતી. તેg્ᕚકૃ
g la a
a કરતો હતો. લીલછું મ ઘાિ, વૃ્ષો, પષ્પો, પહાડના ઢોળાવ વગેર ે જોઈને તેનું મન ખૂબ
જ ્ᕚિ્ન ્વઈ જતું હતું. કોઈ છોડનું ફૂલ તોડતું તો તેને ખૂબ જ લાગી આવતું. ્ᕚકૃ રતને
કોઈ હારન પહોુંચાડે તો તેનું મન વ્યર્વત ્વઈ જતું.

III. 'રટરફન' પાિમાું તમને કય પા્ᕔ ગમયું ? અમ્વીમા કે લેખક ? શા માટે ?

ઉ્ᕈર- આ ્ᕚ્ાના જવાબમાું રવ્ᕕા્વીના ્ᕖરિકોણને ધ્યાનમાું રાખીને ગણ આપવાના
રહેશે. m .
.co s e m
s em l a
g la a|g11
a
Page
For more Question Papers, Sample Papers, Notes & Syllabus visit Page 11 of 17

1. જો રવ્ᕕા્વીઓ અમ્વી માના પા્ᕔને પિુંદ કરે તો અમ્વી મા રવશે લખેલા મ્દા
જોવાના રહેશે જેમકે , અમ્વી માના પા્ᕔમાું આપણને પશ્ᕚેમ અને તેમની
પરોપકારની વૃર્ᕈ જોવા મળે છે . એકલવાયું જીવન જીવતા અમ્વી મા માટે આ
પશઓ મા્ᕔ પશઓ જ ન હતા પરું ત કટું બીજનો હતા.

2. જો રવ્ᕕા્વીઓ લેખકના પા્ᕔને પિુંદ કરે તો લેખક રવશે લખેલા મ્દા ધ્યાનમાું
લેવાના રહેશે. જેમ કે , લેખકને અમ્વી માની રચુંતા હતી એટલે તેઓ રટરફન આપવા
માટે આવવાના હતા. એક ઉમદા વ્યર્વ તરીકે નું તેમનું વ્યર્વત્વ વગેર ે મ્દાઓને
ધ્યાનમાું લેવા.

IV. જેિીબાઈ અને પોટથ ગલની રાણી - ્ᕚિુંગની ચચાથ કરો.

ઉ્ᕈર-‘જેિીબાઈ’ પાિમાું જેિીબાઈએ િરકારના જલમની કહાણી રેશમી ઓઢણી
પર પોટથ ગીઝ ભાષામાું હૃદય્ᕖાવક શબ્દોમાું લખાવી. દીવ બુંદરે્વી વહાણમાું ઉપડીને
બે અિવારડયા પછી પોટથ ગલની ધરતી પર પગ મૂ્િો. ત્યાું જઈને પોટથ ગલની રાણી
ડોન લ્યૂઝા િા્વે મલાકાત કરી. આ મલાકાત િીક િીક લાુંબી ચાલી. રાણી ડોન
લ્યૂઝાએ ખૂબ જ િૌજન્ય દાખવ્યું હતું. જેિીબાઈએ હૃદય ખોલીને બધી હકીકત રજૂ
કરી અને ભારતીય કળાની છાપેલી ઓઢણી રાણીને ભેટ કરી. ઓઢણીની અુંદર મોટા
અ્ષરે છાપેલી અરજી વાુંચીને રાણી તો આ્ાયથ મગ્ધ બની ગઈ અરજીની કરણ
કહાણીએ તેની આુંખોમાું આુંિ આણી દીધાું. રાણીએ ખાિ ફરમાન્વી પોટથ ગીઝ
િ્ᕈાનો જલમી કાયદો રદ કરાવ્યો. જેિીબાઈની ઓઢણીને 'પાન - દ – જેિી 'નું નામ
આપયું. તા્ાપ્ᕔ પર િરાવ કોતરી જેિીબાઈને આપવામાું આવ્યો તેમજ જેિીબાઈના
માનમાું અિવારડયામાું એક રદવિ તેમના ઘર આગળ બેન્ડ વગાડવાનો હકમ
કરવામાું આવ્યો.

V. કાુંરતનો માતા િા્વેનો િુંબુંધ વણથવો.

ઉ્ᕈર- 'ન્વી ‘ પાિમાું માતાનો રન:સ્વા્વથ ્ᕚેમ અને પ્ᕔની ઉપે્ષા અને અવગણનાની
આ વાતાથ છે. કાુંરતની માતા પારવતી બા નાનપણ્વી જ તેના બુંને પ્ᕔોને ખૂબ જ ્ᕚેમ
કરતી હતી. કાુંરત નાનો હતો ત્યારે બહ અનાડી હતો. કાુંરત ્ᕛારા પ્વ્વર વાગવા છતાું
પણ બાને તેના પર ્િારેય રીિ ચડતી નહીું. બા કાુંરતની ખૂબ જ રચુંતા કરતાું હતાું.
રવધવા બા એ ખૂબ જ કરકિર કરી કાુંરત અને રહું મતને ઉછેયાથ હતા. મોટાને તેડતી
તો તે કાુંરતને ગમતું ન હતું. કાુંરતના લગ્ન ્વયા પછી રમા, બા િા્વે િારો વ્યવહાર
કરતી ન હતી. રમાએ કાુંરતને બા પાિે્વી વાળી લીધો હતો. રમા ખૂબ અટપટો
રહિાબ રાખતી હતી. બા તાણીતૂિી ઘરનું પૂરું કરતાું હતાું . એકવાર ગસ્િે ્વઈને બા
એ કાુંરતને કહી પણ દીધું હતું. "તારો પૈિો મારે આજ્વી હરામ છે" રમાના વશને
કારણે કાુંરત બા ્ᕚત્યેની પોતાની ફરજ ચૂકી ગયો હતો તેમ છતાું પારવતી બા એ તેના
છેલ્ લા િમયમાું પોતાના ઘરેણાું , ઘર બધું જ કાુંરતને િોુંપવાનું કહ્ું હતું. તેમણે જાણે
પ્ᕔની ભૂલોને િદા માટે માફ કરી દીધી હતી. આ રીતે આપણે જોઈ શકીએ છીએ કે

Page | 12
For more Question Papers, Sample Papers, Notes & Syllabus visit Page 12 of 17

m
m .co

m .co s e
પારવતી બામાું માતાનો રન:સ્વા્વથ ્ᕚેમ અને કાુંરતની માતા ્ᕚત્યેની ઉપે્ષા જોવા મળે
m
se છે. g l a
a
VI. તાજમહેલ રવશે િવથ્ઞભાઈ શું કહે છે? તમે શું માનો છો? ચચાથ કરો .

ઉ્ᕈર- તાજમહેલ રવશે િવથ્ઞભાઈ કહે છે કે , "એક માણિ ચૌદમી રડરલવરીમાું મરી
ગયેલી પોતાની બૈરી પાછળ આ રીતે પૈિા બરબાદ કરે એ વાત જ આપણને પિુંદ
ન્વી. બીજો કોઈ િમજ માણિ હોય તો બૈરી પાછળ આખું આ્ᕇા શહેર જમાડે કે
પછી તેની યાદમાું તાજમહેલ જેવી કોઈ મોટી હોટલ બાુંધે... લાખો રૂરપયા ખચીને
m
c o m
તેણે બાુંધી તો એક કબર જ છે ને!"
m .co
તમે શું માનોm .
છો આ જવાબમાું રવ્ᕕા્વીઓના ્ᕖરિકોણને ધ્યાનમાું રાખીને ગ ણ s e
s e ?
g l a
આપવાના
l a રહેશે. a
્ᕚ્ા 14 ag આપેલા ્ᕚ્ાોિા સનવસ્તાર જવાબ લખો. (કોઈપણ બે)
િીચે 2X3=6

નવષયવસ્તુ : 2.5

જોડણી, ભાષાશુનિ : 0.5

• સવિસ્તાર ્ᕚ્ᕞોમાાં લેખકનુાં નામ અને સાવહત્ય્ᕚકાર લખ્યા હોય કે ન હોય

m
તેના ગુણ કાપિા નહીાં, મા્ᕔ યોગ્ય જિાબને જ મહત્િ આપિુાં.
o
રમઝુ મીર અને ગામલોકો- બુંનેનો િુંબુંધm
c
. કે વો હતો? ચચાથ કરો.
પરસ્પર
I.
s e
ઉ્ᕈર – પાઠ – શરણાઈના િૂર
g la
લેખક – ચનીલાલ મરડયા
a
સાવહત્્ ્ᕚકાર – ટૂું કી વાતાથ
'શરણાઈના િૂર ' ટૂું કીવાતાથમાું ચનીલાલ મરડયાએ લગ્ન ્ᕚિુંગના વણથનના
આધારે રપતૃ હૃદયની વેદના આપણી િમ્ષ રજૂ કરી છે. રમઝ મીર અને ગામલોકો
વચ્ચેનો િુંબુંધ નીચે ્ᕚમાણે આપણે જોઈ શકીએ છીએ:
m
.co
ગામલોકો રમઝ મીરને ખૂબ જ િારી રીતે જાણતા હતા. રમઝ શરણાઈ વગાડતો
m
m .co ત્યારે ગામના લોકો હજાર કામ પડતા મૂકીને તે િાુંભળવામાું તલ્લીન ્વઈ જતા હતા.
s e m
s e ગામલોકો જાણતા હતા કે રમઝ એક વાર શરણાઈમાું ફું ૂ ક મારે પછી એને સ્્વળ કે
g l a
g la િમયનું ભાન રહેતું ન હત.ું રમઝના જીવનમાું જે કરણ ઘટનાઓ બની ગઈ હતી તેની a
a રચુંતા પણ ગામના લોકો કરતા હતા. કોમના માણિો ઘણીવાર તેને િમજાવતા કે ફરી
રનકાહ કરી લે. તેઓ ખૂબ જ આ્ᕇહ કરતા તેમ છતાું રમઝ મીર પોતાના રનણથયમાું
મ્કમ રહેતો. ગામના ઘણા લોકો રમઝ અને તેની દીકરી િકીનાનાું પાલન પોષણના
િા્ષી હતા િકીનાના લાડકોડ તો લોકવાયકા િમાન ્વઈ ગયા હતા. રમઝ પ્બીની
કબર પર ફૂલ ચડાવવા જતો ત્યારે ત્યાું શરણાઈના િૂર વહાવતો હતો. રમઝની આ
રવરચ્ᕔ લાગતી ખારિયત ગામ આખામાું ચચાથનો રવષય બની ગઈ હતી. લોકો ગરીબ
m .
.co
માણિની આવી ધૂનને ગાુંડામાું ખપાવતા હતા. િકીનાના અકાળ મૃત્ય પછી પ્ᕔી
s e m
em
તેમજ પ્બી બુંનેનો બમણો રવયોગ અનભવતા રમઝ મીરની રચ્ᕈ્ઽમ જેવી દશા
s l a
g la a|g13
a
Page
For more Question Papers, Sample Papers, Notes & Syllabus visit Page 13 of 17

જોઈને લોકો કહેતા કે , ‘’ડોિાની ડાગળી ચિકી ગઈ છે .’’ લોકો તેને ગાુંડામાું ગણી
કાઢતા હતા.
II. જેિીબાઈ કશળ વહીવટકતાથ અને નીડર નેતા હતા. - આ રવધાન િમજાવો.
ઉ્ᕈર – પાઠ - જેઠીબાઈ
લેખક – દુ લેરા્ કારાણી
સાવહત્્ ્ᕚકાર – લોકકથા
‘જેિીબાઈ’ લોકક્વામાું લેખક દલેરાય કારાણીએ નારી શર્વનું ઉ્ᕈમ
ઉદાહરણ આપયું છે. આ લોકક્વામાું દીવમાું રું ગાટનું કારખાનું ચલાવતા
જેિીબાઈ િરકારના અન્યાયી કાયદાઓનો ્ᕚરતકાર કે વી રીતે કરે છે , તેની ક્વા
લેખકે િુંદર રીતે આલેખી છે. જેમાું જેિીબાઈ કશળ વહીવટકતાથ અને નીડર નેતા
હતા. એ વાત આપણે નીચે આપેલા મ્દાઓને આધારે સ્પિ કરી શકીએ છીએ.
જેમકે જેિીબાઈ માુંડવી્વી ઉપડીને દીવ બુંદરમાું રું ગાટ અને વણાટ કામનું મોટું
કારખાનું ઊભું કયું હતું. આ કારખાનાનો પષ્કળ માલ દે શ પરદે શમાું જતો હતો અને
ઉચ્ચક્ષાની રું ગાટ કળાની કામગીરી તેમણે ચારેય બાજ ્ᕚખ્યાત કરી દીધી હતી.
કારખાનાના કામદારો માટે તે માતા િમાન હતા બધાને ખૂબ જ િારી રીતે િાચવતા
હતા તો આ િા્વે અન્યાય અને અત્યાચારનો િામનો પણ રહું મત અને કનેહ્વી કરતા
હતા. આ વાત આપણને કાનજીના પ્ᕔ પમાને બચાવવા માટે અરધકારીઓ અને
પાદરીઓ િામે જે રહું મત દાખવીને રણચુંડી બનીને િામનો કરે છે તે આપણને જોવા
મળે છે. આ િા્વે જ પોટથ ગીઝ િરકારનો જાલીમ કાયદો હટાવવા માટે ખૂબ જ
રહું મત કરીને તેઓ રાણી ડોન લ્યૂઝા પાિે પણ પહોુંચીને હૃદય ખોલીને બધી હકીકત
કહીને જલ્મી કાયદો રદ કરાવે છે . રાણી પણ જેિીબાઈની કલા્મક કૃ રત અને રહું મત
માટે ધન્યવાદ આપે છે , આભારની લાગણી વ્ય્વ કરે છે અને જેિીબાઈને િન્માન
આપવા માટે અિવારડયામાું એક રદવિ તેમના ઘર આગળ બેન્ડ વગાડવાનો હકમ
કરે છે. પોટથ ગીઝ ઓરફિરો જેિીબાઈના માનમાું પોતાના મા્વા પર્વી હેટ ઉતારી
નાખતા હતા. આમ, એક અભણ બાઈ - જેિીબાઈ આ રીતે પોતાના ઉપરવટનું એક
અદ્ભત કાયથ કરીને પોતાના નામને ્ᕚખ્યાત કરી ગયા, અમર કરી ગયા. આ પર્વી
આપણે કહી શકીએ કે જેિીબાઈ કશળ વહીવટકતાથ અને નીડર નેતા હતા.

III. દીપક દે શભ્વ હતો કે રપતૃભ્વ ? કઈ રીતે ?
ઉ્ᕈર- પાઠ - ઝબક જ્ોત
લેખક - કૃ ષ્ણલાલ ્ᕦીધરાણી
સાવહત્્ ્ᕚકાર – એકાાંકી
'ઝબક ્ᕋોત ' એકાુંકીમાું લેખક કૃ ષ્ણલાલ ્શીધરાણીએ ભારતના
સ્વાતું્િિું્ᕇામ કાળની ઘટના વણથવી છે . તેમાું રપતા- પ્ᕔ વચ્ચેના િુંઘષથની કહાણી
છે. આપણને આ પાિમાું જોવા મળે છે કે , દીપકના હૃદયમાું દે શભર્વ છે. ્ᕋારે તેના
રપતા િરઅમલ દે રાિરી અું્ᕇજ ે ોના વફાદાર અરધકારી હતા અને બુંને વચ્ચે
જાણે િુંઘષથ ચાલી રહ્ો હોય એવું આપણને જોવા મળે છે. દીપકના પા્ᕔમાું આપણને
સ્પિ જોવા મળે છે કે એ દે શભર્વના રું ગે રું ગાયેલો છે . જેમ કે , આિ વષથનો દીપક
બુંગલા પર વાવટો ફરકાવતા પડે છે અને ગુંભીર રીતે ઘાયલ ્વાય છે. તેની િારવાર

Page | 14
For more Question Papers, Sample Papers, Notes & Syllabus visit Page 14 of 17

m
m .co

m .co દરરમયાન આપણે જોઈએ છીએ કે તે ઘાયલ હોવા છતાું પણ તે અનભવ કરાવે છે કે s e m
se g l a
તેને જરા પણ પીડા ્વતી ન્વી અને તેના રપતાજીને વારું વાર કહે છે કે તમે મને વાવટો
a
લઈ આપો, તમે દે શભર્વમાું જોડાવ. માતા મેના િા્વે વાતો કરતા પણ તે કહે છે કે ,
‘’કોરરયામાું હજારો બાળકોએ વાવટા માટે ્ᕚાણ આપયા હતા છતાું પણ મારા રપતાજી
મારા ઉપર કે મ ચીડાય છે ?’’ તે ઊરમથ અને માતાને પણ કહે છે કે આપણે વાવટો
ફરકાવવા માટે જઈશું અને ગાુંધીજીને ્ᕋારે પ્ᕔ લખે ત્યારે ખાિ કહેજ ે કે , ‘દીપક
્ᕋાું રહેશે ત્યાું વાવટો ફરકાવતો રહેશે.’ ઘાયલ દીપકને મા્વા પર બાુંધલ ે ા પાટામાું
રાિર ધ્વજ દે ખાય છે . િરઘિના બાળકો ્ᕋારે ગીત ગાતા હતા ત્યારે તેને પણ ગીત
ગાવાનું મન ્વઈ જાય છે. તે માતા મેનાને પણ ગીત ગાવા માટે કહે છે . વાનર િેના
m
m
‘’દીપકની જય’’ બોલતા માગથ પર્વી પિાર ્વાય છે . વારું વાર િમજાવવા છતાું પણ .co
.co
દીપકના હૃદયમાું્વી દે શભર્વ દૂ ર ્વતી ન્વી અને અુંતે તેના ્ᕚાણ છૂટી જાય છે . આ
m s e m
e
ઘટના્વી દીપકના રપતા િર અમલ દે રાિરીનું હૃદય પરરવતથન ્વઈ જાય છે અને તેઓ
s l a
l a
ઈલકાબખત પાિે જઈને એક મૂ્કો મારીને એના ચરા કરી નાખે છે અને તેઓ રન્ાય
g ag
a
કરે છે કે હવે તે વડાલા રેઈડ લીડ કરશે. આ રીતે આપણે જોઈ શકીએ છીએ કે
દીપકના હૃદયમાું - રગેરગમાું દે શભર્વ જોવા મળે છે.

IV. જમથનીમાું લેખકને ્વયેલા અનભવોએ તેમને કઈ રીતે રવચારતા કયાથ ?
ઉ્ᕈર - પાઠ – ‘િામ્ᕇી તો િમાજની છે ને?’
m
.co
લેખક - રવકાિ શમાથ
સાવહત્્ ્ᕚકાર – ્ᕚિુંગ ક્વા
s em
લેખક જમથની રવશે એવlું aમાનતા હતા કે જમથની ખૂબ ધનવાન દે શ છે.
ત્યાુંના લોકો મોજ શોખવાળું a
g
અને વૈભવરવલાિી જીવન જીવતાું હશે.પરું ત તેમને
જમથનીના એક રેસ્ટોરાુંમાું રમ્ᕔો િા્વે ખોરાકનો બગાડ કરતાું કે ટલીક વૃ્ધ ઼્ીઓની
ફરરયાદ્વી િોરશયલ રિ્િોરરટી તરફ્વી 50 યરોનો દું ડ કરી િમજાવ્યું કે ‘તમને
જોઈતું હોય તેટલું જ, તમે ખાઈ શકતા હો તેટલું જ મુંગાવો. પૈિા તમારા છે , પણ
િાધન-િામ્ᕇી તો બધી િમાજની છે. દરનયામાું હજ એવા ઘણા લોકો છે જે આ બધી
િાધન-િામ્ᕇીના તી્વ અભાવ્વી પીડાય છે. માટે આ િાધન-િા્ાગીનો જરીકે ય
બગાડ કરવાનો તમને કોઈ હ્ક ન્વી.’ આ િાુંભળી લેખક છોભીલા પડી ગયા અને
m
m રવચારવા લાગ્યા કે …તેમની વાત ત્દન િાચી છે. આવા ધનવાન દે શનું આવું માનિ
.co
m .co જોઈને પોતાની જાત પર શરમ ઊપજી. ખરેખર આપણે આ બધી બાબતોનો
s e m
s e ગુંભીરતા્વી રવચાર કરવો જોઈએ. કે મ કે આપણે તો ધનવાન નરહ એવા દે શના
g l a
g la નાગરરકો છીએ. આપણે તો આવી રીતના અભાવ્વી પીડાતા લોકોને નજરોનજર a
a જોઈએ છીએ છતાુંઆપણી આુંખ ઊઘડતી ન્વી ! આપણે તો ખોરાકની ચીજ-
વસ્તઓનો પણ કે ટલો બેફામ બગાડ કરીએ છીએ !
આમ, લેખક અને તેમના રમ્ᕔોએ દું ડની રટરકટની ફોટોસ્ટે ટ નકલ કરી ઘરની દીવાલ
પર ચોુંટાડી કે અમને કાયમ યાદ રહે કે હવે આજ્વી કોઈ પણ વસ્તનો ખોટો બગાડ
કરવાનો ન્વી. આવી વસ્તની િમાજના ગરીબ માણિોને ખૂબ જરૂર હોય છે .
આપણને હવે્વી આવી વસ્તનો બગાડ પોષાય નરહ. િમાજની વસ્ત છે , તો િમાજના
અભાવ્ᕇસ્ત લોકોને મળવી જ જોઈએ.
m .
.co s e m
s em l a
g la a|g15
a
Page
For more Question Papers, Sample Papers, Notes & Syllabus visit Page 15 of 17

(્ᕚભાવક લેખિ કૌશલય) (Effective writing Skill)

્ᕚ્ા 15 િીચે આપેલા નવષયમાાંથી કોઈ એક નવષય પર આશર ે 120 શબ્્શોમાાં અિુચ્છે્શ 1X5=5
લખો.

I. એક સૈવનકની આ્ᕒકથા II. ્ᕚદૂ ષણ- એક ગાંભીર સમસ્યા

્ᕚસ્તાવના 01

વવષ્વસ્તુ 02

ભાષાશુવિ અને વા્િરચના 01

ઉપસાંહાર 01

િીચેિા મુ્દા ધ્યાિમાાં રાખીિે અિુચ્છે્શ લખવો.

● વવષ્ની પસાંદગી.
● શરૂઆત આકષણક,સ્વાભાવવક અને સચોટ.
● વવષયાુંતર ન થા્ તેની કાળજી રાખવી.
● જોડણી શુવિ અને ભાષાશૈલીનુાં ધ્્ાન રાખવુ.ાં
● અનુચ્છેદમાું લીટી છોડી હોય કે ના હોય, ગણ કાપવા નહીું.

્ᕚ્ા 16 આપેલા મુ્દાિે આધાર ે બોધ અિે શીષષક સાથે વાતાષ લખો. 1X6=6

વાતાષલેખિ :

● શીષણક 01
● ભાષાશૈલી અને ભાષાશુવિ 01
● વવષ્વસ્તુનુાં રસ્ᕚદ વણણન 03
● બોધ 01
િીચેિા મુ્દાઓિે ધ્યાિમાાં રાખીિે વાતાષ લેખિ કરવુાં.

● વાતાણ આપેલ મુ્દાઓને અનુરૂપ હોવી જોઈએ.
● વાતાણ મોટે ભાગે ભૂતકાળમાાં લખવી.
● ભાષા સરળ અને ્ᕚવાહી.
● રસ્ᕚદ લખાણ જરૂરી.
● મુખ્ ્ પા્ᕔ ્ᕚસાંગ કે ઉ્દે શ પરથી ્ોગ્્ શીષણક અને બોધ આપવો.
● શીષષક – ‘ િમજ બકરીઓ’ અ્વવા ‘બે કૂ તરા‘ અ્વવા ' અહું કારનો અુંત‘
અ્વવા ' રવન્ાતાનો રવજય’ અથવા ‘િાુંકડો પલ’, અથવા અન્્ વાતાણને
અનુરૂપ શીષણક આપવુાં.
● બોધ- " મશ્કે લીમાું િમજદારી્વી કામ લેવું જોઈએ" અ્વવા
"ઝગડા્વી રવનાશ ્વાય છે ." અથવા વાતાણને ્ોગ્્ હો્ એવો કોઈ પણ બોધ
સ્વીકા્ણ.

Page | 16
For more Question Papers, Sample Papers, Notes & Syllabus visit Page 16 of 17

m
m .co

c. o્ᕚ્ા 17 s em
િીચે આપેલા નવષય પર પ્ᕔ અથવા સનચ્ᕔ જાહેરાત લખો.
m a 1X5=5
se ag l
પ્ᕔલેખિ: આપ અબક, ’આરોહણ’, ્ᕚગરત િોિાયટીમાું રહો છો. તમારા
રવસ્તારમાું ચોમાિામાું પાણી ભરાવાને કારણે મચ્છર ખૂબ વધી ગયા છે. તેની ફરરયાદ
કરતો પ્ᕔ યોગ્ય અરધકારીને લખો.

સરનામુાં અને તારીખ 01
સાંબોધન અને અવભવાદન 01
વવષ્વસ્તુ અને ભાષાશુવિ 02
m
.co
સમાપન અને વલવખતાંગ 01
o m m
િીચેિા મુ્દm
ાઓિે
c
. ધ્યાિમાાં રાખીિે પ્ᕔ લેખિ કરવુાં. s e
s e l a
● laપ્ᕔનુાં સરનામુાં સાંબોધન અને વલવખતાંગ એક જ બાજુ એટલે કે ડાબી બાજુ એag
ag (International Method) થી લખવુ.ાં
● પ્ᕔ લેખનમાાં સ્વાભાવવકતા જરૂરી છે.
● પ્ᕔની ભાષા સરળ અને શુિ હોવી જોઈએ.
● વવષ્નુાં માવહતી્ᕚદ વણણન આવશ્્ક.
● કા્ાણલ્ને લગતા પ્ᕔમાાં તેમજ વ્્વસાવ્ક કે સરકારી પ્ᕔોમાાં
વવવેકપૂણણ ભાષા, સ્પ્િ મુ્દા અને સાંવ્ષ્ᕎ લખાણ જરૂરી.
m
.co
● પ્ᕔમાું લીટી છોડી હોય કે ના હોય ગણ કાપવા નહીું.

s em
ખાસ િોાંધ - પોતાની આગવી ઓળખ થા્ એવુાં નામ કે સરનામુાં લખવુાં નહીાં.
g la અથવા
a
જાહેરાત લેખિ: ‘’જેણે વાુંચ્યું પસ્તક, ઊુંચું તેનું મસ્તક’- પસ્તક વાુંચવા્વી ્વતા લાભ
રવશે િરચ્ᕔ જાહેરાત તૈયાર કરો.
નીચેના મુ્દાઓને ધ્્ાનમાાં રાખીને આકષણક અને અસરકારક જાહેરાત બનાવવી.
● રવષયવસ્ત 02
● સૂ્ᕔા્ᕒક રજૂ આત 01 m
m ● વચ્ᕔા્ᕒક રજૂ આત / રું ગ 01 .co
m .co ● સમ્ᕇ ્ᕚસ્તુવતકરણ 01 s e m
s e g l a
g la a
a
***************

m .
.co s e m
s em l a
g la a|g17
a
Page
For more Question Papers, Sample Papers, Notes & Syllabus visit Page 17 of 17