Page 1
FOR CBSE CLASS 10 PREPARATION
CBSE Class 10 Sample
Paper 2027 Solution
(Marking Scheme) for
Sanskrit Communicative
EXAM YEAR TYPE SUBJECT
CBSE Class 10 2027 Solutions Sanskrit
Notes · Sample Papers · Previous Year Papers · Mock Tests
Page 2
m
m .co
m .co s em
se सं $ृ तम् (स*ेषणा/कम्, कोड-सङ् 6ाla- 119)
a g
आदश%-'(नप+म्
क:ा - दशमी (2026-27)
अव@धः - होराEयम् अGयोजना उKरसGे ताLच पूणाPGाः - 80
m
.co
अवधात&म् -
m
.co e m
1. अ"योजनायां *द,ािन उ,रा0ण िनदशा34कािन स78। *द,ािन उ,रा0ण अित;र<ािप स>भा3नुसारम् अCािन
s
उ,रा0ण भिवतुम् s em
अह3 78। g l a
l a a
ag षु *Jनेषु यKिप LMटतया िनदOशः द,ः अ7Q यत् के वलं *JनSयम् अथवा *JनUयम्
2. आ8;रकिवकGा4के
इWािदकम् उ,रं दातXं तथािप यिद छाUः अित;रZत-*Jनानाम् उ,रा0ण 0लखित तिह3 छाUिहताय िनण3यः क,3Xः।
यथा 0चUवण3ने प^वाZयानां लेखनम् अभी`ं परं छाUः यिद सaतवाZयािन 0लखित तिह3 तU के वलं *थम-
प^वाZयानां न अिपतु यािन वाZयािन उ,मािन स78 तेषां मूcा"नं करणीयम्। (अयं िनयमः नवeां कfायाम्
अिप पालनीयः।)
m
.co
3. गKांशे iोके नाjांशे वा पृMटाः *lाः अवबोधा4काः स78। अतः िवKा0थ3नः एतेषु *द,शpानां qाने
em
समभाव-पया3यवा0च-शpानां *योगं कतुr शZनुव78। तदथ3म् अ"ाः दे याः। यिद िवKा0थ3नः उ,रलेखन-समये
s
a
समु0चतानां िवभZतीनां वचनानां च *योगं नgकुlव378 तिह3 अंशतः अ"ाः कत3नीयाः न तु पूणा3"ाः।
a
4. Uुिटपूण3वत3Cै Xाकरणा4क-*योगाय च अनुपाततः अ"ाः कत3नीयाः न तु सtूणा3"ाः।
5. आं 0शक-uMट् या समु0चतेvः उ,रे vः अिप अ"ाः दे याः।
6. रचना4क-कायO वाZयरचना *मुखा न तु वाZयसौ>य3-तxम्। अतः आं 0शकवाZयशुyये अिप अ"ाः दे याः।
‘क’ भागः
m
c o m अपिठतावबोधनम् .co
(10 अGाः)
m
1. . गKांशः e
em अ. एकपदेन उ,रत - (के वलं *JनSयम्) l as
las ag 2×1=2
ag (i) लाभालाभयोः
(ii) साह0सनः
(iii) }ीः
आ. पूण3वाZयेन उ,रत - (के वलं *JनSयम्) 2×2=4
(i) अधुना आव~कता अ7Q यद् दे श• भािवनः नाग;रकाः छाUाः साह0सनः
क,3XिनMठाJच भवेयुः।
m .
.co s e m
em a
1
s l
l a ag
ag For more Question Papers, Sample Papers, Notes & Syllabus visit Page 1 of 8
Page 3
(ii) साह0सनः िवKा0थ3नः सदै व कम3योिगनः भू…ा सe†दम् अल"ुव378।
(iii) }म• साहस• च यो‡ः फ0लतांशः *ा‰ते।
इ. अ• अनुŠेद• कृ ते उपयुZतं शीष3कं सं ‹ृ तेन 0लखत। 1
}मसाहसयोः महxम् अथवा अCत् िकमिप उ0चतं शीष3कम्।
छाU• उ,रं uMट् वा छाUिहताय समु0चतं मूcा"नं करणीयम्।
ई. यथािनदO शम् उ,रत - 3×1=3
(i) (ख) जनाः
(ii) (घ) अनुसर78
(iii) (ग) साह0सनः
भागः ‘ख’
रचना/कं कायPम्
2. भवान् सुरेशः! सं ‹ृ तस•ाषण0शिवरिवषये ‘िमUं *ित 0ल0खतं परं म’जूषायां *द,शpै ः 10×½=5
पूरिय…ा पUं पुनः 0लखत।
रोिहणी से“र 9,
(i) िद–ीतः
ित0थ: __________
ि*य िमU राके श !
स™नेहं (ii) नमQे
अU सव3गतं कु शलम्। मCे भवान् अिप (iii) कु शली •ात्। गतसaताहे अšाकं िवKालये
सं ‹ृ तस•ाषण0शिबरम् (iv) आयो0जतम् आसीत्। दश िदनािन यावत् वयं सं ‹ृ तेन स•ाषण•
(v) अvासं कृ तव8ः। एक•ाः लघुनािटकायाः म’चनं (vi) वयम् अकु म3। अहं तु िवदूषक•
(vii) अ0भनयं कृ तवान्। सवO जना: ह0स…ा वारं वारं करतलœिनम् अकु व3न्। अहं तु इदानीं
सव3दा सं ‹ृ तेन एव वदािम। मम 0शfकः अिप (viii) मिय 7™न•ित। …म् अिप *यžनं कु Ÿ।
नूनं यश‘ी भिव 0स। िपतरौ (ix) *ित मम *णामा’ज0लं िनवेदयतु।
तव (x) अ0भ¢न£दयः ,
सुरेश:
3. अ 0चUवण3नम् 5×1=5
अU छाUेvः सं 0f§वाZयरचना अपे0fता वत3ते। के वलं वाZयशुिyः ¨MटXा। अ• *Jन•
*मुखम् उ©े ~ं वाZयरचना अ7Q। वाªं दीघ3म् अ7Q अथवा लघु इित महxपूणr ना7Q।
*ितवाZयम् अध3ः अ"ः भाव• कृ ते अध3ः अ"ः च XाकरणuMट् या शुyतािनिम,ं िनधा3;रतः
अ7Q। म’जूषायां *द,ाः शpाः सहायताथr स78। छाUः तेषां वाZयेषु *योगं कु या3देव इित
2
For more Question Papers, Sample Papers, Notes & Syllabus visit Page 2 of 8
Page 4
m
m .co
m .co s em
se अिनवायr ना7Q। छाUः ‘मेधया अिप वाZयािन िनमा3तुं श«ोित।
g laम’जूषायां *द,ानां
शpानां िवभि¬ं प;रवत3नं कृ …ा अिप वाZयिनमा3णं कतुr शZaयते।
आ अनुŠेदलेखनम्
अयं िवकGः सवOvः अ7Q। छाUाः म’जूषायां *द,ानां शpानां िवभि¬ं प;रवत3नं कृ …ा
अिप वाZयिनमा3णं कतुr शZनुव78। अतः अ"ाः दे याः। अ• मूcा"नाय अCे िनयमाः
0चUवण3न• अनुगुणं पालनीयाः। m
m .co
4. अ सं वादपूित3ः .co e
5×1=5
s
m
s em l a
la ag
एकदा कोऽिप अह"ारी िवSान् नाग;रक: नौकया नदीपारं गŠित š। सः आकाशं प~ित,
नािवकं aचgपृŠित –
नाग;रक: - भो नािवक! नfUिवKां जाना0स िकम् ?
नािवक: - (i) अहं न जानािम महोदय! परम् अहं *ितिदनं तारका0ण uMट् वा नमािम।
नाग;रक: - (हसन्) भो मूख3! तव जीवन• चतुथाrशः नMटः। …ं ग0णतं पिठतवान् िकम्?
नािवक: - (ii) महोदय! अहं के वलं गणनाम् एव जानािम, न तु सtूणr ग0णतम्।
नाग;रक: - एवं वा? तिह3 तव जीवन• अधr Xथr जातम्। (वृfपङ् Zतीः uMट् वा) िकं …ं
m
वृfिव±ानं जाना0स ?
.co
em
नािवक: - (iii) अहं कथं वृfिव±ानं जानीयाम्? अहं तु नौकां चालिय…ा ‘ोदरं पूरयािम।
s
aः भागः Xथr गतः ।
नाग;रक: - हा ह8! तव जीवन• िUचतुथlाrश
g
नािवकः – (iv) प~तु प~तु, *बलःaवायु*कोपः उ²¢नः। अहं तु जले कू िद3…ा तरािम।
नाग;रक: - भोः! एषा नौका तु दोलायते। अU जलमिप *िवशित। िकं करोिम? अहं तु तरणं न
जानािम।
नािवक: - (v) तरणं न जानाित भवान् ? तिह3 नूनं भवतः तु सtूण3मेव जीवनमेव नMटम्।
m
m
आ कथापूित3ः
c. oएकदा के चन 0श ा: (i) 0भfाटनं कु व378 š। तदैव एकः गजः महता वेगेनsत7šन्
m (ii) मागO .co 10×½=5
e
s em आगŠत्। गज• उप;र उपिवMटः (iii) ह7Qपकः उ³‘रेण पुनःglपुaनः घोषयित š -
la a
ag अपसर8ु, अपसर8ु इित। सवO (iv) 0श ाः धािवतव8ः। यथा सवOषु वQुषु (v) ईJवरः अ7Q
तथा गजे अिप अ7Q इित िव0च´ एकः 0श ः तUैव (vi) 7qतवान्। तावित काले गजः तं
‘शुµेन गृही…ा दूरे 0faतवान्। 0श ाः मू7Š3 तं तं गुŸकु लम् अनयन्। (vii) ल¶सं ±ं तं गुŸः
अपृŠत् - “व¸! …म् एवं िकमथ3म् अकरोः इित।" 0श ः (viii) अवदत् - "गुŸवय3! भव0ºः
एव 0श0fतम् यत् ईJवरः सवOषु अ7Q, अतः अहं गजे अिप (ix) ईJवरं म…ा तU अितMठम्
m .
.co s e m
em a
3
s l
l a ag
ag For more Question Papers, Sample Papers, Notes & Syllabus visit Page 3 of 8
Page 5
इित।" गुŸः उZतवान् - "व¸! यथा गजे तथैव ह7Qपके अिप ईJवरः इित …या (x) कथं न
0च78तम् इित।"
भागः ‘ग’
अनु\यु]त^ाकरणम्
5. अ स7»ः स7»Šे दJच 4×1=4
(i) स’चयात्
(ii) सुग7»Jच
(iii) लोके + अ7šन्
(iv) पज3Cः + तत्
आ स7»ः स7»Šे दJच
(i) च + एव
(ii) अ7½न;रव
(iii) सः + िववेकः
(iv) काकादCः
6. समQपदं िव¿हः च 4×1=4
(i) (ग) उ0चतम् अनितÀe
(ii) (क) चfुषः दानम्
(iii) (ख) अनासZता
(iv) (घ) Xासनारदौ
7. *Wयाः 4×1=4
(i) (ख) *धान + टाप्
(ii) (घ) चfुÂ8ः
(iii) (क) दानशीलताम्
(iv) (ग) uश् + अनीयर्
8. अ वा<म् 3×1=3
राके शः - *ातः काले (i) भवान् िकं करोित?
राघवः – *ातःकाले मया पाठः šय3ते।
राके शः - िकं भवान् Äमणाय न गŠित?
4
For more Question Papers, Sample Papers, Notes & Syllabus visit Page 4 of 8
Page 6
m
m .co
.co e m
m राघवः – अहम् अ‘qः अ7š, अतः (ii) मया Äमणाय न गeतेl।as
se ag
राके शः - िकं भवान् िनWं Xायामम् अिप करोित ?
राघव: - आम् ! मया िनWं Xायामः (iii) िÀयते ।
(i) अहं तुvं गदां श7Zतं च ददािम।
आ (ii) अहं शीतले जले ितMठािम।
m
(iii) अहम् आचायr पृŠािम।
m .co
.co s e m
9. समयः
s em l a
3×1=3
g la
(i) साध3-Sादशवादने ag
a
(ii) पादोन-नववादनपय38म्
(iii) सपाद-प’चवादने
10. अXयपदािन 4×1=4
(i) यत्
m
.co
(ii) इव
(iii) इित
e m
(iv) च
las
ag
11. अशुिyसं शोधनम् 3×1=3
(i) (क) दुिन3¿हम्
(ii) (घ) यŠित
(iii) (ग) वाÅ0स
भागः ‘घ’ m
m .co
.co
पिठतावबोधनम्
e m
em 12. अधो0ल0खतं गKांशं पिठ…ा *द,*Jनानाम् उ,रा0ण सं ‹ृ तेन 0लखत -
l as 5
las I. एकपदे न उ,रत - (के वलं *JनSयम्) ag 2×½=1
ag (i) *ŠÇभा‡ः
(ii) ‘गृहम्
(iii) उ©µः
II. पूण3वाZयेन उ,रत - (के वलं *JनSयम्) 2×1=2
(i) समुपजातिववेकः *Š¢नभा‡ः ‘गृहं *ितिनवृ,ः।
m
(ii) अथ Èज8ौ तौ मागO ÀÉडतः बालकान् uMट् वा अवदताम् - यिद क7Jचत् गतO .
.co s e m
em a
5
s l
l a ag
ag For more Question Papers, Sample Papers, Notes & Syllabus visit Page 5 of 8
Page 7
पतेत् तिह3 स िवकलाËो भू…ा 0चरं Ìेशम् अनुभवेत्।
(iii) *ितहता8ःकरणः *Š¢नभा‡ः अ0च8यत् - ‘िकम् इदं वचनं िवशेषेण माम् एव
लÎीकरोित? अहो! कु माग3म् आ0}त• मम कÉuशी इयं Ìेशपरtरा।
गुÏपदे शेन इव अनेन बालचचसा मम चfुषी समुÐी0लते।
III. (अ) िनदO शानुसारम् उ,रत -
(i) WÑािम
(ii) दुMटबुिyः 2×1=2
(आ) िनदO शानुसारम् उ,रत -
(i) सSचनािन
(ii) बालकः
13. पKे पिठ…ा *द,*Jनानाम् उ,रा0ण सं ‹ृ तेन 0लखत -
I. एकपदे न उ,रत - (के वलं *JनSयम्) 5
(i) कामÀोधोºवम् 2×½=1
(ii) शरीरिवमोfणात्
(iii) िवSांसः
II. पूण3वाZयेन उ,रत - (के वलं *JनSयम्) 2×1=2
(i) यः शरीरिवमोfणात् *ाक् कामÀोधोºवं वेगम् सोढुं श«ोित सः सुखी नरः भवित।
(ii) अCेषां वदने ये तु ते चfुना3मनी मते।
(iii) िवSांस एव लोके ऽ7šन् चfुÂ8: *कÉित3ता:।
III. (अ) िनदO शानुसारम् उ,रत - 2×1=2
(i) शZनोित
(ii) िवSांसः
(आ) िनदO शानुसारम् उ,रत -
(i) सुखी
(ii) वदने
14. अधो0ल0खतं नाjांशं पिठ…ा *द,*Jनानाम् उ,रा0ण सं ‹ृ तेन 0लखत - 5
I. एकपदे न उ,रत - (के वलं *JनSयम्) 2×½=1
(i) सूय3•
(ii) म’चे
(iii) अŸणाचल*दे शम्
II. पूण3वाZयेन उ,रत - (के वलं *JनSयम्) 2×1=2
6
For more Question Papers, Sample Papers, Notes & Syllabus visit Page 6 of 8
Page 8
m
m .co
m .co s em
se a िवषये ±ातुम् अित
(i) पय3टना0धकारी *सीदित यतः छाUाः अ• अŸणाचल*दे शl•
g
उ¸ुकाः स78। a
(ii) पय3टना0धकारी *Jनो,रमाÓमेन छाUाणां 0ज±ासां शमियतुम् इŠित।
(iii) िहमांशु उ,रित यत् अहं 0च8यािम यत् ‘अŸण:’ तु सूय3• पया3यः। अ• *काश:
सव3*थमम् इमं *दे शं Lृशित। अतः अŸण• *दे श: अŸणाचलः।
III. (अ) िनदO शानुसारम् उ,रत - 2×1=2
(i) *काश: m
(ii) 0ज±ासाम्
c o m m .co
m . s e
s e l a
l a
(आ) िनदO
g
शानुसारम् उ,रत - ag
a(i) *देश•
(ii) पृŠािम
15. *Jनिनमा3णं कु Ÿत - 5×1=5
(i) कÉuशी वाणी पुŸषं *Õादयित?
(ii) हंसः कदा / क7šन् तु मानसं पलायसे?
m
.co
(iii) ×लन् मेषः कु U / कां *िवशित?
(iv) काम• नाशाय कािन वशे करणीयािन?
e m
(v) राजा कान् आØय अJवरfाथ3म् अपृŠaत्s
l ?
ag
16. अ अÙयपूित3ः 4×½=2
अÙयः - यिद काक• (i) गाUं का’चन•, यिद च’चुदेशे (ii) मा0णZयरžनम्, एकै कपfे
मणीनाम् (iii) ¿0थतं तथािप (सः) काकः (एव) न तु (iv) राजहंसः ।
आ भावाथ3पूित3ः
m
m
भावाथ3ः - (i) कोमलतया वणÚ³ारणम्, (ii) अfराणां LMटतया उ³ारणं , पदानां पृथZतया
.co
.co (iii) उ³ारणम्, धैय3म्, ‘रलयािद*दश3ने (आ4िवJवास:) एते षट् }ेMठानां
s e m
s em (iv) पाठकानां गुणा: स78।
g l a
l a a
ag 17. *सËानुकूलम् उ0चताथ3चयनम् 4×1=4
(i) (ग) सवr ददाित इित
(ii) (घ) पाकशालाम्
(iii) (ख) गŠ0स
(iv) (क) उिS½नता
m .
.co s e m
em a
7
s l
l a ag
ag For more Question Papers, Sample Papers, Notes & Syllabus visit Page 7 of 8
Page 9
18. पिठतकथा-पूित3ः - 8×½=4
पूवr बो0धसx: (i)0शवीनां राजा अभवत्। स: बाcकालात् एव दानशील: वृyोपसेवी च आसीत्।
स: नगर• सम8त: दानशाला: अकारयत्। तU दे शा8रेv: अिप (ii) जना: आगW दानं *ा‰
स8ुMटाः अभवन्। याचकानां सÛा च Àमश: (iii) Cूनतां गता। एतत् uMट् वा राजा 0च78त:
अभवत्। स: शरीर• (iv) अËािन अिप दातुम् उKत: अभवत्। एतत् ±ा…ा (v) दे वा0धपित:
शÀ: त• परीfणं कतुr (vi) नेUहीनयाचक• Ïपं धृ…ा त• सÜुखे आगŠत्। स: च राजा
‘• नेUम् एकै कश: नेUSयमिप त• कृ ते अयŠत्। इÝ: *ीत: भू…ा तšै (vii) नेUSयम्
अयŠत्। येन स: (viii) पव3तानां पारम् अिप ¨Mटुं समथ3: •ात्। तथा कृ …ा शÀ: अ8िह3त:
अभवत्।
-------------0000--------------
8
For more Question Papers, Sample Papers, Notes & Syllabus visit Page 8 of 8