NCERT Solutions for Class 8 Sanskrit chapter 9 सप्तमगिन्यः

सप्तमगिन्यः
अभ्यास: P.64
Q.1: उच्चारणं कु रुत–

Ans : DIY

Q.2: प्रश्नानाम् उत्तराणि एकपदेन लिखत −

(क) अस्माकं देशे कति राज्यानि सन्ति?

(ख) प्राचीनेतिहासे का: स्वाधीना: आसन्?

(ग) के षां समवाय: 'सप्तभगिन्य:' इति कथ्यते?

(घ) अस्माकं देशे कति के न्द्रशासितप्रदेशा: सन्ति?

(ङ) सप्तभगिनी प्रदेशे क: उद्योग: सर्वप्रमुख:?

Ans : (क) अष्टविंशति:

(ख) सप्तभगिन्य:

(ग) सप्तराज्यानाम्।

(घ) सप्त।

(ङ) वंशोद्योग:।

Q.3: पूर्णवाक्येन उत्तराणि लिखत–

(क) भगिनीसप्तके कानि राज्यानि सन्ति?

(ख) इमानि राज्यानि सप्तभगिन्यः इति किमर्थं कथ्यन्ते?

(ग) सप्तभगिनी – प्रदेशे के निवसन्ति?

(घ) एतत्प्रादेशिकाः कै : निष्णाताः सन्ति?

(ङ) वशंवृक्षवस्तूनाम् उपयोग : कु त्र क्रियते?

Ans : (क) भगिनीसप्तके सप्त राज्यानि सन्ति।

(ख) सप्तराज्यसमूहत्वात् इमानि राज्यानि सप्तभगिन्यः इति कथ्यन्ते।

(ग) सप्तभगिनीप्रदेशे गारो – खासी – नगा- मिजोप्रभृतयः बहवः जनजातीयाः निवसन्ति।

(घ) एतत्प्रदेशिकाः स्वलीलाकलाभिः निष्णाताः ।

(ङ) आवस्त्रभूषणेभ्यः गृहनिर्माणपर्यन्तं प्रायः सर्वत्र वंशवृक्षवस्तूनाम् उपयोगः क्रियते।

Q.4: रे खांकितपदमाधृत्य प्रश्ननिर्माणं कु रुत–

(क) वयं स्वदेशस्य राज्यानांं विषये ज्ञातुमिच्छामि?

(ख) सप्तभगिन्यः प्राचीनेतिहासे प्रायः स्वाधीनाः एव दृष्टाः ?

(ग) प्रदेशेऽस्मिन् हस्तशिल्पानां बाहुल्यं वर्तते?

(घ) एतानि राज्यानि तु भ्रमणार्थं स्वर्गसदृशानि?

Ans : (क) वयं कस्य राज्यानां विषये ज्ञातुमिच्चामः ?

(ख) काः प्राचीनेतिहासे प्रायः स्वाधीनाः एव दृष्टाः ?

(ग) प्रदेशेऽस्मिन् के षाण् बाहुल्यं वर्तते?

(घ) एतानि राज्यानि भ्रमणार्थं कीदृशानि?

Q.5: यथानिर्देशमुत्तरत–

(क) ‘महोदये! मे भगिनी कथयति’– अत्र ‘मे’ इति सर्वनामपदं कस्यै प्रयुक्तम्?

(ख) समाजिक–सांस्कृ तिकपरिदृश्यानां साम्याद् इमानि उक्तोपाधिना प्रथितानि– अस्मिन् वाक्ये प्रथितानि इति क्रियापदस्य कर्तृपदं किम्?

(ग) एतेषां राज्यानां पुनः सङ्घटनम् विहितम् – अत्र ‘सङ्घटनम्’ इति कर्तृपदस्य क्रियापदं किम्?

(घ) अत्र वंशवृक्षाणां प्राचुर्यम् विद्यते – अस्मात् वाक्यात् ‘अल्पता’ इति पदस्य विपरीतार्थकं पदं चित्वा लिखत?

(ङ) ‘क्षेत्रापरिमाणैः इमानि लघूनि वर्तन्ते’ – वाक्यात् ‘सन्ति’ इति क्रियापदस्य समानार्थकपदं चित्वा लिखत?

Ans : (क) ’महोदये! मे भगिनी कथयति’ – अत्र ’मे’ इति सर्वनामपदं स्वरायै प्रयुक्तम्।

(ख) सामाजिक - सांस्कृ तिकपरिदृश्यानां साम्याद् इमानि उक्तोपाधिना प्रथितानि – अस्मिन् वाक्ये प्रथितानि इति क्रियापदस्य कर्तृपदं भवति

’प्रथनम्’ इति।

(ग) एतेषां राज्यानां पुनः सङ्घटनं विहितम् – अत्र ’सङ्घटनम्’ इति कर्तृपदस्य क्रियापदं भवति ’सङ्घटति’ इति।

(घ) अत्र वंशवृक्षाणां प्राचुर्यं विद्यते - अस्मिन् वाक्ये ’अल्पता’ इति पदस्य विपरीतार्थकं पदं हि ’प्राचुर्यम्’ इति।

(ङ) ’क्षेत्रपरिमाणैः इमानि लघूनि वर्तन्ते’ - अस्मिन् वाक्ये ’सन्ति’ इति क्रियापदस्य समानार्थकं पदं हि ’वर्तते’ इति।

Q.6: (अ) पाठात् चित्वा तद्भवपदानां कृ ते संस्कृ तपदानि लिखत–

(आ) भिन्नप्रकृ तिकं पदं चिनुत-

(क) गच्छति, पठति, धावति, अहसत्, क्रीडति।

(ख) छात्र:, सेवकः , शिक्षकः , लेखिका, क्रीडकः ।

(ग) पत्रम्, मित्रम्, पुष्पम्, आम्रः , फलम्, शाखा।

(घ) व्याघ्र: , भल्लूक :, गजः , कपोत :, वृषभः , सिंहः ।

(ङ) पृथिवी, वसुन्धरा, धरित्री, यानम्, वसुधा।

(आ) भिन्नप्रकृ तिकं पदं चिनुत-

(क) अहसत्

(ख) लेखिका

(ग) आम्र:

(घ) कपोत:

(ङ) यानम्

Q.7: विशेष्य − विशेषणानाम् उचितं मेलनम् कु रूत −