NCERT Solutions for Class 8 Sanskrit chapter 5 कण्टकेनैव कण्टकम्
Download the NCERT Solutions for Class 8 Sanskrit chapter 5 कण्टकेनैव कण्टकम् PDF for free at AglaSem. Get accurate, step-by-step solutions to every question so you can check your answers, learn the correct method and see how to score full marks.
More Detail
Latest News
Finished viewing? Save it for later —
Download NCERT Solutions for Class 8 Sanskrit chapter 5 कण्टकेनैव कण्टकम् (PDF · 4 pages)Downloaded 56 times
About NCERT Solutions for Class 8 Sanskrit chapter 5 कण्टकेनैव कण्टकम्
NCERT Solutions for Class 8 Sanskrit chapter 5 कण्टकेनैव कण्टकम् is available here for free download. Published by NCERT for Class 8, this solution can be viewed online or downloaded as a PDF (4 pages). Candidates preparing for Class 8 can use NCERT Solutions for Class 8 Sanskrit chapter 5 कण्टकेनैव कण्टकम् to understand the exam pattern, the type of questions asked, and the overall difficulty level.
Frequently Asked Questions
How can I download NCERT Solutions for Class 8 Sanskrit chapter 5 कण्टकेनैव कण्टकम्?
Open this page and click the Download button to save NCERT Solutions for Class 8 Sanskrit chapter 5 कण्टकेनैव कण्टकम् as a PDF. It is completely free on AglaSem Docs.
Is NCERT Solutions for Class 8 Sanskrit chapter 5 कण्टकेनैव कण्टकम् free to download?
Yes. NCERT Solutions for Class 8 Sanskrit chapter 5 कण्टकेनैव कण्टकम् can be viewed online and downloaded as a PDF free of cost on AglaSem Docs.
How many pages does NCERT Solutions for Class 8 Sanskrit chapter 5 कण्टकेनैव कण्टकम् have?
NCERT Solutions for Class 8 Sanskrit chapter 5 कण्टकेनैव कण्टकम् contains 4 pages, which you can read online or download together as a single PDF.
Where can I find more Class 8 study material?
You can find more Class 8 question papers, sample papers, syllabus, and answer keys on AglaSem Docs.
NCERT Solutions for Class 8 Sanskrit chapter 5 कण्टकेनैव कण्टकम् – Text
Read the full text of this solution below — useful to quickly search, copy and reference the content online without downloading the PDF.
📄 View text version (4 pages)
Page 1
कण्टके नैव कण्टकम्
अभ्यास: P.30
Q.1: एकपदेन उत्तरं लिखत-
(क) व्याधस्य नाम किम् आसीत्?
(ख) चञ्चल: व्याघ्रं कु त्र दृष्टवान्?
(ग) कस्मै किमपि अकार्यं न भवति।
(घ) बदरी-गुल्मानां पृष्ठे का निलीना आसीत्?
(ङ) सर्वः किं समीहते?
(च) निः सहायो व्याध: किमयाचत?
Ans : (क) चञ्चलः
(ख) जाले
(ग) क्षुधार्ताय
(घ) लोमशिका
(ङ) स्वार्थम्
(च) प्राणभिक्षाम्
Q.2: पूर्णवाक्येन उत्तरत–
(क) चञ्चलेन वने किं कृ तम्?
(ख) व्याघ्रस्य पिपासा कथं शान्ता अभवत्?
(ग) जलं पीत्वा व्याघ्रः किम् अवदत्?
(घ) चञ्चलः ‘मातृस्वसः !’ इति कां सम्बोधितवान्?
(ङ) जाले पुनः बद्धं व्याघ्रं दृष्ट्वा व्याध: किम् अकरोत्?
Ans : (क) चञ्चलेन वने जालं विस्तीर्यमम्।
(ख) व्याधेन आनीतेन नद्या: जलं पीत्वा व्याघ्रस्य पिपासा शान्ता अभवत्।
(ग) जलं पीत्वा व्याघ्र: अवदत्यत्, "शान्ता मे पिपासा साम्प्रतं बुभुक्षितोऽस्मि। इदाभीम् अहं त्वां खादिष्यामि।"
(घ) चञ्चल: 'मातृस्वस:!' इति लोमशिकां सम्बोधितवान्।
(घ) जाले पुन: बद्धं व्याघ्रं दृष्ट्वा व्याध: प्रसन्नो भूत्वा गृहं प्रत्यावर्तत।
Q.3: अधोलिखितानि वाक्यानि कः /का कं /कां प्रति कथयति-
अभ्यास: P.30
Q.1: एकपदेन उत्तरं लिखत-
(क) व्याधस्य नाम किम् आसीत्?
(ख) चञ्चल: व्याघ्रं कु त्र दृष्टवान्?
(ग) कस्मै किमपि अकार्यं न भवति।
(घ) बदरी-गुल्मानां पृष्ठे का निलीना आसीत्?
(ङ) सर्वः किं समीहते?
(च) निः सहायो व्याध: किमयाचत?
Ans : (क) चञ्चलः
(ख) जाले
(ग) क्षुधार्ताय
(घ) लोमशिका
(ङ) स्वार्थम्
(च) प्राणभिक्षाम्
Q.2: पूर्णवाक्येन उत्तरत–
(क) चञ्चलेन वने किं कृ तम्?
(ख) व्याघ्रस्य पिपासा कथं शान्ता अभवत्?
(ग) जलं पीत्वा व्याघ्रः किम् अवदत्?
(घ) चञ्चलः ‘मातृस्वसः !’ इति कां सम्बोधितवान्?
(ङ) जाले पुनः बद्धं व्याघ्रं दृष्ट्वा व्याध: किम् अकरोत्?
Ans : (क) चञ्चलेन वने जालं विस्तीर्यमम्।
(ख) व्याधेन आनीतेन नद्या: जलं पीत्वा व्याघ्रस्य पिपासा शान्ता अभवत्।
(ग) जलं पीत्वा व्याघ्र: अवदत्यत्, "शान्ता मे पिपासा साम्प्रतं बुभुक्षितोऽस्मि। इदाभीम् अहं त्वां खादिष्यामि।"
(घ) चञ्चल: 'मातृस्वस:!' इति लोमशिकां सम्बोधितवान्।
(घ) जाले पुन: बद्धं व्याघ्रं दृष्ट्वा व्याध: प्रसन्नो भूत्वा गृहं प्रत्यावर्तत।
Q.3: अधोलिखितानि वाक्यानि कः /का कं /कां प्रति कथयति-
Page 2
Q.4: रे खांकित पदमाधृत्य प्रश्ननिर्माण–
(क) व्याध: व्याघ्रं जालात् बहिः निरसारयत्।
(ख) चञ्चलः वृक्षम् उपगम्य अपृच्छत्।
(ग) व्याघ्रः लोमशिकायै निखिलां कथां न्यवेदयत्।
(घ) मानवाः वृक्षाणां छायायां विरमन्ति।
(ङ) व्याघ्रः नद्याः जलेन व्याधस्य पिपासामशमयत्।
Ans : (क) व्याधः व्याघ्रं कस्मात् बहिः निरसारयत्।
(ख) चञ्चलः कम् उपगम्य अपृच्छत्।
(ग) व्याघ्रः कस्मै निखिलां कथां न्यवेदयत्।
(घ) मानवाः के षां छायायां विरमन्ति।
(ङ) व्याघ्रः कस्याः जलेन व्याधस्य पिपासामशमयत्।
Q.5: मञ्जूषातः पदानि चित्वा कथां पूरयत-
(क) व्याध: व्याघ्रं जालात् बहिः निरसारयत्।
(ख) चञ्चलः वृक्षम् उपगम्य अपृच्छत्।
(ग) व्याघ्रः लोमशिकायै निखिलां कथां न्यवेदयत्।
(घ) मानवाः वृक्षाणां छायायां विरमन्ति।
(ङ) व्याघ्रः नद्याः जलेन व्याधस्य पिपासामशमयत्।
Ans : (क) व्याधः व्याघ्रं कस्मात् बहिः निरसारयत्।
(ख) चञ्चलः कम् उपगम्य अपृच्छत्।
(ग) व्याघ्रः कस्मै निखिलां कथां न्यवेदयत्।
(घ) मानवाः के षां छायायां विरमन्ति।
(ङ) व्याघ्रः कस्याः जलेन व्याधस्य पिपासामशमयत्।
Q.5: मञ्जूषातः पदानि चित्वा कथां पूरयत-
Page 3
एकस्मिन् वने एकः ................... व्याघ्रः आसीत्। सः एकदा व्याधेन विस्तारिते जाले बद्ध: अभवत्। सः बहुप्रयासं ................... किन्तु
जालात् मुक्तः नाभवत्। ................... तत्र एकः मूषकः समागच्छत्। बद्धं व्याघ्रं ................... सः तम् अवदत्-अहो! भवान् जाले बद्ध:। अहं
त्वां ................... इच्छामि। तच्छ्रु त्वा व्याघ्रः ..............अवदत्-अरे ! त्वं ........... जीवः मम साहाय्यं करिष्यसि। यदि त्वं मां मोचयिष्यसि
...................अहं त्वां न हनिष्यामि। मूषकः ................... लघुदन्तैः तज्जालस्य ................... कृ त्वा तं व्याघ्रं बहिः कृ तवान्।
Ans : एकस्मिन्वने एक: वृद्ध: व्याघ्र: आसीत्। स: एकदा व्याधेन विस्तारिते जाले बद्ध: अभवत्। स: बहुप्रयासं कृ तवान्किन्तु जालात्मुक्त:
नाभवत्। अकस्मात्तत्र एक: मूषक: समागच्छत्। बद्धं व्याघ्रं दृष्ट्वा स: तम्अवदत्-अहो! भवान्जाले बद्ध:। अहं त्वां मोचयितुम्इच्छामि।
तच्छ्रु त्वा व्याघ्र: साट्टहासम्अवदत्-अरे ! त्वं क्षुद्र: जीव: मम सहाय्यं करिष्यसि। यदि त्वं मां मोचयिष्यसि तर्हि अहं त्वां न हनिष्यामि। मूषक:
स्वकीयै: लघुदन्तै: तज्जालं कर्तनम्कृ त्वा तं व्याघ्रं बहि: कृ तवान्।
Q.6: यथानिर्देशमुत्तरत–
(क) सः लोमशिकायै सर्वां कथां न्यवेदयत् - अस्मिन् वाक्ये विशेषणपदं किम्।
(ख) अहं त्वत्कृ ते धर्मम् आचरितवान् – अत्र अहम् इति सर्वनामपदं कस्मै प्रयुक्तम्।
(ग) ‘सर्वः स्वार्थं समीहते’, अस्मिन् वाक्ये कर्तृपदं किम्।
(घ) सा सहसा चञ्चलमुपसृत्य कथयति – वाक्यात् एकम् अव्ययपदं चित्वा लिखत।
(ङ) ‘का वार्ता? माम् अपि विज्ञापय’ – अस्मिन् वाक्ये क्रियापदं किम्? क्रियापदस्य पदपरिचयमपि लिखतः ।
Ans : (क) स लोमशिकायै सर्वां कथां न्यवेदयत् – अस्मिन् वाक्ये ’सर्वाम्’ इति विशेषणपदम्।
(ख) अहं त्वत्कृ ते धर्मम् आचरितवान् – अत्र अहम् इति सर्वनामपदं चञ्चलाय प्रयुक्त
(ग)’सर्वः स्वार्थं समीहते’, अस्मिन् वाक्ये कर्तृपदं भवति सर्व इति।
(घ) सा सहसा चञ्चलमुपसृत्य कथयति – वाक्यात् एकम् अव्ययपदं हि सहसा इति।
(ङ) ’का वार्ता? माम् अपि विज्ञापय’ – अस्मिन् वाक्ये क्रियापदं भवति विज्ञापय इति। तथाहि विपूर्वकात् भ्वादिगणीयात् ज्ञाधातोः णिचि लोटि
मध्यमपुरुषैकवचने विज्ञापय इति रूपम्।
जालात् मुक्तः नाभवत्। ................... तत्र एकः मूषकः समागच्छत्। बद्धं व्याघ्रं ................... सः तम् अवदत्-अहो! भवान् जाले बद्ध:। अहं
त्वां ................... इच्छामि। तच्छ्रु त्वा व्याघ्रः ..............अवदत्-अरे ! त्वं ........... जीवः मम साहाय्यं करिष्यसि। यदि त्वं मां मोचयिष्यसि
...................अहं त्वां न हनिष्यामि। मूषकः ................... लघुदन्तैः तज्जालस्य ................... कृ त्वा तं व्याघ्रं बहिः कृ तवान्।
Ans : एकस्मिन्वने एक: वृद्ध: व्याघ्र: आसीत्। स: एकदा व्याधेन विस्तारिते जाले बद्ध: अभवत्। स: बहुप्रयासं कृ तवान्किन्तु जालात्मुक्त:
नाभवत्। अकस्मात्तत्र एक: मूषक: समागच्छत्। बद्धं व्याघ्रं दृष्ट्वा स: तम्अवदत्-अहो! भवान्जाले बद्ध:। अहं त्वां मोचयितुम्इच्छामि।
तच्छ्रु त्वा व्याघ्र: साट्टहासम्अवदत्-अरे ! त्वं क्षुद्र: जीव: मम सहाय्यं करिष्यसि। यदि त्वं मां मोचयिष्यसि तर्हि अहं त्वां न हनिष्यामि। मूषक:
स्वकीयै: लघुदन्तै: तज्जालं कर्तनम्कृ त्वा तं व्याघ्रं बहि: कृ तवान्।
Q.6: यथानिर्देशमुत्तरत–
(क) सः लोमशिकायै सर्वां कथां न्यवेदयत् - अस्मिन् वाक्ये विशेषणपदं किम्।
(ख) अहं त्वत्कृ ते धर्मम् आचरितवान् – अत्र अहम् इति सर्वनामपदं कस्मै प्रयुक्तम्।
(ग) ‘सर्वः स्वार्थं समीहते’, अस्मिन् वाक्ये कर्तृपदं किम्।
(घ) सा सहसा चञ्चलमुपसृत्य कथयति – वाक्यात् एकम् अव्ययपदं चित्वा लिखत।
(ङ) ‘का वार्ता? माम् अपि विज्ञापय’ – अस्मिन् वाक्ये क्रियापदं किम्? क्रियापदस्य पदपरिचयमपि लिखतः ।
Ans : (क) स लोमशिकायै सर्वां कथां न्यवेदयत् – अस्मिन् वाक्ये ’सर्वाम्’ इति विशेषणपदम्।
(ख) अहं त्वत्कृ ते धर्मम् आचरितवान् – अत्र अहम् इति सर्वनामपदं चञ्चलाय प्रयुक्त
(ग)’सर्वः स्वार्थं समीहते’, अस्मिन् वाक्ये कर्तृपदं भवति सर्व इति।
(घ) सा सहसा चञ्चलमुपसृत्य कथयति – वाक्यात् एकम् अव्ययपदं हि सहसा इति।
(ङ) ’का वार्ता? माम् अपि विज्ञापय’ – अस्मिन् वाक्ये क्रियापदं भवति विज्ञापय इति। तथाहि विपूर्वकात् भ्वादिगणीयात् ज्ञाधातोः णिचि लोटि
मध्यमपुरुषैकवचने विज्ञापय इति रूपम्।
Page 4
Q.7: (अ) उदाहरणानुसारं रिक्तस्थानानि पूरयत–
Note: स्वसणाम् इति रूपम् अशुद्धं लिखितम् अस्ति पुस्तके । स्वसॄणाम् इति तावत् स्वसृशब्दस्य षष्ठीबहुवचने रूपम्।
(आ) द्रष्टुम् = दृश् + तुमुन्
करणीय = कृ + अनीयर्
पातुम् = पिब् + तुमुन्
अथवा
पा + तुमुन्
खादितुम् = खाद् + तुमुन्
कृ त्वा = कृ + क्त्वाच्
Note: स्वसणाम् इति रूपम् अशुद्धं लिखितम् अस्ति पुस्तके । स्वसॄणाम् इति तावत् स्वसृशब्दस्य षष्ठीबहुवचने रूपम्।
(आ) द्रष्टुम् = दृश् + तुमुन्
करणीय = कृ + अनीयर्
पातुम् = पिब् + तुमुन्
अथवा
पा + तुमुन्
खादितुम् = खाद् + तुमुन्
कृ त्वा = कृ + क्त्वाच्
Document Details
| Board / Org | NCERT |
| Exam | Class 8 |
| Type | Solution |
| Pages | 4 |
| Updated | 22 Jul 2026 |