MP Board Class 12 Sample Paper 2026 Sanskrit

dsoy vH;kl gsrq uewuk ç'u i=
gk;j lsds.Mjh ijh{kk& 2026
fo"k;& laLd`r
Total Question Total Printed Time Maximum
Pages Marks
23 07 घ ा यम् पू णा ाः - 80

िनदशा:- 1. सव ाः समाधेयाः।
2. ानां स मुखे अ काः द ाः।
3. सवषां ानाम् उ रािण सं कृ तभाषायां देयािन।
4. मांक- 01 तः 05 पय तम् 32 व तुिन ाः सि त। येक ाय अ कमेकं (01) िनधा रतम् ।
5. मांक- 06 तः 15 पय तम् 10 ाः सि त। येक ाय अ क यं (02) िनधा रतम् ।
6. मांक- 16 तः 19 पय तम् 04 ाः सि त। येक ाय अ क यं (03) िनधा रतम् ।
7. मांक- 20 तः 23 पय तम् 04 ाः सि त। येक ाय अ कचतु यं (04) िनधा रतम् ।

1. उिचतं िवक पं िच वा िलखत - 6
(क) पूव पस धे: उदाहरणम् अि त
(i) एता यिप (ii) शरीरे ऽ (iii) िव ालय: (iv) पावक:

(ख) ‘ ा णम्+च’ इ य य सि धयु पदम् अि त-
(i) ा ण (ii) ा णा च (iii) ा णच (iv) णच

(ग) ‘वेदा मा’ इ यि मन् पदे सि ध: अि त-
(i) गुणसि ध: (ii) अया दसि ध: (iii) िवसगसि ध: (iv) दीघसि ध:

(घ) ‘जगतो य िनब दं ति ेयं पुराणम्’ इ यि मन् वा ये अ यपदम् अि त-
(i) जगतो: (ii) य (iii) िनब दं (iv) पुराणम्

(ङ) ‘पुराण भेद एव इितहास:’ इ यि मन् वा ये अ यपदम् अि त-
(i) पुराण (ii) भेद (iii) एव (iv) इितहास:

(च) ‘ ुित: ि िवधा म ा: ा णं च’ इ यि मन् वा ये अ यपदम् अि त-
(i) ुित: (ii) म ा: (iii) ा णं (iv) च

1

2. द श दै: र थानपू त कु त- 6
(क) ‘आसीत्’ इ यि मन् पदे...............लकारः अि त। (लङ् /लट् )
(ख) ‘ यजि त’ इ यि मन् पदे ………..….. अि त। (ि वचनम्/ब वचनम्)
(ग) ‘भवित’ इ यि मन् पदे ………..….. धातु: अि त। (भू/गम्)
(घ) ‘वसि त’ इ यि मन् पदे ………..….. पु ष: अि त। ( थम/उ म)
(ङ) ‘संिवदा’ पद य.....................पयायपदं भवित। (स ावना/दुभावना)
(च) ‘िनशीथे’ पद य.....................पयायपदं भवित। (रा ौ/जलम्)

3. शु वा यानां सम म् ‘आम्” अशु वा यानां सम म् ‘न’ इित िलखत - 6
(क) ‘अनुशासनम्’ इ यि मन् पदे 'अनु' उपसग: अि त ।
(ख) ‘आग य’ इ यि मन् पदे 'गत्' उपसग: अि त ।
(ग) 'िव' उपसगयु पदम् 'िवधाय' अि त ।
(घ) ‘क ुम्’ इ यि मन् पदे ' यप्' यय: अि त ।
(ङ) ‘ थली’ इ यि मन् पदे 'ङीष्' यय: अि त ।
(च) ‘ वा’ यय य उदाहरणं ' ु वा' अि त ।

4. यु ममेलनं कु त्- 7
अ आ
(क) तापदुगदौवा रक: (i) चपलताम्
(ख) न ानम् (ii) प मीिवभ ः
(ग) लू ा (iii) स मीिवभ ः
(घ) मौनम् (iv) ि गुसमास:
(ङ) ि िवधम् (v) त पु षसमास:
(च) अिधकरण-कारके (vi) अलू ा
(छ) अपादान-कारके (vii) अ ानम्

5. एकवा येन उ रत - 7
(क) क: मातु: प रवादं ोतुं न इ छित ?
(ख) दौवा रक य िन ा के न प रि ता ?
(ग) के न कु लं िवभाित ?
(घ) “राजे दु: दलीप:” इ य िवशे यपदं कमि त ?
(ङ) “सुशोिच: शाटी” इ य िवशेषणपदं कम् ?
(च) “शतधा अ धारा” इ य िवशे यपदं कम् ?
(छ) “श ुिजत: ऋतु वज:” इ य िवशेषणपदं कम् ?

2

6. िश य: कं कृ वा जात तुं न वि छ ात्? 2
ा णा: क दृशा: यु:?

7. दौवा रक य िन ा अयं पाठ: क मात् थात् गृहीत:? 2
रा ौ के के िवशि त?

8. महाकिवकािलदासेन वैव वतो मनु: महीि तां क दृश: िनग दत:? 2
रिव: रसं कमथम् आद े?

9. रामेण ीिण पातकािन कािन उ ािन? 2
राम: ल मण य रोषं कथं ितपादयित?

10. के न कु लं िवभाित ? 2
भोजना ते कं िवषम् ?

11. प े समागतान् ोकान् िवहाय वपा -पु तकात् सुभािषतमेकं ोकं िलखत । 2

12. रे खां कतपदािन- आधृ य िनमाणं कु त- (कौ ौ) 2
(क) दुगा य : एव यथोिचतं वह र यित।
(ख) दीप य समीपमाग य स यािसना उ म् ।
(ग) सं यासी तुरीया मसेवी इित ण यते ।

13. अधोिलिखतेषु संवादेषु कः कं ित कथयित इित िलखत- (कौ ौ) 2
(क) न श ोिम रोषं धारियतुम् ।
(ख) एनामु य देवतानां णामः यते ।
(ग) य कृ ते महित लेशे रा ये मे न मनोरथ: ।

3

14. ‘िहतोपदेश:’ क य रचना ? कित प र छेदा: च सि त ? 2
प त य लेखक: क: ? कित त ा: च सि त ?

15. ‘मेघदूतम्’ क य रचना ? कित सगा: च ? 2
‘ कराताजुनीयम्’ क य रचना अि त ? कित सगा: च सि त ?

16. अधोिलिखतं ग ांशं प ठ वा ानाम् उ रािण सं कृ ते िलखत- 3
शोकस त ो मु ः ायि ं कतु आ मनो व नौ वेशनं िनि तवान्। रा ः वि न वेशकाय मं ु वा व सराजः
बुि सागरं न वा शनैः शनैः ाह-तात ! मया भोजराजो रि त एवाि त। पुनः बुि सागरे ण त य कण कमिप किथतम्,
यि श य व सराजः ततो िन ा तः। पुनः रा ो वि न वेशकाले क न कापािलकः सभां समागतः। सभामागतं कापािलकं
द डवत् ण य मु ः ावोचद्- हे योगी ! महापािपना मया हत य पु य ाणदानेन मां र ेित।
ाः-
क. शोकस त ो मु ः कु वेशनं िनि तवान्?
ख. रा ो वि न वेशकाले क: सभां समागतः?
ग. महापािपना मया हत य क य ाणदानेन मां र ेित?

अथ कापािलक तं ावोचद्-राजन् ! मा भैषीः। िशव सादेन स जीिवतो भिव यित। तदा मशानभूमौ
कापािलक य योजनानुसारं भोजः त समानीतः। 'योिगना भोजो जीिवतः' इित कथा लोके षु सृता। पुनः गजे ा ढो
भोजो राजभवनमगात्। स तु ो राजा मु ः भोजं िनज संहासने िनवे य िनजप रा ीिभ सह तपोवनभू मं ग वा परं
तप तेपे। भोज ािप िचरं जाः पािलतवान्।
ाः-
क. के न भोज: जीिवतो भिव यित?
ख. 'योिगना भोजो जीिवतः' इित का लोके षु सृता?
ग. राजा मु ः िनजप रा ीिभ: सह कु ग वा परं तप तेपे?

17. अधोिलिखतं प ांशं प ठ वा ानाम् उ रािण सं कृ ते िलखत- 3

ाची यदा हसित हे ि य! म दम दं
वायुयदा वहित न दनजं मर दम् ।
या यहं कल तदा मितमाननीयां
शोभां दधा युषिस का नका नीयाम् ॥

4

ाः-
क. ाची कथं हसित?
ख. उषिस का नका नीयां कां दधाित?
ग. वायुः कथं वहित?

सैषा थली च कत-चेतकच माणां
सैषा थली कु टलकु तपरा माणाम् ।
सैषा थली ि यतमाऽ यसुतोऽमराणां
सैषा थली भयकरी नर-पामराणाम् ॥
ाः-
क. सैषा थली क दृशं च माणाम्?
ख. कु टलकु तः के षां सैषा थली?
ग. सैषा थली ि यतमाऽ यसुतः के षाम्?

18. अधोिलिखतं ना ांशं प ठ वा ानाम् उ रािण सं कृ ते िलखत- 3

मदालसा- (िवह य) य द वं शी मेव पितगृहं गिम यिस तदा एका कनी भिव यािम, परं एकः उपायः अिप िचि ततः
मया।
कु डला- कः उपायः?
मदालसा- स गीतसािह यमा यमेन िव ां सरसां िवधाय ब यः िशशु यः िश णं दा यािम।
कु डला- गृह था मं िव य विशशूनां च र िनमाणं मातुरराधीनम्। त का िवचारणा?
मदालसा- यथाहं प यािम पु षः भायायां वािधप यं थापयित। ौपद वीयां स प ं म यमानः युिधि रः तां ूते
हा रतवान्, यथा सा िनज वं व तु आसीत्।
ाः-
क. वं कथमेव पितगृहं गिम यिस?
ख. के षां च र िनमाणं मातुरराधीनम्?
ग. युिधि रः कां ूते हा रतवान्?

कु डला- कटु स यं ख वेतत्। परं सिख ! अि मन् संसारे िविभ कृ ितकाः पु षा वसि त। व कृ यनुकूलः वरः अिप
ा यते। वं तु नवनवो मेषशािल या ितभया िविहतैः नूतनैः योगैः अ मान् सवान् िव मापयिस।
गृह था मोऽिप एका योगशाला, य यां वं व ानिव ानयोः योगं कतु श यिस।

5

मदालसा- कु डले ! दुलभो जनः ईदृशः, यः गृह थ योगशालायां वप यै वत वतां द ात्।
ऋत वजः- ( वगतम्) अवसरोऽयमा मानं काशियतुम्। ( काशम्) उपि थतोऽहं श ुिजतः पु ः ऋत वजः। आ ा चेत्
अहमिप अ यां प रचचायां सि मिलतो भवेयम्।
कु डला- वागतम् अितथये। अिप ुताः भवि ः मम सखीिवचाराः?
ाः-
क. अि मन् संसारे िविभ कृ ितकाः के वसि त?
ख. गृह था मोऽिप एका का?
ग. श ुिजत य पु ः क:?

19. र थानािन पूरयत- (के ऽिप यः) 3
क. प र ायताम् प र ायताम्............................।
ख. स यं......................................... धम चर ।
ग. एके नािप ...................... िव ायु े न साधुना ।
घ. एषा................... ।
ङ. ..............वेदाः।

20. अधोिलिखतं अप ठतग ांशं प ठ वा ानाम् उ रािण सं कृ ते िलखत- (के ऽिप च वारः) 4
वने िव मा द य: क ठनां तप याम् आर धवान्। िव मा द य य समीपे एव एकः महा मा अिप तप यारतः
आसीत्। महा मा तम् अवदत्, "राजन्! भवान् तु यथानीितः राजधम य पालनं करोतु। धमानुकूलं शासनम् अिप धम एव
भवित" इित स महा मा िव मा द यम् उप द वान्। िव मः अवदत् “निह महा मन्! तपसा एव परलोकः सा यते, कमणा
नेित”। महा मा अवदत्, “राजन! रा ः धमः जापालनं, शासनम् एव अि त तप या तु महा मनां कम इित”। इ यु वा
महा मा राजानं पृ वान् कम-तप ययोः कः भेदः?
राजा अवदत् कमणः थानं िभ ं परं तप या वग ा ेः साधनम्। एत वा महा मा हसन् अवदत्- “राजन् !
मनु यः उ मािन कमािण कृ वा अिप परलोकं साधियतुं श ोित”। अन तरं महा मा योगबलेन त ैव यमलोक य दृ यं
िव मं द शतवान्। दृ ये यमराजः दूतान् पृ छित “एत य कम क दृशम्?” एकः दूतः अवदत्- कमणां लेखनं तु िच गु य
पा अि त।
ाः-
क. क: क ठनां तप याम् आर धवान्?
ख. राजन्! यथानीितः क य पालनं करोतु?
ग. “धमानुकूलं शासनम् अिप धम एव भवित” इित महा मा कम् उप द वान्?
घ. तपसा एव कः सा यते?
ङ. तप या क य ा ेः साधनम्।
च. महा मा योगबलेन क य दृ यं िव मं द शतवान्।

6

21. भवान् शुभांशः। णतायाः कारणात् दन य य अवकाशाथ व ाचाय ित आवेदनप ं िलखत । 4
वभिग याः िववाहे आम ियतुं विम ं ित एकं प ं सं कृ ते िलखत ।

22. द ैः श दैः अनु छेदलेखनं कु त- 4
( ा ुं समथः, धनमै य, आ मािभमानी, अितलोलुपः, कथयित, अ पमिप,भिव यित, वमनोरथं)
ीकृ णः ………यत् मूढः अ ानिवमोिहतः जनः ………… भवित, कि द् ………… ा य ………… भवित यत्
अ मया इदं ा म् अतः अहम् अ यम् अिप………… शी मेव ………… कि द् ममाि त त ु मम अ येव परम यत्
सव ……… मम एव ………।

(नो ाटयेत,् लोभ , आ मनः, वणयन्, िपिहतािन, बोधयित, ार पािण,अजुन य)
कत ाकत ं ………… भगवान् ीकृ णः …………मा यमेन अ मान् सवान् ………… यत् कामः, ोधः, ………
एतािन ीिण नरक य …………अतः यः जनः……… नाशं ने छित अिप तु वक यं क याणिम छित सः एतािन
ारािण ……….... सव य ैः च एतेषां याणां यागं कु यात् येनैतािन ीिण ारािण सदैव त य कृ ते ……… ित य
े ुः
सः च उ ितपथे अ सरो भवेत्।

23. अधोिलिखतेषु किवषु एक य कवेः प रचयं सं कृ तभाषायां िलखत- (शत-श देषु) 4
क. महाकिवः माघ:
ख. महाकिवः भासः
ग. महाकिवः बाणभ ः
घ. महाकिवः भवभूितः

----xxx----

7