Page 1
Board Of School Education Haryana
मॉडल पेपर
उत्तर
2025
Page 2
अभ्यासप्रश्नपत्रम् (मार्च-2024-25)
अङ्कयोजना उत्तरसङ्केताश्च
कक्षा – दशमी
संस्कृतम्
समयः - होरात्रयम् सम्पूर्ाचङ्काः - 80
अवधातव्यम् –
1. अङ्कयोजनायाां प्रदत्तानन उत्तरानि ननदे शात्मकानन सन्ति । प्रदत्तानन उत्तरानि अनिररच्यानि सन्दर्ाा नुसारम्
अन्यानन उत्तरानि र्नििुम् अर्ा न्ति ।
2. आिररकनिकल्पात्मकेषु प्रश्नेषु यद्यनि स्पष्टिया ननदे शः दत्तः अन्ति यि् केिलां प्रश्नद्वयम् अथिा प्रश्नत्रयम्
इत्यानदकम् उत्तरां दािव्यां िथानि यनद छात्रः अनिररक्त-प्रश्नानाम् उत्तरानि नलखनि िनर्ा छात्रनर्िाय ननिायः
किाव्यः । यथा िनििगद्याां शे त्रयािाां प्रश्नानाम् उत्तरलेखनम् अर्ीष्टां िरां छात्रः यनद चिु िाां प्रश्नानाम् उत्तरानि
नलखनि िनर्ा ित्र केिलां प्रथमत्रयािाां प्रश्नानाां न अनििु यानन उत्तरानि उत्तमानन सन्ति िेषाां मूल्याङ्कनां
करिीयम्।
3. यनद निद्यानथानः उत्तरलेखन-समये समुनचिानाां निर्क्तीनाां िचनानाां च प्रयोगां न कुिान्ति िनर्ा अांशिः अङ्काः
किानीयाः , न िु सम्पूिाा ङ्काः ।
4. त्रुनििूिाििान्यै व्याकरिात्मक-प्रयोगाय च अनुिाििः अङ्काः किानीयाः , न िु सम्पूिाा ङ्काः ।
5. आां नशक-दृष्ट्या समुनचिेभ्यः उत्तरे भ्यः अनि अङ्काः दे याः ।
खण्डः 'क' अपठितावबोधनम् 10 अङ्काः
1. अपठितगद्ांशाधाररत-उत्तराठर् :-
(अ) एकपदे न उत्तरत - (केवलं प्रश्नद्वयम्) 2×1=2
i. िृक्षे
ii. जम्बुकः
iii. काकः
(ब) पूर्चवाक्येन उत्तरत - (केवलं प्रश्नद्वयम्)
i. जम्बुकः काकां दृष्ट्वा अिदि् , “र्ो नमत्र! खगेषु र्िान् मधुरगायकः । कृिया 2×2=4
गायिु ” इनि।
ii. काकः मुखे रोनिकाखण्डां गृर्ीत्वा िृक्षे उिनिष्टः आसीि् ।
iii. जम्बुकः ििः िलानयिः ।
(स) अस्य अनुच्छेदस्य कृते उपयुक्तं शीर्चकं संस्कृतेन ठलखत । 1
चिुरकाकः
छात्रस्य उत्तरां दृष्ट्वा छात्रनर्िाय समुनचिः ननिा यः करिीयः ।
Page 3
(द) यथाठनदे शम् उत्तरत- ( केवलं प्रश्नत्रयम् ) 3×1=3
i. (ग) उिरर
ii. (ग) क्त्वा
iii. (ख) गायकः
iv. (घ) लङ् लकारः
खण्ड ‘ख’ रर्नात्मक-कायचम् 08 अङ्काः
2. (क) पत्रलेखनम्
सेवायाम,
प्रधानार्ायचः महोदयः , 4×1=4
रा.ि.मा. निद्यालयः ,
कखग
श्रीमिः ,
सनिनयां (i) ननिेदनम् इदां यद् अर्म् अन्तिन् िषे नर्िानी नगरस्य
राजकीयनिद्यालयिः निमी कक्षायाः प्रथमश्रेण्ाां सफलिाां (ii) प्राप्तिान्
अन्ति। मम नििुः स्थानािरिां जािम्। अर्म् (iii) जानानम यद् र्ििः
निद्यालयः र्ररयािाप्रािे अनि (iv) प्रनिनििः अन्ति। अर्म् अत्र िनििु म्
इच्छानम। आशासे र्िान् मम प्राथानाां स्वीकृत्य मामनुग्रर्ीष्यनि।
र्िदीयः ,
मर्े शः । 4×1=4
(ख) ठर्त्रं दृष्ट्वा ररक्तस्थानपूठतचः
(i) इदां िषाा ऋिोः दृश्यम् अन्ति।
(ii) गगनां मेघाच्छन्नां शोर्िे ।
(iii) बानलका नशरनस आिित्रां धारयिः ।
(iv) द्वौ बालकौ जले कगादनौकाां िारयिः ।
खण्ड ‘ग’ पठित-अवबोधनम् 24 अङ्काः
3. गद्ांशं पठित्वा ठहन्दीभार्या सप्रसङ्गसरलाथं ठलखत – 1×4=4
प्रिुिगद्याां शः िाि–7 “र्ूकम्पनिर्ीनषका” इनि िािाद् उद् धृिः ।
अथवा
प्रिुिगद्याां शः िाि-5 “बुद्धिबचलवती सदा” इनि िािाद् उद् धृिः ।
कस्यानि एकस्य गद्याां शस्य नर्ां दीर्ाषया प्रसङ्गां सरलाथां च लेखनेन 1+3=4 अङ्काः प्रदे याः ।
4. श्लोकं पठित्वा ठहन्दीभार्या सप्रसङ्गसरलाथं ठलखत – 1×4=4
प्रिुिश्लोकः िाि-6 “सुभाठर्ताठन” इनि िािाद् उद् धृिः ।
Page 4
अथवा
प्रिुिश्लोकः िाि-1 “शुठर्पयाचवरर्म् ” इनि िािाद् उद् धृिः ।
कस्यानि एकस्य श्लोकस्य नर्ां दीर्ाषया प्रसङ्गां सरलाथां च लेखनेन 1+3=4 अङ्काः प्रदे याः ।
5. सूक्त्ोः भावाथचलेखनम् :-
प्रदत्तसून्तक्तषु मात्रद्वयोः सू क्त्ोः र्ािाथां नर्न्दीर्ाषया लेखनेन िूिाा ः अङ्काः 2+2=4 प्रदे याः । 2×2=4
अथवा
अथवा
अन्वयस्य ररक्तस्थानपूठतचः :- (उत्तराठर्)
4×1=4
1) मर्ािृक्षः
2) दै िाि्
3) फलां
4) छाया
6. पठितगद्ांशाधाररत-उत्तराठर् :- 3×1=3
(क) नसांर्स्य िुच्छां िानरः धुनोनि।
(ख) िृ क्षां िानरः आरुढः ।
(ग) अिरः िानरः नसांर्स्य किा म् आकृष्य आरोर्नि ।
(घ) िृक्षस्य + उिरर।
7. पठितश्लोकाधाररत-उत्तराठर् :- 2×1=2
(क) फलच्छाया समन्तििः मर्ािृ क्षः सेनििव्यः ।
(ख) दै िाि् फलां नान्ति ।
(ग) न + अन्ति ।
8. रे खाठङ्कतपदाठन आधृत्य प्रश्नठनमाचर्ं कुरुत - (केवलं प्रश्नत्रयम्) 3×1=3
उत्तराठर् :-
(क) कां द्रष्ट्िुां सः प्रन्तस्थिः ?
(ख) कस्य िादध्वननना अनिनथः प्रबुद्धः ?
(ग) न्यायाधीशः कः आसीि् ?
(घ) सः कया क्रन्दनि ि?
9. प्रश्नित्रे नलन्तखिश्लोकान् निर्ाय 'शेमुषी र्ाग -2' िु िकाि् सांस्कृिर्ाषया एकां शु द्धां श्लोकां 1x4=4
लेखने 4 अङ्काः प्रदे याः । त्रुनििूिाििान्यै अङ्काः किानीयाः ।
Page 5
खण्डः 'घ' अनुप्रयुक्त-व्याकरर्म् 22 अङ्काः
10. (क) स्वरसन्ेः अथिा व्यञ्जनसन्ेः िररर्ाषाां नर्न्दीर्ाषया उदार्रिञ्च सांस्कृिर्ाषया लेखने न 1×2=2
1+1=2 अङ्कौ प्रदे यौ ।
(ख) द्वन्द्द्वसमासस्य अथिा अव्ययीर्ािसमासस्य िररर्ाषाां नर्न्दीर्ाषया उदार्रिञ्च 1×2=2
सांस्कृिर्ाषया लेखनेन 1+1=2 अङ्कौ प्रदे यौ ।
(घ) सम्प्रदानकारकस्य अथिा अिादानकारकस्य िररर्ाषाां नर्न्दीर्ाषया उदार्रिञ्च 1×2=2
सांस्कृिर्ाषया लेखनेन 1+1=2 अङ्कौ प्रदे यौ ।
11. यथाठनठदच ष्टाठन शब्दरूपाठर् - (केवलं प्रश्नर्तुष्टयम्) 4×1=4
उत्तराठर् :-
i. बालकाय
ii. रामाभ्याम्
iii. दे िेषु
iv. नद्यः
v. लिाम्
vi. केषाम्
12. यथाठनठदच ष्टाठन धातुरूपाठर् - (केवलं प्रश्नर्तुष्टयम्) 4×1=4
उत्तराठर् :-
i. िः
ii. र्ननष्यानम
iii. गच्छथ
iv. ििे यम्
v. िश्यानम
vi. िास्यनि
13. उठर्तठवभद्धक्तप्रयोगं कुरुत। (केवलं प्रश्नर्तुष्टयम्) 4×1=4
उत्तराठर् :-
i. िुत्राय
ii. िुत्रेि
iii. जलम्
iv. ने त्रेि
v. ग्रामम्
Page 6
14. अव्ययपदानां सहायतया ररक्तस्थानाठन पूरयत। (केवलं प्रश्नद्वयम्) 2×1=2
उत्तराठर् :-
i. एि
ii. सदा
iii. कदानि
15. उपसगाचन् पृथक् कृत्वा ठलखत। (केवलं प्रश्नद्वयम्) 2×1=2
उत्तराठर् :-
i. आ
ii. उि
iii. अनु
खण्ड – ‘ङ’ पािाधाररताः बहुठवकल्पीयाः प्रश्नाः 17 अङ्काः
16. प्रदत्तवैकद्धल्पकर्तुभ्यचः उत्तरे भ्यः एकं शुिम् उत्तरं ठर्त्वा ठलखत – 17×1=17
उत्तराठर् :-
(क) (iii) िदानिरे ि
(ख) (ii) प्रकृनिः +एि
(ग) (i) मर्ि् च िि् राष्टरां िन्तिन्
(घ) (iv) नद्वगुः
(ङ) (iv) ननरथाकम्
(च) (¡¡¡) कृिघ्निा
(छ) (iv) शरीरम्
(ज) (i) र्ास्करः
(झ) (iii) त्यक्त्वा
(ञ) (i) मिुि्
(ि) (iii) 90
(ि) (iii) सप्तनिांशनिः
(ड) (ii) निद्याधनम्
(ढ) (ii) सिवः
(ि) (i) िञ्च
(ि) (iii) साधाचिुिाा दने
(थ) (¡¡) 24
Page 7
Sample Papers
CBSE Sample Papers
ICSE / ISC Board Sample Papers
AP Board Sample Papers
Assam Board Sample Papers
Bihar Board Sample Papers
Chhattisgarh Board Sample Papers
Goa Board Sample Papers
Gujarat Board Sample Papers
Haryana Board Sample Papers
HP Board Sample Papers
J&K State Board Sample Papers
Jharkhand Board Sample Papers
Karnataka Board Sample Papers
Kerala Board Sample Papers
Page 8
Sample Papers
MP Board Sample Papers
Maharashtra Board Sample Papers
Manipur Board Sample Papers
Mizoram Board Sample Papers
Orissa Board Sample Papers
Punjab Board Sample Papers
Rajasthan Board Sample Papers
Tamil Nadu Board Sample Papers
Telangana State Board Sample Papers
Tripura Board Sample Papers
UP Board Sample Papers
Uttarakhand Board Sample Papers
West Bengal Board Sample Papers