CBSE Class 10 Question Paper 2026 Sanskrit Communicative

FOR CBSE CLASS 10 EXAM PREPARATION

CBSE Class 10
2026
Question Paper ·
Sanskrit
EXAM YEAR TYPE SUBJECT

CBSE Class 10 2026 Question Paper Sanskrit
DETAILS

Communicative

Notes · Sample Papers · Previous Year Papers · Mock Tests

Series : MNL2K SET~4
्ቚश्न-प्ቔ कोड
Q.P. Code 65
m
रोि न.ं .co परी्षा्वी ्ऺश्न-प्ऴ कोड को उ्तर-पस्ु तिका के em
Roll No.
s em मख
ु -पृ्ष पर अवश्य स्िखें । as l
g la Candidates must write the Q.P. Code
ag
a
on the title page of the answer-book.

*6582F10* सं्ቍृतम् (सኚᮈेषणा्ቒकम्)
SANSKRIT (Communicative)
अवधि : होरा्ቔयम् पूर्ाा ङ्ााः : 80
धििाा ररत समय : 3 घ्ቂे अधिकतम अंक : 80
m
.co
Time allowed : 3 hours Maximum Marks : 80

नोट :
s em NOTE :
कृपया जााँ च कर लें धक इस ्ቚश्ि-प्ቔ में मुधg
ितlaपृ्቗ (I) Please check that this question paper
(I)
15 हैं ।
a contains 15 printed pages.

(II) ्ቚश्ि-प्ቔ में दाधहिे हाथ की ओर धदए गए (II) Q.P. Code given on the right hand side of
the question paper should be written on
्ቚश्ि-प्ቔ कोड को परी्ቌाथी उ्ቈर-पु़्िका के
the title page of the answer-book by the
मुख-पृ्቗ पर ललखें । candidate.
Please check that this question paper
(III) कृपया जााँ च कर लें धक इस ्ቚश्ि-प्ቔ में 18 ्ቚश्ि (III)
contains 18 questions.
हैं ।
m
.co
(IV) कृपया ्ቚश्न का उ्ቈर लिखना शुरू करने से (IV) Please write down the Serial Number of
m
.co
the question in the answer-book at the
पहिे, उ्ቈर-पु्ቜिका में यथा ्ቝान पर ्ቚश्न
e m
given place before attempting it.
m का ्ቅमांक अव्ብ लिखें ।
asbeen allotted to read
se (V) इस ्ቚश्ि-प्ቔ को पढ़िे के ललए 15 धमिट का (V) 15 minute time has
समय धदया गया है । ्ቚश्ि-प्ቔ का धवतरर् पूवाा ्ቡ
l
g The question paper
this questionapaper.
will be distributed at 10.15 a.m. From
में 10.15 बजे धकया जाएगा । 10.15 बजे से 10.15 a.m. to 10.30 a.m., the candidates will
10.30 बजे तक परी्ቌाथी केवल ्ቚश्ि-प्ቔ को read the question paper only and
will not write any answer on the answer-
पढ़ें गे और इस अवधि के दौराि वे उ्ቈर-पु़्िका
book during this period.
पर कोई उ्ቈर िहीं ललखेंगे ।

65 [] 1 P.T.O.
For more Question Papers, Sample Papers, Notes & Syllabus visit Page 1 of 15

General Instructions :
This question paper is divided into four sections.
It has total 18 questions.
Section ‘A’ : 1 question no. 1.
Section ‘B’ : 3 questions no. 2 to 4.
Section ‘C’ : 7 questions no. 5 to 11.
Section ‘D’ : 7 questions no. 12 to 18.
Attempt questions as per specific instructions.
Write question no. in answer book before attempting it.
सामान्य नि्ቖेशााः
अस्मिन् ्ቚश्नप्ቔे चत्वाराः भागा: सस्ति ।
अस्मिन् ्ቚश्नप्ቔे अ्ቖा्ቖश (18) ्ቚश्नााः सस्ति ।
भागाः ‘क’ – 1 – ्ቚश्नसंख्या 1.
भागाः ‘ख’ – 3 – ्ቚश्नसख्ं या 2 – 4.
भागाः ‘ग’ – 7 – ्ቚश्नसंख्या 5 – 11.
भागाः ‘घ’ – 7 – ्ቚश्नसंख्या 12 – 18.
स्िस्िष्टस्न्शेिानसु ारं ्ቚश्ना: सिाधेया: ।
उ्ቈरपस्ु मिकायां लेखनाि् पिू वि् सिव्ቚथिं ्ቚश्नसंख्या लेखनीया ।
भागः ‘क’ [10 अङकााः]
अपठितावबोधनम्
1. अधोस्िस्खिं गद्ांशं पस्ित्वा ्ऺद्त्ऺश्नानाम् उ्तरास्ि संतकृ िेन स्िखि : 10

भारिदेश: कृ स्ि्ऺधान: देश: अस्ति अि: भारिीयसमाजे कृ िक: ्ऺमख ु िम: तिम्भ: इव स्त्वि: अस्ति ।
कृ िका: ्ऺाि:कािे एव उत््वाय घममवस्ृ िशीिवािादीन् सहमाना: अनवरिं परर्ቦमं कुवमस्ति । िे भमू े: गभे
बीजास्न आरोपयस्ति, िदनतिरं वृिभै: यत्ऴै: च भमू े: सम्यक् किमिं कृ त्वा स्सञ्चनकाये संिग्ना: भवस्ति ।
विामकािे मेघानां ्ऺसादेन धातयिष्मीररव भस्ू म: सश ु ोस्भिा भवस्ि । शरद-् ॠिौ सवु िमविै: शतयशास्िस्भ:
्षे्ऴास्ि रमिीयास्न दृश्यतिे । यद्स्प कृ िकतय ्ቦमेि राि्रतय अतनपरू िं, वत्ऴपरू िं जीवनधारिं च साध्यिे,
ि्वास्प कृ िक: तवयं दारर्श्यपीस्डिं जीवनं यापयस्ि । कदास्प अस्िवृि्या अनावृि्या वा सम्पिू ं शतयं
स्वनश्यस्ि, स्वपिौ अस्प स: तयनू मल्ू यं िभिे ॠिभार: च कृ िकान् द:ु खेन पीडयस्ि । ि्वास्प कृ िका: धैयं न
त्यजस्ति, अस्पिु पिू मस्न्षया तवकमम कुवमति: समाजतय पािनं कुवमस्ति । एिद्वमम् ‘अतनदािा’ इस्ि स्वशेििेन
कृ िक: सम्माननीय: । यस्द कृ िका: न तय:ु , िस्हम मानवसमाजतय जीस्विं असम्भवमेव भवेि् । अि: वयं
कृ िकािां ्ቦमतय, त्यागभावनाया: धैयमतय च सम्मानं कुयामम । राि्रतय मेरुदण्ड:, समाजतय जीवन्ऺाि:,
संतकृ िे: र्षका: च कृ िका: एव ।
65 2 []
For more Question Papers, Sample Papers, Notes & Syllabus visit Page 2 of 15

(अ) एकपदेन उ्तरि : (के विं ्ऺश्न्षयम)् 21=2
(i) भारिदेश: कीदृश: देश: अस्ति ?
(ii) के न स्वशेििेन कृ िक: सम्माननीय: ?
(iii) विामकm
.o ािे के िां ्ऺसादेन धातयिष्मीररव भस्ू मिः सशु ोस्भिा भवस्ि ?
c e m
m
(आ) पिू sमवeाक्येन उ्तरि : (के विं ्ऺश्न्षयम)् las
la(i) स्कं स्कं कृ िकान् दिःु खेन पीडयस्ि ? g
22=4
a
ag
(ii) कृ िका: कदा स्सञ्चनकाये संिग्ना: भवस्ति ?
(iii) वयं कतय सम्मानं कुयामम ?

(इ) अतय अनच्ु छे दतय कृ िे उपय्ሹ
ु ं शीिमकं संतकृ िेन स्िखि । 11=1

(ई) य्वास्नदेशम् उ्तरि : (के विं ्ऺश्न्ऴयम)्
om
31=3

‘कृ िक: तवयं दारर्श्यपीस्डिजीवनm
.c
(i)
s e ं यापयस्ि’ अ्ऴ स्कं स्ियापदम् ?
(A) कृ िक:
g l a (B) तवयम्
(C) यापयस्ि
a (D) दारर्श्यपीस्डिजीवनं

(ii) ‘अनवरिम’् इस्ि स्वशेििपदतय स्वशेि्यपदं स्कम् ?
(A) कृ िक: (B) परर्ቦमं
(C) र्षका: (D) तयनू मल्ू यम्
m
m ‘विाम’ इस्ि पदतय स्कं पयामयपदं गद्ांशे ्ऺयक्ु िम् ? .co
.co
(iii)
e m
m (A) वृस्ि: (B) घमम:
as
se (C) मेघानाम् (D)
ag्
शतयम l
(iv) ‘िे भमू े: गभे बीजास्न आरोपयस्ति’ अ्ऴ स्कं किृमपदम् ?
(A) भमू :े (B) िे
(C) गभे (D) बीजास्न
65 [] 3 P.T.O.
For more Question Papers, Sample Papers, Notes & Syllabus visit Page 3 of 15

भागः ‘ख’ [15 अङकााः]
रचनात्मकं-कार्यम्

2. भवान् पीयिू : तवस्पिरं ्ऺस्ि प्ऴं स्िखस्ि । एिि् प्ऴं मञ्जूिाया: उस्चिै: पदै: परू स्यत्वा पनु :
1
स्िखि : 10 =5
2
गङ्गा-छा्ऴावास:,
(i) ____________

पज्ू या: स्पिृमहोदया:,
(ii) ____________ ।

अ्ऴ सवमगिं (iii) ____________ । आशासे त्वम् अस्प कुशिी । मया गिस्቎ाहे एव भवििः
प्ऴं ्ऺा्቎म् । इदं ्ञात्वा अहम् अस्ि्ऺसतनिः अस्तम यद् सम््ऺस्ि माि:ु तवात्यम् उ्तमं जािम् ।
अहमस्प भवतिं मम उपिब्धीनां स्विये सचू स्यिमु ् इच्छास्म । ्ቨ: अतिस्वमद्ाियीय-
गायन्ऺस्ियोस्गिायाम् अहं (iv) ___________ त्वानं ्ऺा्቎वान् । िीडास्दवसे अस्प
धावन्ऺस्ियोस्गिायाम् अहमेव ्ऺ्वम: आसम् । अस्तमन् विे वास्िमकोत्सवेऽस्प अहं नाट्यास्भनयं
(v) ____________ । अयं वास्िमकोत्सविः शस्नवासरे (vi) ____________ । स्वद्ाियतय

प्षििः ्ቨिः एव (vii) ____________ ्ऺेस्ििम् । अहमस्प (viii) ____________
्ऺा्वमयास्म यि् भवान् मा्ऴा सह अवश्यम् आगच्छिु । मम (ix) ____________ भस्वि्यस्ि ।
अहं ्ऺिी्षां कररि्यास्म ।
मािृचरियो: मम ्ऺिामा: ।
भवदीय: प्ऴु :
(x) ____________ ।
मञ्जषू ा
भवतिम,् कररि्यास्म, पीयिू :, उत्साहवधमनम,् सादरचरितपशम:, आयोजस्यि्यिे, ्ऺ्वमम,्
कुशिम,् स्नमत्ऴिप्ऴम,् नवस्दल्िीि: ।

65 4 []
For more Question Papers, Sample Papers, Notes & Syllabus visit Page 4 of 15

3. ्ऺद्तं स्च्ऴं दृि्वा मञ्जिू ायां ्ऺद्तशब्दानां सहायिया पञ्च वाक्यास्न सतं कृ िेन स्िखि । 51=5

m
m .co s e m
s e g la
g la a
a

मञ्जषू ा
रक्िदगु मम,् गौरवम,् स्दल्िीनगरम,् सैस्नका:, आरोहस्ति, स्वशािम,् पश्यस्ति,
om , हतिेि,ु राि्रतय, दृश्यिे ।
जना:, वृ्षा:, ध्वजारोहिम,् ्ऺसतनिया,.cशोभतिे
em
अथवा
s
g la ं साहाय्येन तयनू ास्ितयनू ं पञ्चठभः संतकृ िवाक्यैिः एकम्
स्नम्नस्िस्खिं स्वियम् अस्धकृ त्य मञ्जिू ा्ऺद्तशब्दाना
अनच्ु छे दं स्िखि । a 51=5
‘गणतቌኚ्ቔठिवस:’
मञ्जूषा
वीरबािका:, गौरवम,् स्दल्िीनगरे , सैस्नका:, आरोहस्ति, पश्यस्ति, जनािः,
ध्वजारोहिम,् ्ऺसतनिया, राि्रतय, दृश्यिे, राज्यतय, नृत्यस्ति ।
1
अधोस्िस्खिां क्वां मञ्जिू ायािः सहायिया परू स्यत्वा पुनिः स्िखि :
4.
o m 10 =5
c
2

m एकतय कृ िकतय (i) ________ प्ऴािः आसन । िे चत्वारोऽस्प ्ቝािरिः परतपर (ii) ________ . कुवमस्ति
c. o तम । िेिां चििु ां ्ቝाििॄ ां किहं दृिु ्वा स: (iii)् ________ दखु ी आसीि् ं । एकदाsem
m a
स: शि्ु कका्षास्न
se एक्ऴीकृ त्य िास्न (iv) ________ बदध्् वा प्ऴु ािां सम्षम् अत्वापयि् । स:gकृlिक: िान् प्ऴु ान् अवदि्
– एिास्न का्षास्न ्ऴोटयि । प्ऴु ेिु एक: अस्प िास्न (v) ________ सम्वम:aनाभवि् । िदा स: पृ्वक्कृ त्य
प्ऴु ािां सम्षं पनु : एकै कं का्षम् (vi) ________ । सवे प्ऴु ा: (vii) ________सवामस्ि का्षास्न
अ्ऴोटयन् । स: (viii) ________ अक्वयि् – यस्द इत््वमेव ययू म् अस्प परतपरं स्मस्ित्वा
(ix) ________ िस्हम कोऽस्प यि्ु मान् हतिंु सम्वम: न भस्वि्यस्ि । यिो स्ह (x) ________ शस््ሹ: किौ
यगु े ।
65 [] 5 P.T.O.
For more Question Papers, Sample Papers, Notes & Syllabus visit Page 5 of 15

मञ्जूषा
स्नवत्तय्व, चत्वार:, कृ िक:, ्ऴोटस्यिमु ,् किह,ं सघं े,
अत्वापयि,् रज्ज्वा, प्ऴु ान,् सरििया ।
अथवा
ररक्ित्वानास्न परू स्यत्वा अधोस्िस्खिसंवादं पनु िः स्िखि : 51=5
िािा – प्ऴ ु ! त्वं कु्ऴ गच्छस्स ?
प्ቔु : – माि: ! (i) _____________________________________________ ।
िािा – परम् अद् िीडायै न गतिव्यम् ।
प्ቔु : – स्कम्वमम् ? अयं िु मम खेिनतय समय: अस्ति ।
िािा – (ii) _____________________________________________ ।
प्ቔु : – जतमािमी स्कं भवस्ि ?
िािा – ‘जतमािमी’ स्दवसे एव ्ቦीकृ ि्ितय जतम अभवि् अि: सम्पि ू े देशे भगवि:
जतमस्दवस: उल्िासेन मातयिे ।
प्ቔु : – (iii) _____________________________________________ ।
िािा – अद्ैव मस्तदरास्ि पि्ु पै: स्वद््दु ीपकै : च सस्ज्जिास्न भवस्ति ।
प्ቔु : – (iv) _____________________________________________ ।
िािा – शी्ቈं सज्ज: भविु । चिाम: ।
प्ቔु : – (v) _____________________________________________ ।

मञ्जूषा
 अहं स्म्ऴै: सह िीस्डिंु गच्छास्म ।
 अहम् अस्ि उत्सक
ु : अस्तम ।
 मस्तदरािां शोभा वतििु : मनोहाररिी दशमनीया च भवस्ि ।
 अहं जानास्म परतिु अद् जतमािमी अस्ति; अि: वयं मस्तदरं गस्मि्याम: ।
 अहो ! ्ቦीकृ ि्ितय जतमोत्सव: । स: िु मम स््ऺय: ।

65 6 []
For more Question Papers, Sample Papers, Notes & Syllabus visit Page 6 of 15

भागः ‘ग’ [25 अङकााः]
अनु्ቚर्क्ु त-व्र्ाकरणम्

अधोस्िस्खिवाक्येिु रे खाङ्स्किपदेिु सस्तधं सस्तधच्छे दं वा कुरुि : (के विं ्ऺश्नचििु यम्)
om + एव ।
5. 41=4

c. नोिीह
य: सोढुं शक् e m
(i)
m
िडेsिeे पािका गिु ा: । las
(ii)
la ag
(iii) g सरतिीरे स्वहरस्ि मस्य के नास्प ककम शै: शब्दै: वािावरिम् आकुिीस्ियिे ।
a
(iv) िदेिद् राजभवनं पररत्यज्य वनं गच्छाम: ।
(v) अधनु ा रमिीया सृस्ि: + एिा ।

6. अधोस्िस्खिवाक्येिु रे खाङ्स्किपदानां समासं स्व्ቇहं वा ्ऺद्तस्वकल्पेभ्यिः स्चत्वा स्िखि :
(के विं ्ऺश्नचििु यम)् 41=4

(i) अस्नच्छन् अस्प वाि्िेय बिास्दव स्नयोस्जि: ।.co
m
(A) अन् इच्छन्
s em (B) न इच्छन्
(C) अस्न इच्छन् gla
a
(D) अस्न + च्छन्
(ii) अतमाकम् ऐक्यं िु जगत््ऺस्स्धम् ।
(A) जगि् ्ऺस्स्धम् (B) जगि: ्ऺस्स्धम्
(C) जगस्ि ्ऺस्स्धम् (D) जगि्ऺस्स्धम्
(iii) मयरू : सा्ሾहासं ्ऺस्वशस्ि ।
(A) अ्ሾहासेन सह (B) अ्ሾहासे सह
m
m
c. o (iv)
(C) अ्ሾहासं सह (D) अ्ሾहासयो: सह
m .co
m शि: िि् ने्ऴं य्वात्वानम् त्वास्पिवान् । s e
se उस्चिं त्वानम् l
g ् a
य्वा त्वानम
(A)
(C) त्वानतय पश्चाि्
(B)
(D)
a
त्वानम् अनस्ििम्य
(v) ययू ं क्वम् अस्तमन् निं च उतनिं च िस्तमन् मागे गच्छ्व ?
(A) निोतनिम् (B) निोतनियो:
(C) निोतनिे (D) निोतनिौ
65 [] 7 P.T.O.
For more Question Papers, Sample Papers, Notes & Syllabus visit Page 7 of 15

7. अधोस्िस्खिवाक्येिु रे खाङ्स्किपदानां ्ऺकृ स्ि-्ऺत्ययौ सयं ोज्य स्वभज्य वा उस्चिम् उ्तरं स्वकल्पेभ्यिः
स्चत्वा स्िखि : (के विं ्ऺश्नचििु यम)् 41=4

(i) के चन च पञ्चत्वं गिा ।
(A) पञ्च + िि्
(B) पञ्च + त्व
(C) पञ्च + िक्
(D) पञ्च + मिपु ्
(ii) अतमास्भ: गरू
ु िाम् आदेशपािनं कृ + िव्यि् ।
(A) किमव्यास्न
(B) किमव्यम्
(C) किमव्यानाम्
(D) किमव्या
(iii) ि्ऴ राजहसं : हसं ी च स्वहरि: ।
(A) हसं + टाप्
(B) हसं + मिपु ्
(C) हसं + ङीप्
(D) हसं + िक्
(iv) एिा सृस्ि: रमिीय + टाप् अस्ति ।
(A) रमिीय:
(B) रमिीयिा
(C) रमिीया:
(D) रमिीया
(v) ्ऺाङ्गिे भविाम् हृद् + िक् अस्भनतदनम् अस्ति ।
(A) हास्दमक:
(B) हास्दमकी
(C) हास्दमकम्
(D) हास्दमकाम्
65 8 []
For more Question Papers, Sample Papers, Notes & Syllabus visit Page 8 of 15

8. वाच्यानसु ारम् उस्चिपदैिः ररक्ित्वानास्न परू स्यत्वा अधोस्िस्खिं संवादं पनु िः स्िखि :
(के विं ्ऺश्न्ऴयम्) 31=3
निन: – हे दीप ! स्कं त्वम् अद् ‘रामायिम’् इस्ि नाटकं ्शिट ं गच्छस्स ?

o m
्शीप: – न, न (i) ____________ िि् नाटकं ्शिट ं न गच्छास्म ?
m
. c ् ! अद् त्वं स्कं (ii) ____________ ? s e
em
निन: – स्कं कारिम
्शीप: a – s अधनु ा (iii) ____________ गृहकायं पि g la
l ू ं स्ियिे । a
ag – मया िु अधनु ा एक: (iv) ____________ स्िख्यिे अनतिरं च नाटकं ्शिटं गम्यिे ।
निन:
्शीप: – अतिु ! िस्हम अहमस्प शी्ቈं गृहकायं समापयास्म । अनतिरं त्वया सह आगस्मि्यास्म ।
निन: – अतिु । पनु स्ममिाम: ।
मञ्जूषा
िेख:, मया, अहम,् करोस्ि ।
m
9. .coं ्ऺश्न्ऴयम)्
कािबोधकशब्दैिः अधोस्िस्खि-स्दनचयां परू यि : (के वि
m
31=3

(i)
la se उपवनं गच्छास्म ।
अहं __________ वादने (5:30) ्ቝमिाय
(ii)
g
__________ वादने (6:00)a्ቝमिं कृ त्वा गृहम् आगच्छास्म ।

(iii) िि: तनानं कृ त्वा __________ वादने (8:45) कायामियं गच्छास्म ।
(iv) ित्पश्चाि् अहं अपरा्ऻे __________ वादने (7:15) गृहम् आगच्छास्म ।

10. मञ्जूिायां ्ऺद्तैिः उस्चिैिः अव्ययपदैिः अधोस्िस्खिवाक्येिु ररक्ित्वानास्न परू यि : (के विं ्ऺश्नचििु यम)् 41=4
स: बाल्याि् __________ वृ्धोपसेवी स्वनयशीि: च आसीि् । m
.co
(i)
m
c. o (ii) अवििा य्वा स्च्ते __________ वास्च भवेि् यस्द ।
s e m
m a
se (iii) __________ अस्प आिस्वक-अत्ऴास्ि आसन् ।
ag
l
(iv) एिि् िु ‘फरवरी’ __________ मासे मातयिे ।
(v) __________ वयम् एिास्न त्विास्न ्शिटम् उत्सक
ु ा: तम: ।
मञ्जूषा
परु ा, सम््ऺस्ि, इस्ि, एव, ि्वा ।
65 [] 9 P.T.O.
For more Question Papers, Sample Papers, Notes & Syllabus visit Page 9 of 15

11. अधोस्िस्खिवाक्येिु रे खाङ्स्कि-अश्ध
ु पदाय उस्चिपदं स्चत्वा वाक्यास्न पनु िः स्िखि :
(के विं ्ऺश्न्ऴयम)् 31=3

(i) स: मस्हिा कानने व्या्ቈं ददशम ।
(A) िि्
(B) सा
(C) िे
(D) िा:

(ii) अहो ! स्वस्च्ऴं तवप्न: मया दृि: ।
(A) स्वस्च्ऴा
(B) स्वस्च्ऴम्
(C) स्वस्च्ऴ:
(D) स्वस्च्ऴास्ि

(iii) अिम् अस्िस्वकत््वनम् ।
(A) अस्िस्वकत््वनेन
(B) अस्िस्वकत््वनान्
(C) अस्िस्वकत््वनाय
(D) अस्िस्वकत््वने

(iv) रागसमं दख
ु ं न सस्ति ।
(A) आसन्
(B) ति:
(C) आतिाम्
(D) अस्ति
65 10 []
For more Question Papers, Sample Papers, Notes & Syllabus visit Page 10 of 15

भागः ‘घ’ [30 अङकााः]
पठितावबोधनम्

12. अधोस्िस्खिं गद्ांशं पस्ित्वा ्ऺद्त्ऺश्नानाम् उ्तरास्ि संतकृ िेन स्िखि : 5
m
एकदा भगवान् बोस्धसत्व. co : बहटजतमास्जमिपण्ु यफिै: स्शवीनां राजा अभवि् । स बाल्याि् एव वृ्धोपसेवी, sem
स्वनयशीि: शात
s em्ऴपारङ्गि: च आसीि् । जनकल्यािकममसु रि: असौ प्ऴु वि् ्ऺजा: पाियस्ि तम । gla
la स्दसदग् िु ोपेि: स नगरतय समतिि: धन-धातयसमृ्धा: दानशािा: अकारयि् । रा्ञa:
कारुण्य-औदायाम
g
a ् आकण्यम देशातिरेभ्योऽस्प जना: िं देशम् आयास्ति तम । अ्व कदास्चि् दानशािासु
दानशीििाम
स्वचरन् स राजा बहटधनिाभेन सतििु ानाम् अस््वमनां स्वरिसङ्ख्यां स्विोक्य अस्चतियि-् मम अस््वमन: िु
धनिाभमा्ऴेि सतिोिं भजतिे । ि्ऴ अस््वमनां समहू : अतन-पान-वसन-रजि-सवु िामस्दकास्न अभीिास्न
वतिस्ू न ्ऺाप्य सतििु : अभवि् ।
1
(i) एकपदेन उ्तरि : (के विं ्ऺश्न्षयम)् 2 =1
2
(क) क: स्शवीनां राजा अभवि् ?
m
.co
(ख) राजा क्वं ्ऺजा: पाियस्ि तम ?
(ग) स्वरिसङ्ख्या के िाम् अभवि् ?
e m
(ii)
l a
पिू मवाक्येन उ्तरि : (के विं ्ऺश्न्षयमs)् 21=2
(क) राजा बाल्याि् एव कीदृश ag : आसीि् ?
(ख) जना: स्कम्वं िं देशम् आयास्ति तम ?
(ग) दानशािासु स्वचरन् स राजा स्कम् अस्चतियि् ?
(iii) स्नदेशानसु ारम् उ्तरि : (के विं ्ऺश्न्षयम)् 21=2
(क) ‘असौ प्ऴु वि् ्ऺजा: पाियस्ि तम’ अ्ऴ स्कं स्ियापदं ्ऺयक्ु िम् ?
(ख) ‘भगवान’् इस्ि स्वशेििपदतय स्वशेि्यपदं स्कं ्ऺयक्ु िम् ?
m
.co
(ग) ‘वत्ऴम’् इस्ि पदतय स्कं पयामयपदम् अ्ऴ ्ऺयक्ु िम् ?
m
m.co s e m
se 13. अधोस्िस्खिं पद्ांशं पस्ित्वा ्ऺद्त्ऺश्नानाम् उ्तरास्ि संतकृ िेन स्िखि : l a 5
वाक्पटुधयै मवान् मत्ऴी सभायामप्यकािर: । ag
स के नास्प ्ऺकारे ि परै नम पररभयू िे ।।
य इच्छत्यात्मन: ्ቦेय: ्ऺभिू ास्न सख ु ास्न च ।
न कुयामदस्हिं कमम स परे भ्य: कदास्प च ।।

65 [] 11 P.T.O.
For more Question Papers, Sample Papers, Notes & Syllabus visit Page 11 of 15

1
(i) एकपदेन उ्तरि : (के विं ्ऺश्न्षयम)् 2 =1
2
(क) मत्ऴी कै : न पररभयू िे ?
(ख) मनि्ु य: आत्मन: स्कम् इच्छस्ि ?
(ग) मनि्ु य: कीदृशं कमम न कुयामि् ?
(ii) पिू मवाक्येन उ्तरि : (के विं ्ऺश्न्षयम)् 21=2
(क) य: आत्मन: ्ቦेय: इच्छस्ि, स स्कं न कुयामि् ?
(ख) मत्ऴी कीदृश: भवेि् ?
(ग) मत्ऴी कु्ऴ अकािर: भवेि् ?
(iii) स्नदेशानसु ारम् उ्तरि : (के विं ्ऺश्न्षयम)् 21=2
(क) ‘स के नास्प ्ऺकारे ि परै नम पररभयू िे’ अ्ऴ वाक्ये किृमपदं स्कम् ?
(ख) ‘द:ु खास्न’ इत्यतय स्कं स्वपयमयपदं ्ऺयक्ु िम् ?
(ग) ‘धैयमवान’् इत्यतय स्वशेि्यपदं स्चत्वा स्िखि ।

14. अधोस्िस्खिं नाट्यांशं पस्ित्वा ्ऺद्त्ऺश्नानाम् उ्तरास्ि संतकृ िेन स्िखि : 5

राजीि: – स्कम् एिि् कतयस्चि् दग ु मतय स्च्ऴम् ?
पयवटनास्धकारी – आम् । एिि् स्दवांग-उपत्यका-मण्डिे स्त्विं भीि्मकनगरदगु मम् ! अतय अवशेिा: िु
आयमकिा-सतं कृ स्ि-सम्पद: पररचायका: । अधनु ा इदं स्च्ऴं पश्यि ।
िैलैि: – अहं जानास्म इदं त्वानम् । इदं िु ‘िवाङ्ग गोम्पा’ इस्ि ्ऺस्स्ध: बौ्धमि: ।
पयवटनास्धकारी – सम्यक् अस्भ्ञािम् ! मनोहरे सरु म्ये ‘िवाङ्ग’ इस्ि त्विे राजिे अयं बौ्धमििः ।
पञ्चशिानां बौ्धस्भ्षिू ां स्नवासयोग्या त्विी इयम् । िोस्हिजनपदे अस्प
अनेकबौ्धस्वहारा: सस्ति ।
नीस्लिा – मातयवर ! मया अतय ्ऺदेशतय ‘परशरु ामकुण्डम’् इस्ि दशमनीयत्विस्विये अस्प
पस्ििम् । स्कम् इदम् ?
1
(i) एकपदेन उ्तरि : (के विं ्ऺश्न्षयम)् 2 =1
2
(क) भीि्मकनगरदगु मम् कस्तमन् मण्डिे स्त्विम् ?
(ख) कस्तमन् जनपदे अनेके बौ्धस्वहारा: सस्ति ?
(ग) कतय अवशेिा: आयमकिा-संतकृ स्ि-सम्पद: पररचायका: सस्ति ?
65 12 []
For more Question Papers, Sample Papers, Notes & Syllabus visit Page 12 of 15

(ii) पिू मवाक्येन उ्तरि : (के विं ्ऺश्न्षयम)् 21=2
(क) ्ऺस्स्ध: बौ्धमि: क: विमिे ?
(ख) भीि्मकनगरदगु मतय अवशेिा: के िां पररचायका: सस्ति ?
(ग) अरुिाचि्ऺदे m शे ‘परशरु ामकुण्डम’् स्कम् अस्ति ?
. co s e m
(iii) स्नदेश
s eानmसु ारम् उ्तरि : (के विं ्ऺश्न्षयम)् la
21=2
g
g la(क) नाट्यांशे ‘सस्ति’ इस्ि स्ियाया: किृमपदं स्कम् ? a
a (ख) ‘अधनु ा इदं स्च्ऴं पश्यि ।’ अ्ऴ ‘स्च्ऴम’् स्वशेि्यपदतय स्वशेििपदं स्कम् ?
(ग) ‘राजिे अयं बौ्धमि: ।’ अस्तमन् वाक्ये स्ियापदं स्कम् ?

15. रे खाङ्स्किपदास्न आधृत्य ्ऺश्नस्नमामिं कुरुि । (के विं पञ्च्ऺश्नािः) 51=5

(i) शि: ने्ऴहीनयाचकतय रूपं धारयस्ि ।
(ii) मेि: अधमज्वस्ििका्षेन िास्डि: । m
(iii) मन: चञ्चिं भवस्ि ।
m .co
s e
(iv)
g l a
न जानास्ि भवान् ्शौिे: चपिां ्ऺकृ स्िम ्।
(v) राजा याचके भ्य: दानं ददास्ि ।a
(vi) आचायम: प्ऴु ं सावधानम् अकरोि् ।

1
16. मञ्जूिाििः समस्ु चिपदास्न स्चत्वा अधोस्िस्खि-श्िोकतय अतवयं परू स्यत्वा पनु िः स्िखि : 4 =2
2

नास्ति स्वद्ासमं च्ष:ु नास्ति सत्यसमं िप: ।
नास्ति रागसमं दिःु खं नास्ति त्यागसमं सख
ु म् ।। o m
m . c
m .co अቌኚवर्ः
s e m
se l a
(i) ___________ च्ष:ु न अस्ति, सत्यसमं िप: न (ii) ___________
g , रागसमं
a
(iii) _____________ न अस्ति, त्यागसमं सुखं (iv) __________ अस्ति ।
मञ्जषू ा
अस्ति, न, द:ु खम,् स्वद्ासमम् ।
अथवा
65 [] 13 P.T.O.
For more Question Papers, Sample Papers, Notes & Syllabus visit Page 13 of 15

1
श्िोकतय भावा्वं मञ्जिू ाया: सहायिया ररक्ित्वानास्न परू यतिु : 4 =2
2
चञ्चिं स्ह मन: कृ ि्ि ! ्ऺमास््व बिवददृढम् ् ।
ितयाहं स्न्ቇहं मतये वायोररव सदु ि्ु करम् ।।
भावाथय :
्ቦीकृ ि्ितय वािां ्ቦत्ु वा पनु : अजमनु : वदस्ि – हे (i) _________ ! मन: अिीव
(ii) __________ , शरीरतय म्वनकिाम अिीव बिवान् अस्प च अस्ति । अि: ितय
(iii) ___________ वायो: इव (iv) __________ मतये ।
मञ्जूषा
चञ्चिम,् स्नयत्ऴिम,् कस्िनम,् कृ ि्ि ।

17. अधोस्िस्खिवाक्येिु रे खाङ्स्किपदानां ्ऺसङ्गानक
ु ू िम् उस्चिा्वं स्चत्वा स्िखि :
(के विं ्ऺश्नचििु यम)् 41=4

(i) अतमाकं ऐक्यं िु जगत््ऺस्स्धम् ।
(A) एकिा (B) एकम्
(C) श्ऴिु ा (D) सरििा
(ii) बोस्धसत्वम् अमात्या: अवदन् ।
(A) मािर: (B) मस्त्ऴि:
(C) राजा (D) ्ऺजा:
(iii) पादं स्शि्य: तवमेधया ।
(A) पादप: (B) वृ्ष:
(C) चरिम् (D) चि्वु ांशम्
(iv) नास्ति स्वद्ासमं च्ष:ु ।
(A) छ्ऴम् (B) ने्ऴम्
(C) पतु िकम् (D) स्श्षिम्
(v) अभ्यासेन िु कौतिेय वैराग्येि च गृ्ቨिे ।
(A) अजमनु (B) कृ ि्ि
(C) िोध (D) मन:
65 14 []
For more Question Papers, Sample Papers, Notes & Syllabus visit Page 14 of 15

1
18. अधोस्िस्खिां क्वां मञ्जूिापदै: ररक्ित्वानास्न परू स्यत्वा पनु िः स्िखि : 8 =4
2

भपू िे: (i) ___________ पु्ऴा: वानरान् भोज्यपदा्वै: पस्ु िं नयस्ति तम । राजगृहे बािवाहनयोग्य: मेि:

o m
स्ज्ቮािोिपु िया (ii) ___________ ्ऺस्वश्य भोजनं खादस्ि तम । सपू कारै : स्नत्यं िास्डिं मेिं दृि्वा
m
. c s e
em
(iii) ___________
s
वानरान ् राजभवन ं त्य्ሹु म ् अक्वयि ् । (iv) ____________ मदो्धिा : मकम टा :
g l a
la ं त्य्ሹंु न तवीकृ िवति: । अतयस्तमन् अहस्न स मेि: (v) ___________a
िद् राजभवन
g
a
अधमज्वस्ििका्षेन िास्डि: । ज्विन् स मेि: (vi) ___________ ्ऺस्वि: । पररिामि: दग्धा:
(vii) ___________ ्ऺाि्ऴािाय अधावन् । राजा राजवैद्म् आहूय अश्वर्षायै तयवेदयि् । भय्ऴतिा:

कपयिः गरुु जनोपदेशतय अवधीरिाि: (viii) ___________ कृ िवति: ।
मञ्जूषा
m ब्ु धा:, चत्शतय,
अश्वा:, वानरय्वू प:, पश्चा्तापम,् अश्वशािाम,् oरसनातवादि
c
सपू कारे ि, महानसम् । m.
e
l as
ag

m
m .co
m .co s e m
se l a
ag

65 [] 15 P.T.O.
For more Question Papers, Sample Papers, Notes & Syllabus visit Page 15 of 15