CBSE Class 10 Question Paper 2026 sanskrit

FOR CBSE CLASS 10 EXAM PREPARATION

CBSE Class 10
2026
Question Paper ·
Sanskrit
EXAM YEAR TYPE SUBJECT

CBSE Class 10 2026 Question Paper Sanskrit

Notes · Sample Papers · Previous Year Papers · Mock Tests

Series : MNL2K SET~4
्ቚश्न-प्ቔ कोड
Q.P. Code 52
m
रोि न.ं .co परी्षा्वी ्ऺश्न-प्ऴ कोड को उ्तर-पस्ु तिका के em
Roll No.
s em मख
ु -पृ्ष पर अवश्य स्िखें । as l
g la Candidates must write the Q.P. Code
ag
a
on the title page of the answer-book.

*5282F10* सं्ቍृतम्
SANSKRIT
अवधि : होरा्ቔयम् पूर्ाा ङ्ााः : 80
धििाा ररत समय : 3 घ्ቂे अधिकतम अंक : 80
m
c. o
Time allowed : 3 hours Maximum Marks : 80

नोट :
s em NOTE :
g laपृ्቗ (I) Please
कृपया जााँ च कर लें धक इस ्ቚश्ि-प्ቔ में मुधित check that this question paper
a
(I)
contains 15 printed pages.
15 हैं ।
(II) ्ቚश्ि-प्ቔ में दाधहिे हाथ की ओर धदए गए (II) Q.P. Code given on the right hand side of
the question paper should be written on
्ቚश्ि-प्ቔ कोड को परी्ቌाथी उ्ቈर-पु़्िका के
the title page of the answer-book by the
मुख-पृ्቗ पर ललखें । candidate.
Please check that this question paper
(III) कृपया जााँ च कर लें धक इस ्ቚश्ि-प्ቔ में 18 ्ቚश्ि (III)
contains 18 questions.
हैं ।
कृपया ्ቚश्न का उ्ቈर लिखना शुरू करने से (IV) m
.co
(IV) Please write down the Serial Number of
m the question in the answer-book at the

.co
पहिे, उ्ቈर-पु्ቜिका में यथा ्ቝान पर ्ቚश्न
का ्ቅमांक अव्ብ लिखें । e m
given place before attempting it.

m asbeen allotted to read
se (V) इस ्ቚश्ि-प्ቔ को पढ़िे के ललए 15 धमिट का (V) 15 minute time has
समय धदया गया है । ्ቚश्ि-प्ቔ का धवतरर् पूवाा ्ቡ
l
ag The
this question paper. question paper
will be distributed at 10.15 a.m. From
में 10.15 बजे धकया जाएगा । 10.15 बजे से 10.15 a.m. to 10.30 a.m., the candidates will
10.30 बजे तक परी्ቌाथी केवल ्ቚश्ि-प्ቔ को read the question paper only and
will not write any answer on the answer-
पढ़ें गे और इस अवधि के दौराि वे उ्ቈर-पु़्िका
book during this period.
पर कोई उ्ቈर िहीं ललखेंगे ।

52 [] 1 P.T.O.
For more Question Papers, Sample Papers, Notes & Syllabus visit Page 1 of 15

General Instructions :
This question paper is divided into 4 (Four) sections.
It has total 18 questions.
Section A – 1 Question no. 1 to 1
Section B – 3 Questions no. 2 to 4
Section C – 7 Questions no. 5 to 11
Section D – 7 Questions no. 12 to 18
Attempt questions as per specific instructions.
Write question no. in answer book before attempting it.
सामान्‍य-नि्ቖेशा:‍
अस्मिन् ्ቚश्नप्ቔे चत्‍वार: खण्डा: सस्ति ।
अस्मिन् ्ቚश्नप्ቔे अष्‍टा्ቖश (18) ्ቚश्ना: सस्ति ।
खण्‍ड:‍‘‍क’ – 1 – ्ቚश्नसंख्या 1
खण्‍ड:‍‘‍ख’ – 3 – ्ቚश्नसंख्या 2 – 4
खण्‍ड:‍‘‍ग’ – 7 – ्ቚश्नसंख्या 5 – 11
खण्‍ड:‍‘‍घ’ – 7 – ्ቚश्नसंख्या 12 – 18
स्िस्िष्टस्न्शेिानसु ारं ्ቚश्ना: सिाधेया: ।
उ्ቈरपस्ु मिकायां लेखनाि् पिू ं सिव्ቚथिं ्ቚश्नसंख्या लेखनीया ।

खण्ड: ‘क’ 10 अङ्का:

अपठितावबोधनम्
1. अधोस्िस्खिं गद्ांशं पस्ित्वा ्ऺद्त्ऺश्नानाम् उ्तरास्ि संतकृ िेन स्िखि – 10

भारिवर्ष: अतमाकं जन्मभस्ू म: अस्ति । भारिदेश: ससं ारे ्ऺस्स्ቍ: अस्ति । अतयैव अन्नेन, जिेन
वायनु ा च वयं पास्ििा: पोस्र्िा: च भवाम: । इयं जन्मभस्ू म: भारिभस्ू म: अतमाकं मािास्ति । अतया:
मस्िमा विषस्यिंु न शक्यिे । इयं सा भारिभस्ू म: अस्ति, य्ऴ बिवः मिर्षय: देशभक्िा: मिाराजाश्च
अभवन् । ये तवबस्ु ्ቍबिेन तवबािुबिेन च स्वश्वतय स्वजयम् अकुवषन् । यदा सवषस्तमन् जगस्ि
अस्वद्ाया: ्ऺसार: आसीि,् िदा अ्ऴ ॠर्य: वेदानां गानम् कुवषस्न्ि तम । िे स्वदेशान् गत्वा ्ञानतय
्ऺसारम् अकुवषन् । अ्ऴैव ्ቦीरामचन्र:, ्ቦीकृ ष्ि:, गौिमब्ቍ
ु :, दयानन्द: अन्ये च मिापरुु र्ा: अभवन,् येर्ां
नाम न के विं भारिवर्े अस्पिु समतिे जगस्ि ्ऺस्स्ቍम् अस्ति । अतमाकं किषव्यमस्ति यद् वयं
भारिवर्षतय सदा उन्नस्िं र्षां च कुयाषम ।

52 2 []
For more Question Papers, Sample Papers, Notes & Syllabus visit Page 2 of 15

(अ) एकपदेन उ्तरि – (के विं ्ऺश्न्षयम)् 2×1=2

(i) जगस्ि कतया: ्ऺसार: आसीि् ?
वयं कतय सदा उन्नस्िं कुयाषम ?
m
(ii)

c o
. : के र्ां जन्मभस्ू म: अस्ति ? e m
(iii) भारिवर्ष
e m las
s g
(आ)gla
पिषवाक्येन उ्तरि – (के विं ्ऺश्न्षयम)् a
a ू
2×2=4

(i) अ्ऴ (भारिे) के के मिापरुु र्ा: अभवन् ?
(ii) वयं के न पास्ििा: पोस्र्िा: भवाम: ?
(iii) अतमाकं स्कं किषव्यमस्ति ?

अतय अनच्ु छे दतय कृ िे उपयक्ु िं शीर्षकं संतकृ िेन स्िखि ।
om
(इ) 1

. c
य्वास्नदेशम् उ्तरि – (के विं ्ऺश्न्ऴयम)् em
(ई)
l as 3×1=3

‘देशभ्ሹा:’ अतय पदतयgस्वशेष्यपदं गद्ांशे स्कं ्ऺयक्ु िम् ?
a
(i)

(A) बिव: (B) मिर्षय:
(C) मिाराजा: (D) अभवन्
(ii) ‘भवाम:’ स्ियाया: किृषपदं स्कम् ?
(A) िे (B) वयम्
ययू म् अिम् m
.co
(C) (D)
m
.co
गद्ांशे ‘संसारे ’ अतय समाना्वषकपदं स्कं ्ऺयक्ु िम् ?
(iii)
e m
m भमू ौ as
se l
(A) जगस्ि (B)

(C) भारिे (D) a g
समतिे
(iv) ‘आगत्य’ इत्यतय स्वपयषय: क: ?
(A) यदा (B) ्ञानतय
(C) अतय (D) गत्वा
52 [] 3 P.T.O.
For more Question Papers, Sample Papers, Notes & Syllabus visit Page 3 of 15

खण्ड: ‘ख’ 15 अङ्का:
रचनात्मकं कार्यम्
2. भविी आस्शमा । भविी पतु िकाियाि् एकं सतं कृ िपतु िकं ‘सभु ास्र्िम’् तवीकृ त्य पस्ििविी । ितय
पतु िकतय छाया्ऺस्िं तव्ቝािःु सकाशं ्ऺेर्यस्ि । अधोस्िस्खिं प्ऴं मञ्जर्ू ा्ऺद्तपदै: परू स्यत्वा पनु ः
1
स्िखिु । 10× =5
2

स्दल्िी:
स्दनाङ्क: ______________
स््ऺय (i) ______________
सतनेिं नमो नमः ।

अ्ऴ कुशिं (ii) ____________ । भवान् स्िस्खिवान् यि् सतं कृ िभार्ायां स्िस्खिं
पतु िकं पस्ििमु ् (iii) ____________ । मया पतु िकाियाि् (iv) ___________
सतं कृ िपतु िकं तवीकृ त्य पस्ििम् । िस्तमन् अनेकास्न (v) ___________ स्नस्ििास्न सस्न्ि,
येभ्य: मानवा: सदाचारवन्ि: भस्विंु शक्नवु स्न्ि । ितय (vi) ___________ छाया्ऺस्िं
कारस्यत्वा अिं (vii) _________ सकाशं ्ऺेर्यास्म । पिने भवि: रुस्च: सवषदा
(viii) ____________ । भवान् क्वमस्ति इस्ि स्िखिु । मािास्पिरौ (ix) _________ मम
्ऺिामाञ्जस्ि: स्नवेदनीया ।
भवदीया तनेिस्सक्िा
(x) ____________

आस्शमा

मञ्जषू ा

्ऺस्ि, इच्छास्म, भस्गनी, ि्ऴाति,ु वधषिाम,् ्ቝाि:, भवि:, पतु िकतय, जीवनमूल्यास्न,
सभु ास्र्िम् ।

52 4 []
For more Question Papers, Sample Papers, Notes & Syllabus visit Page 4 of 15

3. अध: ्ऺद्तं स्च्ऴं दृष्ट्वा मञ्जर्ू ायां ्ऺद्तशब्दानां सिायिया पञ्च वाक्यास्न सतं कृ िेन स्िखि । 5×1=5

m
m .co s e m
s e g la
g la a
a

m
.co
s em
g la
a मञ्जषू ा
ितिे, उपस्वशस्ि, सीिा, शेिे, मािा, अस्ति, धन:ु , अङ्के , शक
ु :, अस्ति, वृ्षौ, कण्िे , राम:, शयनम् ।
अथवा
स्नम्नस्िस्खिं स्वर्यम् अस्धकृ त्य मञ्जर्ू ा-्ऺद्तशब्दानां सािाय्येन न्यनू ास्िन्यनू ं पञ्चठि: संतकृ िवाक्यै:
एकम् अनच्ु छे दं स्िखि – 5×1=5
m
m ‘वृ्ቌा: अस्माकं ठम्ቔाठि’ .co
m .co मञ्जूषा
s e m
se l a
ag छायां, पष्ु पास्ि,
परोपकारम् , वृ्षा:, पस््षभ्य:, सत्परुु र्ा:, वास: आिपम,् सिन्िे, फिास्न,
का्षम,् गृिािां कृ िे, यच्छस्न्ि, वृस्ि:, भमू े: सरं ्षिम,् स्व्ቦाम,ं सम्यक्, पस््वका: &

52 [] 5 P.T.O.
For more Question Papers, Sample Papers, Notes & Syllabus visit Page 5 of 15

4. अधोस्िस्खिास्न वाक्यास्न सतं कृ िभार्या अनद्ू स्िखि – (के विं वाक्यपञ्चकम)् 5×1=5

(i) िमु सब स्वद्ािय जािे िो ।
You all go to school.

(ii) मैं कि अपने मामा के घर गया ्वा ।
I went to my maternal uncle’s home yesterday.

(iii) धस्नक स्नधषन को धन देिे िैं ।
The rich give money to the poor.

(iv) गीिा कि गाना गायेगी ।
Tomorrow Geeta will sing a song.

(v) यि मेरे स्म्ऴ का घर िै ।
This is my friend’s home/house.

(vi) िमें पयाषवरि की र्षा करनी चास्िए ।
We should protect the environment.

(vii) स्नधेय अपने स्पिाजी के सा्व घमू ने जािा िै ।
Nidheya goes for a walk with his father.

खण्ड: ‘ग’ 25 अङ्का:
अनु्ቚर्ुक्त-व्र्ाकरिम्
5. अधोस्िस्खिवाक्येर्ु रे खास्ङ्किपदेर्ु सस्न्धं सस्न्धच्छे दं वा कुरुि – (के विं ्ऺश्नचिष्ु टयम)् 41=4

(i) िोधो स्ि श्ऴ:ु ्ऺ्वमो नरािाम् ।
(ii) क्वं जन: + िम् पररिोर्स्यष्यस्ि ?
(iii) मिानगरमध्ये चिदस्नशम् कािायसचिम् ।
(iv) “एिि् भवान् पश्यस्ि न ?” इस्ि ्ऺस्ि + अवोचि् ।
(v) आपेस्दरे ऽम्बरप्वं पररि: पिङ्गा: ।

52 6 []
For more Question Papers, Sample Papers, Notes & Syllabus visit Page 6 of 15

6. अधोस्िस्खिवाक्येर्ु रे खास्ङ्किपदानां समासं स्व्ቇिं वा ्ऺद्तस्वकल्पेभ्य: स्चत्वा स्िखि – (के विं
्ऺश्नचिष्ु टयम)् 4×1=4

(i) राम: कुशिवौ आसनाधषम् उपवेशयस्ि ।
कुश:om
च िवौ च
(A)
. c e m
(B) mकुश: च िव: च
e las
l a s कुशौ च िवौ च ag
ag (D) कुशौ च िव: च
(C)

(ii) वृ्षतय उपरर वानर: आरोिस्ि ।
(A) वृ्षे उपरर
(B) वृ्षतयोपरर
(C) वृ्षोपरर
m
.co
(D) वृ्षौपरर
(iii)
s em उपायान् स्चन्िस्यष्यास्म ।
अिमेव स्त्वि्ऺ्ञ: इव स्त्वत्वा सवेर्ां र्षाया:
स्त्विा ्ऺ्ञा यतय स: । la
(A)
(B) स्त्विा ्ऺ्ञा यतया: साa
g
(C) स्त्वि: ्ऺ्ञ: यतया सा
(D) स्त्विा: ्ऺ्ञा: यतमै िि्
(iv) समयम् अनस्ििम्य सवेर्ां मित्वं स्वद्िे ।
(A) उपसमयम्
अनसु मयम् m
.co
(B)
m
.co
्ऺस्िसमयम्
(C)
e m
m य्वासमयम्
as
se
(D)
l
(v) अस्भय्ሹ
ु : च अिीव कृ शकाय: आसीि् । ag
(A) कृ श: च काय: च
(B) कृ शं च कायं च
(C) कृ श: काय: यतय स:
(D) कायं च कृ शं च
52 [] 7 P.T.O.
For more Question Papers, Sample Papers, Notes & Syllabus visit Page 7 of 15

7. अधोस्िस्खिवाक्येर्ु रे खाङ्स्किपदानां ्ऺकृ स्ि-्ऺत्ययौ सयं ोज्य स्वभज्य वा उस्चिम् उ्तरं स्वकल्पेभ्य:
स्चत्वा स्िखि – (के विं ्ऺश्नचिष्ु टयम)् 4×1=4

(i) कश्चन स्नधषनो जन: भरू र परर्ቦम्य स्कस्ञ्चि् स्व्तम् उपास्जषिवान् ।
(A) उप + अजष् + क्िविु
(B) उप + अजष् + क्ि
(C) उप + अजष् + िव्यि्
(D) उप + अजष् + अनीयर ्
(ii) अवि + िि् य्वा स्च्ते ि्वा वास्च भवेद्स्द ।
(A) अवित्वम्
(B) अवििा
(C) अविििा
(D) अवििि्
(iii) स्कं कुस्पिा एवं भिस्ि ?
(A) कुप् + िा
(B) कुस्पि + िा
(C) कुस्पि + टाप्
(D) कुस्पि + िि्
(iv) प्ऴु ्षयोपेिा बस्ु ्ቍ + मिपु ् स्पिगु षिृ ं ्ऺस्ि चस्ििा ।
(A) बस्ु ्ቍमान्
(B) बस्ु ्ቍमन्ि:
(C) बस्ु ्ቍमत्य:
(D) बस्ु ्ቍमिी
(v) िपोवनवास्सनो देवी इस्ि नाम्ना आ्ቮयस्न्ि ।
(A) देव + ङीप्
(B) देवी + ङीप्
(C) देव + ई
(D) देव + टाप्

52 8 []
For more Question Papers, Sample Papers, Notes & Syllabus visit Page 8 of 15

8. वाच्यानसु ारम् उस्चिपदै: ररक्ित्वानास्न परू स्यत्वा अधोस्िस्खिं संवादं पनु : स्िखि – (के विं ्ऺश्न्ऴयम)्
3×1=3

(i) रास्धका – आराध्ये ! त्वं कु्ऴ गच्छस्स ?
o m ! मया िु ि्ሾम् _________ ।
आराध्या – रास्धके
m
c
. ् यिे s e
(A)
m गच्छ
e गम्यिे la
s
la(C) गच्छास्म
(B)
ag
ag
(D) गम्यन्िे
(ii) रास्धका – ________ ि्ሾं स्कम्वं गम्यिे ?
आराध्या – अिं पतु िकं िे िंु ि्ऴ गच्छास्म ।
(A) त्वम्
(B) त्वया
o m
. c
(C) अिम्
e m
(D) मया
g l as
(iii) रास्धका – एवं वा । म्ቨमस्प पa
तु िक-पिनं रोचिे ।
आराध्या – िव स््ऺयं पतु िकं स्कम् ________ ?
(A) अस्ति
(B) भयू िे
(C) ति:
सस्न्ि m
.co
(D)
m
c. o (iv) रास्धका – मम स््ऺयं पतु िकं स्ििोपदेश: अस्ति ।
s e m
m आराध्या – अतिु । अधनु ा ________ चिास्म । a
se (A) मया ag
l
(B) आवाभ्याम्
(C) आवाम्
(D) अिम्

52 [] 9 P.T.O.
For more Question Papers, Sample Papers, Notes & Syllabus visit Page 9 of 15

9. कािबोधकशब्दै: अधोस्िस्खि-स्दनचयां परू यि – (के विं ्ऺश्नचिष्ु टयम)् 4×1=4

(i) राघव: ्ऺस्िस्दनं ्ऺाि: (5:30) वादने उस््त्षस्ि ।
(ii) स: (6:00) वादने योगासनं करोस्ि ।
(iii) िि: (7:15) वादने तनास्ि ।
(iv) िदनन्िरं स्म्ऴेि सि (8:45) वादने स्वद्ाियं गच्छस्ि ।
(v) (2:00) वादने स्वद्ाियाि् गृिमागच्छस्ि ।

10. मञ्जूर्ायां ्ऺद्तै: उस्चिै: अव्ययपदै: अधोस्िस्खिवाक्येर्ु ररक्ित्वानास्न परू यि – (के विं ्ऺश्न्ऴयम)् 3×1=3
(i) िया: नागा: __________ बोस्धिा: विस्न्ि ।
(ii) यदा स्कस्ञ्चद् अस्वनयं पश्यस्ि __________ एवम् अस्धस््षपस्ि ।
(iii) न िावि् कििेन समयं __________ यापयन्िु ।
(iv) __________ गच्छस्ि भवान् ?

मञ्जूषा

वृ्वा, िदा, कु्ऴ, च ।

11. अधोस्िस्खिवाक्येर्ु रे खाङ्स्कि-अश्ቍ ु पदाय उस्चिपदं स्चत्वा वाक्यास्न पनु : स्िखि – (के विं
्ऺश्न्ऴयम)् 3×1=3

(i) एका स्सिं : सखु ेन स्व्ቦाम्यिे ।
(A) एकम्
(B) एक:
(C) एके न
(D) एका:
(ii) त्वम् पािं पिस्ि ।
(A) पिस्स
(B) पिास्म
(C) पि्वः
(D) पि्व

52 10 []
For more Question Papers, Sample Papers, Notes & Syllabus visit Page 10 of 15

(iii) ्ቨ: मम मािुि: य्ቍ
ु ्षे्ऴाि् ्ऺत्यागस्मष्यस्ि ।
(A) ्ऺत्यागस्मष्यस्स
(B) ्ऺत्यागच्छस्ि
m
co ्
्ऺत्यागच्छि m
m. e
(C)

e ्ऺत्यागच्छन् las
s
(D)
laकीदृश: िव मै्ऴी ? ag
a
(iv) g
(A) कीदृशम्
(B) कीदृश्य:
(C) कीदृशी
(D) क्वम्
o m
.
खण्ड: ‘घ’c
e m
l as
पठितावबोधनम ् 30‍अङ्का:
ag
12. अधोस्िस्खिं गद्ांशं पस्ित्वा ्ऺद्त्ऺश्नानाम् उ्तरास्ि संतकृ िेन स्िखि – 5

कस्श्चि् कृ र्क: बिीवदाषभ्यां ्षे्ऴकर्षिं कुवषन् आसीि् । ियो: बिीवदषयो: एक: शरीरे ि दबु षि: जवेन
गन्िुमशक्िश्चासीि् । अि: कृ र्क: िं दबु षिं वृर्भं िोदनेन नुदन् अविषि । स: ॠर्भ: ििमढू ्वा गन्िुमशक्ि:
्षे्ऴे पपाि । िु्ቍ: कृ र्ीवि: िम् उत््वापस्यिुं बिुवारम् यत्नमकरोि् । ि्वास्प वृर्: नोस्त््वि: ।
m
m
c. o (i) .co
em
1
एकपदेन उ्तरि – (के विं ्ऺश्न्षयम)् 2 =1

em l as 2

s (क) कृ र्क: कीदृशं वृर्भं िोदनेन नुदन् अविषि ?
ag
(ख) ि्वास्प क: न उस्त््वि: ?
(ग) क: ्षे्ऴकर्षिं कुवषन् आसीि् ?

52 [] 11 P.T.O.
For more Question Papers, Sample Papers, Notes & Syllabus visit Page 11 of 15

(ii) पिू षवाक्येन उ्तरि – (के विं ्ऺश्न्षयम)् 2×1=2
(क) दबु षि: वृर्भ: के न गन्िमु श्ሹ: आसीि् ?
(ख) कृ र्क: काभ्यां ्षे्ऴकर्षिं कुवषन् आसीि् ?
(ग) कीदृशः कृ र्ीविः िमुत््वापस्यिंु बिुवारं यत्नम् अकरोि् ?
(iii) य्वास्नदेशम् उ्तरि – (के विं ्ऺश्न्षयम)् 2×1=2
(क) ‘िु्ቍ: कृ र्ीवि:’ अनयो: स्वशेष्यपदं स्कम् ?
(ख) ‘स: ॠर्भ: ििमढू ्वा गन्िमु शक्ि: ्षे्ऴे पपाि’ अ्ऴ ‘पपाि’ स्ियाया: किृषपदं स्कम् ?
(ग) ‘असम्वष:’ इत्यतय पयाषयपदं गद्ाश ं े स्कं ्ऺयक्ु िम् ?
13. अधोस्िस्खिं पद्ांशं पस्ित्वा ्ऺद्त्ऺश्नान् संतकृ िेन उ्तरि – 5
गिु ी गिु ं वेस््त न वेस््त स्नगषिु ो
बिी बिं वेस््त न वेस््त स्नबषि: ।
स्पको वसन्ितय गिु ं न वायस:
करी च स्सिं तय बिं न मर्ू क: ।।
1
(i) एकपदेन उ्तरि – (के विं ्ऺश्न्षयम)् 2× =1
2
(क) क: बिं वेस््त ?
(ख) वायस: कतय गिु ं न वेस््त ?
(ग) स्सिं तय बिं क: जानास्ि ?
(ii) पिू षवाक्येन उ्तरि – (के विं ्ऺश्न्षयम)् 2×1=2
(क) गिु ं क: वेस््त क: न वेस््त ?
(ख) वसन्ितय गिु ं क: जानास्ि ?
(ग) करी कतय बिं वेस््त ?
(iii) स्नदेशानसु ारम् उ्तरि – (के विं ्ऺश्न्षयम)् 2×1=2
(क) ‘स्नबषि:’ इत्यतय स्विोमपदं स्कं ्ऺयक्ु िम् ?
(ख) ‘गज:’ अतय क: पयाषय: अ्ऴ ्ऺयक्ु ि: ?
(ग) ‘न वेस््त स्नबषि:’ अ्ऴ स्ियापदं स्कम् ?

52 12 []
For more Question Papers, Sample Papers, Notes & Syllabus visit Page 12 of 15

14. अधोस्िस्खिं नाट्यांशं पस्ित्वा ्ऺद्त्ऺश्नानाम् उ्तरास्ि संतकृ िेन स्िखि – 5
राि: – अस्िदीघष: ्ऺवासोऽयम् दारुिश्च । (स्वदर्ू कमविोक्य जनास्न्िकम)् कुििू िेनास्विो
मािरमनयोनाषमिो वेस्दिस्ु मच्छास्म । न य्ሹ ु ं च त्ऴीगिमनयु ो्ሹुम,् स्वशेर्ितिपोवने । िि्
कोऽ्ऴाभ्यपु ाय: ?
m
c. o ्) अिं पनु : पृच्छास्म । (्ऺकाशम)् स्कं नामधेया युवयोजषननी ?
स्ि्शषू क: – (जनास्न्िकम
s e m
लि: – em a
s
ितया: ्षे नामनी ।
स्ि्शषू क:la– क्वस्मव ? g l
g a
लि:a – िपोवनवास्सनो देवीस्ि नाम्ना्ቮयस्न्ि, भगवान् वाल्मीस्कवषधरू रस्ि ।
राि: – अस्प च इितिावद् वयतय !
मिु ू्तषमा्ऴम् ।
स्ि्शषू क: – (उपसृत्य) आ्ञापयिु भवान् ।
राि: – अस्प कुमारयोरनयोरतमाकं च सवष्वा समरूपः कुटुम्बवृ्तान्ि: ?
(नेपथ्ये)
इयिी वेिा सञ्जािा, रामायिगानतय स्नयोगः o mस्कम्वं न स्वधीयिे ?
।.
c
उभौ – राजन् ! उपाध्यायदिू ोऽतमान् त्वरयस्ि m
e।
राि: – मयास्प सम्माननीय एव मस्ु नस्नयोगः
l a s
(i)
g
a )्
एकपदेन उ्तरि – (के विं ्ऺश्न्षयम 1
2× =1
2
(क) ‘आ्ञापयिु भवान’् इस्ि कः वदस्ि ?
(ख) िपोवनवास्सनः युवयो: जननीं के न नाम्ना आ्ቮयस्न्ि ? –
(ग) ‘ितयाः ्षे नामनी’ इस्ि कः क्वयस्ि ?
(ii) पिू षवाक्येन उ्तरि – (के विं ्ऺश्न्षयम)् 2×1=2
(क) राम: के न आस्विः अनयोः मािरं नामिो वेस्दिुम् इच्छस्ि ?
o m
m . c
m .co (ख) कः अतमान् त्वरयस्ि ?
s e m
se (ग) ‘वधःू ’ इस्ि नाम्ना सीिां कः आ्ቮयस्ि ? l a
(iii) स्नदेशानसु ारम् उ्तरि – (के विं ्ऺश्न्षयम)्
ag 2×1=2
(क) ‘अिं पनु ः पृच्छास्म’ अ्ऴ ‘पृच्छास्म’ स्ियायाः किृषपदं स्कम् ?
(ख) ‘्ञािमु ’् इस्ि पदतय समाना्वषकं पदं स्कम् ?
(ग) ‘अस्िदीघषः ्ऺवासः’ अनयोः स्वशेर्िपदं स्कम् ?

52 [] 13 P.T.O.
For more Question Papers, Sample Papers, Notes & Syllabus visit Page 13 of 15

15. अधोस्िस्खि-रे खाङ्स्किपदास्न आधृत्य ्ऺश्नस्नमाषिं कुरुि – (के विं ्ऺश्नचिष्ु टयम)् 4×1=4
(i) बकः छिेन मीनान् भ्षयस्ि ।
(ii) मन््ऴी सभायाम् अस्प अकािरः भवेि् ।
(iii) स्नमषिम् जिं नास्ति ।
(iv) बस्ु ्ቍमिी आत्मप्ऴ ु ौ चपेटया ्ऺिरन्िी जगाद ।
(v) सः कृ च्रे ि भारं विस्ि ।

16. मञ्जूर्ाया: सिायिया अधोस्िस्खिश्िोकतय अन्वयं परू स्यत्वा पनु : स्िखि – 4×1=4
स्वस्च्ऴे खिु संसारे नास्ति स्कस्ञ्चि् स्नर्वषकम् ।
अश्वश्चेद् धावने वीरः भारतय विने खरः ।।
अन्वर्: –
(i) _________ संसारे खिु स्कस्ञ्चि् (ii) _________ न अस्ति । (iii) ________ चेद्
धावने वीरः (िस्िष) भारतय (iv) ________ खरः (वीरः) भवस्ि ।
मञ्जूषा
विने, स्वस्च्ऴे, अश्व:, स्नर्वषकम् ।

अथवा
अधोस्िस्खिश्िोकतय भावा्वे ररक्ित्वानास्न मञ्जर्ू ाया: सािाय्येन परू स्यत्वा पनु : स्िखि – 41=4
त्यक्त्वा धमष्ऺदां वाचं परुर्ाम् योऽभ्यदु ीरयेि् ।
पररत्यज्य फिं पक्वं भुङ्क्िेऽपक्वं स्वमढू धीः ।।
िावाथय: –
य: जनः धमष्ऺदां (i) _________ वदस्ि, सः न के विं तवतय जीवनम् अस्पिु अन्येर्ामस्प जीवनं
रसमयं करोस्ि । स्कन्िु (ii) _________उक्त्वा यः सवष्ऴ कटुिां (iii) ___________ ।
एिादृश: जनः मूखषः भवस्ि । किोरवचनानां ्ऺयोगः िु (iv) __________ कटुफितय भ्षितय
सदृशम् एव भवस्ि ।
मञ्जषू ा
किोरवचनम,् अपक्वतय, ्ऺसारयस्ि, वाचम् ।

52 14 []
For more Question Papers, Sample Papers, Notes & Syllabus visit Page 14 of 15

1
17. अधोस्िस्खिास्न वाक्यास्न घटनािमानसु ारं संयोज्य पनु : स्िखि – 8× =4
2

(i) ि्ऴ राजस्संि: नाम राजप्ऴु ः वसस्ि तम ।
सा व्या्ቈमागच्छन्िं दृि्वा धाि्याषि् प्ऴु ौ चपेटया ्ऺहृत्य जगाद ।
(ii)
m
co ्ቇामः ।
(iii) अस्ति देउ.िाख्यो
s e m
em् अन्यो स््षिीयः कस्श्चद् िष्यिे ।
(iv) पश्sचाद
g la
a
(v) gl मागे गिनकानने सा एकं व्या्ቈं ददशष ।
a
a
(vi) अयमेकतिावद् स्वभज्य भज्ु यिाम् ।

(vii) क्वमेकैकशो व्या्ቈभ्षिाय कििं कुरु्व: ?
(viii) ितय भायाष बस्ु ्ቍमिी प्ऴु ्षयोपेिा स्पिगु षिृ ं ्ऺस्ि चस्ििा ।

18. अधोस्िस्खिवाक्येर्ु रे खाङ्स्किपदानां ्ऺसङ्गानक m स्चत्वा स्िखि – (के विं ्ऺश्न्ऴयम)् 3×1=3
ु ू िम् उस्चिा्वं
o
यस्द एवं िस्िष मां स्नजगिे बदध्् वा सत्वरम् m .
चि ।
c
(i)
s e
(A) शी्ቈम्
l a (B) सत्यम्
(C) वनम् ag (D) अनृिम्
(ii) वायमु ण्डिं भृशम् दस्ू र्िमस्ति ।
(A) न्यनू म् (B) अत्यस्धकम्
(C) सवषम् (D) अस्न्िकम्
(iii) दबु षिः वृर्ः जवेन गन्िमु ् अशक्ि: चासीि् ।
सम्वष: सबि: m
.co
(A) (B)
m
.co
असम्वष: शक्य:
(C) (D)
e m
m as
se l
(iv) गावश्च गोस्भः िरु गाः िरु ङ्गैः ।
(A) खरा: (B) ag
गजा:
(C) स्संिा: (D) अश्वा:

52 [] 15 P.T.O.
For more Question Papers, Sample Papers, Notes & Syllabus visit Page 15 of 15