PSEB 7th Class Syllabus 2027 Social Science

FOR PUNJAB CLASS 7 PREPARATION

PSEB 7th Class
Syllabus 2027 Social
Science
EXAM YEAR TYPE SUBJECT

Punjab Class 7 2027 Syllabus Science

Notes · Sample Papers · Previous Year Papers · Mock Tests

m
m .co

.co s e m
em
1

s g l a
ਅਕਾਦਮਿਕ ਸਾਲ -2026-27a
ਸਿਾਮਿਕ ਮਿਮਿਆਨ
ਸ਼੍ਰਣ
ੇ ੀ-ਸੱ ਤਿੀਂ

ਭਾਿ-I

ਸਾਡਾ ਿਾਤਾਿਰਨ m
m .co
.co s e m
1. ਿਾਤਾਿਰਨ
s em l a
g l➢a ਬਦਲਦਾ ਿਾਤਾਿਰਨ ag
a ➢ ਿਾਤਾਿਰਨ ਦੇ ਅੰ ਸ਼੍: ਿਾਯੂ ਿੰ ਡਲ, ਥਲ ਿੰ ਡਲ, ਿਲ ਿੰ ਡਲ, ਿੀਿ ਿੰ ਡਲ
➢ ਿਨੱ ਖੀ ਿਾਤਾਿਰਨ

2. ਧਰਤੀ ਦਾ ਅੰ ਦਰੂਨੀ ਅਤੇ ਬਾਹਰਲਾ ਰੂਪ

➢ ਧਰਤੀ ਦਾ ਅੰ ਦਰੂਨੀ ਰੂਪ: ਥਲਿੰ ਡਲ( ਧਰਤੀ ਦਤ ਚਾਪੜ), ਿੈਂਟਲ, ਕੇਂਦਰੀ ਭਾਿ

➢ ਚਟਾਨ: ਚਟਾਨਾਂ ਦਾ ਿਰਿੀਕਰਨ- ਅਿਨੀ ਚਟਾਨਾਂ, ਤਮਹਦਾਰ ਚਟਾਨਾਂ, ਰੂਪਾਂਤਮਰਤ ਚਟਾਨਾਂ,
m
.co
➢ ਮਿੱ ਟੀ: ਮਿੱ ਟੀ ਦੀ ਰਚਨਾ, ਮਿੱ ਟੀ ਦੀਆਂ ਮਕਸਿਾਂ- ਿਲੋ ਢ ਮਿੱ ਟੀ,ਕਾਲੀ ਮਿੱ ਟੀ,ਲਾਲ ਮਿੱ ਟੀ,

s em
gla ਅਧਾਤਿੀ ਖਮਣਿ, ਸ਼੍ਕਤੀ ਖਮਣਿ
ਲੈ ਟਰਾਈਟ ਮਿੱ ਟੀ, ਖਸ਼੍ਕ ਰੇਤੀਲੀ ਮਿੱ ਟੀ, ਪਰਬਤੀ ਮਿੱ ਟੀ, ਭੌਂ-ਖਰਣ

➢ ਖਮਣਿ ਪਦਾਰਥ: ਧਾਤਿੀ aਖਮਣਿ,

➢ ਖਮਣਿ ਤੇਲ

3. ਿਾਯੂਿੰਡਲ ਅਤੇ ਤਾਪਿਾਨ

➢ ਿਾਯੂਿੰਡਲ ਦੀ ਬਣਤਰ

➢ ਹਿਾ ਦਾ ਪਰਦੂਸ਼੍ਣ
m
.co
➢ ਿਾਯੂ ਿੰ ਡਲ ਦਾ ਢਾਂਚਾ: ਅਸ਼੍ਾਂਤੀ ਿੰ ਡਲ,ਸਿਤਾਪ ਿੰ ਡਲ, ਿੱ ਧਿਰਤੀ ਿੰ ਡਲ, ਤਾਪਿੰ ਡਲ
m
m .co ➢ ਤਾਪਿਾਨ: ਤਾਪਿਾਨ ਉੱਤੇ ਅਸਰ ਪਾਉਣ ਿਾਲੇ ਤੱ ਤ
s e m
s e g l a
la
4. ਿਹਾਂਸਾਿਰ
g a
a ➢ ਿਹਾਂਸਾਿਰ: ਸ਼੍ਾਂਤ ਿਹਾਸਾਿਰ, ਅੰ ਧ ਿਹਾਸਾਿਰ, ਮਹੰ ਦ ਿਹਾਸਾਿਰ,ਆਰਕਮਟਕ ਿਹਾਸਾਿਰ

➢ ਤਾਿਾ ਅਤੇ ਨਿਕੀਨ ਪਾਣੀ

➢ ਿਹਾਸਾਿਰੀ ਿਲ ਦੀਆਂ ਿਤੀਆਂ: ਲਮਹਰਾਂ, ਸਾਿਰੀ ਧਾਰਾਿਾਂ, ਿਿਾਰ ਭਾਟਾ

➢ ਸਾਿਰੀ ਧਾਰਾਿਾਂ: ਿਰਿ ਧਾਰਾਿਾਂ ਅਤੇ ਠੰਡੀਆਂ ਧਾਰਾਿਾਂ

m .
.co s e m
s em l a
g la ag
a For more Question Papers, Sample Papers, Notes & Syllabus visit Page 1 of 13

2

➢ ਅੰ ਧ ਿਹਾਂਸਾਿਰ ਦੀਆਂ ਧਾਰਾਿਾਂ: ਉੱਤਰੀ ਅੰ ਧ ਿਹਾਂਸਾਿਰੀ ਚੱ ਕਰ, ਖਾੜੀ ਦੀ ਧਾਰਾ, ਦੱ ਖਣੀ

ਅੰ ਧ ਿਹਾਂਸਾਿਰੀ ਚੱ ਕਰ

➢ ਸ਼੍ਾਂਤ ਿਹਾਸਾਿਰੀ ਧਾਰਾਿਾਂ: ਉੱਤਰੀ ਚੱ ਕਰ, ਦੱ ਖਣੀ ਚੱ ਕਰ

➢ ਮਹੰ ਦ ਿਹਾਂਸਾਿਰ ਦੀਆਂ ਧਾਰਾਿਾਂ

➢ ਧਾਰਾਿਾਂ ਦਾ ਿਲਿਾਯੂ ਉੱਪਰ ਪਰਭਾਿ

➢ ਿਿਾਰ ਭਾਟਾ: ਿੱ ਡਾ ਿਿਾਰਭਾਟਾ, ਛੋਟਾ ਿਿਾਰ ਭਾਟਾ,

➢ ਿਨੱ ਖ ਤੇ ਿਿਾਰ ਭਾਟਾ

➢ ਸਨਾਿੀ

5. ਕਦਰਤੀ ਬਨਸਪਤੀ ਅਤੇ ਿੰ ਿਲੀ ਿੀਿ

➢ ਿਣ(ਿੰ ਿਲ): ਭੂ-ਿੱ ਧ ਰੇਖੀ ਿਣ, ਿਾਨਸੂਨੀ ਿਾਂ ਪਤਝੜੀ ਿਣ, ਨੋਕੀਲੇ ਪੱ ਮਤਆਂ ਿਾਲੇ ਿਣ

➢ ਘਾਹ ਦੇ ਿੈਦਾਨ: ਉਸ਼੍ਣ ਘਾਹ ਦੇ ਿੈਦਾਨ, ਸ਼੍ੀਤ ਉਸ਼੍ਣ ਘਾਹ ਦੇ ਿੈਦਾਨ

➢ ਿਾਰੂਥਲੀ ਬਨਸਪਤੀ: ਿਰਿ ਿਾਰੂਥਲ, ਠੰਡੇ ਿਾਰੂਥਲ

➢ ਿਣਾਂ ਦੀ ਸੰ ਭਾਲ

➢ ਿੰ ਿਲੀ ਿੀਿ

6. ਿਨੱਖੀ ਿਾਤਾਿਰਨ : ਬਸਤੀਆਂ,ਆਿਾਿਾਈ, ਸੰ ਚਾਰ ਅਤੇ ਿਪਾਰ

➢ ਪਾਣੀ ਦੀ ਉਪਲਬਧਤਾ

➢ ਧਰਾਤਲ

➢ ਕਦਰਤੀ ਸੰ ਦਰਤਾ

➢ ਆਿਾਿਾਈ ਅਤੇ ਸੰ ਚਾਰ ਦੇ ਸਾਧਨ

➢ ਸੜਕ ਆਿਾਿਾਈ

➢ ਰੇਲ ਿਾਰਿ

➢ ਿਲ ਿਾਰਿ: ਸੰ ਸਾਰ ਦੇ ਪਰਿੱ ਖ ਸਿੰ ਦਰੀ ਿਾਰਿ,ਅੰ ਦਰੂਨੀ ਿਲ-ਿਾਰਿ,

➢ ਿਾਯੂ-ਿਾਰਿ

➢ ਸੰ ਚਾਰ ਦੇ ਸਾਧਨ

➢ ਿਪਾਰ : ਿਪਾਰ ਦਾ ਿਹੱ ਤਿ

For more Question Papers, Sample Papers, Notes & Syllabus visit Page 2 of 13

m
m .co

.co s e m
em
3

s g l a
ਭਾਿ-II a
ਪਰਾਚੀਨ ਕਾਲ ਮਿੱ ਚ ਲੋ ਕ ਅਤੇ ਸਿਾਿ

7. ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਸੰ ਸਾਰ (ਕਦੋਂ,ਮਕੱ ਥੇ ਅਤੇ ਮਕਿੇਂ)

➢ ਭਾਰਤੀ ਉਪਿਹਾਂਦੀਪ ਦਾ ਿਰਣਨ ਕਨ ਲਈ ਰੱ ਖੇ ਿਏ ਨਾਂ
m
.co
➢ ਭਾਰਤੀ ਇਮਤਹਾਸ ਦੇ ਿੱ ਧਕਾਲੀਨ ਯਿ ਦੀ ਸਿਾਂ ਯੋਿਨਾ
m
.co
➢ ਪਰਿੱ ਖ ਇਮਤਹਾਮਸਕ ਪਰਮਿਰਤੀਆਂ (ਰਚੀਆਂ)
m s e m
➢se g l
ਇਮਤਹਾਮਸਕ ਸਰੋਤ: ਪਰਾਤੱ ਤਿ ਸਰੋਤ, ਸਾਮਹਮਤਕ ਸਰੋਤ, ਮਿਦੇਸ਼੍ੀ ਯਾਤਰੀਆਂ ਦੇ ਲੇ ਖ, ਚਿਤਰਕਾਰੀ,
a
l a a
ag ਸੰਗੀਤ
8. ਨਿੇਂ ਰਾਿ ਅਤੇ ਰਾਿੇ (700-1200 ਈ.)

➢ ਕਨੌਿ ਲਈ ਸੰ ਘਰਸ਼੍

➢ ਰਾਿਪੂਤ

➢ ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ ਮਿਚ ਨਿੇਂ ਰਾਿਾਂ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ:ਿਰਿਰ-ਪਰਮਤਹਾਰ ਿੰ ਸ਼੍, ਪਾਲ ਿੰ ਸ਼੍,ਰਾਸ਼੍ਟਰਕੂਟ

ਿੰ ਸ਼੍
o m
c
. ਮਿਿਸਥਾ:ਸਿਾਿ, ਧਰਿ,ਆਰਮਥਕ ਦਸ਼੍ਾ,
➢ ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ ਮਿੱ ਚ ਸਿਾਿ, ਧਰਿ ਅਤੇ
e m ਆਰਮਥਕ

➢ ਚੌਹਾਨ ਿੰ ਸ਼੍ las
g
a ਿਜ਼ਨਿੀਂ ਦੇ ਪਰਿੱ ਖ ਹਿਲੇ
➢ ਿਮਹਸੂਦ ਿਜ਼ਨਿੀ , ਿਮਹੂਦ

➢ ਿਹੰ ਿਦ ਿੌਰੀ।

9. ਦੱ ਖਣੀ ਭਾਰਤ ਮਿੱ ਚ ਰਾਿਨੀਮਤਕ ਪਰਿਤੀਆਂ (700-1200 ਈ:)

➢ ਦੱ ਖਣੀ ਭਾਰਤ ਮਿੱ ਚ ਨਿੇਂ ਰਾਿਾਂ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ: ਪੱ ਲਿ ਸ਼੍ਾਸਕ, ਪਾਂਡਯ ਸ਼੍ਾਸਕ

➢ ਚੋਲ ਸਾਸ਼੍ਕਾਂ ਬਾਰੇ ਮਿਸ਼੍ੇਸ ਅਮਧਐਨ (846-1267 ਈ.):ਰਾਿਰਾਿਾ ਪਮਹਲਾ,ਰਾਮਿੰ ਦਰ ਚੋਲ,
m
m .co
.co
ਰਾਿ ਪਰਬੰਧ, ਸਿਾਿ , ਧਰਿ, ਮਸੱ ਮਖਆ ਅਤੇ ਸਾਮਹਤ, ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਮਿੱ ਚ ਮਿਿੀਂਦਾਰੀ ਪਰਥਾ ਦਾ
e m
e m ਮਿਸਥਾਰ।
l as
las 10. ਮਦੱ ਲੀ ਸਲਤਨਤ ag
ag
➢ ਇਮਤਹਾਮਸਕ ਸਰੋਤ: ਮਿਦੇਸ਼੍ੀ ਯਾਤਰੀਆਂ ਦੇ ਲੇ ਖ, ਦਰਬਾਰੀ ਮਬਰਤਾਂਤ, ਇਮਤਹਾਸਕ ਇਿਾਰਤਾ

➢ ਦਾਸ ਿੰ ਸ਼੍: ਕਤਬਉਦੀਨ ਐਬਕ, ਇਲਤਤਮਿਸ਼੍,ਰਜ਼ੀਆ ਸਲਤਾਨ, ਮਿਆਸਉਂਦੀਨ ਬਲਬਨ

➢ ਮਖਲਿੀ ਿੰ ਸ਼੍: ਅਲਾਉਦੀਨ ਮਖਲਜ਼ੀ, ਅਲਾਉਦੀਨ ਮਖਲਜ਼ੀ ਦੇ ਆਰਮਥਕ ਸਧਾਰ, ਸੈਮਨਕ ਸਧਾਰ

m .
.co s e m
s em l a
g la ag
a For more Question Papers, Sample Papers, Notes & Syllabus visit Page 3 of 13

4

➢ ਤਗ਼ਲਕ ਿੰ ਸ਼੍: ਿਹੰ ਿਦ-ਮਬਨ-ਤਗ਼ਲਕ ,ਿਹੰ ਿਦ-ਮਬਨ-ਤਗ਼ਲਕ ਦਾ ਸ਼੍ਾਸਨ ਪਰਬੰਧ: ਰਾਿਧਾਨੀ ਨੂੰ

ਬਦਲਣਾ, ਕਾਂਸੇ ਦੇ ਮਸੱ ਕੇ ਿਾਰੀ ਕਰਨਾ, ਦਆਬ ਮਿੱ ਚ ਲਿਾਨਬੰ ਦੀ, ਖਰਾਸਾਨ ਨੂੰ ਮਿੱ ਤਣ ਦੀ ਯੋਿਨਾ,

ਮਿਰੋਜ਼ਸ਼੍ਾਹ ਤਗ਼ਲਕ, ਤਗ਼ਲਕ ਸਾਿਰਾਿ ਦਾ ਪਤਨ ਅਤੇ ਤੈਿੂਰ ਦਾ ਹਿਲਾ

➢ ਸੱ ਯਦ ਿੰ ਸ਼੍

➢ ਲੋ ਧੀ ਿੰ ਸ਼੍ : ਮਸਕੰ ਦਰ ਲੋ ਧੀ, ਇਬਰਾਹੀਿ ਲੋ ਧੀ

➢ ਮਦੱ ਲੀ ਸਲਤਨਤ ਦੌਰਾਨ ਰਾਿਨੀਮਤਕ ਸੰ ਸਥਾਿਾਂ ਦਾ ਮਿਕਾਸ: ਕੇਂਦਰੀ ਸਰਕਾਰ ,ਪਰਾਂਤਕ ਪਰਬੰਧ,

ਸੈਮਨਕ ਕੰ ਟਰੋਲ ਦੇ ਢੰ ਿ

➢ ਸ਼੍ਾਹੀ ਦਰਬਾਰ,ਕਲੀਨ ਿਰਿ, ਭੂਿੀ ਸਧਾਰ, ਲਿਾਨ ਦੇ ਸਰੋਤ।

11. ਿਗ਼ਲ ਸਾਿਰਾਿ

➢ ਿਗ਼ਲ ਕੌ ਣ ਸਨ ?

➢ ਬਾਬਰ : ਬਾਬਰ ਦੀਆਂ ਮਿੱ ਤਾਂ

➢ ਹਿਾਯੂੰ

➢ ਅਕਬਰ ਬਾਰੇ ਮਿਸ਼੍ੇਸ ਅਮਧਐਨ: ਅਕਬਰ ਦੀਆਂ ਮਿੱ ਤਾਂ, ਅਕਬਰ ਦਾ ਸ਼੍ਾਸਨ ਪਰਬੰਧ: ਕੇਂਦਰੀ

ਸ਼੍ਾਸਨ ਪਰਬੰਧ, ਪਰਾਂਮਤਕ ਸ਼੍ਾਸਨ ਪਰਬੰਧ, ਸਥਾਮਨਕ ਸ਼੍ਾਸਨ ਪਰਬੰਧ, ਭੂਿੀ ਲਿਾਨ ਪਰਣਾਲੀ, ਭੂਿੀ

ਲਿਾਨ , ਿਨਸਬਦਾਰੀ ਪਰਣਾਲੀ,

➢ ਿਹਾਂਿੀਰ: ਿਹਾਂਿੀਰ ਦੀਆਂ ਮਿੱ ਤਾਂ, ਿਹਾਂਿੀਰ ਦੇ ਦਰਬਾਰ ਤੇ ਨੂਰਿਹਾਂ ਦਾ ਪਰਭਾਿ

➢ ਸ਼੍ਾਹਿਹਾਂ

➢ ਔਰੰ ਿਜ਼ੇਬ: ਔਰੰ ਿਜ਼ੇਬ ਅਤੇ ਿਰਾਠੇ, ਔਰੰ ਿਜ਼ੇਬ ਅਤੇ ਮਸੱ ਖ

➢ ਔਰੰ ਿਜ਼ੇਬ ਦੇ ਉੱਤਰਾਮਧਕਾਰੀ।

12. ਸਿਾਰਕ ਮਨਰਿਾਣ ਕਲਾ

➢ ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ ਮਿੱ ਚ ਸਿਾਰਕ ਮਨਰਿਾਣ ਕਲਾ (800 ਈ. ਤੋਂ 1200 ਈ. ਤੱ ਕ)

➢ ਦੱ ਖਣੀ ਭਾਰਤ ਮਿੱ ਚ ਸਿਾਰਕ ਮਨਰਿਾਣ ਕਲਾ (800 ਈ. ਤੋਂ 1200 ਈ. ਤੱ ਕ)

➢ ਮਦੱ ਲੀ ਸਲਤਨਤ ਅਧੀਨ ਸਿਾਰਕ ਮਨਰਿਾਣ ਕਲਾ (1206 ਈ. ਤੋਂ 1526 ਈ. ਤੱ ਕ)

➢ ਦੱ ਖਣ ਦੀ ਇਿਾਰਤਕਾਰੀ

➢ ਿਗ਼ਲਾਂ ਅਧੀਨ ਸਿਾਰਕ ਮਨਰਿਾਣ ਕਲਾ (1526 ਈ. ਤੋਂ 1707 ਈ.ਤੱ ਕ)

➢ ਸ਼੍ਾਹਿਹਾਂ ਬਾਦਸ਼੍ਹਾਂ ਦੀ ਭਿਨ ਮਨਰਿਾਣ ਕਲਾ ਦਾ ਮਿਸ਼੍ੇਸ਼੍ ਅਮਧਐਨ: ਲਾਲ ਮਕਲਹਾ, ਿੋਤੀ ਿਸਮਿਦ,

ਿਸਾਿਨ ਬਰਜ਼, ਸ਼੍ਾਹਿਹਾਂਬਾਦ,ਿਾਿਾ ਿਸਮਿਦ, ਿਹਾਂਿੀਰ ਦਾ ਿਕਬਰਾ, ਸ਼੍ਾਹਿਹਾਂ ਦਾ ਤਖਤ -

ਏ- ਤਾਊਸ਼੍ (ਿੌਰਿਕੰ ਟ)

For more Question Papers, Sample Papers, Notes & Syllabus visit Page 4 of 13

m
m .co

.co s e m
em
5

s g l a
13. ਨਿਰ,ਿਪਾਰੀ ਅਤੇ ਕਾਰੀਿਰ a
➢ ਸਰੋਤ

➢ ਰਾਿਧਾਨੀ ਨਿਰ ਿਾਂ ਦਰਬਾਰੀ ਨਿਰ

➢ ਬੰ ਦਰਿਾਹ ਨਿਰ

➢ ਤੀਰਥ-ਸਥਾਨ
m
➢ ਿਪਾਰਕ ਨਿਰ
c o m m .co
m . ਅਤੇ ਕਾਰੀਿਰ s e
➢ ਿਪਾਰੀ
s e l a
g a
l ਰ, ਅੰ ਮਿਰਤਸਰ ਅਤੇ ਸੂਰਤ ਦਾ ਮਿਸ਼੍ੇਸ਼੍ ਅਮਧਐਨ।
➢ ਲਾਹੌ ag
14. aਕਬੀਲੇ , ਖਾਨਾਬਦੋਸ਼੍ ਅਤੇ ਸਮਥਰ ਭਾਈਚਾਰੇ

➢ ਕਬਾਇਲੀ ਸਿਾਿ

➢ ਕਬਾਇਲੀ ਲੋ ਕ ਕੌ ਣ ਸਨ

➢ ਖਾਨਾਬਦੋਸ਼੍ ਅਤੇ ਘਿੰ ਕੜ ਿਰਿ ਦੇ ਲੋ ਕਾਂ ਦਾ ਿੀਿਨ

➢ ਸਿਾਮਿਕ ਪਮਰਿਰਤਨ-ਨਿੀਆਂ ਿਾਤੀਆਂ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਦਾ ਹੋਂਦ ਮਿੱ ਚ ਆਉਣਾ,
m
➢ ਅਹੋਿ ਅਤੇ ਿੋਂਡ ਲੋ ਕਾਾਂ ਬਾਰੇ ਚਿਸ਼ੇਸ ਅਚਿਐਨ .co
s em
laਣਾਲੀ ਅਤੇ ਸੰ ਪਰਦਾਿਾਂ ਦਾ ਮਿਕਾਸ (800 ਈ. ਤੋਂ 1200 ਈ. ਤੱ ਕ)
15. ਧਾਰਮਿਕ ਮਿਕਾਸ

ag
➢ ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ ਮਿੱ ਚ ਧਾਰਮਿਕ ਪਰ

➢ ਦੱ ਖਣੀ ਭਾਰਤ ਮਿੱ ਚ ਧਾਰਮਿਕ ਪਰਣਾਲੀ ਅਤੇ ਸੰ ਪਰਦਾਿਾਂ ਦਾ ਮਿਕਾਸ (800 ਈ. ਤੋਂ 1200 ਈ. ਤੱ ਕ)

➢ ਮਦਲੀ ਸਲਤਨਤ ਕਾਲ ਸਿੇਂ ਧਾਰਮਿਕ ਪਰਣਾਲੀ ਅਤੇ ਸੰ ਪਰਦਾਿਾਂ ਦਾ ਮਿਕਾਸ (1206-1526 ਈ.

ਤੱ ਕ)-ਇਸਲਿ ਧਰਿ: ਉਲਿਾਂ ,ਸੂਫ਼ੀ, ਮਹੰ ਦੂ ਧਰਿ: ਸ਼੍ੈਿ ਿਤ, ਿੈਸ਼੍ਨਿ ਿਤ,

➢ ਿਗ਼ਲਾਂ ਦੇ ਅਧੀਨ ਧਾਰਮਿਕ-ਪਰਣਾਲੀ ਅਤੇ ਸੰ ਪਰਦਾਿਾਂ ਦਾ ਮਿਕਾਸ (1526 ਈ. ਤੋਂ 1707 ਈ. ਤੱ ਕ),
m
.co
➢ ਸੂਫ਼ੀ ਲਮਹਰ: ਸੂਫ਼ੀ ਸੰ ਤ,ਸੂਿੀਿਤ ਦੇ ਕਝ ਪਰਿੱ ਖ ਿੂਲ ਮਸਧਾਂਤ
m
m .co em
➢ ਭਿਤੀ ਲਮਹਰ , ਭਿਤੀ ਲਮਹਰ ਦੇ ਕਝ ਿੂਲ ਮਸਧਾਂਤ, ਭਿਤੀ ਲਮਹਰ ਦੇ ਕਝ ਿੂਲ ਮਸਧਾਂਤ,
s
s e a
➢ ਭਿਤੀ ਲਮਹਰ ਦੇ ਿਹਾਨ ਸੰ ਤ: ਸੰ ਤ ਰਾਿਿਨਿ, ਸੰ ਤ ਰਾਿਾਨੰਦ, ਸੰgਤl ਕਬੀਰ, ਸੰ ਤ ਨਾਿਦੇਿ, ਸੰ ਤ
g la a
a ਰਿੀਦਾਸ, ਚੈਤੰਨਯ ਿਹਾਂਪਰਭੂ, ਿੀਰਾ ਬਾਈ, ਹੋਰ ਿੈਸ਼੍ਨਿ ਭਿਤ,

➢ ਮਸੱ ਖ ਧਰਿ: ਸਰੀ ਿਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਿ ਿੀ , ਸਰੀ ਿਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਿ ਿੀ ਦੀਆਂ ਪਰਿੱ ਖ ਮਸਮਖਆਿਾਂ, ਸਰੀ ਿਰੂ

ਨਾਨਕ ਦੇਿ ਿੀ ਕਰਤਾਰਪਰ ਮਿੱ ਚ, ਸਰੀ ਿਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਿ ਿੀ ਦੀਆਂ ਬਾਣੀਆਂ, ਸਰੀ ਿਰੂ ਅੰ ਿਦ ਦੇਿ

ਿੀ ,ਸਰੀ ਿਰੂ ਅਿਰਦਾਸ ਿੀ, ਸਰੀ ਿਰੂ ਰਾਿਦਾਸ ਿੀ , ਸਰੀ ਿਰੂ ਅਰਿਨ ਦੇਿ ਿੀ, ਸਰੀ ਿਰੂ ਹਮਰਿੋਮਬੰ ਦ

m .
.co s e m
s em l a
g la ag
a For more Question Papers, Sample Papers, Notes & Syllabus visit Page 5 of 13

6

ਸਾਮਹਬ, ਸਰੀ ਿਰੂ ਹਮਰਰਾਏ ਸਾਮਹਬ, ਸਰੀ ਿਰੂ ਹਮਰਮਕਰਸ਼੍ਨ, ਸਰੀ ਿਰੂ ਤੇਿ ਬਹਾਦਰ ਿੀ , ਸਰੀ ਿਰੂ

ਿੋਮਬੰ ਦ ਮਸੰ ਘ ਿੀ, ਖਾਲਸਾ ਪੰ ਥ ਦੀ ਸਾਿਣਾ, ਖਾਲਸਾ ਪੰ ਥ ਦੇ ਿੱ ਖ ਮਨਯਿ।

16. ਖੇਤਰੀ ਸਮਭਆਚਾਰ ਦਾ ਮਿਕਾਸ

➢ ਿੱ ਧਕਾਲੀਨ ਯੱ ਿ (800-1200ਈ.) ਮਿਚ ਖੇਤਰੀ ਭਾਸ਼੍ਾਿਾਂ , ਸਾਮਹਤ, ਮਚਤਰ ਕਲਾ ਅਤੇ ਸੰ ਿੀਤ

ਦਾ ਮਿਕਾਸ

➢ ਭਾਸ਼੍ਾ: ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ, ਦੱ ਖਣੀ ਭਾਰਤ, ਮਦੱ ਲੀ ਸਲਤਨਤ (1206-1526 ਈ. ਤੱ ਕ), ਿਗ਼ਲ ਕਾਲ

ਦੌਰਾਨ (1526-17007 ਈ.),

➢ ਸਾਮਹਤ: ਉੱਤਰੀ ਭਰਤ ਮਿੱ ਚ ਸਾਮਹਤ ਦਾ ਮਿਕਾਸ (800-1200 ਈ.),ਦੱ ਖਣੀ ਭਾਰਤ ਮਿੱ ਚ ਸਾਮਹਤ

ਦਾ ਮਿਕਾਸ (800-1200 ਈ.), ਮਦੱ ਲੀ ਸਲਤਾਨਾਂ ਅਧੀਨ ਸਾਮਹਤ ਦਾ ਮਿਕਾਸ, ਿਗ਼ਲ ਸ਼੍ਾਸਕਾਂ ਅਧੀਨ

ਸਾਮਹਤ ਦਾ ਮਿਕਾਸ (1526-1707 ਈ.),

➢ ਮਚੱ ਤਰ ਕਲਾ: ਰਾਿਪੂਤ-ਯਿ ਦੌਰਾਨ ਮਚੱ ਤਰ ਕਲਾ ਦਾ ਮਿਕਾਸ (800-1200 ਈ.), ਮਦੱ ਲੀ ਸਲਤਲਤ

ਕਾਲ ਮਿੱ ਚ ਮਚੱ ਤਰ ਕਲਾ ਦਾ ਮਿਕਾਸ (1206-1526 ਈ.), ਿਗ਼ਲ ਕਾਲ ਦੌਰਾਨ ਮਚੱ ਤਰ ਕਲਾ ਦਾ

ਮਿਕਾਸ (1526-1707 ਈ.)

➢ ਸੰ ਿੀਤ: ਿੱ ਧਕਾਲੀਨ ਯੱ ਿ ਮਿਚ ਉੱਤਰੀ ਅਤੇ ਦੱ ਖਣੀ ਭਾਰਤ ਮਿਚ ਸੰ ਿੀਤ ਦਾ ਮਿਕਾਸ(800-

1200ਈ.), ਮਦੱ ਲੀ ਸਲਤਨਤ ਕਾਲ ਮਿਚ ਸੰ ਿੀਤ ਦਾ ਮਿਕਾਸ (1206-1526ਈ.), ਿਗ਼ਲ ਕਾਲ

ਦੌਰਾਨ ਸੰ ਿੀਤ ਦਾ ਮਿਕਾਸ (1526-1707 ਈ.)

➢ ਪੰ ਿਾਬ ਦੇ ਸੱ ਮਭਆਚਾਰ ਦਾ ਮਿਸ਼੍ੇਸ਼੍ ਅਮਧਐਨ: ਭਾਸ਼੍ਾ ਅਤੇ ਸਾਮਹਤ, ਮਚੱ ਤਰ ਕਲਾ

17. 18ਿੀਂ ਸਦੀ ਮਿੱ ਚ ਭਾਰਤ

➢ ਉੱਤਰਕਾਲੀਨ ਿਿਲ: ਬਹਾਦਰ ਸ਼੍ਾਹ (1707-1712 ਈ.), ਿਹਾਂਦਾਰ ਸ਼੍ਾਹ, ਫ਼ਾਰਖਸੀਅਰ

(1713-1719 ਈ.),ਿਹੰ ਿਦ ਸ਼੍ਾਹ

➢ ਨਿੇਂ ਰਾਿਨੀਮਤਕ ਸੰ ਿਠਨ: ਬੰ ਿਾਲ, ਅਿਧ,ਹੈਦਰਾਬਾਦ, ਿੈਸੂਰ: ਹੈਦਰ ਅਲੀ, ਟੀਪੂ ਸਲਤਾਨ

➢ ਿਰਾਠੇ: ਮਸ਼੍ਿਾਿੀ, ਿਿਲਾਂ ਨਾਲ ਸੰ ਬੰ ਧ, ਮਸ਼੍ਿਾਿੀ ਦੇ ਉੱਤਰਾਮਧਕਾਰੀ

➢ ਰਾਿਪੂਤ

➢ ਿਾਟ

➢ ਮਸਖਾਂ ਬਾਰੇ ਮਿਸ਼੍ੇਸ਼੍ ਅਮਧਐਨ: ਿਰੂ ਿੋਮਬੰ ਦ ਮਸੰ ਘ ਿੀ, ਬੰ ਦਾ ਮਸੰ ਘ ਬਹਾਦਰ

➢ ਅਬਦਸ ਸਿੱ ਦ ਖਾਂ, ਜ਼ਕਰੀਆਂ ਖਾਂ.ਯਾਹੀਆਂ ਖਾਂ, ਿੀਰ ਿੰ ਨੂੰ, ਅਮਹਿਦ ਸ਼੍ਾਹ ਅਬਦਾਲੀ।

For more Question Papers, Sample Papers, Notes & Syllabus visit Page 6 of 13

m
m .co

.co s e m
em
7

s g l a
ਭਾਿ-III a
ਸਿਾਮਿਕ ਅਤੇ ਰਾਿਨੀਮਤਕ ਿੀਿਨ

18. ਲੋ ਕਤੰ ਤਰ ਅਤੇ ਸਿਾਨਤਾ

➢ ਲੋ ਕਤੰ ਤਰ ਦਾ ਅਰਥ
m
.co
➢ ਲੋ ਕਤੰ ਤਰ ਦਾ ਆਰੰ ਭ,
m
.co
➢ ਲੋ ਕਤੰ ਤਰੀ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਿੱ ਖ-ਿੱ ਖ ਰੂਪ
m s e m
➢se g l a
l a ਲੋ ਕਤੰ ਤਰ ਦੀ ਸਿਲਤਾ ਲਈ ਿਰੂਰੀ ਸ਼੍ਰਤਾਂ: ਸੂਝਿਾਨ ਨਾਿਮਰਕ, ਸਿਝਦਾਰ ਅਤੇ ਸੂਝਿਾਨ
a
ag ਨੇਤਾ, ਅਨਸ਼੍ਾਸਤ ਨਾਿਮਰਕ ਅਤੇ ਮਸਧਂਤ ਤੇ ਆਧਾਮਰਤ ਰਾਿਨੀਤਕ ਦਲ, ਸਿਾਮਿਕ ਅਤੇ
ਆਰਮਥਕ ਸਿਾਨਤਾ, ਸਮਹਣਸ਼੍ੀਲਤਾ,

➢ ਲੋ ਕਤੰ ਤਰ ਸਰਕਾਰ ਹਰਿਨ ਮਪਆਰੀ ਮਕਉਂ?: ਰਸਿੀ ਸਿਾਨਤਾ,ਸਤੰ ਤਰਤਾ,ਿੈਸਲਾ ਕਰਨ ਦੀ

ਕਾਰਿਮਿਧੀ, ਨਾਿਮਰਕਾਂ ਦੀ ਸਰਿਿ ਭਾਿੀਦਾਰੀ, ਿਤਭੇਦ ਦੂਰ ਕਰਨਾ, ਿਨੱ ਖੀ ਸ਼੍ਾਨ ਮਿੱ ਚ ਿਾਧਾ

ਕਰਨ।
m
.co
19. ਲੋ ਕਤੰ ਤਰ-ਸੰ ਸਥਾਤਿਕ ਪਰਮਤਮਨਧਤਾ

em
➢ ਸਰਿਮਿਆਪਕ ਬਾਲਿ ਿਤ -ਅਮਧਕਾਰ: ਚੌਣਾਂ, ਿਪਤ-ਿਤਦਾਨ,
s
g laਦਾ ਐਲਾਨ, ਉਿੀਦਿਾਰਾਂ ਦੀ ਚੋਣ, ਨਾਿਜ਼ਦਿੀ ਪੱ ਤਰ ਭਰਨਾ,
➢ ਚੋਣ-ਪਰਮਕਮਰਆ: ਚੋਣ ਦੀ ਤਰੀਕ
a
ਛਾਣਬੀਣ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਨਾਿਜ਼ਦਿੀ ਪੱ ਤਰ ਿਾਪਸ ਲੈ ਣਾ, ਚੋਣ ਮਨਸ਼੍ਾਨ, ਚੋਣ- ਿਨੋਰਥ ਪੱ ਤਰ, ਚੋਣ

ਿਮਹੰ ਿ, ਿੋਟਾਂ ਦੀ ਮਿਣਤੀ ਅਤੇ ਨਤੀਿੇ,

➢ ਰਾਿਨੀਤਕ ਦਲ, ਰਾਿਨੀਤਕ ਦਲ ਦੇ ਕੰ ਿ

➢ ਭਾਰਤ ਮਿੱ ਚ ਰਾਿਨੀਤਕ ਦਲ: ਰਾਸ਼੍ਟਰੀ ਦਲ-ਕਾਂਿਰਸ, ਖੇਤਰੀ ਦਲ-ਸ਼੍ਰੋਿਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ-

ਪੰ ਿਾਬ, m
m .co
.co m
➢ ਮਿਰੋਧੀ ਦਲ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ
m s e
s e ➢ ਿਠਬੰ ਧਨ ਿਾਲੀ/ਬਹਦਲੀ ਸਰਕਾਰ।
g l a
g la 20. ਰਾਿ ਸਰਕਾਰ a
a
➢ ਬਣਤਰ, ਅਹਦੇਦਾਰ, ਕਾਰਿਕਾਲ,

➢ ਰਾਿ ਮਿਧਾਨਪਾਮਲਕਾ ਦੀਆਂ ਸ਼੍ਕਤੀਆਂ ਅਤੇ ਕੰ ਿ,

➢ ਕਾਰਿਪਾਮਲਕਾ

➢ ਰਾਿਪਾਲ:ਰਾਿਪਾਲ ਦੀਆਂ ਸ਼੍ਕਤੀਆਂ,

m .
.co s e m
s em l a
g la ag
a For more Question Papers, Sample Papers, Notes & Syllabus visit Page 7 of 13

8

➢ ਿੱ ਖ-ਿੰ ਤਰੀ ਅਤੇ ਿੰ ਤਰੀ ਪਰੀਸ਼੍ਦ, ਕਾਰਿਕਾਲ, ਿੱ ਖ-ਿੰ ਤਰੀ ਦੀਆਂ ਸ਼੍ਕਤੀਆਂ ਅਤੇ ਕੰ ਿ

➢ ਰਾਿ ਦਾ ਰਾਿ-ਪਰਬੰਧ

➢ ਮਿਸ਼੍ਾ ਅਮਧਐਨ-ਭੂਿੀ ਸਧਾਰ

➢ ਸੜਕ ਸਰੱ ਮਖਆ: ਸੜਕ ਹਾਦਮਸਆਂ ਦੇ ਕਾਰਨ ਅਤੇ ਸੰ ਭਾਲ

21. ਿਨਤਕ ਸੰ ਚਾਰ ਅਤੇ ਲੋ ਕਤੰ ਤਰ

➢ ਿਨਤਕ ਸੰ ਚਾਰ ਦੀਆਂ ਿੱ ਖ ਏਿੰ ਸੀਆਂ:ਛਪਾਈ ਿੀਮਡਆ, ਲੋ ਕ ਸੰ ਚਾਰ ਦੇ ਮਬਿਲਈ ਸਾਧਨ,

ਰਾਿਨੀਤਕ ਦਲ, ਚੋਣਾਂ

➢ ਿਨਤਕ ਸੰ ਚਾਰ-ਸਦਾਚਾਰ ਅਤੇ ਮਜ਼ੰ ਿੇਿਾਰੀ, ਿੱ ਢਲੇ ਸਦਾਚਾਰੀ ਮਨਯਿ,

➢ ਇਸ਼੍ਮਤਹਾਰਬਾਿੀ: ਇਸ਼੍ਮਤਹਾਰਬਾਿੀ ਦੇ ਉਦੇਸ਼੍, ਇਸ਼੍ਮਤਹਾਰਬਾਿੀ ਦੀਆਂ ਮਕਸਿਾਂ- ਿਪਾਮਰਕ

ਇਸ਼੍ਮਤਹਾਰਬਾਿੀ, ਸਿਾਮਿਕ ਇਸ਼੍ਮਤਹਾਰਬਾਿੀ,

➢ ਇਸ਼੍ਮਤਹਾਰਬਾਿੀ ਦੇ ਿੱ ਢਲੇ ਮਨਯਿ, ਇਸ਼੍ਮਤਹਾਰਬਾਿੀ ਅਤੇ ਅਮਧਮਨਯਿ

➢ ਖਪਤਕਾਰ (ਗਾਹਕ) ਸੁਰੱਚਖਆ

Academic Year 2026–27

Social Science

Class- 7th
Part I
Our Environment
1. Environment
➢ The Changing Environment
➢ Major spheres of the Environment: Atmosphere, Lithosphere, Hydrosphere,
Biosphere
➢ Human Environment
2. The Internal and External face of the Earth
➢ Internal Structure: Lithosphere (Earth’s crust), Mantle, Core
➢ Rocks: Classification of Rocks – Igneous, Sedimentary, Metamorphic
➢ Soil: Formation of Soil, Types of Soil – Alluvial, Black, Red, Laterite, Arid
Sandy, Mountain Soil, Soil Erosion
➢ Minerals: Metallic, Non-metallic, Energy Minerals
➢ Mineral oil

For more Question Papers, Sample Papers, Notes & Syllabus visit Page 8 of 13

m
m .co

.co s e m
em
9

s g l a
3. Atmosphere and Temperature a
➢ Composition of Atmosphere
➢ Air Pollution
➢ structure of Atmosphere: Troposphere, Stratosphere, Mesosphere,
Thermosphere
➢ Temperature: Factors Affecting Temperature

m
.co
4. Oceans
➢ om Oceans: Pacific, Atlantic, Indian, Arctic
c. Major e m
em Movements of Ocean Water: Waves, Ocean Currents, Tides
➢ Freshwater and Saline Water
l as
l as ➢
ag
ag ➢
➢
Ocean Currents: Warm Currents and Cold Currents
Atlantic Ocean Currents: North Atlantic circle, Gulf Stream, South
Atlantic cycle
➢ Pacific Ocean Currents: North cycle, South cycle
➢ Indian Ocean Currents
➢ Impact of Currents on Climate
➢ Tides: Spring Tide, Neap Tide
➢ Man, and Tides
m
.co
➢ Tsunami
5. Natural Vegetation and Wildlife
s em
➢ Forests: Equatorialla
g
Forests, Monsoon/Deciduous Forests, Coniferous
Forests a
➢ Grasslands: Tropical Grasslands, Temperate Grasslands
➢ Desert Vegetation: Hot Desert, Cold Desert
➢ Conservation of Forests
➢ Wildlife
6. Human Environment: Settlements, Means of Transport, Communication and Trade
➢ Availability of Water
m
m ➢ Topography
.co
m .co ➢ Natural Beauty
s e m
s e ➢ Means of Transport and Communication
g l a
la a
➢ Road Transport

ag ➢ Railways
➢ Waterways: Major Sea Routes of the World, Inland Waterways
➢ Airways
➢ Means of Communication
➢ Trade: Importance of Trade

m .
.co s e m
s em l a
g la ag
a For more Question Papers, Sample Papers, Notes & Syllabus visit Page 9 of 13

10

Part II
People and Society in Ancient Times
7. India and the World (When, Where, and How)
➢ Terms used to describe the Indian Subcontinent
➢ Timeline of Medieval Indian History
➢ Major Historical Trends
➢ Historical Sources: Archaeological, Literary, Accounts of Foreign Travelers,
Painting, Music
8. New Kings and Kingdoms (700–1200 CE)
➢ Struggle for Kanauj
➢ Rajputs
➢ Establishment of New States in North India: Gurjara-Pratihara Dynasty, Pala
Dynasty, Rashtrakuta Dynasty
➢ Society, Religion, and Economy in North India
➢ Chauhan Dynasty
➢ Mahmud Ghaznavi: Major Invasions of Mahmud Ghaznavi
➢ Muhammad Ghori
9. Political Developments in South India (700–1200 CE)
➢ Establishment of New States in south India: Pallava Rulers, Pandya Rulers
➢ A case Study of Chola Rulers (846–1267 CE): Rajaraja I, Rajendra Chola,
Administration, Society, Religion, Education and Literature, Agrarian
Expansion of Zamindari System in Tamil Nadu
10. The Delhi Sultanate
➢ Historical Sources: Accounts of Foreign Travelers, Court Chronicles, Historical
Buildings
➢ Slave Dynasty: Qutbuddin Aibak, Iltutmish, Razia Sultan, Ghiyasuddin Balban
➢ Khalji Dynasty: Alauddin Khalji – Economic Reforms, Military Reforms
➢ Tughlaq Dynasty: Muhammad-bin-Tughlaq – Administration (Capital Shift,
Token Currency, Taxation in Doab, Plan to Conquer Khurasan), Firoz Shah
Tughlaq, Downfall of Tughlaq Empire, Invasion of Timur
➢ Sayyid Dynasty
➢ Lodhi Dynasty: Sikandar Lodhi, Ibrahim Lodhi
➢ Development of Political Institutions during Delhi Sultanate: Central
Government, Provincial Administration, Military Control
➢ Royal Court, Nobility, Land Reforms, Sources of Revenue
11. The Mughal Empire
➢ Who were the Mughals?
➢ Babar: Babar’s Conquests
➢ Humayun
➢ Akbar : Conquests, Administration – Central, Provincial, Local, Land Revenue
System, Mansabdari System
➢ Jahangir: Conquests, Court, Influence of Nur Jahan
➢ Shah Jahan

For more Question Papers, Sample Papers, Notes & Syllabus visit Page 10 of 13

m
m .co

.co s em
em
11

s g la
a Successors of Aurangzeb
➢ Aurangzeb: Relations with Marathas and Sikhs,
12. Monumental Architecture
➢ Monumental Architecture in North India (800–1200 CE)
➢ Monumental Architecture in South India (800–1200 CE)
➢ Monumental Architecture under Delhi Sultanate (1206–1526 CE)
➢ Architecture of south India
➢ Monumental Architecture under the Mughals (1526–1707 CE)
m
.co
➢ A case Study of Shah Jahan’s Architecture: Red Fort, Moti Masjid, Musamman
m
.co
Burj, Shahjahanabad, Jama Masjid, Jahangir’s Tomb, Peacock Throne
e m
e m
13. Towns, Traders, and Craftsmen

l as
l as
➢ Sources
➢ Capital/Court Towns ag
ag ➢ Port cities
➢ Pilgrimage centres
➢ Commercial Towns
➢ Traders and Craftsmen
➢ Special Case Study: Lahore, Amritsar, Surat
14. Tribes, Nomads, and Settled societies
➢ Tribal Society
➢ Who were Tribal People?
m
➢ Life of Nomadic and Itinerants Groups
m .co
➢ Social Change – Emergence of New Castes and Classes
s e
la
➢ Special case Study: Ahoms and Gonds
15. Religious Developments
ag
➢ Development of Religious Systems and Sects in North India (800–1200 CE)
➢ Development of Religious Systems and cults in South India (800–1200 CE)
➢ Development of Religious Systems and cults under Delhi Sultanate Period
(1206–1526 CE): Islam – Ulama, Sufis; Hinduism – Shaivism, Vaishnavism
➢ Development of Religious Systems and cults during the Mughal Period (1526–
1707 CE):
➢ Sufi Movement: Saints, Principles
m
.co
➢ Bhakti Movement: Principles, Major Saints – Ramanuja, Ramananda, Kabir,
m
.co m
Namdev, Ravidas, Chaitanya Mahaprabhu, Meera Bai, Other Vaishnav Bhakti

m
saints
s e
s e l a
➢ Sikhism: Guru Nanak Dev Ji – Teachings, Guru ji settled at Kartarpur, Hymns;
g
g la a
Guru Angad Dev Ji, Guru Amar Das Ji, Guru Ram Das Ji, Guru Arjan Dev Ji,
a Guru Hargobind Sahib, Guru Har Rai Sahib, Guru Har Krishan ji, Guru Tegh
Bahadur Ji, Guru Gobind Singh Ji – Creation of Khalsa panth, Main principles
of Khalsa panth
16. The Development of Regional Cultures
➢ Development of regional Languages, Literature, Painting, Music in Medieval
Period (800–1200 CE)
➢ Languages: North India, South India, Delhi Sultanate, Mughal Period

m
➢ Literature: North India, South India, Delhi Sultanate, Mughal Period
.
.co s e m
s em l a
g la ag
a For more Question Papers, Sample Papers, Notes & Syllabus visit Page 11 of 13

12

➢ Painting: Rajput Period, Delhi Sultanate, Mughal Period
➢ Music: medieval period (800–1200 CE), Delhi Sultanate, Mughal Period
➢ Special case Study of Punjab’s Culture: Language, Literature, Painting
17. India in the 18th Century
➢ Later Mughals: Bahadur Shah (1707–1712 CE), Jahandar Shah(1712-13 CE),
Farrukhsiyar (1713–1719 CE), Muhammad Shah(1719-48 CE)
➢ New Political Formations: Bengal, Awadh, Hyderabad, Mysore – Haider Ali,
Tipu Sultan
➢ Marathas: Shivaji, Relations with Mughals, Successors of Shivaji
➢ Rajputs
➢ Jats
➢ Special case Study of Sikhs: Guru Gobind Singh Ji, Baba Banda Singh Bahadur
➢ Abdus Samad Khan, Zakariya Khan, Yahya Khan, Mir Mannu, Ahmad Shah
Abdali
Part III
Social and Political Life
18. Democracy and Equality
➢ Meaning of Democracy
➢ Origin of Democracy in modern societies
➢ Forms of Democratic Government
➢ Features of Democracy: Enlightened Citizens, Matured Leadership,
Disciplined Citizens and political parties, Social and Economic Equality,
Tolerance
➢ Why Democracy is Popular: Formal Equality, Liberty, Decision-making
Process, Active Participation of the people, No Discrimination,
Enhancing prestige of the citizens
19. Democracy- Representative Institutions

➢ Universal Adult Suffrage: Elections, Secret Ballot system
➢ Election Process: Notification, Selection of Candidates, Filing
Nomination Papers, Scrutiny and Withdrawal, Allotment of Election
Symbols, Election Manifesto, Election Campaign, Polling, Counting and
Results
➢ Political Parties: Functions
➢ Political Parties in India: National Parties – Congress, Regional parties -
Shiromani Akali Dal (Punjab)
➢ Role of Opposition
➢ Coalition/Multi-party Government
20. State Government
➢ Structure, Officials, Tenure
➢ Powers and Functions of State Legislature
➢ State Executive

For more Question Papers, Sample Papers, Notes & Syllabus visit Page 12 of 13

m
m .co

.co s e m
em
13

s g l a
➢ Governor: Powers a
➢ Chief Minister and Council of Ministers: Tenure, Powers, Functions
➢ State Administration
➢ Case Study – Land Reforms
➢ Road Safety: Causes and Prevention of Accidents
21. Media and Democracy
➢ Major Agencies of Public Communication: Print Media, Electronic Media,
m
.co
Political Parties, Elections
m
.co
➢ Media Ethics and accountability, Basic Ethics of media
➢ Advertising: Objectives, Types – Commercial, Social e m
em l as
l as
➢ Basic Rules of Advertisement, Advertising and Law
➢ Consumer Protection ag
ag

m
m .co
s e
g la
a

m
m .co
m .co s e m
s e g l a
g la a
a

m .
.co s e m
s em l a
g la ag
a For more Question Papers, Sample Papers, Notes & Syllabus visit Page 13 of 13