Class 9 Sample Paper 2024 Sanskrit (Mid Term)

MID TERM
SAMPLE PAPER
Practice Question Paper | Model Paper |
Sample Question Paper

2024-2025

।।अभ्यासप्रश्न- पत्रम।् ।
मध्यावशध: परीक्षा
सस्ं कृतम्
कक्षा -िवमी
समयः-होरात्रयम् ं ा:- 80
अक
शिदेिाः-
१ . अशस्मि् प्रश्नपत्रे चत्वारः खण्ाः सशतत ।
खण्: (क) अपशितावबोधिम् – 10 अङ्का:
खण्: (ख) रचिात्मक – काययम् - 15 अङ्का:
खण्: (ग) अिप्रु यक्त
ु - व्याकरणम् – 25 अङ्का:
खण्: (घ) पशितावबोधिम् - 30 अङ्का:
२ . प्रत्येकम् खण्म् अशधकृत्य उत्तराशण एकशस्मि् स्थािे क्रमेण लेखिीयाशि ।
३ . प्रश्नसख्
ं या प्रश्नपत्रािस
ु ारम् अवश्यमेव लेखिीयाशि ।
४ . सवेषाम् प्रश्नािाम् उत्तराशण सस्ं कृते लेखिीयाशि ।
५. प्रश्नािां शिदेिा: ध्यािेि पििीया:।
खण्ः – क
अपशिताि
ं -अवबोधिम् (10 अङ्का: )

1 . अधोशलशखतम् अिच्ु छे दं पशित्वा प्रदत्तप्रश्नािाम् उत्तराशण सस्ं कृतेि शलखत ।

विधात्रा विवमितं इयं सृवटिः अतीि सौंदयिमयी । प्रकृ तिः शोभा अतीि आह्लादकरी , परं विरंतरं
विकासशीलिः मािििः विकासि सह प्रदषू णमवप िवधितिः । यिास्माकमि स्िास््यहावििः भिवत ।
िायुप्रदषू णम् , ध्िविप्रदषू णम्, जलप्रदषू णम् एतत् वत्रविधं प्रदषू णमि मुख्यतया सिं िातािरणम्
आकुलीकरोवत । िायुप्रदषू णि श्वासग्रहण काविन्यं ितित ।एतत् सिेषां स्िास््याय हाविकरिः
वसध्यवत । ध्िविप्रदषू णं मार्गेषु िाहिािाम् अवतशयकोलाहलि, ध्िविविस्तारकयंत्रश्चावप भिवत
।अिि श्रिणशक्िः हावििः भिवत । प्रदवू षतजलोपयोर्गिः तु सिेषां व्याधीिां मूलभूतकारणम्
अवस्त । तदस्माकं सिेषामि कतिव्यवमदं यदत्रसिित्र अिकररवहतस्य िातािरणस्य विमािणं ियं
कुयािम, यि िायुप्रदषू णं अस्माकं स्िास््यं िाशवयतुं सक्षम: ि भित् । तथि ध्िविप्रदषू णं
जलप्रदषू णं चावप रोद्धमू ियं सिे वमवलत्िा एिं प्रयासं कृ त्िा सिे सुविििः भिामिः ।
अ. एकपदेि उत्तरत – (किलं प्रश्नद्वयम्) 1 X 2=2
(i) प्रदषू णं कवतविधं भिवत ?
(ii) ध्िवि: प्रदषू णि कस्या: हावि: भिवत?
(iii) कि विवमिता इयं सृवट: अतीि सौंदयिमयी?
ब. पूणयवाक्येि उत्तरत –(किलं प्रश्नद्वयम्) 2x2=4
(i)अद्यत्ि अस्माकं स्िास््यहावि: कथं भिवत?
(ii) सिे वमवलत्िा कथम् सुविि: भिाम:?
(iii) व्याधीिां मूलभूतकारणं वकम् अवस्त?i
स. अस्य अिुच्छे दस्य कृते उपयुक्तं िीषयकं संस्कृतेि शलखत। 1x1=1
द. यथाशिदेिम् उत्तरत-(किलं प्रश्नप्रश्नत्रयम् ) 1x3=3
(i).“क्षीयत” इवत पदस्य विपरीताथिकं पदम् अिुच्छदात् वचत्िा वलित -
(क) सुविि: (र्ग)सक्षम:

(ि) िधित (घ) सिे
(ii).”विकासि सह प्रदषू णमवप िवधितं यि स्िास््यस्य हावि: भिवत ।“ अत्र “भिवत” इवत
वियापदस्य कतृिपदं वकम्
(क) विकासि (र्ग)प्रदषू णम्
(ि)स्िास््यहावि: (घ) िवधितम्
(iii).सततम् इत्यथं वकं पदम् अिुच्छद प्रयुक्म् ?
(क)अतीि (र्ग) विरन्तरम्
(ि)बलम् (घ) विकासम्
(iv)व्याधीिाम् इत्यस्य पदस्य विशषणपदं वकम्?
(क)सिेषाम् (र्ग)भयङ्करी
(ि)वदव्यािाम् (घ)प्रदवू षताम्

खण् – (ि)
रचिात्मककाययम् (15 अङ्का:)
2. भवत: िाम गौतम: अशस्त । भवाि् िवमी कक्षायां पिशत । अद्य भवत: गृहे
अिेके अशतथय: आगाशमष्ट्यशतत ।अतः तेषां व्यवस्थायै भवाि् शवद्यालयात् एकस्य
शदवसस्य अवकािं प्राप्तुम् इच्छशत । एतदथं प्रधािाचायं प्रशत प्राथयिा- पत्रं शलखत ।
5x1=5

3.अध: प्रदत्तं शचत्रं दृष्ट्वा मंजूषायां प्रदत्तिब्दािां सहाय्येि पञ्च वाक्याशि संस्कृते
शलखत । 1×5=5

मञ्जषू ा
कृषक: , सूयायतपे , मेघािां , योगदािम् , वृषभौ ,अतिोत्पादिे , चालयशत ,
हलम् , कषयत: ,रेलयािम् ,

अथवा
मञ्जूषाप्रदत्तिब्दािां साहाय्येि शिम्िशलशखतं शवषयम् अशधकृत्य पञ्चशभ:
संस्कृतवाक्यै: शलखत ।

“शवद्यालयम”्

मञ्जूषा
छात्रा: , श्यामपट्टे , क्री्शतत, पाियशत ,क्री्ाङ्गणे , पािं ,घणटावादिम्
, शवशवधशवषयाि् ,उत्साहेि

4.अधोशलशखतािां वाक्यािां संस्कृतेि अिुवादं कुरुत ।( के वलं वाक्यपञ्चकम् )
1x 5= 5
1. राघव बाजार जाता है ।Raghav goes to the market.
2. उद्याि में लोग घूमते हैं । People walk in the park.
3. सीता गािा गाती है ।Sita sings a song.
4. शहमालय से गंगा शिकलती है । The Ganga originates from the
Himalayas.
5. गुरु को िमस्कार है । Salutations to the guru.
6. बालक दं् से ्रता है । The child is afraid of punishment.
7. मुझे ल्््ू अच्छे लगते हैं । I like laddoos.
खण् – (ग)
अिुप्रयुक्त व्याकरणम् (25 अङ्का:)
5. अधोशलशखतािां पदािां सशतधपदं/ सशतधच्छे दं वा कुरुत । ( के वलं
प्रश्नचतुष्टयम् ) 1x4=4
(i) न्यिसत्
(ii)जर्गत् + ईशिः

(iii) पििाथिम्

(iv) पौ + अक :
(v) अभीटम्
6 .यथाशिदेिम् उशचतं शवभशक्तं प्रयुज्य ररक्तस्थाि -पूशतं कुरुत -(के वलं प्रश्नचतुष्टयम्
) 1x4=4
(i) _________ क्री्ाक्षेत्रे क्री्शतत ।
(क) छात्रािः ि) छात्रिः र्ग) छात्राणां घ) छात्रात्
(ii) ______ देवं िमामः ।
(क) सिः ि) अहम् र्ग) आिाम् घ) ियम्
(iii) सः _______ पिशत ।
(क)पािात् ि) पािस्य र्ग) पािं घ) पािाय
(iv) _______ िाम देवदत्तः अशस्त ।
क)मम ि) अहं र्ग) अस्माकं घ) तस्मात्
(v) पुस्तकालये अत्र का शवभशक्त: अशस्त ।
क)तृतीया ि)चतुथी र्ग)पञ्चमी घ)सप्तमी
7. उशचतलकारं प्रयुज्य ( शक्रयापदं ) शचत्वा वाक्याशि पूरयत - (के वलं
प्रश्नचतुष्टयम् ) 1x4=4
(i)अहं प्रातः देवालयं ________।
(क)र्गच्छावम ि) र्गच्छामिः र्ग) र्गच्छाििः घ) र्गवमषिः
(ii)छात्रा: शवद्यालये पििाय _________ ।

(क) र्गच्छवत ि) र्गच्छतिः र्ग) र्गच्छवन्त घ) अर्गच्छाम

(iii)ते श्वः जततुिालां ________ ।
(क)र्गवमष्यवत ि) र्गवमष्यवन्त र्ग) र्गवमष्यवस घ) र्गवमष्याम
(iv) त्वं ह्यः कुत्र _____ ?
(क)अर्गच्छत् ि) अर्गच्छिः र्ग) आर्गच्छम् घ) र्गवमष्यवस
(v) वयं गृहं प्रशत...........................।
क)चलावम ि)चलवन्त र्ग)चलाम: घ) चलाि:
8. कारकोपपदशवभशक्तम् आशित्य उशचतपदाशि शवकल्पेभ्यः शचिुत (के वलं
प्रश्नचतुष्टयम् ) 1x4=4
(i)________ पररतः विाशि सशतत ।
(क)ग्रामात् ि) ग्रामं र्ग) ग्रामिः घ) ग्राम
(ii)बाशलका _______ सह आपणं गच्छशत ।
(क)जिकिः ि) जिकात् र्ग) जिकि घ) जिकस्य
(iii)िी _________ िमः ।
(क) र्गुरि ि) र्गुरं र्ग) र्गुरिः घ) र्गुरोिः
(iv)गंगा ................... प्रवहशत ।
क)वहमालयि ि)वहमालयस्य र्ग) वहमालयात् घ)वहमालय
(v).....................स्वाहा ।
क) इन्र: ि)इन्राय र्ग)इन्राभ्याम् घ)इन्रण
9.रेखाशं कतपदेषु प्रकृशत: प्रत्ययं शवभज्य/ संयोज्य वा शलखत (के वलं प्रश्नत्रयम् ).

1x3=3

(i)हसततं काकं शवलोक्य बाशलका रोशदतुम् आरब्धा ।
क)वि + लोकृ + ल्यप् ि) विलोकृ + तुमुि् र्ग) वि + लोकृ + क्तत्िा घ) वि +
लोकृ + क्
(ii)काकः िी + क्त्वा प्रबुद्धः ।
क) शीत्िा ि) शवयत्िा र्ग) शीक्तत्िा घ) शवयतुम्
(iii)बालकः शवद्यालयं गततुं ि इच्छशत ।
क) र्गम् + तुमुि् ि) र्गम् + क्तत्िा र्ग) र्गम् + क्तत्िा घ) र्गवम + तुमुि्
(iv)शचरकालं भविे शचत्रशवशचत्रवस्तूशि दृष्ट्वा बाशलका शवस्मयं गता ।
क) दृश + तुमुि् ि) दृश् + ल्यप् र्ग) दृश् + क्तत्िा घ) दृश् + मतुप्
10. अङ्कािां स्थािे उशचतसंख्यापदाशि शलखत - (के वलं प्रश्नचतुष्टयम् )
1/2x4=2
(i)अस्माकं कक्षायां ________ ( 40 ) छात्राः सशतत ।
(ii)एकशस्मि् मासे प्रायसः ______ ( 30 ) शदिाशि भवशतत ।
(iii)अहं प्रातः _______ ( 9 ) वादिे शवद्यालयं गच्छाशम ।
(iv)स:....................(6)वादिे दततधाविं करोशत ।
(v)मम......................(2) हस्तौ स्त: ।
11.अधोशलशखतपदेषु उपसगं संयोज्य/शवभज्य वा शलखत (के वलं प्रश्नचतुष्टयम् )
1/2x4=2
(i) शवतरशत

(ii) अिुभवशत ।

(iii) शिर् + गच्छशत ।
(iv) अिुसरशतत ।
(v) शव + हरशतत ।
12. कोष्टके भ्य: िुद्धम् अव्ययपदं शचत्वा ररक्तस्थािं पूरयत् - (के वलं प्रश्नचतुष्टयम् )
1/2x4=2
(i)त्िम् कस्य ................... र्गच्छवस । ( पुरत:/ पररत: )
(ii).................... अशोक राजा आसीत् ।( पुरा /िृथा )
(iii)....................विणिय: ि करणीय: । (सहसा/ कुत्रावप )
(iv)कक्षायां ........................वतष्ठ ।(यद्यवप/तूष्णीम्)
(v)कलह.ं ......................कुर।(िृथा /मा )
खण् -घ
पशितावबोधिम् (30अङ्का: )
13. अधोशलशखतं गद्यांिं पशित्वा प्रदत्त प्रश्नािाम् उत्तराशण संस्कृतेि शलखत -
परु ा कवस्मवं श्चत् ग्राम एका विधििा िृद्धा स्त्री न्यिसत् । तस्याश्चका दवु हता वििम्रा मिोहरा चासीत्
। एकदा माता स्थल्यां तण्डुलावन्िवक्षप्य पुत्रीमावददश - सूयाितप तण्डुलाि् िर्गभ्यो रक्ष ।
वकवञ्चत्कालािन्तरम् एको विवचत्र: काक: समुड्डीय तामुपजर्गाम । ितादृश: स्िणिपक्षो
रजतचञ्च:ु स्िणिकाकस्तया पूिं दृट:। तं तण्डुलाि् िादन्तं हसन्तञ्च विलोक्तय बावलका
रोवदतुमारब्धा । तं वििारयवन्त सा प्राथियत् -तण्डुलाि् मां भक्षय । मम माता अतीि विधििा
ितित । स्िणिपक्ष: काक: प्रोिाच, मा शुच:। सूयोदयात्प्राक् ग्रामाद्बवह: वपप्पलिृक्षमिु
त्ियार्गन्तव्यम् । अहं तुभ्यं तण्डुलमूल्यं दास्यावम । प्रहवषिता बावलका विरामवप ि लभ ।

अ .एकपदेि उत्तरत – (के वलं प्रश्नद्वयम)् 1/2X 2=1

(i)विधििा िृद्धा कुत्र न्यिसत् ?
(ii)का रोवदतुमारब्धा ?
(iii)क: तण्डुलमूल्यं दास्यवत ?
ब. पूणयवाक्येि उत्तरत –(के वलं प्रश्नद्वयम)् 2x1=2
(i)काक: वकं प्रोिाच ?
(ii)माता पुत्रीं वकम् आवददश ?
(iii) बावलका कथा रोवदतुमारब्धा ?
यथाशिदेिम् उत्तरत-(के वलं प्रश्नद्वयम् ) 1x2=2
(i).“धविका” इवत पदस्य विपरीताथिकं पदम् अिुच्छदात् वचत्िा वलित
(ii).”अहं तुभ्यं तण्डुलमूल्यं दस्यावम।“अत्र”दास्यावम” इवत वियापदस्य कतृिपदं वकम् ?
(iii). “िादय” इत्यथं वकं पदम् अिुच्छद प्रयुक्म् ?
14. अधोशलशखतं पद्यांिं पशित्वा प्रदत्त प्रश्नािाम् उत्तराशण संस्कृतेि शलखत -
िूयतां धमयसवयस्वं िुत्वा चैवावधाययताम।्
आत्मि: प्रशतकूलाशि परेषां ि समाचरेत् ।।

अ.एकपदेि उत्तरत – (के वलं प्रश्नद्वयम)् 1/2 X 2=1
(i)वकं श्रूयताम् ?
(ii)श्रुत्िा च वकं वियताम् ?
(iii)प्रवतकूलावि कषां ि समाचरत्?

ब. पूणयवाक्येि उत्तरत –(के वलं प्रश्नद्वयम)् 1x2=2
(i) वकम् अिधायिताम् ?
(ii) वकं ि समाचरत् ?
(iii) धमिसििस्िं श्रुत्िा वकं वियताम् ?
स.यथाशिदेिम् उत्तरत-(के वलं प्रश्नद्वयम् ) 1x2=2
(i) .”अिुकूलावि” इवत पदस्य विपरीताथिकं पदम् श्लोकात् वचत्िा वलित –
(ii) .” अन्यषाम”् इत्यथं वकं पदम् श्लोक प्रयुक्म् ?
(iii).” आत्मि: प्रवतकूलावि परषां ि समाचरत् “ अत्र “समाचरत्” इवत वियापदस्य कतृिपदं
वकम् ?
15. संवादाि् पशित्वा प्रदत्त प्रश्नािाम् उत्तराशण संस्कृतेि शलखत -
चन्दि: - वकमथं िुद्धवस !ति हस्तविवमितावि मोदकावि दृटिा अहं वजह्वालोलुपतां
वियन्त्रवयतुम् अक्षम: अवस्म, वकं ि जािावस त्िवमदम् ?
मवल्लका -सम्यक् जािावम िाथ! परम् एतावि मोदकावि पूजाविवमत्तावि सवन्त ।
चन्दि: - तवहि शीघ्रमि पूजिं सम्पादय । प्रसादं च दवह ।
मवल्लका -भो! अत्र पूजिं ि भविष्यवत । अहं स्िसविवभ: सह श्व: प्रातिः
काशीविश्विाथमंवदरं प्रवत र्गवमष्यावम, तत्र र्गंर्गास्िािं धमियात्राञ्च कररष्याम: ।
अ.एकपदेि उत्तरत – (के वलं प्रश्नद्वयम)् 1/2x 2=1
(i)कावि पूजाविवमत्तावि सवन्त ?
(ii)क: प्रसादम् इच्छवत ?

(iii) मवल्लका कावभ: सह र्गवमष्यवत

ब. पूणयवाक्येि उत्तरत –(के वलं प्रश्नद्वयम)् 1x2=2
(i) चन्दि: वकमथं वजह्वालोलुपतां वियन्त्रवयतुम् अक्षम: आसीत् ?
(ii) मवल्लका प्रातिः कुत्र र्गवमष्यवत ?
(iii)चंदि: वकं वियंत्रवयतुम् अक्षम: अवस्त?
स. यथाशिदेिम् उत्तरत-(के वलं प्रश्नद्वयम् ) 1x2=2
(i).“समथि:” इवत पदस्य विपरीताथिकं पदम् संिादात् वचत्िा वलित –
(ii)”परम् एतावि मोदकावि पूजाविवमत्तावि सवन्त ।“ अत्र “सवन्त” इवत वियापदस्य कतृिपदं
वकम् ?
(iii)“त्िररतम”् इत्यथं वकं पदम् अिुच्छद प्रयुक्म् ?
16. रेखाङ्शकतपदाशि आधृत्य प्रश्नशिमायणं कुरूत - 1x4=4
(i) स्िणिकाकं वििारयन्ती बावलका प्राथियत ।
(ii) मह्यं मोदकावि रोचन्त ।
(iii) सूयोदयात् पूििमि सा तत्रोपवस्थता ।
(iv) िृक्षािः फलं ि िादवन्त ।
(v) िलािां मत्री आरम्भर्गुिी भिवत ।
17.मञ्जूषापदसहायतया समुशचतपदाशि शचत्वा अधोशलशखत-श्लोकस्य अतवयं पूरयत
– 1/2x6=3
गुणा गुणज्ञेषु गुणा भवशतत, ते शिगयण
ु ं प्राप्य भवशतत दोषा:।
आस्वाद्यतोया: प्रवहशतत िद्य: समुद्र मासातत भवतत्यपेया:।।

अतवय: -र्गुणा: र्गुणज्ञषु (i)............. भिवन्त, त .(ii).............. प्राप्य (iii)...............
भिवन्त । आस्िाद्यतोया: .(iv).............. प्रिहवन्त , त .(v)................... आसाद्य
(vi)................भिवन्त।

मञ्जूषा
िद्य: , अपया:, दोषा:, र्गुणा:,
विर्गिणु ,ं समरु म्
अथवा
श्लोकस्य भावाथं मञ्जूषापदसहायतया पूरशयत्वा शलखत –
शपबशतत िद्य: स्वयमेव िाम्भ:, स्वयं ि खादशतत फलाशि वृक्षा:।
िादशतत सस्यं खलु वाररवाहा: , परोपकाराय सतां शवभूतय: ।।
भावाथय:- िद्य: (i)....................... जलं ि(ii) ............... , िृक्षा: आत्मि:
(iii)................... स्ियं ि िादवन्त,.(iv)...........................स्ियं सस्यं ि िादवन्त,
.(v)...................... समृवद्ध विश्चयि .(vi)................. भिवन्त ।
मञ्जषू ा

वपबवन्त ,परोपकाराय, मघा:, सज्जिािां, स्ियमि, फलावि

18. अधोशलशखत-कथािं समशु चत -क्रमेण शलखत- 1/2x8=4
(i)वकन्तु ति सह िीडिाय तदा कोsवप ि ियस्यषु उपलभ्यमाि आसीत् ।

(ii)स: पािशालार्गमििलायां िीवडतमु अर्गच्छत् ।

(iii)अतिः एकाकी बालक: वकमवप उद्यािं प्राविशत् ।
(iv)उद्यािं र्गत्िा स: मधुकरम् आह्वयत् ।
(v)स: मधुकर: बालस्य आह्वािं वतरस्कृ तिाि् ।
(vi)भ्रान्त: कश्चि बाल: आसीत् ।
(vii)मधुकर:अर्गायत-् “ ियं वह मधुसंग्रहव्यग्रा” इवत ।
(viii)बाल: भूयो भूय: हिमाचरवत ।
19.(क) रेखांशकतपदाशि आधृत्य प्रसंगािुसारम् अथयचयिं शचत्वा शलखत –1/2x4=2
(i)िसन्त सरसा: रसाला: लसवन्त ।
क) कदली ि ) दावडम: र्ग) आम्र: घ)राक्षा:
(ii)परोपकाराय सतां विभूतय:।
क)दजु ििािां ि ) सज्जिािां र्ग) लोकािां घ)दररराणाम्
(iii)यषां मरालै: सह विप्रयोर्ग:।
क) हसं : ि ) कपोत: र्ग) मृर्ग: घ) श्वाि:
(iv)विन्ि: बालक:कुक्कुरम् अकथयत्।
क) बक: ि ) भल्लूक: र्ग) र्गदिभ: घ) श्वाि:
ख.अधोशलशखतेषु पदेषु शवलोमपदेि सह मेलिं कुरुत - 1/2x4=2
(i)मृदमु ् किोरम्
(ii)अपूि:ि प्रसन्ि:
(iii)मूिािणाम् पूिि:

(iv)विन्ि: विदषु ाम्

Sample Papers

CBSE Sample Papers
ICSE / ISC Board Sample Papers
AP Board Sample Papers
Assam Board Sample Papers
Bihar Board Sample Papers
Chhattisgarh Board Sample Papers
Goa Board Sample Papers
Gujarat Board Sample Papers
Haryana Board Sample Papers
HP Board Sample Papers
J&K State Board Sample Papers
Jharkhand Board Sample Papers
Karnataka Board Sample Papers
Kerala Board Sample Papers

Sample Papers

MP Board Sample Papers
Maharashtra Board Sample Papers
Manipur Board Sample Papers
Mizoram Board Sample Papers
Orissa Board Sample Papers
Punjab Board Sample Papers
Rajasthan Board Sample Papers
Tamil Nadu Board Sample Papers
Telangana State Board Sample Papers
Tripura Board Sample Papers
UP Board Sample Papers
Uttarakhand Board Sample Papers
West Bengal Board Sample Papers