CBSE Senior Secondary Syllabus 2027 Sanskrit Core

FOR CBSE SENIOR SECONDARY SYLLABUS EXAM PREPARATION

CBSE Senior
Secondary Syllabus
2027
Question Paper ·
Sanskrit
EXAM YEAR TYPE SUBJECT

CBSE Senior Secondary Syllabus 2027 Question Paper Sanskrit
DETAILS

Core

Notes · Sample Papers · Previous Year Papers · Mock Tests

m
m .co

m .co s e m
se सं #ृ तम् (के ,-कम्)
g l a
िवषय-कोड् -सङ् -ा - 322a
क1ा – एकादशी-7ादशी (2026-27)
(2025-26)
(2026-27)
पा>?मः परी1ािनदD शाE

भा#ते 'वहारािदषु /यु1ते इित भाषा, मानवः 7मन8स िव:मानान् िवचारान् भावनाः अनुभूितं च अथAयुBैः
m
m
Dिन8भः 8ल8खतसGे तैः च अ8भ'Hतयित सा भाषा। भाषा अ8भ/ाय/कटनL साधनम्। वNुतः लोके Pयोः
.co
.co
मनु#योः मQे परSरम् अवबोधनाय, भावUहणाय, भाविविनमयाय च भाषया िवना न अWत् SXतमं सरलतमं च
e m
s em भाषाः सYZ यासु सं [ृ तभाषा अित/ाचीनतमा समृ^ा च अYN। सं [ृ तभाषायाम्glएव
साधनं िव:ते। लोके बह'ः as
g la ः चdारः वेदाः, 8शfा, 'ाकरणं , िनgBं, 1ोितषं , छiः कjः चेित षडlािन, चतुदAaशिव:ाः,
सYZ ऋaजुcामाथवाA
a वoदः, योगशाqादयः Urाः। अतः सं [ृ तं के वलं भाषा न अिपतु िकsन जीवनदशAनम् इित। इयं िव:ा
िवmानम्, आयु
(भाषा) भारतीयानां /ितvा8wका कामधेनुः समNmान/दाxी, ऐz/दाxी, धमाAथAकाममोf/दाxी च अYN। सृXेः
आिदतः अ:ाव8धः यत् 8शfणं mानिवmानं च अYN तत् सव{ अLां भाषायामेव सि|िहतम् अYN। अितसू}भावनां
/कटियतुं SXीकतु{ सं [ृ तं िवना नैव अWx िव:ते साम~Aम्। भारतीयं सवA7ं िव•L समUं त€ं च अLां भाषायाम्
अYN।
सं [ृ तL भाषावैmािनक€म् -
m
ऐितहा8सक-वणAनाwक-तुलनाwकाQयन-Pाराभाषायाः /कृ तेः
o िनणAयः भाषािवmानेन ि„यते। भाषािवmान-
िवकासो‚ƒेः सं रचनायाः अQयनपूवAकं सवoषां िवषयाणां सै^cाYZकः
.
नामकशाqे श…ानाम् उ‚िƒः, वाzानां सं रचना इ‡ादीनां
s em िवषयाणां िवचारः ि„यते। भाषािवmानL सˆ‰ः
g
सवoषां मानवानां भाषा8भः सह अYN। एवं भाषािवmानेla Dनेः, Dिन-उŠारणोपयोिगनां 7रय‹मुख8जŒािद-अlानां
/कृ ित-/‡यादीनां, सं mासवAनाम-ि„या-िवशेaषणादीनां नामा•ात-उपसजAनिनपातानां पदपदाथAिवषयकानां
िवकारादीनां िवकारमूलककारकाणाम् अWेषां िविवधिवषयाणाs अQयनं ि„यते। भाषािवmाने सं [ृ तभाषा-िवषयक-
वणŽ‚िƒ-8स^ाZL अतीव वैmािनकं िन•पणं कृ तं वतAते।
िव•L सवाAसु भाषासु सं [ृ तभाषा /ाचीनतमा अYN। /ायः सवाAसु भाषासु सं [ृ तपरकश…ाः उपल•Zे।
सं [ृ तभाषा भारतीयभाषाणां जननी इित क~ते। सवाAसु भारतीयभाषासु सं [ृ तभाषा अZल‘ना अYN इित सवo
अl’कु वAYZ।
m
m भारतदे शः ब“भाषी दे शोऽYN। अY•न् दे शे अनेकतायाम् एकताव8धAनी भाषेयं सामा8जकसमरसतायै
.co
.co s e m
जीवनिवकासाय च आव–क— वतAते। सं [ृ तL सां[ृितकं मह€ं वणAयZः िवPांसः कथयYZ “भारतL /ितvे Pे

s emसं [ृ तं सं [ृ ितNथा, सं [ृ ितमूलं सं [ृ तम्, सािह‡ं सं [ृ ितवाहकs इित।” एषा gसंl[ृaितः न के वलं भारतL अिप
g la तु िव•L मुकुटायमाना अYN। उBं च - a
a स‡मिहंसािदगुणैः šेvा िव•ब‰ुd8श8fका।
िव•शाYZः सुखधाxी भारतीया िह सं [ृ ितः॥
सं [ृ ते सं [ृ ितmoया सं [ृ ते सकलाः कलाः।
सं [ृ ते सकलं mानं सं [ृ ते िकœन िव:ते॥
एवं सं [ृ तभाषा प•रिनिvता, दोषरिहता, सरला, गभीरा, यथाथाA वैmािनक— च भाषा अYN। सžित युगेY•न्
/मुखैः उŸे –ैः सं [ृ तभाषा 8शfणीया अYN।
m .
8शfणोŸे –ािन – .co s e m
s em l a
g la ag
a 1
For more Question Papers, Sample Papers, Notes & Syllabus visit Page 1 of 16

* वसुधैव-कु टु ˆकम् इित भावनािवकासः।
* भारतीयभाषाणां सं रfणम्।
* सं [ृ तभाषया सžेषणकौशलिवकासः।
* परSरं सं [ृ तस¢ाषणेन भाविविनमयः।
* सं [ृ त-भाषया एव सं [ृ त-8शfणम्।
* šवण-भाषण-पठन-लेखनेित चतुणा{ भािषक-कौशलानां िवकासः।
* बौि^किवकासपुरcरम् आQा8wकनैितकmानम्।
* मान8सकिवकासानiानुभिू तः रसानुभूित¤।
* भारतीयसं [ृ तेः सं रfणं mानवधAनs।
* आwानुशासनसं ¥ापनाथAम्
* भाषा8शfणकौशलािन वधAनाय नैपु¦/ाि§ः।
* परSरं वाताAलापमाQमेन भाविविनमयः।
* सं [ृ तसािह‡L अQयनेन mानानiL अनुभूितः।
* मानवजीवनL िवकासपूवAकं क¨ाणम्।
* सं [ृ तभाषया छाxाणां सवAिवधिवकासः।

8शfण/िवधयः -
* सं [ृ तमाQमेन स¢ाषणिव8धना शनैः शनैः सं [ृ त8शfणं स¢िव#ित। गितवधAनाय सं [ृ ताQापकै ः
धैयoण 7क—याQापन-कायA„माणां िनयोजनम्। g8चकरभाषा•ासेन भािषकोपलY©ः। भािषका•ासाय
वाताAलाप-कथाšवण-वादिववाद-सं वाद-वणAनपरक/ितयोिगता8भः भाषा8शfणं कारियतुं शzते।
* िव8भ|/ामा8णकसं ¥ानां कायA„माः सािह‡सामª¤ /यु1 उƒम8शfणं कतु{ शzते।
* सं [ृ तभाषया उपल©-«–-š'-सामUी-माQमेन भाषा•ासः।
* िव8भ|पा¬सामUीPारा 8शfकः 7क—यं 8शfणकाय{ g8चकरं कतु{ श-ोित।
* भाषा8शfकः छाxान् ®ेहपूवAकम् (आwीयभावेन) पाठयेत्।
* अ:तनपूवAकं सािह‡कोश-श…कोश-सiभAUrानां सहायतया छाxाणां त‚रतावधAनम्।
* /ाचीनावाAचीनयोमAQे सम¯य¥ापनPारा नूतन8शfणिव8ध8भ¤ सं [ृ त8शfणम्।

कौशलािन-
* šवणकौशलम् - भावा8धUहणाय DWाwकं भाषायाः /थमं कौशलम् इदम्। अL साधनािन - गुgमुखम्,
आकाशवाणी, दूरवाणी, प•रवारसदLाः, समाजः, क°ाः, Dिनमु±णय‹म्, दूरदशAनम् इ‡ादीिन।
* भाषणकौशलम् - भावा8भ'Hतये DWाwकं भाषायाः इदं िPतीयं कौशलम्। वाग्-•पं भाव/कटनम् एव
भाषणम्, प•रसर/भावेण आधारेण वा भाषणशिBः जायते।
* पठनकौशलम् - भावा8धUहणाय 8ल²ाwकं भाषायाः तृतीयं कौशलम् इदम्। (अथAUहणपूवAकं SX•प-
वाचनम् इ‡थAः)
* लेखनकौशलम् - भावा8भ'Hतये 8ल²ाwकं भाषायाः चतुथ{ कौशलम् इदम्। (Dिन•पे िव:मानं भाषांशं
8लिप•पे अवतारणं लेखनम् इित उ³ते)
* mानाwक-अवबोधनाwक-अनु/योगाwक-िव´ेषणाwक-सं ´ेषणाwक-मू¨ाGनाwक-
ल8fता8धगमनिवशेषाः।

2
For more Question Papers, Sample Papers, Notes & Syllabus visit Page 2 of 16

सं #ृ तम् (के ,-कम्)
िवषय-कोड् -सङ् -ा - 322
(2026-27)
क1ा - एकादशी (2026-27)
(2025-26)

आह‡-अGाः - 80+20

वािषA कमू¨ाGनाय िनिमAते /¹पxे चdारो भागाः भिव#YZ –

‘क’ भागः अपिठताबोधनम् 10 अGाः
‘ख’ भागः रचनाwककायAम् 15 अGाः
‘ग’ भागः अनु/युHत'ाकरणम् 20 अGाः
‘घ’ भागः 35 अGाः
(i) पिठतावबोधनम् (25 अGाः)
(ii) सं [ृ त-सािह‡ेितहासL सामाWः प•रचयः (10 अGाः)

भागानुसारं िवषयाः अGिवभाजनs 80 अGाः

„. सं . िवषयाः /¹/काराः मू¨भारः
‘क’ भागः
अपिठतावबोधनम्
1. अपिठतः ग:ांशः (100-120 श…प•रिमतः) अित-लघूƒराwकौ 2×1=2
पूणAवाzाwकौ 2×2=4
शीषAकम् (लघूƒराwकः) 1×1=1
भािषककायAम् 3×1=3
(ब“िवकjाwकाः)
पूणAभारः 10 अGाः
‘ख’ भागः
रचनाwककायAम्
2. पxम् िनब‰ाwकः 10×½=5
3. 8चxाधा•रता वाzसं रचना (25-30 श…प•रिमता) िनब‰ाwकः 5
अथवा
अनुÆेदलेखनम् (25-30 श…प•रिमतम्)
4. लघुकथापूितAः िनब‰ाwकः 10×½=5
अथवा
वाताAलापे एकपfपूरणम् िनब‰ाwकः 5×1=5
पूणAभारः 15 अGाः

3
For more Question Papers, Sample Papers, Notes & Syllabus visit Page 3 of 16

m
m .co

m .co s e m
se ‘ग’ भागः
l a
अनु/युHत'ाकरणम् ag
5. सY‰ः लघूƒराwकाः 3×1=3
6. /‡याः ब“िवकjाwकाः 3×1=3
7. श…•पा8ण ब“िवकjाwकाः 3×1=3
8. धातु•पा8ण ब“िवकjाwकाः 3×1=3

m
.co
9. कारकोपपदिवभYHत/योगः लघूƒराwकाः 3×1=3
m
10. वा³प•रवतAनम्
m .co ब“िवकjाwकाः 2×1=2
s e m
11.
s e
अशुि^सं शोधनम् ब“िवकjाwकाः l a
3×1=3

g l a पूणAभारः agअGाः
20
a ‘घ’ भागः (i)
पिठतावबोधनम्
12. ग:ांशः अित-लघूƒराwकौ 2×½=1
पूणAवाzाwकौ 2×1=2
लघूƒराwकौ (भािषककायAम्) 2×1=2
13. प:ांशः
o m अित-लघूƒराwकौ 2×½=1
.c पूणAवाzाwकौ
em
2×1=2

l as लघूƒराwकौ (भािषककायAम्) 2×1=2
14. नाÊांशः ag अित-लघूƒराwकौ 2×½=1
पूणAवाzाwकौ 2×1=2
लघूƒराwकौ (भािषककायAम्) 2×1=2
15. भावाथAलेखनम् अथवा शु^भावाथAचयनम् िनब‰ाwकः 3×1=3
16. अ¯यः िनब‰ाwकः 3×1=3
17. वाzांशानां साथAकं सं योजनम् लघूƒराwकाः
o m 4×1=4

m अथवा
. c
c. o /सlानुसारं पदानाम् अथAलेखनम्। लघूƒराwकाः
s e m
s em पूणAभारः gl
a
l a a 25 अGाः

ag ‘घ’ भागः (ii) सं [ृ त-सािह‡ेितहासL सामाWः प•रचयः
18. सं [ृ तभाषायाः उËवः िवकास¤, पा¬पुNक¥- लघूƒराwकाः 3×1=3
पाठानां सiभAUrाः रचियतारÌच
19. वैिदकसािह‡म् लघूƒराwकाः 4×1=4
20. रामायणम्, महाभारतम्, पुराणािन च लघूƒराwकाः 3×1=3
पूणAभारः 10 अGाः

.c om e m .
em
सFूणIभारः 80 अMाः
l as
las ag
ag 4
For more Question Papers, Sample Papers, Notes & Syllabus visit Page 4 of 16

/0प2-/ा5पम् /सं रचना

/¹/कारः /¹ानां सÍा िवभाग- /ित/¹म् आह‡ाGाः
सÍा अGभारः
ब“िवकjाwकाः 1 अGः 3+3+3+3+2+3=17 6 1 17

अित-लघूƒराwकाः ½ अGः 2+2+2=6 3 ½ 3

अित-लघूƒराwकाः 1 अGः 2=2 1 1 2

िनब‰ाwकः ½ अGः 10+10=20 2 ½ 10
(•रHत¥ानपूितAमाQमेन)
िनब‰ाwकः. 1 अG: 5+3+3=11 3 1 11

पूणAवाzाwक: 1 अGः 2+2+2=6 3 1 6

पूणAवाzाwक: 2 अGौ 4=4 1 2 4

लघूƒराwकाः 1 अGः 1+3+3+2+2+2+3+4+3=23 7 1 23

लघूƒराwकाः. ½ अG: 4+4=8 2 ½ 4

आह‡ाGाः 80

5
For more Question Papers, Sample Papers, Notes & Syllabus visit Page 5 of 16

सं #ृ तम् (के ,-कम्)
िवषय-कोड् -सङ् -ा - 322
(2026-27)
क1ा - एकादशी (2026-27)
(2025-26)
वािषI कं मूOाMनम्

‘क’ भागः
अपिठतावबोधनम् (10 अMाः)
1. एकः अपिठतः ग:ांशः 10
100-120 श…प•रिमतः ग:ांशः, सरलकथा
Ø एकपदे न पूणAवाzेन च अवबोधनाwकं कायAम् (2+4)
Ø समु%चतशीष+कलेखनम् (1)
Ø अनुÆेदाधा•रतं भािषकं कायAम् (3)
भािषककायाAय त€ािन -
ü वाzे कतृA-ि„यापदचयनम्
ü िवशेषण-िवशे#चयनम्
ü पयाAय-िवलोमपदचयनम्
ü सवAनाम¥ाने सं mा/योगः
‘ख’ भागः
रचनाZककायIम् (15 अMाः)
2. औपचा•रकम् अनौपचा•रकं पxम्//ाथAनापxम् 5
(मÑष
ू ायाः सहायतया •रHत¥ानपूित{ कृ dा पूण{ पxं लेखनीयम्)
3. 8चxाधा•रता वाzसं रचना (25-30 श…प•रिमता) अथवा 5
अनुÆेदलेखनम् (25-30 श…प•रिमतम्)
4. लघुकथा (श…सूचीसाहाÒेन, •रHत¥ानपूितA-माQमेन) अथवा वाताAलापे एकपfपूरणम् 5
‘ग’ भागः
अनु\यु]त^ाकरणम् (20 अMाः)
5 सY‰ः – पा¬पुNके /युHतपदानां सY‰िवÆे दः सY‰करणं च। 3
Ø 7रसY‰ः
दीघAः, गुणः, वृि^ः, यण्, अयािदः।
Ø 'ÑनसY‰ः
¤ुdम्, Xुdम्, जÌdम्, अनु7ारः, परसवणAः।
Ø िवसगAसY‰ः
सdम्, उdम्, gdम्, लोपः।
6. /‡याः (/कृ ित-/‡य-सं योजनं िवयोजनs) 3
Ø HÓवा, ¨प्, तुमुन्, त'त्, अनीयर्, Hत, Hतवतु।

6
For more Question Papers, Sample Papers, Notes & Syllabus visit Page 6 of 16

m
m .co

m .co s e m
se 7. श…•पा8ण – िवभH‡नुसारं वाz/योगः।
g la 3
Ø अजZाः - रमा, किव, पित, मित, नदी, 8शशु, धेनa
ु, मधु, वधू, िपतृ, मातृ-
समानाZर/योगा¤।
Ø हलZाः – राजन्, गÆन्, भवत्, आwन्, िवPस्, वाच् समानाZर/योगा¤।
Ø सवAनामािन- सवA, यत्, तत्, िकम्, इदम्, (िxषु 8लlे षु) अ•द्, युÔद्।
Ø सÍावाचकश…ाः – एकसÍातः पsसÍापयAZम् (िxषु 8लlे षु)।
8. धातु•पा8ण –पsलकारेषु अधो8ल8खतधातूनां वाzेषु /योगः। 3
m
.co
Ø पर•ैपिदनः -
m
.co
भू, कृ , पा, ¥ा, «श्, अस्, कथ्, भf्, Õा, „ु ध्, हन्, šु, „—, Uह्।
s e m
s em
Ø आwनेपिदनः -
l a
g la लभ्, सेव्, मुद्, याच्। ag
a
9. कारक-उपपदिवभYH त/योगः 3
10. सामाWं वा³-प•रवतAनम् (लट् -लृट्-लकारयोः) 2
11. अशुि^-सं शोधनम् (8लl-वचन-पुgष-िवभYHत-कालाधा•रतम्) 3
‘घ’ भागः
(i) पिठतावबोधनम् (25 अMाः)

om
12. ग:ांशम् अ8धकृ ‡ अवबोधनाwकं कायAम् 5
/¹/काराः – एकपदे न पूणAवाzेन च /¹ोƒरा8ण . c
e m
भािषककायAम् –
Ø वाzे कतृA-ि„यापदचयनम् la
s
ag
Ø िवशेषण-िवशे#चयनम्
Ø पयाAय-िवलोमपदचयनम्
Ø सवAनाम¥ाने सं mा/योगः
13. प:ांशम् अ8धकृ ‡ अवबोधनाwकं कायAम् 5
/¹/काराः – एकपदे न पूणAवाzेन च /¹ोƒरा8ण
भािषककायAम् –
m
m Ø वाzे कतृA-ि„यापदचयनम् .co
m .co Ø िवशेषण-िवशे#चयनम्
s e m
s e Ø पयाAय-िवलोमपदचयनम्
g l a
g la a
a Ø सवAनाम¥ाने सं mा/योगः
14. नाÊांशम् अ8धकृ ‡ अवबोधनाwकं कायAम् 5
/¹/काराः – एकपदे न पूणAवाzेन च /¹ोƒरा8ण
भािषककायAम् –
Ø वाzे कतृA-ि„यापदचयनम्
Ø िवशेषण-िवशे#चयनम्
Ø पयाAय-िवलोमपदचयनम् m .
.co
Ø सवAनाम¥ाने सं mा/योगः
s e m
s em l a
g la ag
a 7
For more Question Papers, Sample Papers, Notes & Syllabus visit Page 7 of 16

15. भावाथ6 7र9त:ानपूित+ः अथवा @दBे भावाथ+Cये शुEभावाथ+चयनम् 3
16. /दƒेषु अ¯येषु •रHत¥ानपूितAः 3
17. /दƒवाzांशानां साथAकं सं योजनम् अथवा /दƒपिÖषु /सlानुसारं पदानाम् अथAलेखनम्। 4

‘घ’ भागः
(ii) सं aृ त-सािहdेितहासf सामाgः पhरचयः (10 अMाः)
18. सं [ृ तभाषायाः उËवः िवकास¤, पा¬पुNक¥-पाठानां सiभAUrाः रचियतारÌच (1+1+1) 3
19. वैिदकसािह‡म् (वेदाः, ×ाØण-आर¦कािन, उपिनषदः, वेदाlािन) (1+1+1+1) 4
20. रामायणम्, महाभारतम्, पुराणािन च (1+1+1) 3

परी;ायै िनधा@Aरताः पाठाः
पा>पुiकम् – भाjती - \थमो भागः
पाठसÍा पाठनाम पाठसÍा पाठनाम
/थमः पाठः कु शल@शासनम् सÙतमः पाठः सFGतानुरागी सुIJः

िPतीयः पाठः सूK9तसुधा अÚटमः पाठः वMCिवNयः

चतुथAः पाठः वीरः सव+दमनः नवमः पाठः यद् भूतिहतं तRSम्

पÛचमः पाठः शुकशावकोदUः दशमः पाठः स मे ि@यः

सं aृ तसािहdपhरचयः
पाठसÍा पाठनाम
@थम अVाय सं Wृ त भाषा उZव एवं िवकास

ि\तीयः अVाय वैिदक सािहS

तृतीय अVाय रामायण, महाभारत एवं पुराण

पुNकािन
¥ भा7ती - /थमो भागः (पा¬पुNकम्) रा. शै. अनु. /. प•र. Pारा /का8शतम्।
¥ 'ाकरणसौरभम् (सं शो8धतसं [रणम्) रा. शै. अनु. /. प•र. Pारा /का8शतम्।
¥ सं [ृ तसािह‡प•रचयः (सiभAपुNकम्) (सं शो8धतसं [रणम्) रा. शै. अनु. /. प•र. Pारा /का8शतम्।
¥ वेदपा•रजात (अित•रBाQयनाथAम्) रा. शै. अनु. /. प•र. Pारा /का8शतम्।

********************

8
For more Question Papers, Sample Papers, Notes & Syllabus visit Page 8 of 16

सं #ृ तम् (के ,-कम्)
िवषय-कोड् -सङ् -ा - 322
क1ा – 7ादशी (2026-27)
(2025-26)

आह‡-अGाः - 80+20
वािषA कमू¨ाGनाय िनिमAते /¹पxे भागपsकं भिव#ित –

‘क’ भागः अपिठतावबोधनम् 10 अGाः
‘ख’ भागः रचनाwककायAम् 15 अGाः
‘ग’ भागः अनु/युHत'ाकरणम् 20 अGाः
‘घ’ भागः 35 अGाः
(i) पिठतावबोधनम् (25 अGाः)
(ii) सं [ृ त-सािह‡ेितहासL सामाWः प•रचयः (10 अGाः)

भागानुसारं िवषयाः अMिवभाजनn 80 अMाः

„. सं . िवषयाः /¹/काराः मू¨भारः
‘क’ भागः
अपिठतावबोधनम्
1. अपिठतः ग:ांशः (100-120 श…प•रिमतः) अित-लघूƒराwकौ 2×1=2
पूणAवाzाwकौ 2×2=4
शीषAकम् (लघूƒराwकः) 1×1=1
भािषककायAम् (ब“िवकjाwकाः) 3×1=3
पूणAभारः 10 अGाः
‘ख’ भागः
रचनाZककायIम्
2. पxम् िनब‰ाwकः 10×½=5
3. 8चxाधा•रता वाzसं रचना (25-30 श…प•रिमता) िनब‰ाwकः 5
अथवा
अनुÆेदलेखनम् (25-30 श…प•रिमतम्)
4. लघुकथापूितAः िनब‰ाwकः 10×½=5
अथवा
वाताAलापे एकपfपूरणम् 5×1=5
पूणAभारः 15 अGाः

9
For more Question Papers, Sample Papers, Notes & Syllabus visit Page 9 of 16

m
m .co

m .co s e m
se ‘ग’ भागः
g l a
अनु\यु]त^ाकरणम् a
5. सY‰ः लघूƒराwकाः 4×1=4
6. समासः ब“िवकjाwकाः 4×1=4
7. /‡याः ब“िवकjाwकाः 4×1=4
8. उपपदिवभYHत/योगः ब“िवकjाwकाः 4×1=4
m
.co
9. वा³म् लघूƒराwकाः 4×1=4
m
m .co पूणAभारः 20 अGाः
s e m
s e l a
ag
‘घ’ भागः
g l a
10.
a
ग:ांशः
(i) पिठतावबोधनम्
अित-लघूƒराwकौ 2×½=1
पूणAवाzाwकौ 2×1=2
लघूƒराwकौ (भािषककायAम्) 2×1=2
11. प:ांशः अित-लघूƒराwकौ 2×½=1
पूणAवाzाwकौ 2×1=2

o mलघूƒराwकौ (भािषककायAम्) 2×1=2
12. नाÊांशः .c अित-लघूƒराwकौ 2×½=1
s em
g l a पूणAवाzाwकौ 2×1=2

13.
a
भावाथ6 7र9त:ानपूित+ः अथवा शुEभावाथ+चयनम्
लघूƒराwकौ (भािषककायAम्)
िनब‰ाwकः / लघूƒराwकः
2×1=2
3×1=3
14. अ¯यः िनब‰ाwकः 3×1=3
15. @दBवा`ांशानां साथ+कं सं योजनम् लघूƒराwकः 4×1=4
अथवा
@दBपिbषु @सFानुसारं पदानाम् अथ+लेखनम्
m 25 अGाः
.co
पूणAभारः
m
m .co ‘घ’ भागः
s e m
s e (ii) सं aृ त-सािहdेितहासf सामाgः पhरचयः
g l a
g la 16. भा7तीपा¬पुNक¥-पाठानां सiभAUrाः, लघूƒराwकाःa 3×1=3
a रचियतारः तेषां रचनाः च (1+1+1)
17. महाका'म्, ग:का'म्, चÜूका'म् लघूƒराwकाः 3×1=3
18. नाÊत€ानां मु•िवशेषतानां प•रचयः लघूƒराwकाः 4×1=4
पूणAभारः 10 अGाः
सFूणIभारः 80 अMाः
m .
.co s e m
s em l a
g la ag
a 10
For more Question Papers, Sample Papers, Notes & Syllabus visit Page 10 of 16

/Dनप2-/ा5पम् / सं रचना
सं aृ तम् (के opकम्)
िवषय-कोड् -सङ् -ा - 322
(2026-27)
क1ा - 7ादशी (2026-27)
(2025-26)

/¹/कारः /¹ानां सÍा िवभाग /ित/¹म् आह‡ाGाः
-सÍा अGभारः
ब“िवकjाwकाः 1 अGः 3+4+4+4=15 4 1 15

अित-लघूƒराwकाः ½ अGः 2+2+2=6 3 ½ 3

अित-लघूƒराwकाः 1 अGः 2=2 1 1 2

िनब‰ाwकः ½ अGः 10+10=20 2 ½ 10

(•रHत¥ानपूितAमाQमेन)

िनब‰ाwकः. 1 अG: 3+3=6 2 1 6

पूणAवाzाwक: 1 अGः 2+2+2+5=11 4 1 11

पूणAवाzाwक: 2 अGौ 2=2 1 2 4

लघूƒराwकाः 1 अGः 1+4+4+2+2+2+4+3+3+4=29 10 1 29

आह‡ाGाः 80

11
For more Question Papers, Sample Papers, Notes & Syllabus visit Page 11 of 16

सं #ृ तम् (के ,-कम्)
िवषय-कोड् -सङ् -ा - 322
(2026-27)
क1ा - 7ादशी (2026-27)
(2025-26)
वािष& कं मू+ा,नम्

‘क’ भागः
अपिठतावबोधनम् (10 अMाः)
1. एकः अपिठतः ग:ांशः 10
100-120 श…प•रिमतः ग:ांशः
Ø एकपदे न पूणAवाzेन च अवबोधनाwकं कायAम् (2+4)
Ø समु8चतशीषAकलेखनम् (1)
Ø अनुÆेदाधा•रतं भािषकं कायAम् (3)
भािषककायाAय त€ािन -
ü वाzे कतृA-ि„यापदचयनम्
ü िवशेषण-िवशे#चयनम्
ü पयाAय-िवलोमपदचयनम्
ü सवAनाम¥ाने सं mा/योगः
‘ख’ भागः
रचनाZककायIम् (15 अMाः)
2. औपचा•रकम् अनौपचा•रकं पxम्//ाथAनापxम् 5
(मÑष
ू ायाः सहायतया •रHत¥ानपूित{ कृ dा पूण{ पxं लेखनीयम्)
3. 8चxाधा•रता वाzसं रचना (25-30 श…प•रिमता) 5

अथवा
अनुÆेदलेखनम् (25-30 श…प•रिमतम्)
4. लघुकथा (श…सूचीसाहाÒेन, •रHत¥ानपूितA-माQमेन) 5
अथवा
वाताAलापे एकपfपूरणम्
‘ग’ भागः
अनु\यु]त-^ाकरणम् (20 अMाः)
5. पाठाधा•रताः सY‰िवÆे दाः – 4
Ø 7रसY‰ः
Ø 'ÑनसY‰ः
Ø िवसगAसY‰ः
6. पाठाधा•रत-समासाः िवUहाः च
4
Ø अ'यीभावः, िPगुः, PÝः, त‚ुgषः, कमAधारयः, ब“Þीिहः

12
For more Question Papers, Sample Papers, Notes & Syllabus visit Page 12 of 16

m
m .co

m .co s e m
se 7. /‡याः - (/कृ ित/‡य-सं योजनं िवयोजनs)
g la 4
Ø कृ त्-/‡याः - Hत, Hतवतु, त'त्, अनीयर्, शतृ,aशानच्, YHतन्
Ø ति^त-/‡याः - मतुप्, इन्, ठक् , d, तल्
Ø qी-/‡यौ - टाप्, ङ’प्
8. उपपदिवभYHत/योगः (पा¬पुNकम् आधृ‡) 4
9. वा³प•रवतAनम् (लट् , लृट् लकारयोः) 4

‘घ’ भागः
m
m .co
.co
(i) पिठतावबोधनम् (25 अMाः)
e m
em 5 as
10. ग:ांशम् अ8धकृ ‡ अवबोधनाwकं कायAम्
s g l
la– एकपदेन पूणAवाzेन च /¹ोƒरा8ण
/¹/काराः
g a
a म् –
भािषककायA
Ø वाzे कतृA-ि„यापदचयनम्
Ø िवशेषण-िवशे#चयनम्
Ø पयाAय-िवलोमपदचयनम्
Ø सवAनाम¥ाने सं mा/योगः
11. प:ांशम् अ8धकृ ‡ अवबोधनाwकं कायAम् 5
m
/¹/काराः – एकपदे न पूणAवाzेन च /¹ोƒरा8ण
m .co
भािषककायAम् –
s e
Ø वाzे कतृA-ि„यापदचयनम् la
Ø िवशेषण-िवशे#चयनम् a
g
Ø पयाAय-िवलोमपदचयनम्
Ø सवAनाम¥ाने सं mा/योगः
12. नाÊांशम् अ8धकृ ‡ अवबोधनाwकं कायAम् 5
/¹/काराः – एकपदे न पूणAवाzेन च /¹ोƒरा8ण
भािषककायAम् –
m
m Ø वाzे कतृA-ि„यापदचयनम्
.co
m .co Ø िवशेषण-िवशे#चयनम्
s e m
s e Ø पयाAय-िवलोमपदचयनम्
g l a
g la Ø सवAनाम¥ाने सं mा/योगः a
a 13. भावाथo •रHत¥ानपूितAः अथवा /दƒे भावाथAxये शु^भावाथAचयनम् 3
14. /दƒेषु अ¯येषु •रHत¥ानपूितAः 3
4
15. /दƒवाzांशानां साथAकं सं योजनम्।
अथवा
/दƒपिÖषु /सlानुसारं पदानाम् अथAलेखनम्।
m .
.co s e m
s em l a
g la ag
a 13
For more Question Papers, Sample Papers, Notes & Syllabus visit Page 13 of 16

‘घ’ भागः
(ii) सं aृ त-सािहdेितहासf सामाgः पhरचयः (10 अMाः)
16. भा7तीपा¬पुNक¥-पाठानां सiभAUrाः, रचियतारः तेषां रचनाः च (1+1+1) 3
17. महाका'म्, ग:का'म्, चÜूका'म् 3
18. नाÊत€ानां मु•िवशेषतानां प•रचयः 4
आह‡ाGाः – 80 अGाः

परी;ायै िनधा@Aरताः पाठाः
पा>iकम् – भाjती - ि7तीयो भागः
पाठसÍा पाठनाम पाठसÍा पाठनाम
/थमः पाठः अनुशासनम् पÛचमः पाठः सूYHतसौरभम्
िPतीयः पाठः मातुराmा गरीयसी षÚठः पाठः नैकेनािप समं गता वसुमती
तृतीयः पाठः /जानुरÑको नृपः अÚटमः पाठः मदालसा
चतुथAः पाठः दौवा•रकL िनvा नवमः पाठः कायाAकायA'वY¥ितः

सं aृ तसािहdपhरचयः
पाठसÍा पाठनाम
चतुथA अQाय महाका'
स§म अQाय ग: का' एवं चÜू का'
नवम अQाय नाÊ सािह‡

पुNकािन

¥ भा7ती - िPतीयो भागः (पा¬पुNकम्) रा. शै. अनु. /. प•र. Pारा /का8शतम्।
¥ 'ाकरणसौरभम् (सं शो8धतसं [रणम्) रा. शै. अनु. /. प•र. Pारा /का8शतम्।
¥ रचनानुवादकौमुदी (सहायकपुNकम्) किपलदे विPवेदी8ल8खतम् िव•िव:ालय/काशनम्, वाराणसी।
¥ सं [ृ तसािह‡प•रचयः (सiभAपुNकम्) (सं शो8धतसं [रणम्) रा. शै. अनु. /. प•र. Pारा /का8शतम्।
¥ वेदपा•रजात (अित•रBाQयनाथAम्) रा. शै. अनु. /. प•र. Pारा /का8शतम्।

*************************

14
For more Question Papers, Sample Papers, Notes & Syllabus visit Page 14 of 16

आFAरक-मूHाIनम्
(20 अMाः)
उŸे –ािन
❖ छाxाणां सृजनाwकfमतायाः िवकासः।
❖ šवण-भाषण-पठन-लेखनकौशलानां िवकासः।
❖ 8चZनfमतायाः आwिव•ासL च सं वधAनम्।

„. गितिवधयः उदाहरणािन अGाः िनदo शाः मू¨ाGनिबiवः
सं .
1. आव8धक-परीfाः 8ल8खतपरीfा 05 िव:ालयेन समये समये परीfासु यx िव:ा8थAनः
(पी•रयोिडक् - 8ल8खतपरीfाणाम् šेvाः अGाः Lुः तयोः
असै•àट) आयोजनं करणीयं भवित। Pयोः परीfयोः एव
अ8धभारः Uहीत'ः।
अिप च आव8धकपरीfासु
अिप /¹ेषु
आZ•रकिवकjाः दे याः।
मू¨ाGनसमये यिद छाxः
सवाAन् /¹ान् उƒरित तिहA
छाxिहताय यx अ8धकाः
अGाः सYZ तेषाम् एव
मू¨ाGनं करणीयम्।
2 ब“िवधमू¨ाGनम् v कfायां पािठतL 05 कfायां पािठत-पाठL vमौ8लकता
पाठL िवषयL वा ब“िवधं vिवषयसˆ^ता
लघुमू¨ाGनम् मू¨ाGनम् अपे8fतम् vशु^ता
v िनगAतपxा8ण अYN। अनेन िव:ा8थAनां vसमयब^ता
v /¹ोƒरी िविवधकौशलानां मू¨ाGनं v/Nुतीकरणम्
v मौ8खक— परीfा भवेत्।
v /ितयोिगताः
v /ÌनमsLायोजनम्
3. िनवेशसू8चका v कfाकायAम् 05 िव:ा8थA8भः कfायां कृ तानां v सुलेखः
(पोटA फो8लयो) v सामूिहक-मू¨ाGनम् कायाAणाम् उपल©ीनां च v त~ाwकता
v 7मू¨ाGनम् सं रfणं सं योजनं च v /ामा8णकता
v िव:ा8थAनः िवषयगताः स8sकायां पxाव¨ां वा v समयब^ता
उपल©यः करणीयम्। एतेन समUं
मू¨ाGनं /मा8णकdेन
भिवतुं श-ोित।

15
For more Question Papers, Sample Papers, Notes & Syllabus visit Page 15 of 16

m
m .co

.co
m 4. भाषा-सं वधAनाय s e m
05 v छाxाः कामिपa कथां
se गितिवधयः
❖ कथा
❖ सं वादः/ वाताAलापः šावियतुंag
l
श-ु वYZ।
v उŠारणम्
v शु^ता
(क) šवण- ❖ भाषणम् v 8शfकः कमिप िवषयं v समयब^ता
भाषण-कौशलम् ❖ नाटकम् सूचियdा परSरं सं वादं v /Nुतीकरणम्
❖ वाताAः कारियतुं श-ोित। (आरोहावरोह-गितयित-
❖ आशुभाषणम् v दूरदशAने वाताAवली /योगः)
❖ सं [ृ तगीतािन इ‡ा•ः सं [ृ त-
m
.co
❖ ´ोकोŠारणम् कायA„मः /सा•रतः
m
m .co
❖ /हे8लकाः भवित तं ±Xं ु छाxाः
s e m
s e /ेरणीयाः।
l a
g l a v šवण-कौशल- ag
a मू¨ाGनाय 8शfकः
7यम् अिप कथां
šावियdा ततः सˆ^-
/¹ान् /Xं ु श-ोित।
(ख) v िविवधिवषयान् आधृ‡ v छाxाः यथाशzं v िवषय-सˆ^ता
लेखनकौशलम् मौ8लकलेखनम् कfायामेव लेखनकाय{ v शु^ता (िवशेषतः
यथा– दे शः, माता,
. c oकुmयुAः। पsमवणAL/योगः)
िपता, गुgः, िव:ा e m v िटäणी- पुYNकायाः v समयब^ता
पयाAवरणम्, योगः, la
s
समयL सदुपयोगः, ag िनमाAणम्।
v वैयYHतकपरीfणम्।
v सुलेखः
v /Nुतीकरणम्
8शfा, अनुशासनम्
इ‡ादयः।
v शै8fकãमणL
सं [ृ तेन
/ितवेदनलेखनम्।
m
m v दै न8iनीलेखनम्।
.co
m .co v सGे ताधा•रतं
s e m
s e कथालेखनम्।
g l a
g la v 8भिƒपिxकायाः a
a िनमाAणम्।
v šुतलेखः।
v सूYHतलेखनम्।
अवधात'म् - उपयुH
A त-गितिवधयः उदाहरण•पेण /दƒाः सYZ। एतदित•र³ एता«शाः अWगितिवधयः अिप
भिवतुमहAYZ।

m .
.co
**************************************
s e m
s em l a
g la ag
a 16
For more Question Papers, Sample Papers, Notes & Syllabus visit Page 16 of 16