PSEB 4th Class Syllabus 2027 EVS
Download the PSEB 4th Class Syllabus 2027 EVS PDF for free at AglaSem. This is the official syllabus released by the Punjab School Education Board (PSEB) for the 2026-27 session. It lists the course structure, units and marks distribution, so you can plan your preparation.
Latest News
Finished viewing? Save it for later —
Download PSEB 4th Class Syllabus 2027 EVS (PDF · 3 pages)About PSEB 4th Class Syllabus 2027 EVS
PSEB 4th Class Syllabus 2027 EVS is available here for free download. Published by Punjab Board for Class 4, this syllabus can be viewed online or downloaded as a PDF (3 pages). Candidates preparing for Class 4 can use PSEB 4th Class Syllabus 2027 EVS to understand the exam pattern, the type of questions asked, and the overall difficulty level.
Frequently Asked Questions
How can I download PSEB 4th Class Syllabus 2027 EVS?
Open this page and click the Download button to save PSEB 4th Class Syllabus 2027 EVS as a PDF. It is completely free on AglaSem Docs.
Is PSEB 4th Class Syllabus 2027 EVS free to download?
Yes. PSEB 4th Class Syllabus 2027 EVS can be viewed online and downloaded as a PDF free of cost on AglaSem Docs.
How many pages does PSEB 4th Class Syllabus 2027 EVS have?
PSEB 4th Class Syllabus 2027 EVS contains 3 pages, which you can read online or download together as a single PDF.
Where can I find more Class 4 study material?
You can find more Class 4 question papers, sample papers, syllabus, and answer keys on AglaSem Docs.
PSEB 4th Class Syllabus 2027 EVS – Text
Read the full text of this syllabus below — useful to quickly search, copy and reference the content online without downloading the PDF.
📄 View text version (4 pages)
Page 1
FOR PUNJAB CLASS 4 PREPARATION
PSEB 4th Class
Syllabus 2027 EVS
EXAM YEAR TYPE SUBJECT
Punjab Class 4 2027 Syllabus EVS
Notes · Sample Papers · Previous Year Papers · Mock Tests
PSEB 4th Class
Syllabus 2027 EVS
EXAM YEAR TYPE SUBJECT
Punjab Class 4 2027 Syllabus EVS
Notes · Sample Papers · Previous Year Papers · Mock Tests
Page 2
co m .
. e
em las
as ag
ਵਾਤਾਵਰਨ ਿਸੱ ਿਖਆ
ਸ਼ੇਣੀ- u"Eh
gkmeqw (2026
(2026 -27)
o m
ਅਿਧਆਇ 1
m
ਬੇਟੀ ਆਈ ਖ਼ੁ ੀ ਿਲਆਈ-: ਵਰਤਮਾਨ ਸਮ/ ਪਿਰਵਾਰਕ ਢ#ਚਾ (Family
. c
. coਪਿਰਵਾਰਕ ਮ&ਬਰ# ਦਾ ਇਕੱ ਠ) ਰਿਹਣਾ ਅਤੇ ਇਸ ਿਵੱ ਚ ਸਮ ਨਾਲ sem
m ਮ# ਬੱ ਚੇ ਦਾ ਿਰ ਤਾ, ਖ਼ੂਨ ਦੇ ਿਰ ਤੇ ਤ, ਿਬਨ# ਪਾਲਣ ਪੋ ਣ-ਕਰਨ la
Tree)
s eਬਦਲਾਵ g
l a a
ag ਵਾਲੇ ਮਾਪੇ ਅਤੇ ਗੋ ਦ ਲੈ
ਣਾ ਪਿਰਵਾਰਕ ਕਦਰ# ਕੀਮਤ#, ਚੰ ਗੀਆਂ ਆਦਤ#
ਜਾਤਪਾਤ ਅਤੇ ਧਰਮ, ਿਲੰਗ ਅਤੇ ਕਮਾਉਣ ਸਮਰੱ ਥਾ ਦਾ ਫ਼ੈ
ਸਲੇ ਲੈਣ-‘ਤੇ
ਅਸਰ।
ਅਿਧਆਇ 2 ਪਾਰਕ ਦੀ ਸੈਰ-: ਛੂਹਣ ਦੀ ਸੰ ਵੇਦਨਾ (ਸਪਰ ਬੋਧ), ਿਪਆਰ ਅਤੇ ਥੱ ਪੜ
ਪਤੀ ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਪਤੀਕਰਮ, ਸੁੰ ਘਣ ਦੀ ਸੰ ਵੇਦਨਾਖ਼ੁ ਬੂ ਬਦਬੂ, ਛੂਹ ਕੇ ਜ#
o m
c
ਸੁੰ ਘ ਕੇ ਪਦਾਰਥ#/ ਿਵਅਕਤੀਆਂ ਦੀ ਪਿਹਚਾਣ ਕਰਨਾ, ਜੰ ਤੂਆਂ ਦਾ ਛੋਹ ਪਤੀ
m .
e
ਪਤੀਕਰਮ, ਛੋਹ ਚੰ ਗੀ ਜ# ਬੁਰੀ ਲੱਗਣੀ।
l a s
g
ਅਿਧਆਇ 3 ਮੇਲੇ ਅਤੇ ਖੇਡ#-: ਮੇਲੇ ਅਤੇ ਪਤੰ ਗ ਉਡਾਉਣਾ ਮਨ=ਰੰ ਜਨ ਦੇ ਸਾਧਨ# ਵਜ,।
ਖੇਡਣ ਲਈ ਲੋ ੜ>ਦੀਆਂ a ਵਸਤੂਆ,ਂ ਕੋਣ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਖੇਡ# ਦੇ ਿਨਯਮ,
ਖੇਡ ਦੌਰਾਨ ਲੜਾਈ ਝ ਝਗੜਾਗੜਾ ਅਤੇ ਿਮਲ ਵਰਤਨ, ਰਲ ਿਮਲ ਕੇ ਖੇਡਣ
Bਤੇ ਿਲੰਗ 'ਤੇ ਆਧਾਿਰਤ ਪਾਬੰ ਦੀ (ਿਵਤਕਰਾ)।
ਅਿਧਆਇ 4 ਵੱ ਖ-ਵੱ ਖ ਿਕੱ ਤਾਕਾਰ - ਿਭੰ ਨ ਿਭੰ ਨ ਕੰ ਮ,(ਪੇ ੇ) ਧੰ ਦੇ, ਸੰ ਬੰ ਧਤ ਔਜ਼ਾਰ(ਸੰ ਦ),
ਕਾਿਮਆਂ ਨ) ਆਪਣਾ ਕੰ ਮ ਅਤੇ ਕੁ ਲਤਾ ਿਕਵ ਿਸੱ ਖੀ; ਿਲੰਗ ਅਤੇ ਕੰ ਮਧੰ ਧੇ।-
m
m c. o
ਅਿਧਆਇ 5 ਜੰ ਤੂਆਂ ਦੀ ਦੁਨੀਆਂ-: ਜੰ ਤੂਆਂ ਦੇ ਬਾਹਰੀ ਲੱਛਣ; ਪੰ ਛੀਆਂ, ਥਣਧਾਰੀਆਂ,
e m
em ਅਿਧਆਇ 6
ਰ>ਗਣ ਵਾਲੇ ਜੰ ਤੂਆਂ ਅਤੇ ਕੀਟ# ਦੁਆਰਾ ਆਪਣੇ ਬੱ ਿਚਆਂ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ।
la s
las a g
ਜੰ ਤੂ ਅਤੇ ਝੁੰ ਡ-: ਜੰ ਤੂਆਂ ਦਾ ਝੁੰ ਡ ਿਵੱ ਚ ਿਵਵਹਾਰ; ਜੰ ਤੂ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਮੇਲ ਜੋਲ;
ag ਮਧੂ ਮੱ ਖੀਆਂ /ਿਤਤਲੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਫ ੁੱ ਲ# ਤ, ਿਹਦ।
ਅਿਧਆਇ 7 ਪੌਿਦਆਂ ਦੀਆਂ ਜੜF#-: ਜੜF# ਪਾਣੀ ਸੋਖਦੀਆਂ ਹਨ; ਖਾਣਯੋਗ ਜੜ#; ਕਾਲ ਪੈ
ਣ
ਸਮ ਜੜF# ਭੋਜਨ ਵਜੋ; ਹਵਾਈ ਜੜ#।
se
g l
Page 1 of 3
. e
em las
as ag
ਵਾਤਾਵਰਨ ਿਸੱ ਿਖਆ
ਸ਼ੇਣੀ- u"Eh
gkmeqw (2026
(2026 -27)
o m
ਅਿਧਆਇ 1
m
ਬੇਟੀ ਆਈ ਖ਼ੁ ੀ ਿਲਆਈ-: ਵਰਤਮਾਨ ਸਮ/ ਪਿਰਵਾਰਕ ਢ#ਚਾ (Family
. c
. coਪਿਰਵਾਰਕ ਮ&ਬਰ# ਦਾ ਇਕੱ ਠ) ਰਿਹਣਾ ਅਤੇ ਇਸ ਿਵੱ ਚ ਸਮ ਨਾਲ sem
m ਮ# ਬੱ ਚੇ ਦਾ ਿਰ ਤਾ, ਖ਼ੂਨ ਦੇ ਿਰ ਤੇ ਤ, ਿਬਨ# ਪਾਲਣ ਪੋ ਣ-ਕਰਨ la
Tree)
s eਬਦਲਾਵ g
l a a
ag ਵਾਲੇ ਮਾਪੇ ਅਤੇ ਗੋ ਦ ਲੈ
ਣਾ ਪਿਰਵਾਰਕ ਕਦਰ# ਕੀਮਤ#, ਚੰ ਗੀਆਂ ਆਦਤ#
ਜਾਤਪਾਤ ਅਤੇ ਧਰਮ, ਿਲੰਗ ਅਤੇ ਕਮਾਉਣ ਸਮਰੱ ਥਾ ਦਾ ਫ਼ੈ
ਸਲੇ ਲੈਣ-‘ਤੇ
ਅਸਰ।
ਅਿਧਆਇ 2 ਪਾਰਕ ਦੀ ਸੈਰ-: ਛੂਹਣ ਦੀ ਸੰ ਵੇਦਨਾ (ਸਪਰ ਬੋਧ), ਿਪਆਰ ਅਤੇ ਥੱ ਪੜ
ਪਤੀ ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਪਤੀਕਰਮ, ਸੁੰ ਘਣ ਦੀ ਸੰ ਵੇਦਨਾਖ਼ੁ ਬੂ ਬਦਬੂ, ਛੂਹ ਕੇ ਜ#
o m
c
ਸੁੰ ਘ ਕੇ ਪਦਾਰਥ#/ ਿਵਅਕਤੀਆਂ ਦੀ ਪਿਹਚਾਣ ਕਰਨਾ, ਜੰ ਤੂਆਂ ਦਾ ਛੋਹ ਪਤੀ
m .
e
ਪਤੀਕਰਮ, ਛੋਹ ਚੰ ਗੀ ਜ# ਬੁਰੀ ਲੱਗਣੀ।
l a s
g
ਅਿਧਆਇ 3 ਮੇਲੇ ਅਤੇ ਖੇਡ#-: ਮੇਲੇ ਅਤੇ ਪਤੰ ਗ ਉਡਾਉਣਾ ਮਨ=ਰੰ ਜਨ ਦੇ ਸਾਧਨ# ਵਜ,।
ਖੇਡਣ ਲਈ ਲੋ ੜ>ਦੀਆਂ a ਵਸਤੂਆ,ਂ ਕੋਣ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਖੇਡ# ਦੇ ਿਨਯਮ,
ਖੇਡ ਦੌਰਾਨ ਲੜਾਈ ਝ ਝਗੜਾਗੜਾ ਅਤੇ ਿਮਲ ਵਰਤਨ, ਰਲ ਿਮਲ ਕੇ ਖੇਡਣ
Bਤੇ ਿਲੰਗ 'ਤੇ ਆਧਾਿਰਤ ਪਾਬੰ ਦੀ (ਿਵਤਕਰਾ)।
ਅਿਧਆਇ 4 ਵੱ ਖ-ਵੱ ਖ ਿਕੱ ਤਾਕਾਰ - ਿਭੰ ਨ ਿਭੰ ਨ ਕੰ ਮ,(ਪੇ ੇ) ਧੰ ਦੇ, ਸੰ ਬੰ ਧਤ ਔਜ਼ਾਰ(ਸੰ ਦ),
ਕਾਿਮਆਂ ਨ) ਆਪਣਾ ਕੰ ਮ ਅਤੇ ਕੁ ਲਤਾ ਿਕਵ ਿਸੱ ਖੀ; ਿਲੰਗ ਅਤੇ ਕੰ ਮਧੰ ਧੇ।-
m
m c. o
ਅਿਧਆਇ 5 ਜੰ ਤੂਆਂ ਦੀ ਦੁਨੀਆਂ-: ਜੰ ਤੂਆਂ ਦੇ ਬਾਹਰੀ ਲੱਛਣ; ਪੰ ਛੀਆਂ, ਥਣਧਾਰੀਆਂ,
e m
em ਅਿਧਆਇ 6
ਰ>ਗਣ ਵਾਲੇ ਜੰ ਤੂਆਂ ਅਤੇ ਕੀਟ# ਦੁਆਰਾ ਆਪਣੇ ਬੱ ਿਚਆਂ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ।
la s
las a g
ਜੰ ਤੂ ਅਤੇ ਝੁੰ ਡ-: ਜੰ ਤੂਆਂ ਦਾ ਝੁੰ ਡ ਿਵੱ ਚ ਿਵਵਹਾਰ; ਜੰ ਤੂ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਮੇਲ ਜੋਲ;
ag ਮਧੂ ਮੱ ਖੀਆਂ /ਿਤਤਲੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਫ ੁੱ ਲ# ਤ, ਿਹਦ।
ਅਿਧਆਇ 7 ਪੌਿਦਆਂ ਦੀਆਂ ਜੜF#-: ਜੜF# ਪਾਣੀ ਸੋਖਦੀਆਂ ਹਨ; ਖਾਣਯੋਗ ਜੜ#; ਕਾਲ ਪੈ
ਣ
ਸਮ ਜੜF# ਭੋਜਨ ਵਜੋ; ਹਵਾਈ ਜੜ#।
se
g l
Page 1 of 3
Page 3
ਅਿਧਆਇ 8 ਰੰ ਗ-ਬਰੰ ਗੇ ਫ ੁੱ ਲ-: ਫ ੁੱ ਲਦਾਰ ਪੌਦ;ੇ ਫ ੁੱ ਲ# ਦੇ ਮੌਸਮ ਆਿਕਤੀ, ਰੰ ਗ ਅਤੇ ਸੁਗੰਧੀ
Bਤੇ ਆਧਾਿਰਤ ਫ ੁੱ ਲ# ਦੀਆਂ ਿਕਸਮ#; ਕਲੀ ਅਤੇ ਫ ੁੱ ਲ ਿਵੱ ਚ ਅੰ ਤਰ; ਖਾਣਯੋਗ
ਫ ੁੱ ਲ; ਫ ੁੱ ਲ# ਦੇ ਉਪਯੋਗ; ਫ ੁੱ ਲ# ਦੇ ਨਮੂਨ); ਫ ੁੱ ਲ# ਦਾ ਵਪਾਰ ।
ਅਿਧਆਇ 9 ਰੁੱ ਖ ਦੇਣ ਸੁੱ ਖਜੰ ਗਲੀ ਅਤੇ ਘਰੇਲੂ ਪੌਦੇ -:; ਫ ਲ ਅਤੇ ਰੁੱ ਖ; ਰੁੱ ਖ# ਦੀ ਕਟਾਈ,
ਬਚਾਅ ਅਤੇ ਸ#ਭ ਸੰ ਭਾਲ।
ਅਿਧਆਇ 10 ਖੇਤ ਤ, ਘਰ ਤੱ ਕ-: ਿਕਸਾਨ# ਦੁਆਰਾ ਉਗਾਈਆਂ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਫ ਸਲ#-
ਸਬਜ਼ੀਆਂ, ਅਨਾਜ, ਦਾਲ#, ਤੇਲ# ਵਾਲੇ ਬੀਜ, ਮਸਾਲੇ ਆਿਦ; ਖੇਤ# ਿਵੱ ਚ
ਉਗਾਏ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਫ ਲ; ਉਪਰੋਕਤ ਸਭ ਕੁੱ ਝ ਨੂੰ ਖੇਤ ਤ, ਮੰ ਡੀਬਾਜ਼ਾਰ ਤੱ ਕ /
ਅਤੇ ਅੰਤ ਿਵੱ ਚ ਘਰ# ਤੱ ਕ ਪਹੁੰ ਚਾਉਣਾ; ਸੁੰ ਘਕੇ ਅਤੇ ਖਾ ਕੇ ਮਸਾਿਲਆਂ ਦੀ
ਪਿਹਚਾਨਣ।
ਅਿਧਆਇ 11 ਚੰ ਗਾ ਖਾਈਏ ਿਸਹਤ ਬਣਾਈਏ -: ਭੋਜਨ ਦੀ ਲੋ ੜ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਪੋ ਕ ਤੱ ਤ,
ਸੰ ਤੁਿਲਤ ਭੋਜਨ, ਸਮੂਿਹਕ ਭੋਜਨਲੰਗਰ -, ਹੋਸਟਲ ਮ&ਸ, ਿਮਡਮੀਲ-ਡੇ-;
ਸਮਾਿਜਕ ਸਮਾਰੋਹ/ ਖ਼ਾਸ ਮੌਿਕਆਂ/ ਿਤਉਹਾਰ# ਸਮ ਭੋਜਨ ਿਵੱ ਚ ਿਵਿਭੰ ਨਤਾ,
ਭੋਜਨ ਦੇ ਪੋ ਕ ਤੱ ਤ, ਪਟਰੀ ਕਾਰ।
ਅਿਧਆਇ 12 ਚੁੰ ਝ ਅਤੇ ਦੰ ਦਦੰ ਦ# ਦੀਆਂ ਿਕਸਮ# -:, ਦੰ ਦ# ਦੀ ਸਫ ਾਈ, ਦੰ ਦ# ਦੇ ਭਾਗ, ਜੀਭ-
ਚੱ ਖਣਾ ਅਤੇ ਬੋਲਣਾ, ਿਭੰ ਨਿਭੰ ਨ ਜੰ ਤੂਆਂ ਦੇ ਦੰ ਦ-, ਪੰ ਛੀਆਂ ਦੀਆਂ ਚੁੰ ਝ# ਅਤੇ
ਪੰ ਜੇ/ ਪਹੁੰ ਚੇ; ਚੁੰ ਝ#, ਪੰ ਿਜਆਂ ਅਤੇ ਦੰ ਦ# ਦਾ ਭੋਜਨ ਨਾਲ ਸੰ ਬੰ ਧ।
ਅਿਧਆਇ 13 ਮਨੁੱਖੀ ਆਵਾਸ-: ਿਪੰ ਡ# ਅਤੇ ਿਹਰ# ਦੀ ਹ,ਦ, ਆਿਦ ਮਾਨਵ, ਪੁਰਾਣਾ ਸਮ#,
ਿਪੰ ਡ, ਿਹਰ ਿਵਚਲੇ ਮਹੱ ਤਵਪੂਰਨ ਸਥਾਨ, ਘਰ ਬਣਾਉਣ ਿਵੱ ਚ ਲੋ ੜ>ਦਾ
ਸਮਾਨ, ਘਰ# ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬੰ ਦੀ, ਬਹੁਮੰਜ਼ਲੀ ਘਰ ਅਤੇ ਉਹਨ# ਦੀ ਲੋ ੜ, ਝੁੱ ਗੀ-
ਝੋਪੜੀ ਬਸਤੀਆਂ, ਸਹੂਲਤ# ਿਵਹੂਣੇ ਲੋ ਕ।
ਅਿਧਆਇ 14 ਜੀਵ ਜੰ ਤੂਆਂ ਦਾ ਆਵਾਸਪਾਲਤੂ ਜੀਵ/ਜੀਵ ਅਤੇ ਉਨF# ਦਾ ਆਵਾਸ ਜੰ ਗਲੀ -:,
ਉਨF# ਦਾ ਆਵਾਸ, ਜਲੀ ਜੰ ਤੂਆਂ ਦਾ ਆਵਾਸ, ਪੰ ਛੀਆਂ ਦੇ ਆਵਾਸ, ਆਵਾਸ ਦਾ
ਸੁਰੱਿਖਅਣ।
ਅਿਧਆਇ 15 ਆਵਾਸ ਸਵੱ ਛਤਾਘਰ# ਦਾ ਿਵਅਰਥ -:/ ਕੂੜਾ ਕਰਕਟ ਇਸ ਦੀ ਰਚਨਾ ਅਤੇ
ਵਖਰੇਵ#; ਕੂੜੇ ਕਰਕਟ-ਦਾ ਪਬੰ ਧਨ ਅਤੇ ਿਨਪਟਾਰਾ, ਦੁਬਾਰਾ ਵਰਤਣ ਅਤੇ
ਪੁਨਰ ਚੱ ਕਰ।
ਅਿਧਆਇ 16 ਪਾਣੀ ਦਾ ਸੰ ਜਮ:ਖੇਤੀ ਲਈ ਪਾਣੀ ਦੀ ਲੋ ੜ -, ਪਾਣੀ ਦੀ ਬੱ ਚਤ ਦੇ ਢੰ ਗ।
For more Question Papers, Sample Papers, Notes & Syllabus visit Page 2 of 3
Bਤੇ ਆਧਾਿਰਤ ਫ ੁੱ ਲ# ਦੀਆਂ ਿਕਸਮ#; ਕਲੀ ਅਤੇ ਫ ੁੱ ਲ ਿਵੱ ਚ ਅੰ ਤਰ; ਖਾਣਯੋਗ
ਫ ੁੱ ਲ; ਫ ੁੱ ਲ# ਦੇ ਉਪਯੋਗ; ਫ ੁੱ ਲ# ਦੇ ਨਮੂਨ); ਫ ੁੱ ਲ# ਦਾ ਵਪਾਰ ।
ਅਿਧਆਇ 9 ਰੁੱ ਖ ਦੇਣ ਸੁੱ ਖਜੰ ਗਲੀ ਅਤੇ ਘਰੇਲੂ ਪੌਦੇ -:; ਫ ਲ ਅਤੇ ਰੁੱ ਖ; ਰੁੱ ਖ# ਦੀ ਕਟਾਈ,
ਬਚਾਅ ਅਤੇ ਸ#ਭ ਸੰ ਭਾਲ।
ਅਿਧਆਇ 10 ਖੇਤ ਤ, ਘਰ ਤੱ ਕ-: ਿਕਸਾਨ# ਦੁਆਰਾ ਉਗਾਈਆਂ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਫ ਸਲ#-
ਸਬਜ਼ੀਆਂ, ਅਨਾਜ, ਦਾਲ#, ਤੇਲ# ਵਾਲੇ ਬੀਜ, ਮਸਾਲੇ ਆਿਦ; ਖੇਤ# ਿਵੱ ਚ
ਉਗਾਏ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਫ ਲ; ਉਪਰੋਕਤ ਸਭ ਕੁੱ ਝ ਨੂੰ ਖੇਤ ਤ, ਮੰ ਡੀਬਾਜ਼ਾਰ ਤੱ ਕ /
ਅਤੇ ਅੰਤ ਿਵੱ ਚ ਘਰ# ਤੱ ਕ ਪਹੁੰ ਚਾਉਣਾ; ਸੁੰ ਘਕੇ ਅਤੇ ਖਾ ਕੇ ਮਸਾਿਲਆਂ ਦੀ
ਪਿਹਚਾਨਣ।
ਅਿਧਆਇ 11 ਚੰ ਗਾ ਖਾਈਏ ਿਸਹਤ ਬਣਾਈਏ -: ਭੋਜਨ ਦੀ ਲੋ ੜ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਪੋ ਕ ਤੱ ਤ,
ਸੰ ਤੁਿਲਤ ਭੋਜਨ, ਸਮੂਿਹਕ ਭੋਜਨਲੰਗਰ -, ਹੋਸਟਲ ਮ&ਸ, ਿਮਡਮੀਲ-ਡੇ-;
ਸਮਾਿਜਕ ਸਮਾਰੋਹ/ ਖ਼ਾਸ ਮੌਿਕਆਂ/ ਿਤਉਹਾਰ# ਸਮ ਭੋਜਨ ਿਵੱ ਚ ਿਵਿਭੰ ਨਤਾ,
ਭੋਜਨ ਦੇ ਪੋ ਕ ਤੱ ਤ, ਪਟਰੀ ਕਾਰ।
ਅਿਧਆਇ 12 ਚੁੰ ਝ ਅਤੇ ਦੰ ਦਦੰ ਦ# ਦੀਆਂ ਿਕਸਮ# -:, ਦੰ ਦ# ਦੀ ਸਫ ਾਈ, ਦੰ ਦ# ਦੇ ਭਾਗ, ਜੀਭ-
ਚੱ ਖਣਾ ਅਤੇ ਬੋਲਣਾ, ਿਭੰ ਨਿਭੰ ਨ ਜੰ ਤੂਆਂ ਦੇ ਦੰ ਦ-, ਪੰ ਛੀਆਂ ਦੀਆਂ ਚੁੰ ਝ# ਅਤੇ
ਪੰ ਜੇ/ ਪਹੁੰ ਚੇ; ਚੁੰ ਝ#, ਪੰ ਿਜਆਂ ਅਤੇ ਦੰ ਦ# ਦਾ ਭੋਜਨ ਨਾਲ ਸੰ ਬੰ ਧ।
ਅਿਧਆਇ 13 ਮਨੁੱਖੀ ਆਵਾਸ-: ਿਪੰ ਡ# ਅਤੇ ਿਹਰ# ਦੀ ਹ,ਦ, ਆਿਦ ਮਾਨਵ, ਪੁਰਾਣਾ ਸਮ#,
ਿਪੰ ਡ, ਿਹਰ ਿਵਚਲੇ ਮਹੱ ਤਵਪੂਰਨ ਸਥਾਨ, ਘਰ ਬਣਾਉਣ ਿਵੱ ਚ ਲੋ ੜ>ਦਾ
ਸਮਾਨ, ਘਰ# ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬੰ ਦੀ, ਬਹੁਮੰਜ਼ਲੀ ਘਰ ਅਤੇ ਉਹਨ# ਦੀ ਲੋ ੜ, ਝੁੱ ਗੀ-
ਝੋਪੜੀ ਬਸਤੀਆਂ, ਸਹੂਲਤ# ਿਵਹੂਣੇ ਲੋ ਕ।
ਅਿਧਆਇ 14 ਜੀਵ ਜੰ ਤੂਆਂ ਦਾ ਆਵਾਸਪਾਲਤੂ ਜੀਵ/ਜੀਵ ਅਤੇ ਉਨF# ਦਾ ਆਵਾਸ ਜੰ ਗਲੀ -:,
ਉਨF# ਦਾ ਆਵਾਸ, ਜਲੀ ਜੰ ਤੂਆਂ ਦਾ ਆਵਾਸ, ਪੰ ਛੀਆਂ ਦੇ ਆਵਾਸ, ਆਵਾਸ ਦਾ
ਸੁਰੱਿਖਅਣ।
ਅਿਧਆਇ 15 ਆਵਾਸ ਸਵੱ ਛਤਾਘਰ# ਦਾ ਿਵਅਰਥ -:/ ਕੂੜਾ ਕਰਕਟ ਇਸ ਦੀ ਰਚਨਾ ਅਤੇ
ਵਖਰੇਵ#; ਕੂੜੇ ਕਰਕਟ-ਦਾ ਪਬੰ ਧਨ ਅਤੇ ਿਨਪਟਾਰਾ, ਦੁਬਾਰਾ ਵਰਤਣ ਅਤੇ
ਪੁਨਰ ਚੱ ਕਰ।
ਅਿਧਆਇ 16 ਪਾਣੀ ਦਾ ਸੰ ਜਮ:ਖੇਤੀ ਲਈ ਪਾਣੀ ਦੀ ਲੋ ੜ -, ਪਾਣੀ ਦੀ ਬੱ ਚਤ ਦੇ ਢੰ ਗ।
For more Question Papers, Sample Papers, Notes & Syllabus visit Page 2 of 3
Page 4
co m .
. e
em las
as ਅਿਧਆਇ 17 ag
ਪਾਣੀ ਪਦੂ ਣਪਾਣੀ ਦਾ ਗੰ ਦਾ ਹੋਣਾ -:, ਕਾਰਨ, ਜਲ ਸੋਧਣ ਪਲ#ਟ, ਦੂਿ ਤ
ਪਾਣੀ ਪੀਣ ਨਾਲ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਬੀਮਾਰੀਆਂ, ਪਦੂ ਣ ਰੋਕਣ ਲਈ ਉਪਾਅ,
ਕਾਲੀ ਵਈ ਦੀ ਸਫ਼ਾਈ।
ਅਿਧਆਇ 18 ਪਾਣੀ ਸੰ ਭਾਲਪਾਣੀ ਦੀ ਸਟੋਰੇਜ -:, ਮ>ਹ ਦੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਸੰ ਭਾਲ ਅਤੇ ਸਪਲਾਈ,
ਡੈਮ ਵਰਖਾ ਦੇ ਪਾਣੀ ਦਾ ਸੰ ਗਿਹਣ) Rain water harvesting- ਪਾਣੀ ਦੀ
m
co
ਬਚਤ
ਸੰ ਬੰ ਧੀ oਚੰm .
.c ਗੀਆਂ ਆਦਤ#।
e m
ਅਿਧਆਇ 19 eਛੱm ਕ-ਛੁੱ ਕ ਰੇਲ-: ਯਾਤਰਾ ਦਾ ਅਨੁਭਵ; ਰੇਲਵੇ ਸਟੇ ਨ; ਰੇਲਵੇ ਿਟਕਟ#, ਰੇਲਵੇ a
l s
a s
l ਸਮ# ਸਾਰਣੀ; ਰੇਲਵੇ ਯਾਤਰਾ ਦੌਰਾਨ ਭੋਜਨ, ਪਿਹਰਾਵੇ, ਭਾ ਾ ਅਤੇa g
ag
ਸੱ ਿਭਆਚਾਰ ਦੀ ਿਵਿਭੰ ਨਤਾ; ਧਰਾਤਲ ਦੇ ਵੱ ਖਵੱ ਖ ਪਕਾਰ-; ਰਸਤੇ ਦੇ ਿਦ #
ਿਵੱ ਚ ਿਭੰ ਨਤਾ; ਯਾਤਰਾ ਲਈ ਭੁਗਤਾਨ।
ਅਿਧਆਇ 20 ਜਾਣੋ ਆਪਣੀ ਕਰੰ ਸੀ-: ਕਰੰ ਸੀ ਨਾਲ ਜਾਣ ਪਛਾਣਨ=ਟ# ਅਤੇ ਿਸੱ ਿਕਆਂ Bਪਰ -
ਰਾ ਟਰੀ ਿਚੰ ਨF, ਵੱ ਖ-ਵੱ ਖ ਭਾ ਾਵ#।
m
ਅਿਧਆਇ 21 ਇਮਾਰਤ# ਅਤੇ ਪੁੱ ਲ ਇਮਾਰਤ# :-ਬਨਾਉਣ ਵਾਲੇ ਕਾਰੀਗਰ, ਸਮੱ ਗਰੀ, ਇੱਟ#
emਰਫ਼ਤਾਰ, ਯਾਦਦਾ ਤ, ਬਹੁਗੁਣਤਾ,
ਸੀਿਮੰ ਟ ਆਿਦ। ਵੱ ਖ-ਵੱ ਖ ਤਰF# ਦੇ ਕੱ ਚੇਪੱਕੋ ਪੁੱ ਲ।-
ਅਿਧਆਇ 22 ਕੰ ਿਪਊਟਰ ਇੱਕ ਅਨ=ਖੀ ਮ s
g l a ੀਨ-:
ਆਟੋਮੈਿਟਕ, ਕਾਮਾ, a
ਕੰ ਿਪਊਟਰ ਦੀ ਵਰਤ, (ਿਕੱ ਥੇ ਤੇ ਿਕਵੇ)
m
m c. o
c. o s e m
s em la
gla ag
a
se
g l
Page 3 of 3
. e
em las
as ਅਿਧਆਇ 17 ag
ਪਾਣੀ ਪਦੂ ਣਪਾਣੀ ਦਾ ਗੰ ਦਾ ਹੋਣਾ -:, ਕਾਰਨ, ਜਲ ਸੋਧਣ ਪਲ#ਟ, ਦੂਿ ਤ
ਪਾਣੀ ਪੀਣ ਨਾਲ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਬੀਮਾਰੀਆਂ, ਪਦੂ ਣ ਰੋਕਣ ਲਈ ਉਪਾਅ,
ਕਾਲੀ ਵਈ ਦੀ ਸਫ਼ਾਈ।
ਅਿਧਆਇ 18 ਪਾਣੀ ਸੰ ਭਾਲਪਾਣੀ ਦੀ ਸਟੋਰੇਜ -:, ਮ>ਹ ਦੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਸੰ ਭਾਲ ਅਤੇ ਸਪਲਾਈ,
ਡੈਮ ਵਰਖਾ ਦੇ ਪਾਣੀ ਦਾ ਸੰ ਗਿਹਣ) Rain water harvesting- ਪਾਣੀ ਦੀ
m
co
ਬਚਤ
ਸੰ ਬੰ ਧੀ oਚੰm .
.c ਗੀਆਂ ਆਦਤ#।
e m
ਅਿਧਆਇ 19 eਛੱm ਕ-ਛੁੱ ਕ ਰੇਲ-: ਯਾਤਰਾ ਦਾ ਅਨੁਭਵ; ਰੇਲਵੇ ਸਟੇ ਨ; ਰੇਲਵੇ ਿਟਕਟ#, ਰੇਲਵੇ a
l s
a s
l ਸਮ# ਸਾਰਣੀ; ਰੇਲਵੇ ਯਾਤਰਾ ਦੌਰਾਨ ਭੋਜਨ, ਪਿਹਰਾਵੇ, ਭਾ ਾ ਅਤੇa g
ag
ਸੱ ਿਭਆਚਾਰ ਦੀ ਿਵਿਭੰ ਨਤਾ; ਧਰਾਤਲ ਦੇ ਵੱ ਖਵੱ ਖ ਪਕਾਰ-; ਰਸਤੇ ਦੇ ਿਦ #
ਿਵੱ ਚ ਿਭੰ ਨਤਾ; ਯਾਤਰਾ ਲਈ ਭੁਗਤਾਨ।
ਅਿਧਆਇ 20 ਜਾਣੋ ਆਪਣੀ ਕਰੰ ਸੀ-: ਕਰੰ ਸੀ ਨਾਲ ਜਾਣ ਪਛਾਣਨ=ਟ# ਅਤੇ ਿਸੱ ਿਕਆਂ Bਪਰ -
ਰਾ ਟਰੀ ਿਚੰ ਨF, ਵੱ ਖ-ਵੱ ਖ ਭਾ ਾਵ#।
m
ਅਿਧਆਇ 21 ਇਮਾਰਤ# ਅਤੇ ਪੁੱ ਲ ਇਮਾਰਤ# :-ਬਨਾਉਣ ਵਾਲੇ ਕਾਰੀਗਰ, ਸਮੱ ਗਰੀ, ਇੱਟ#
emਰਫ਼ਤਾਰ, ਯਾਦਦਾ ਤ, ਬਹੁਗੁਣਤਾ,
ਸੀਿਮੰ ਟ ਆਿਦ। ਵੱ ਖ-ਵੱ ਖ ਤਰF# ਦੇ ਕੱ ਚੇਪੱਕੋ ਪੁੱ ਲ।-
ਅਿਧਆਇ 22 ਕੰ ਿਪਊਟਰ ਇੱਕ ਅਨ=ਖੀ ਮ s
g l a ੀਨ-:
ਆਟੋਮੈਿਟਕ, ਕਾਮਾ, a
ਕੰ ਿਪਊਟਰ ਦੀ ਵਰਤ, (ਿਕੱ ਥੇ ਤੇ ਿਕਵੇ)
m
m c. o
c. o s e m
s em la
gla ag
a
se
g l
Page 3 of 3