PSEB 12th Class Syllabus 2027 Agriculture

FOR PUNJAB CLASS 12 PREPARATION

PSEB 12th Class
Syllabus 2027
Agriculture
EXAM YEAR TYPE SUBJECT

Punjab Class 12 2027 Syllabus Agriculture

Notes · Sample Papers · Previous Year Papers · Mock Tests

m
------------------------------------------------------------------------------------------------------------

m
ਅਕਾਦਮਮਕ ਸਾ਱ : 2026-2027
c. o
c. o s e m
em la
ਸ਼੍ਰ੃ਣੀ : ਬਾਰਹਵੀਂ

as ਮਵਸ਼੍ਾ : ਖ੃ਤੀਬਾੜੀ (065)
ag
------------------------------------------------------------------------------------------------------------
਩ਾਠਕਰਮ : ਮ਱ਖਤੀ
ਇਕਾਈ ਩ਮਿ਱ੀ
ਭੂਮੀ ਅਤ੃ ਫ਼ਸ਱ ਩ਰਬੰਧ ਮਕਮਰਆਵਾਂ

m
ਭੂਮੀ ਵਾਧ੃ ਱ਈ ਇੱਕ ਮਾਮਧਅਮ ਵਜੋਂ : ਜ਼ਯੂਯੀ ਤੱ ਤ, ਕਾਯਫਨਨਕ ਖਾਦਾਂ, ਯ਴ਾਇਨਣਕ ਖਾਦਾਂ ਅਤ੃

om
ਜ੄ਨਲਕ ਖਾਦਾਂ । ਤ੃ਜ਼ਾਫੀ ਅਤ੃ ਖਾਯੀਆਂ ਬੂਭੀਆਂ ਦਾ ਴ੁਧਾਯ । ਬੂਭੀ ਦਾ ਖੁਯਨਾ, ਕਾਯਨ ਅਤ੃ ਯ੅ਕਥਾਭ ਦ੃ . co
.c e m
ਉ਩ਾਅ ਕਯਨਾ ।
e m l a s
l a s a g
g
ਫ਼ਸ਱ ਩ਰਬੰਧ ਮਕਮਰਆਵਾਂ : ਕਣਕ, ਧਾਨ, ਭੱ ਕੀ, ਨਯਭਾ, ਗੰ ਨਾ, ਴ੂਯਜਭੁਖੀ, ਴ਯੌਂ, ਛ੅ਰ੃, ਭੂੰ ਗੀ,
a ਭਟਯ, ਟਭਾਟਯ ਅਤ੃ ਫੈਂਗਣ ਦੀਆਂ ਨਕ਴ਭਾਂ ਦੀ ਚ੅ਣ, ਬੂਭੀ ਦੀ ਨਤਆਯੀ, ਫੀਜ ਦੀ
ਜਲਾਯ, ਫਯ਴ੀਭ,
ਭਾਤਯਾ, ਨਫਜਾਈ ਦਾ ਢੰ ਗ, ਦ੃਴ੀ ਅਤ੃ ਯ਴ਾਇਨਣਕ ਖਾਦਾਂ ਦੀ ਲਯਤੋਂ, ਨ਴ੰ ਚਾਈ, ਨਦੀਨਾਂ ਦੀ ਯ੅ਕਥਾਭ, ਕਟਾਈ,
ਗਵਾਈ ਅਤ੃ ਭੰ ਡੀਕਯਨ ਕਯਨਾ । ਫ੃ਯ, ਅਭਯੂਦ ਅਤ੃ ਅੰ ਗੂਯ ਲਯਗ੃ ਭਵੱ ਤਲ਩ੂਯਨ ਪਰਾਂ ਦੀ ਕਾਲ਼ਤ । ਉਕਤ
੝਴ਰਾਂ ਨੂੰ ਰੱਗਣ ਲਾਰ੃ ਩ਰਭਖ ੁੱ ਕੀਨੜਆਂ ਅਤ੃ ਨਫਭਾਯੀਆਂ ਦ੃ ਰੱਛਣ ਅਤ੃ ਇਵਨਾਂ ਦੀ ਯ੅ਕਥਾਭ ਦ੃ ਉ਩ਾਅ ।
ਇਕਾਈ ਦੂਜੀ
m
਩ਸ਼੍ੂ ਧਨ ਩ਾ਱ਣ ਅਤ੃ ਮੁਰਗ਼ੀ ਩ਾ਱ਣ
c. o
e mਨਲੱ ਚ ਬੂਨਭਕਾ । ਦੁਧਾਯੂ ਩ਲ਼ੂਆਂ ਅਤ੃ ਭੁਯਗ਼ੀਆਂ ਦੀਆਂ
a
਩ਲ਼ੂ ਩ਾਰਣ ਅਤ੃ ਭੁਯਗ਼ੀ ਩ਾਰਣ ਦੀ ਖ੃ਤੀਫਾੜੀ
l s
ag ਗ਼ੀਆਂ ਩ਾਰਣਾ । ਨਲੇਂ ਜੰ ਭ੃ ਕੱ ਟੜੂ, ਗਯਬਲਤੀ ਩ਲ਼ੂ ਅਤ੃
ਨ਴ਰਾਂ । ਲ਩ਾਯਕ ਩ੱ ਧਯ ਤ੃ ਦੁਧਾਯੂ ਩ਲ਼ੂ ਅਤ੃ ਭੁ ਯ
ਦੁਧਾਯੂ ਩ਲ਼ੂਆਂ ਦੀ ਴ੰ ਬਾਰ । ਫਣਾਉਟੀ ਗਯਬਦਾਨ, ਗਯਬ ਦੀ ਩ਛਾਣ ਅਤ੃ ਦੁਧਾਯੂ ਩ਲ਼ੂਆਂ ਦ੃ ਨਦਰ ਦ੃ ਯ੅ਗਾਂ
ਦਾ ਩ਤਾ ਰਗਾਉਣਾ । ਦ੅ਗਰਾ ਨ਴ਰੀਕਯਨ । ਦੁਧਾਯੂ ਩ਲ਼ੂਆਂ ਅਤ੃ ਭੁਯਗ਼ੀਆਂ ਦੀ ਨਫਭਾਯੀਆਂ : ਭੂੰ ਵ-ਖੁਯ, ਗਰ
ਘ੅ਟੂ, ਰ੃ ਲ੃ ਦੀ ਴੅ਜ, ਩ੱ ਟ ਦੀ ਴੅ਜ, ਯਾਣੀ ਖ੃ਤ, ਫਯਡ ਪਰੂ । ਦੁਧਾਯੂ ਩ਲ਼ੂਆਂ ਦੀ ਖ਼ੁਯਾਕ । ਭਨੁੱਖੀ ਖ਼ੁਯਾਕ ਨਲੱ ਚ
ਭਾ਴ ਅਤ੃ ਆਂਨਡਆਂ ਦੀ ਭਵੱ ਤਤਾ ।

m
c. o
ਇਕਾਈ ਤੀਜੀ
m
c. o ਖ੃ਤੀਬਾੜੀ ਜੀਵ ਮਵਮਗਆਨ - ਬਨਸ਩ਤੀ ਮਵਮਗਆਨ s e m
s em 1. ਅਣੂਲੰਲ਼ਨਕਤਾ : ਭੈਂਡਰ ਦਾ ਅਣੂਲੰਨਲ਼ਕੀ ਨਨਮਭ । g l a
gla 2. ਇੱ ਕ ਫੀਜ ਩ੱ ਤਯੀ ਅਤ੃ ਦ੅ ਫੀਜ ਩ੱ ਤਯੀ ਤਣ੃, ਜੜਹ ਅਤ੃ ਩ੱ ਤ੃ ਦੀ aਅੰ ਦਯੂਨੀ ਴ੰ ਯਚਨਾ ਦਾ ਴ਯੀਯਕ
a ਅਨਧਐਨ ।
3. ਴ਧਾਯਨ, ਴ੰ ਮੁਕਤ ਅਤ੃ ਨਲਲ਼੃ਲ਼ ਩ਰਕਾਯ ਦ੃ ਪੁੱ ਰ ਕਰਭ ।
4. ਩ਯਾਗਣ ਦੀਆਂ ਨਕ਴ਭਾਂ ਅਤ੃ ਩ਯਾਗਣ ਰਈ ਨਜ਼ੰ ਭ੃ਲਾਯ ਴ਾਧਨ ।
5. ਫੀਜ ਅਤ੃ ਪ਱ ਦਾ ਨਨ਴੃ਚਨ ਅਤ੃ ਨਲਕਾ਴ ।

o m
ਪ਱ਾਂ ਦ੃ ਩ਰਕਾਯ ਅਤ੃ ਫੀਜ ਦਾ ਩਴ਾਯ (ਨਖੱ ਰਯਨਾ) ।
. c
cਨਦੱ ਤ੃ ਪੁੱ ਰਦਾਯ ਩੆ਨਦਆਂ ਦ੃ ਴ਧਾਯਨ ਰੱਛਣ ਅਤ੃ ਆਯਨਥਕ ਭਵੱ ਤਤਾ ਦਾ sem
6.
.
em a
7. ਵ੃ਠ ਨਰਖ੃ ਫਯ੄ਕਟ ਨਲੱ ਚ

a s g l
ਅਨਧਐਨ :
g l a
a
(ੳ) ਕਯੂ ਴ ੀਪ੃ ਯ ੀ (਴ਯਹ ੌਂ , ਲ਼ਰਗਭ)

For more Question Papers, Sample Papers, Notes & Syllabus visit Page 1 of 3

(ਅ) ਭਾਰਲ੃਴ੀ (ਨਯਭਾ, ਨਬੰ ਡੀ)
(ੲ) ਯੂਟ੃਴ੀ (ਨਨੰਫੂ ਜਾਤੀ, ਕੜਹੀ ਩ੱ ਤਾ)
(ਸ) ਩੄਩ਨਰ਑ਨੇ਴ੀ (ਨਭੱ ਠਾ ਭਟਯ, ਭਟਯ)
(ਿ) ਯ੅ਜ਼੃਴ੀ (ਗੁਰਾਫ, ਆਰੂ ਫੁਖਾਯਾ)
(ਕ) ਴੅ਰ੃ਨੇ਴ੀ (ਨ਩ਟੂਨੀਆ, ਆਰੂ)
(ਖ) ਕੁਕਯਨਫਟ੃਴ੀ (ਤ੅ਯੀ, ਕੱ ਦੂ)
(ਗ) ਗਰ੃ਨਭਨੀ (ਜਲੀਂ, ਕਣਕ)
8. ਩ਰਕਾਲ਼ ਴ੰ ਲ਼ਰ੃ ਲ਼ਣ, ਴ਾਵ ਨਕਨਯਆ ਅਤ੃ ਲਾਲ਼਩ ਉਤ਴ਯਜਨ ਫਾਯ੃ ਴ੰ ਖ੃਩ ਜਾਣਕਾਯੀ ।
ਇਕਾਈ ਚੌਥੀ
ਖ੃ਤੀਬਾੜੀ ਜੀਵ ਮਵਮਗਆਨ - ਜੰ ਤੂ ਮਵਮਗਆਨ
1. ਜਾਣ-਩ਛਾਣ : ਜੰ ਤੂ ਨਲਨਗਆਨ, ਴ਜੀਲ ਲ਴ਤੂਆਂ ਦ੃ ਰੱਛਣ, ਡੀ. ਐੱਨ. ਏ., ਆਯ. ਐੱਨ. ਏ.,
ਐਨਜਾਈਭਾਂ ਅਤ੃ ਵਾਯਭ੅ਨਾਂ ਫਾਯ੃ ਭੁੱ ਢਰੀ ਜਾਣਕਾਯੀ ।
2. ਜੰ ਤੂਆਂ ਦਾ ਨਲਨਗਆਨਕ ਨਾਭਕਯਨ ਅਤ੃ ਲਯਗੀਕਯਨ ਦ੃ ਨ਴ਧਾਂਤ । ਜੀਲਨ ਦੀ ਭੂਰ ਉਤ਩ੱ ਤੀ ।
ਨਲਕਾ਴ ਦ੃ ਨ਴ਧਾਂਤ ਅਤ੃ ਩ਰਭਾਣ ।
3. ਥਣਧਾਯੀ ਩ਲ਼ੂਆਂ ਦ੃ ਆਭ ਰੱਛਣ । ਖ਼ਯਗ੅ਲ਼ ਦੀ ਭੁੱ ਢਰੀ ਨਕਨਯਆਤਨਭਕ ਴ਯੀਯਕ ਫਣਤਯ ਨਲਲ਼੃ਲ਼
ਯੂ਩ ਨਲੱ ਚ ਩ਾਚਨ, ਴ਾਵ, ਰਵੂਗ੃ੜ ਅਤ੃ ਭੂਤਯ ਩ਰਣਾਰੀ ਫਾਯ੃ ਜਾਣਕਾਯੀ ।
4. ਕੀੜ੃ (ਕੀਟਾਂ) ਦਾ ਲਾਧਾ ਅਤ੃ ਨਲਕਾ਴ । ਘਾਵ ਦ੃ ਨਟੱ ਡ੃ ਦੀ ਴ਯੀਯਕ ਫਣਤਯ ਦਾ ਅਨਧਐਨ ਕਯਨਾ ।
5. ਖ੃ਤੀ ਰਈ ਆਯਨਥਕ ਭਵੱ ਤਤਾ ਯੱ ਖਣ ਲਾਰ੃ ਩ਲ਼ੂਆਂ ਫਾਯ੃ ਅਨਧਐਨ ਕਯਨਾ ।

**************************

਩ਾਠਕਰਮ : ਩ਰਯੋਗੀ
ਭਾਗ (ੳ)
ਭੂਮੀ ਅਤ੃ ਫ਼ਸ਱ ਩ਰਬੰਧ ਮਕਮਰਆਵਾਂ, ਩ਸ਼੍ੂ ਩ਾ਱ਣ ਅਤ੃ ਮੁਰਗੀ ਩ਾ਱ਣ
1. ਩ਰਭਖ ੁੱ ੝਴ਰਾਂ ਦੀ ਨਫਜਾਈ ਰਈ ਨਕਆਯੀ ਨਤਆਯ ਕਯਨਾ ।
2. ਨਦੀਨਾਂ ਦੀ ਯ੅ਕਥਾਭ ਦੀਆਂ ਨਲਧੀਆਂ ।
3. ਨ਴ੰ ਚਾਈ ਦੀਆਂ ਨਲਧੀਆਂ ।
4. ਯ਴ਾਇਨਣਕ ਖਾਦਾਂ ਦੀਆਂ ਨਕ਴ਭਾਂ ਅਤ੃ ਇਵਨਾਂ ਦੀ ਲਯਤੋਂ ।
5. ਯੂੜੀ ਦੀ ਖਾਦ ਅਤ੃ ਇ਴ ਦ੃ ਨਤਆਯ ਕਯਨ ਦਾ ਢੰ ਗ ।
6. ਲੱ ਖ-ਲੱ ਖ ੝਴ਰਾਂ ਦ੃ ਩ਰਭਖ ੁੱ ਕੀਨੜਆਂ ਅਤ੃ ਨਫਭਾਯੀਆਂ ਦੀ ਩ਛਾਣ ਕਯਨਾ ।
7. ਫਾਗ਼ਫਾਨੀ ਅਧੀਨ ਩੆ਨਦਆਂ ਦੀ ਨ਴ਧਾਈ ਅਤ੃ ਛੰ ਗਾਈ ਕਯਨਾ, ਖਾਦ ਦ੃ਣਾ ਅਤ੃ ਨ਴ੰ ਚਾਈ ਕਯਨਾ ।
8. ਩ਲ਼ੂ ਩ਾਰਣਾ ।
9. ਭੁਯਗ਼ੀਆਂ ਩ਾਰਣਾ ।
10. ਦੁਧਾਯੂ ਩ਲ਼ੂਆਂ ਦੀ ਚ੅ਣ ਕਯਨਾ ।
11. ਪਰਾਂ ਨੂੰ ਴ੁਯੱਨਖਅਤ ਴ਾਂਬਣਾ ।
12. ਖ੃ਤੀ ਦ੃ ਨਯਕਾਯਡ ਦੀ ਴ੰ ਬਾਰ ਅਤ੃ ਇ਴ ਦੀ ਲਯਤੋਂ ।

For more Question Papers, Sample Papers, Notes & Syllabus visit Page 2 of 3

m
ਭਾਗ (ਅ)

m c. o
c. o m
ਖ੃ਤੀਬਾੜੀ ਜੀਵ ਮਵਮਗਆਨ

s e
em la
ਬਨਸ਩ਤੀ ਮਵਮਗਆਨ :

as 1.
ag
਴ਥਾਈ ਴ਰਾਈਡਾਂ ਯਾਵੀਂ ਇੱ ਕ ਫੀਜ ਩ੱ ਤਯੀ ਅਤ੃ ਦ੅ ਫੀਜ ਩ੱ ਤਯੀ ਤਣ੃, ਜੜ ਅਤ੃ ਩ੱ ਤ੃ ਦੀ ਫਣਤਯ
ਦਾ ਅਨਧਐਨ ਕਯਨਾ ।
2. ਲੱ ਖ-ਲੱ ਖ ਪੁੱ ਰ ਕਰਭ ਦ੃ ਨਭੂਨਨਆਂ ਦੀ ਩ਛਾਣ ਅਤ੃ ਅਨਧਐਨ ਕਯਨਾ ।
3. ਲੱ ਖ-ਲੱ ਖ ਨਕ਴ਭਾਂ ਦ੃ ਪ਱ਾਂ ਦ੃ ਨਭੂਨਨਆਂ ਦੀ ਩ਛਾਣ ਅਤ੃ ਅਨਧਐਨ ਕਯਨਾ ।
4. ਨਰਖਤੀ ਩ਾਠਕਰਭ ਅਨੁ਴ਾਯ ਲੱ ਖ-ਲੱ ਖ ਕੁੱ ਰ ਦ੃ ਩੆ਨਦਆਂ/਩੆ਨਦਆਂ ਦ੃ ਬਾਗਾਂ ਦੀ ਩ਛਾਣ ਅਤ੃ ਅਨਧਐਨ

o m
c
ਕਯਨਾ ।
਩ਰਕਾਲ਼ ਴ੰ ਲ਼ਰ੃ ਲ਼ਨ,co
m m .
5.
. ਴ਾਵ ਨਕਨਯਆ ਅਤ੃ ਲਾਲ਼਩ ਉਤ਴ਯਜਨ ਴ਫੰ ਧੀ ਲੱ ਖ-ਲੱ ਖ ਩ਰਮ੅ਗ ਕਯਨਾ ।
s e
s em : g l a
la ਨਲੱ ਚ ਩ਲ਼ੂਆਂ ਦੀ ਆਯਨਥਕ ਭਵੱ ਤਤਾ ਫਾਯ੃ ਜਾਣਕਾਯੀ ।
ਜੰ ਤੂ ਮਵਮਗਆਨ
ਖ੃ਤg a
1.
a ੀਫਾੜੀ
2. ਴ੰ ਮੁਕਤ ਨਟਲ਼ੂਆਂ ਅਤ੃ ਅੰ ਗਾਂ ਦਾ ਤੰ ਤੂ ਨਲਨਗਆਨ ਅਨੁ਴ਾਯ ਴ਰਾਈਡਾਂ ਯਾਵੀਂ ਅਨਧਐਨ ਕਯਨਾ ।
3. ਭਾਡਰ ਯਾਵੀਂ ਥਣਧਾਯੀ ਜੀਲ ਦੀ ਅੱ ਖ ਅਤ੃ ਨਦਰ ਴ਫੰ ਧੀ ਅਨਧਐਨ ਕਯਨਾ ।
4. ਭਾਡਰ/ਚਾਯਟ ਯਾਵੀਂ ਖ਼ਯਗ੅ਲ਼ ਦੀਆਂ ਲੱ ਖ-ਲੱ ਖ ਩ਰਣਾਰੀਆਂ ਫਾਯ੃ ਅਨਧਐਨ ਕਯਨਾ ।
5. ੝਴ਰਾਂ ਦ੃ ਩ਰਭਖ ੁੱ ਕੀਨੜਆਂ ਅਤ੃ ਯ੅ਗਾਂ ਦੀ ਩ਛਾਣ ਕਯਨਾ ।

o m
. c
e m
s
******************

g l a
a

m
m c. o
c. o s e m
s em la
gla ag
a

m . c
c. o se m
sem g l a
la a
ag

For more Question Papers, Sample Papers, Notes & Syllabus visit Page 3 of 3