Class 9 Sample Paper 2022 Sanskrit Term 2

अभ्यासप्रश्नपत्रम् 2021-22

द्वितीयं सत्रम्
कक्षा- नवमी
संस्कृतम्
समयः होराियम् सम्पूर्ााङ्ाः- 40

सामान्यननर्दे शाः –
1. कृपया सम्यक्तया परीक्षण् कु र्वन्तु यत् अस्मिन् प्रश्नपत्रे 7 पृष्ठानन िुनितानन सस्न्त।
2. कृपया सम्यक्तया परीक्षणं कु र्वन्तु यत् अस्मिन् प्रश्नपत्रे 9 प्रश्नााः सस्न्त।
3. उत्तरलेखनात् पूर्ं प्रश्नमय क्रिाङ्काः अर्श्यं लेखनीयाः।
4. प्रश्नसंख्या प्रश्नपत्रानुसारम् एव लेखनीया।
5. सवे षां प्रश्नानाम् उत्तराणि संस्कृतेन लेखनीयाणन।
6. प्रश्नानां णनर्देशााः ध्यानेन अवश्यं पठनीयााः।

वर्णनात्मकााः प्रशनााः 40 अङ्ााः

अपठितावबोधनम्

1. अधोलिलितं गद्यंशं पठित्वय प्रदत्तप्रश्नयनयम् उत्तरयलि सं स्कृ तेन लिित। 10
अस्मयकं भयरतवर्षः बहुकयिपर्षन्तं परयधीनतयर्यः श्रृङ्खियसु बद्धः आसीत्। भयरतवर्ं स्वयधीनं
कु वयषिम् अनेके वीरयः स्वयत्मयनं हुतवन्तः । भयरतस्य स्वयधीनतयर्यः आन्दोिने सवे आबयिवृद्धयः सठिर्यः
आसन्। अस्मस्मन् अनेकयनयं नयमयठन वर्ं जयनीमः अनेकयनयञ्च नयमयठन वर्ं न जयनीमः । मयतृभूम्यः
स्वयधीनतयर्यः कृ ते तेर्यं समेर्यं वीरयियं बलिदयनं वर्ं सवषदय स्मररष्ययमः ।

(अ) एकपदेन लिित– (के विं प्रश्नद्वर्म्)
i. अस्मयकं भयरतवर्षः बहुकयिपर्षन्तं कस्ययः श्रृङ्खियसु बद्धः आसीत्।?
ii. भयरतवर्ं स्वयधीनं कु वयषिम् के स्वयत्मयनं हुतवन्तः ?
iii. के र्यं नयमयठन वर्ं जयनीमः ?
1X2=2

(आ) पूिव
ष यक्येन लिित– (के विं प्रश्नद्वर्म्)
i. भयरतस्य स्वयधीनतयर्यः आन्दोिने के सठिर्यः आसन्?

2X2=4
ii. मयतृभूम्यः स्वयधीनतयर्यः कृ ते के र्यं बलिदयनं वर्ं सवषदय स्मररष्ययमः ?
iii. अस्मयकं भयरतवर्षः बहुकयिपर्षन्तं कयसु बद्धः आसीत्?

1
(इ) अस्य अनुच्छेदस्य कृ ते उलितं शीर्षकं सं स्कृ तेन लिित–

(ई) र्थयठनदेशम् उत्तरत– (के विं प्रश्नत्रर्म्) 1X3=3
i. ‘ठवद्मः ’ पदस्य ठकं समयनयथषकं पदं गद्यंशे प्रर्ुक्तम्?
ii. ‘हुतवन्तः ’ ठिर्यर्यः कतृषपदं गद्यंशयत् लित्वय लिित।
iii. ‘ठनलिर्यः ’ इत्यस्य ठविोमपदं गद्यंशयत् लित्वय लिित।
iv. ‘समेर्यं वीरयियम्’ इत्यनर्ोः पदर्ोः ठवशेर्िपदं ठकम्?

रिनयत्मकं कयर्षम् 15 अङ्यः

2. अधोलिलितं पत्रं मञ्जष
ू ापदसहायतया पूरययत्वा पुनः लिखत- ½X10=5

भवयन् दीपकः । भवतः यवद्यािये कोरोनयटीकयकरिलशठवरस्य आयोजनम् अभवत्, इयत सूचयन् ठपतरं प्रयत
पत्रं लिखतु।
दे हिीतः
यदनांक: …………..
पूजनीर्यः ठपतृिरियः !
सादरं ……(i)……….
अत्र कु शिं ………(ii)……। अद्याहं भवन्तं प्रयथषयायम यद् अस्माकं यवद्यािये
गतमयसे ………(iii)…….. आयोजनम् अभवत्। एतद् लशठवरं पञ्चदश आर्ुवगयषत् आरभ्य अष्टयदश
आर्ुवगयषियं ………(iv)……. कृ ते आसीत्। अस्माकं प्रयध्याठपकय श्रीमती रीतय शमयष लशयवरस्य
प्रमुिय……(v)………… आसीत्। सय अस्मयन् टीकयकरिस्य ……(vi)…… बोलधतवती।
तदनन्तरम् द्वयदशकक्षायाः पञ्च ……(vii)……. एतस्मस्मन् शुभकाये अग्रे आगतयः । तेषाम् उत्साहं
……(viii)……… मम मनलस अयप भावना जयगृतय तथा च मयाऽयप टीकयस्वीकरियर् ठनश्चर्ं कृ तम्।
आशासे यद् भवान् मम एतादृशीं भावनां दृष्ट्वा प्रसन्नो भयवष्ययत। अहम् इदयनीं पूर्णतया सकु शिोऽस्मस्म।
ठपतयमहर्ोः िरिर्ोः मम प्रियमयः ……(ix)………।
भवतः आज्ञाकारी पुत्रः ,
……(x)………..
मञ्जर्ू य

बयिकयनयं, दीपकः , कोरोनयटीकयकरिलशठवरस्य, तत्रास्तु, महत्त्वं,
प्रर्मायम, सं योलजकय, छात्राः , ठनवेदनीर्यः , दृष्ट्वा

3. प्रदत्तं लचत्रं दृष्ट्वा मञ्जषू ायां प्रदत्तशब्दानां सहायतया पञ्च वाक्यायन सं स्कृ तेन लिखत। 1x5=5

मञ्जर्ू य

पश्यति, भवनम ्, उत्पिन्ति, सरोवरे , उद्यानम ्, वक्
ृ ााः, नभसस, मत्सयााः, सन्ति, परु िाः, जनाः, दरू वाण ीं,

ु दा, तनममला वायाःु , रम्यीं, दृश्यम्, णवहगााः।
सख

अथवा
मञ्जषू ाप्रदत्तशब्दानां साहाय्येन यनम्नलिलखतं यवषयम् अलधकृ त्य न्यूनयठतन्यूनं पञ्चलभः सं स्कृ तवाक्ययः एकम्
अनुच्छेदं लिखत।

काकाः
कयकः पलिर्ु ितुरः कृ ष्णविषः , अन्नं, मयंसं ि, लशशोः हस्तयत्, रोठटकय, आस्मच्छद्
उड्डीर्ते, भिर्ठत, ठपबठत, आनर्ठत, रवः , कटु ः ठपकः , पररश्रमी, प्रस्तरयन्, जिं , घटः ।

4. अधोलिलखतायन वाक्यायन सं स्कृ तभाषया अनूद्य लिखत। (के विं पञ्चवाक्यम्) 1x5=5

i. वह मेरय घर है।

That is my home.
ii. र्ह ररतेश की पुस्तक है।
This is Ritesh’s book.

iii. सीमय गयनय गयती है।
Seema sings a song.
iv. मैंने पुस्तक पढी।
I read a book.
v. बीनय कि घर जयर्ेगी।
Beena will go home tomorrow.
vi. सं स्कृ त सभी भयर्यओं की जननी है
Sanskrit is mother of all languages.
पद्वितावबोधनम् 15

5. अधोलिलितं गद्यंशं पठित्वय प्रदत्तप्रश्नयनयम् उत्तरयलि सं स्कृ तेन लिित– 3
प्रकृ ठतः समेर्यं प्रयलिनयं सं रिियर् र्तते। इर्ं सवयषन् पुष्णयठत ठवठवधैः प्रकयरैः सुिसयधनैः ि तपषर्ठत।
पृलथवी, जिं , तेजः , वयर्ुः , आकयशः , ि अस्ययः प्रमुियठन तत्वयठन। तयन्येव ठमलित्वय पृथक्तर्य वयऽस्मयकं
पर्यषवरिं रिर्स्मन्त। आठिर्ते पररतः समन्तयत् िोकः अनेन इठत पर्यषवरिम्। र्थय अजयतस्मशशशुः मयतृगभे
सुरलितः ठतष्ठठत तथैव मयनवः पर्यषवरिकु िौ। पररष्कृ तं प्रदूर्िरठहतं ि पर्यषवरिम् अस्मभ्यं सयंसयररकं
जीवनसुिं, सठद्वियरं , सत्यसङ्ल्पं मयङ्गलिकसयमग्रीञ्च प्रददयठत।
½ x2=1
(अ) एकपदेन उत्तरत (के विं प्रश्नद्वयम्)
i. समेर्यं प्रयलिनयं सं रिियर् कः र्तते?
ii. अजयतस्मशशशुः कु त्र सुरलितः ठतष्ठठत?
iii. पर्यषवरिकु िौ कः सुरलितः ठतष्ठठत?
(आ) पूर्व
ण ाक्येन उत्तरत (के विं प्रश्नद्वयम्)
1x2=2
i. प्रकृ तेः कयठन प्रमुियठन तत्वयठन?
ii. पररष्कृ तं प्रदूर्िरठहतं ि पर्यषवरिम् अस्मभ्यं कीदृशीं सयमग्रीं प्रददयठत?
iii. अनुच्छेदे पर्यषवरिशब्दस्य कय व्युत्पठत्तः प्रदलशषतय?

6. अधोलिलखतं पद्यं पयित्वा प्रदत्तप्रश्नानाम् उत्तरालर् सं स्कृ तेन लिखत।

3
तं शब्दमवसुप्तस्तु जटयर्ुरथ शुश्रव
ु ।े
ठनरीक्ष्य रयविं लिप्रं वैदेहीं ि ददशष सः ॥

(अ) एकपदेन उत्तरत (के विं प्रश्नद्वयम्)
i. अवसुप्तः सन् कः शब्दं शुश्रव
ु े?
ii. जटयर्ुः लिप्रं कं ठनरीलितः ? ½ x2=1

iii. रयविं ठनरीक्ष्य जटयर्ुः कयं ददशष?
1x2=2
(आ) पूर्व
ण ाक्येन उत्तरत (के विं प्रश्नद्वयम्)
i. जटयर्ुः तं शब्दं कथं शुश्रुव?े
ii. कः रयविं लिप्रं ठनरीलितवयन्?
iii. जटयर्ुः कयं ददशष?

7. अधोलिलितं नयट्यंशं पठित्वय प्रदत्तप्रश्नयन् उत्तरयलि सं स्कृ तेन लिित– 3
हन्त! नयस्त्यभयवो जगठत मूियषियम्। तीिप्रवयहयर्यं नद्यं मूढोऽर्ं लसकतयलभः सेतुं ठनमयषतुं प्रर्तते।
तपोदत्तः – (सयट्टहयसं पयर्श्षमप
ु ेत्य) भो महयशर्! ठकठमदं ठवधीर्ते? अिमिं तव श्रमेि। पश्य–
रयमो बबन्ध र्ं सेतुं लशियलभमषकरयिर्े।
ठवदधद् बयिुकयलभस्तं र्यलस त्वमठतरयमतयम्॥
लिन्तर् तयवत्, लसकतयलभः क्वलित्सेतुः कतुं र्ुज्यते?
पुरुर्ः – भोस्तपस्मस्वन् कथं मयम अवरोधं करोठर्? प्रर्त्नेन ठकं न लसद्धं भवठत? कयवश्यकतय लशियनयम्?
लसकतयलभरेव सेतुं कररष्ययठम स्वसं कल्पदृढतर्य॥
(अ) एकपदेन उत्तरत (के विं प्रश्नद्वयम्) ½ x2=1
i. जगठत के र्यम् अभयवः नयस्मस्त?
ii. तीिप्रवयहयर्यं नद्यं कः लसकतयलभः सेतुं ठनमयषतुं प्रर्तते?
iii. सेतठु नमयषिे के र्यम् आवश्यकतय नयस्मस्त?
1x2=2
(आ) पूर्व
ण ाक्येन उत्तरत (के विं प्रश्नद्वयम्)
i. तपोदत्तः सयट्टहयसं महयशर्ं ठकम् अवदत्?
ii. मकरयिर्े कः लशियलभ सेतुं बबन्ध?
iii. कर्य र्ुक्तः पुरुर्ः लसकतयलभः सेतुं कररष्यठत?

8. मञ्जर्
ू यतः समुलितयठन पदयठन लित्वय अधोलिलित–श्लोकस्य अन्वर्ं पूरर्त– ½ x4=2
ठवनय लिप्यिरज्ञयनं तपोलभरेव के विम्।

र्ठद ठवद्य वशे स्युस्ते सेतरु ेर् तथय मम॥
अन्वर्ः – र्ठद लिप्यिरज्ञयनं ……(i)…… के विम् ………(ii)……. एव ठवद्य ते
……(iii)……….स्युः । तथय एव एर्ः मम ……(iv)…. ॥
मञ्जर्
ू य

िपोसभाः, ववना, वशे, सेिाःु

अथवा
मञ्जर्ू यर्यः सयहयय्येन श्लोकस्य भयवयथे ररक्तस्थयनयठन पूरठर्त्वय पुनः लिित–
वृद्धोऽहं त्वं र्ुवय धन्वी सरथः कविी शरी।
न ियप्ययदयर् कु शिी वैदेहीं मे गठमष्यलस॥

भयवयथषः – अस्य भयवोऽस्मस्त र्त् अहं जटयर्ुः ……(i)……. त्वं ……(ii)…… धन्वी सरथः कविी
शरी अस्मस्त। अठप ि एतदनन्तरं त्वं मे ……(iii)……… आदयर् ……(iv) ……. न
गठमष्यलस॥
मञ्जर्
ू य
वैदेहीं, वृद्धः , कु शिी, र्ुवय

9. अधोलिलखत- कथांशं यथाक्रमं लिखतु। ½ x8=4

i. ततो भूर्ोभूर्ः हिमयिरठत बयिे सः मधुकरः अगयर्त्।
ii. भ्रयन्तः कश्चन बयिः पयिशयियगमनवेियर्यं िीठितुम् अगच्छत्।
iii. तदय सः बयिः अिं भयर्िेन अनेन ठमथ्ययगठवषतेन कीटे न इठत ठवलिन्त्य अन्यत्र गतः ।
iv. तन्द्रयिुः बयिः िज्जर्य तेर्यं दृठष्टपथमठप पररहरन् एकयकी ठकमठप उद्यनं प्रयठवशत्।
v. तथयठप, सः मधुकरः अस्य बयिस्य आह्वयनं ठतरस्कृ तवयन्।
vi. अथ सः पुष्पोद्यनं िजन्तं मधुकरं दृष्ट्वय तं िीठितुं ठद्वठत्रवयरं आह्वर्त्।
vii. तेन सह के लिलभः कयिं िेप्तुं तदय कोऽठप न वर्स्येर्ु उपिभ्यमयन आसीत्।
viii. वर्ं ठह मधुसंग्रहव्यग्रय इठत।