Goa Board Class 9 Sample Paper 2026 Sanskrit T.L.

ACADEMIC CALENDER FOR SECONDARY STAGE 2025-2026
SANSKRIT (R3) STD: IX
TERM - I
Sr.N Month & Unit Name of the Chapter Comprehension Grammar Writing Remarks
o Year No.
1 April Unit-1 पद्य-सुभाषितमाला अपषितपद्यखण्डस्य शब्दरूपाणाां अभ्यासः पुनरावततनां च | िारिाणाम् उपयोगेन वाक्याक्भ्भ्यासः |
2025 पिनम् | दे व-माला-नदी-वन शब्दाः |
तद् - एतद् - षिम् -सवतनामशब्दाः |
2 June Unit -2 गद्य –वाल्मीिे :रामायणम् सार्तिवाक्यषनमातणम् *लङ् लिारपररचयः |
2025 Unit- 3 गद्य – षिां वयां क्रीडाम ? *तुमुन्त् प्रत्ययपररचयः | *इिारान्त पुल्लिङ्गशब्दाधारे ण
*इिारान्त पुल्लिङ्गशब्दपररचयः प्रयोगः च | वाक्यरचनािायतम् |
* अव्यययाषन – पररचयः अभ्यासः च | *अव्ययानाां उपयोगेन वाक्यरचनािायतम् |
क्त्वान्त्म्-तुमन्तम् | * लोट् लिारस्य उपयोगेन वाक्यरचना |
*सवणतदीर्तसल्लधः | लिारपररवततनम् |
*लोट् लिारपररचयः प्रयोगज्ञानम् च |
*वचनपररवततनम् |
4 July Unit -4 गद्य – रर्ोः उदारता षनबधलेखनम् वृल्लिसल्लधः , गुणसल्लधः च | *उिारान्त पुल्लिङ्गशब्दाधारे ण
2025 *उपसगतपररचयः | वाक्यरचनािायतम् |
*उिारान्त पुल्लिङ्गशब्दपररचयः प्रयोगः च |
*समासपररचयः –
षवभल्लितत्पुरुिः -
( षितीयातत्पुरुिः ,तृतीयातत्पुििः ,चतुर्ीतत्पुरुिः
नञ् तत्पुरुिः च )
5 August Unit -6 गद्य - माता पृषर्वी - सांवादपूषततः *उपसगातणाां आभ्यासः | * उपसगतयुिषक्रयापदानाां लेखनम् |
2025 *इिारान्त (मषतः ) तर्ा ईिारान्त (नदी) *ईिारान्त स्त्रीषलङ्गशब्दाधारे ण
स्त्रीषलङ्गश्ब्ब्दरूपपररचयः भेदज्ञानम् | वाक्यरचनािायतम् |
*ईिारान्त स्त्रीषलङ्गशब्दपररचयः प्रयोगः च |
*प्रश्नषनमातणम्
6 September Unit -5 पद्य - िाव्यशास्त्रषवनोदः अपषितगद्यखण्डस्य *क्त्वान्तम् प्रत्ययपररचयः | *सल्लधयुिशब्दानाां लेखनम् तर्ा
2025 पिनम् | *ल्यबन्तम् प्रत्ययपररचयः | सल्लधषवग्रहिायतम् |

END OF TERM FIRST TERM

October Unit -7 पद्य – नीषतश्लोिाः अपषितपद्यखण्डस्य * षवसगतसल्लधः | * षवभल्लितत्पुरुियुि-सामाषसिपदानाां
2025 पिनम् | षवभल्लितत्पुरुिः - लेखनम् |
( पञ्चमीतत्पुरुिः ,िष्ठीतत्पुििः ,सप्तमीतत्पुरुिः उअपपदतत्पुरुिः
च)

November Unit -8 गद्य- स्वभावो दु रषतक्रमः अपषितगद्यखण्डस्य *लिारपररवततनम् |
7 2025 अनुवादः *ऋिारान्त पुल्लिङ्ग (षपतृ) तर्ा ऋिारान्त स्त्रीषलङ्ग (मातृ ) *ऋिारान्त पुल्लिङ्ग तर्ा
शब्दपररचयः प्रयोगः च | स्त्रीषलङ्गशब्दाधारे ण वाक्यरचनािायतम् |
* ल्यबन्तम् अव्ययम् – पररचयः अभ्यासः च |
( पूर्वपठितअव्ययानाां पुनरार्तवनम्- क्त्वान्तम् तुमनतम् च ) |
8 December Unit -9 गद्य –गोमन्तिदशतनम् षनबधलेखनम् *अस्मद् युष्मद् सवतनामपररचयः प्रयोगज्ञानम् च | * अस्मद् युष्मद् सवतनामशब्दाधारे ण
2025 * सङ् ्ाः वाक्यरचनािायतम् |
( सङ् ्ाषवशेिणाषन क्रमवाचिसङ् ्ाः च एतेिाां अषप
पररचयः )
9 January Unit -10 गद्य – दु बुतल्लिः षवनश्यषत सांवादपूषततः *उपपदषवभल्लिः – पररचयः प्रयोगज्ञानम् च | *उपपदषवभल्लिवाचि शब्दाधारे ण
2025 वाक्यरचना |
10 February Unit -11 पद्य – पुरः पुरः प्रगच्छ रे ! अपषितगद्यखण्डस्य प्रर्मसत्रे पषितसल्लधप्रिाराणाां अभ्यासः | ५ गोमन्तिीयिलािाराणाां षविये
2025 Unit -12 गद्य – पल्लण्डत: षितेन्द्र पिनम् | लेखनम् |
अषभिेिी
11 March ----------- पषिताांशानाां पुनरावततनम् | ----------------------- पषिताांशानाां पुनरावततनम् |
2025 - -------

END OF TERM SECOND TERM

BLUEPRINT
Academic Year 2025-2026
Subject SANSKRIT/ R3 (1135) Class IX
Unit / Paper Max Marks 80 Time 3 Hrs.
Sr.No Objective
Knowledge Understanding Application Appreciation
Form of Questions
Content Unit/Sub Unit Essay € SA VSA O Essay € SA VSA O Essay € SA VSA O Essay € SA VSA O Total Row Wise
1 1(1) 1(1)
2 1(1) 1(1)
3 1(1) 1(1)
4 1(1) 1(1)
5 1(1) 1(1)
6 1(1) 1(1)
7 1(1) 1(1)
8 1(1) 1(1)
9 1(1) 1(1)
10 1(1) 1(1)
11 1(1) 1(1)
12 1(1) 1(1)
13 1(1) 1(1)
14 1(1) 1(1)
15 1(1) 1(1)
16 1(1) 1(1)
17 1(1) 1(1)
18 1(1) 1(1)
19 1(1) 1(1)
20 1(1) 1(1)
21 1(1) 1(1)
22 1(1) 1(1)
23 1(1) 1(1)
24 1(1) 1(1)
25 1(1) 1(1)
26 1(1) 1(1)
27 1(1) 1(1)
28 1(1) 1(1)

29 2(1) 2(1)
30 2(1) 2(1)
31 2(1) 2(1)
32 2(1) 2(1)
33 2(1) 2(1)
34 2(1) 2(1)
35 2(1) 2(1)
36 2(1) 2(1)
37 2(1) 2(1)
38 1(1) 1(1)
39 1(1) 1(1)
40 2(1) 2(1)
41 1(1) 1(1)
42 1(1) 1(1)
43 2(1) 2(1)
44 2(1) 2(1)
45 1(1) 1(1)
46 1(1) 1(1)
47 1(1) 1(1)
48 1(1) 1(1)
49 1(1) 1(1)
50 1(1) 1(1)
51 3(1) 3(1)
52 5(1) 5(1)
53 5(1) 5(1)
54 5(1) 5(1)
Sub Total 6(3) 6(6) 6(6) 21(10) 10(10) 16(16) 15(3) 54(80)
Total Column Wise 18(15) 31(20) 16(16) 15(3) 54(80)

Note: Figures within brackets to indicate the number of questions and figures outside the brackets to indicate marks .
Denotes that marks have been combined to form one question.

Summary Eassy € No 3 Marks 15 Pattern of Options Q.NO 21,22,29,30,31,32 & 51
Short Answer (SA) No 13 Marks 27
Very Short Answer (VSA) No 18 Marks 18
Objective (O) No 20 Marks 20 Scheme of Sections NIL

DESIGN OF THE QUESTION PAPER

SANSKRIT R3 (1135)

STD IX 2025-2026

1.Weightage to Learning Outcomes:
Sr.No Learning Outcomes Marks Percentage of
Marks

1 Remembering 18 22.5

2 Understanding 31 38.75

3 Application 16 20

4 a. Evaluation 15 18.75
b. Analysis
c. Creation
Total 80 80

2.Weightage to Content / Subject Units :

Sr.No Units Marks

1 Prose 18

2 Poetry 14

3 Grammer 20

4 Composition 28

Total 80

3.Weightage to Forms of Questions :
Sr.No Form of Questions Marks for Number of Total Marks
each questions
question
1. Essay (EA) 05 03 15

2. Short Answer Type (SA-I) 02 12 24

3. Short Answer Type (SA-II) 03 01 03

4. Very Short Answer Type 01 18 18
(VSA)
5. Objective (o) 01 20 20

Total 80

The expected time for different types of questions would be as
follows:
Sr.No Form of Questions Approx. Number of Approx. time
time for questions for each form
each (n) of questions in
question mins (n x t)
in mins (t)
1. Long Answer Type (05) 12 03 36

2. Short Answer Type (SA-I) 05 12 60

3. Short Answer Type (SA-II) 08 01 08

4. Very Short Answer Type 02 38 76
(VSA)

Total 180

4. Weightage to Difficulty level of question :

Sr.No Estimated difficulty Percentage
level of question

1 Easy 20%

2 Average 60%

3 Difficult 20%

==============================================

Areas and Objectives for Internal Assessment Scheme for the academic year 2025-2026

SUB - SANSKRIT R3 (1135) CLASS – IX

NOTE: -

Any one topic to be selected from each group.

Each group carries 10 Marks. ( 10X2 = 20 Marks for each term )

Assessment may be done based on specified rubrics and records may be maintained.

FIRST TERM EXAM 2025-2026

GROUP TOPIC Rubrics

Group 01 १)श्रुतले खनम् पूणघपररच्छे दस्य ले खनम् 4

श्रवणम् (अत्र ले खनद्वारा श्रवणस्य परीक्षणं भवतत। छात्रः अक्षरिु खधः 6
(Listening) तिक्षकेण उक्तम् अवधानेन श्रुत्वा सम्यक् रीत्या
तलखेत्। तत्र मुख्यतया तिक्षकेण उक्तातन एव
अक्षरातण(ह्रस्व-दीर्घ, अल्पप्राण-महाप्राण) पदातन च
तलखखतातन वा इतत परीक्षणं करणीयम्। 50
िब्दानां पररच्छे दः तद्ववारं पठनीयः ।)

२)लर्ुकथाश्रावणम् – तदाधाररत प्रश्नोत्तरातण | दिप्रश्नाः प्रष्टव्ाः ।
उत्तरानुगुणं परीक्षणं
(तिक्षकः नूतनाम् अपतठतां लर्ुकथां श्रावयतत।
करणीयम् । सवेषां
अनन्तरं तदाधाररतान् प्रश्नान् पृच्छतत च। अत्र 10
योग्यउत्तराणां कृते पूणाघ ः
अवधानपूवघकश्रवणस्य परीक्षणं भवतत । यतद छात्रः
अङ्ाः दातव्ाः |
उत्तरातण सम्यक् वदतत ततहघ अवधानेन श्रुतवान्
इत्यथघ ः ।)

Group 02 १) तभतत्तपत्रकतनमाघ णम् | कल्पकता 2

ले खनम् 2
सुलेखनम्
(Writing) 2
तवषयस्पष्टता
2

िीषघकले खनम् 2

तववरणले खनम्

२) १० साथघ सुभातषतले खनम्। पदानुगुणम् 2
(तवषयाः -तवद्या,दानं,वृक्षः ,अनुिासनं सदाचारः च) अथघलेखनकौिलम् 4

प्रतततवषयं सुभातषतद्वयम् आवश्यकम् । तवषयानुगुणं सुभातषतानां 2
चयनम्
2
व्ाकरणिु धता

सुलेखनं

SECOND TERM EXAM 2025-2026

Group 03 १)नूतनपररच्छे दपठनम् | उच्चारणिु धता 2

पठनम् 2
स्वरार्ातः
(Reading) 2
अथघ ग्रहणम्
2

सारां िकथनम् 2

२)नूतनपररच्छे दे तवद्यमानतवतिष्टपदानां सूतचतपदानां अधोरे खनम् 6
अधोरे खीकरणम् ।
अथघ ग्रहणम् 4

(तिक्षकः कतित् नूतनं अपतठतगद्यखण्डं छात्रेभ्यः
ददातत । तथा च तखिन् तवद्यमानपदानां
अधोरे खीकरणं कतुुं वदतत । उदा. क्त्वान्तम्-
तु मुन्तम्-ल्यबन्तम् इत्यादीतन पदातन) अत्र छात्रस्य
अवधानपूवघकपठनस्य परीक्षणं भवतत । तिक्षकेण
सूतचततवषयाः छात्रेण पररच्छे दे अतभज्ञायते वा इतत
परीक्षणं करणीयम्

Group 04 १) संवादः (दि वाक्यानां संवादः आवश्यकः ) उच्चारणिु धता 4

भाषणम् 4
वाक्यरचनासामर्थ्घम्
(Speaking) 2
भावातभव्खक्तः

२)लर्ुनातिकायाः सादरीकरण उच्चारणिु धता 4

4
वाक्यरचनासामर्थ्घम्

भावातभव्खक्तः
2

३)कथाकथनम् (लर्ुकथा भवेत्।) उच्चारणिु धता 4

4
वाक्यरचनासामर्थ्घम्
1
भावातभव्खक्तः

MODEL QUESTION PAPER FOR THE TERMINAL EXAM 2025-2026
STD – IX
SUB – SANSKRIT / R3 (1135)
MARKS – 80 DURATION - 3hrs.
=======================================================
सूचन ाः -
1)प्रश्नपत्रे आहत्य 54 प्रश्ननाः सन्ति |
2) प्र. क्र. १ ताः २० पर्यिं बहुविकल्पप्रश्ननाः (MCQ) सन्ति। सिे प्रश्ननाः अवििनर्नय ाः |
प्रत्येकं प्रश्नस्य सूचिनिुसनरं चतुर्भ्याः प्रदत्त-सम्भनििीर्ोत्तरे र्भ्ाः र्ोग्यपर्नय र्ं वचत्वन विखत |
3) प्रश्ननिनं क्रमनङ्नाः स्पष्टतर्न िेखिीर्नाः |
4) दविणभनगे दवशय तनङ्नाः गुणनङ्नाः सन्ति |
5)सम्पू णे उत्तरपत्रे एकस्यनाः एि स्वभनषनर्नाः उपर्ोगाः करणीर्ाः |
6)स्वभनषन िनम वहन्दी, मरनठी, कोंकणी, आङ्ग्लभनषन िन |
===========================================================

योग्यं विकल्पं वचत्व विखत |

1 आकाशम् - इत्यस्य उवचतं पर्नयर्पदं वचत्वन विखत | 1

 ममत्रम्
 लवणम्
 नभः
 रजनी
2 मनद्रा -इत्यस्य उवचतं पर्नय र्पदं वचत्वन विखत | 1

 जनगरणम्
 शयनम्
 लोकः
 सज्जनः
3 ‘अन्तः - इत्यस्य उवचतं वििोमपदं वचत्वन विखत | 1

 आरम्भः
 दोषः
 अधः
 उपरर
4 धममः - इत्यस्य उवचतं वििोमपदं वचत्वन विखत | 1

 न्यनर्ःः
 अधममः
 अपमानः
 अमशमितः

5 रघुम् + एव – इत्यस्य उवचतं सन्तिर्ुक्तपदं वचत्वन विखत | 1

 रघूमेव
 रघूि
 रघूमैि
 रघुमेि
6 व्याकुलाभवत् - इत्यस्य उवचतं सन्तिविग्रहं वचत्वन विखत | 1

 व्याकुल + अभवत्
 व्याकुला + भवत्
 व्याकुलः + अभवत्
 व्याकुला + अभवत्
7 कृ -धनतोाः क्त्वनिम् अव्यर्ं वचत्वन विखत | 1

 कृत्वन
 क्रीत्वन
 कर्त्ाम
 कररर्त्ा
8 साः चतु दमशकोम िं प्रदाय सत्कृतवान् । अधोरे न्तखतपदे काः प्रत्यर्ाः ? 1

 क्त्वन
 ल्यप्
 तु मुि्
 क्त
9 ‘ गम्’ धनतोाः तु मिम् अव्यर्म् वचत्वन विखत | 1

 गममतु म्
 गातु म्
 गमतुम्
 गन्तुम्
रे ख वितपदस्थ ने उवचतं प्रश्नि चकं पदं वचत्व विखत |

10 सन्दे शस्य समीपे पञ्च गीतपुस्तक वन सन्ति । 1
 कस्यनाः
 केि
 कस्य
 कमत
11 ब िकाः विद्य ियं गच्छवत । 1
 काः
 मकम्
 वकमर्य म्

 कुत्र
12 मम गृहे ४ मिचमिकाः सन्ति । सङ्ग्यनस्र्निे उवचतं सङ्ग्यनिनचकपदं विखत। 1

 चत्वनराः
 चतस्राः
 चतु दयश
 चत्वनररं शत्

13 ‘ मानवजीवनम् ’ इत्यस्य उवचतं समनसविग्रहं वचत्वन विखत | 1

 मानवः जीवनम्
 मानवस्य जीवनम्
 मानवेन जीवनम्
 मानविं जीवनम्

14 ‘ अमशमितः ‘ इत्यस्य उवचतं समनसिनम वचत्वन विखत | 1

 मितीया तत्पुरुषः
 चतु र्थी तत्पुरुषः
 तृ तीर्न तत्पुरुषाः
 नञ् तत्पुरुषः
अधोविन्तखति क्येषु ररक्तस्थ न वन पू रवयतुं योग्यं पदं वचनुत |

15 िसुध -------------- उवचत िरे भिवत | 1
 सूयं
 सूयेण
 सूयाम त्
 सूयम

16 वशक्षकाः छात्रिं प्रश्नं -------------- । 1
 पृच्छमत
 पृच्छतः
 पृच्छमस
 पृच्छन्तन्त

17 पृवथिी न म ----------- विद्यम न िघुाः ग्रहाः अन्तस्त। 1

 अन्तररििं
 अन्तररिस्य
 अन्तररिे
 अन्तररिात्

18 रमेशाः वमत्रं िदवत – भि न् मह्यं िेखनी ं --------------। 1
 यच्छ
 यच्छन्तु
 यच्छतु
 यच्छतम्
काः कं प्रवत अिदत् इवत विखत |

19 “भगिताः रनमस्य पु ण्यं चररतं विवदत्वन िोकनाः सन्मनगयस्य अिुसरणं कुर्ुयाः |” 1
 एतत् वाक्यिं मवमधः वाल्मीमकिं प्रमत अवदत् |
 एतत् वाक्यिं वाल्मीमकः मवमधिं प्रमत अवदत् |
 एतत् वाक्यिं मवमधः मशष्यिं प्रमत अवदत् |
 एतत् वाक्यिं वाल्मीमकः मशष्यिं प्रमत अवदत् |

20 “ क्रीडनर्नाः िनम िदतु ” 1
 एतत् वाक्यिं मशिकः रमेशिं प्रमत अवदत् |
 एतत् वाक्यिं स्वीझलः मशिकिं प्रमत अवदत् |
 एतत् वाक्यिं राधा मशिकिं प्रमत अवदत् |
 एतत् वाक्यिं रमा मशिकिं प्रमत अवदत् |

सूचन नुस रं ि क्यपररितत नं कुरुत।

21 युवकः वतम मानपत्रिं पठमत| (िनक्यं मिवचने विखत ) 1

अर्िन

र्त्िं प्रयत्नेन पालय | (िनक्यं िट् िकनरे विखत )

22 लता २.३० वादने मवद्यालयात् गृहिं आगच्छमत | ( िनक्ये स्म र्ोजर्त) 1

अर्िन

मचत्रम् सुन्दरम् सन्तन्त । (िनक्यं शु द्धं कृत्वन विखत)

अधोविन्तखतप्रश्न न् एकि क्येन संस्कृतभ षय उत्तरत।

23 सूर्यमनलनर्नं कवत ग्रहनाः प्रदविणनं कुिय न्ति ? 1

24 िनल्मीवकाः कैाः सह तमसनिदीम् अगच्छत् ? 1

25 िरतिोाः आश्रमे के अपठि् ? 1

26 रनमनर्णीकर्न कीदृशी अन्ति ? 1

ि क्य ंशयोाः मेिनं कृत्व विखत |

27 र्त्क्रौञ्चवमर्ुिनदे कं  पुत्रोऽहं पृवर्व्यनाः | 1
 र्वद जनिनवस तद्वद |
28 मनतन मे पृवर्िी 1
 अिधीाः कनममोवहतम् |
एकस्य सुभ वषतस्य अनुि दं स्वभ षय विखत |

29 िैद्यरनज िमिुर्भ्ं र्मरनजसहोदर | 2

र्मो वह हरवत प्रनणनि् त्वं तु प्रनणनि् धिनवि च ||

अर्िन

वचििीर्न वह विपदनमनदनिेि प्रवतवक्रर्न |

ि कूपखििं र्ुक्तं प्रदीप्ते िवििन गृहे ||

प्रश्नान ं उत्तर वि स्वभ षय विखत |

30 पृथ्वीग्रहे एि जीिसृवष्टाः वकमर्ं प्रनदु भूयतन ? 2

अर्िन

रनमनर्णे कनवि जीििमू ल्यनवि िवणयतनवि सन्ति ?

31 रघोाः आक्रमणनत् पूिं कुबे राः वकम् अकरोत् ? 2

अर्िन

वशिकाः छनत्रे र्भ्ाः स्पधनय विषर्े कनि् विर्मनि् िदवत ?

32 जगमत मकिं सुन्दरिं भवमत इमत श्लोकाधारे ण मलखत | 2

अर्िन

पन्तिताः मूखाम ः च स्वसमयिं कर्थिं यापयन्तन्त |

सुभ वषत वन पू ि तवन, शुद्ध वन च विखत |

33 कृष्णमु खी-----------------------|--------------------------|| 2

34 मेघश्यनमो-----------------------|--------------------------|| 2

35 जलमिन्दु ------------------|---------------------|| 2

अधस्तनं गद्यखण्डं पवित्व प्रदत्त न् प्रश्न न् सूचन नुस रे ि संस्कृतभ षय उत्तरत |

विद्यनध्यर्िं समनप्य गुरुदविणनं दनतुमुत्सुकाः कौत्साः गुरुमुपगम्य सवििर्ं स्वसङ्ल्पं न्यिे दर्त् | तस्य
िचाः श्रुत्वन गुरुणन कवर्तम् –“ ित्स ! ति वििर्ेि ज्ञनिेि सेिर्न च परं प्रीतोऽन्तस्म | ि
कनमर्े अन्यनं कनवञ्चद् दविणनम् | गच्छ , स्वन्ति तु र्भ्म् |’ गुरुणन प्रबोवधतोऽवप कौत्साः िनरं
िनरं दविणनर्ं न्यिे दर्त् | तस्य आग्रहं दृष्ट्वन तस्य र्ोग्यतनं परीवितुं िरतिुाः अकर्र्त् |
“चतुदयशविद्यनाः त्वर्न मत्पनर्श्नय त् गृहीतनाः | अत एि चतुदयशकोटीाः स्वणयमुद्नाः आिर् |”

36 कौत्सस्य र्ोग्यतनं परीवितुं िरतिुाः वकम् अकरोत् ?(दशपदै ाः उत्तरत) 2

37 कौत्सस्य सङ्ल्पं श्रुत्वन िरतिुिन वकं कवर्तम् ? (दशपदै ाः उत्तरत) 2

38 ‘सन्तुष्टः ’ इवत पदस्य पर्नय र्िनवचपदं गद्यखण्डनत् वचत्वन विखत | 1

39 ‘अनुत्सुकः ’ इवत पदस्य वििोमपदं गद्यखण्डनत् वचत्वन विखत | 1

अधस्तनं पद्यखण्डं पवित्व प्रश्न न् सूचन नुस रे ि संस्कृतभ षय उत्तरत।

वकन्तिष्टमन्नं खरसू करनणनं वकं रत्नहनरो मृगपविणनं च |
अिस्य दीपो बवधरस्य गीतं मूखयस्य वकं शनस्त्रकर्नप्रसङ्गाः ||
प्रदोषे दीपश्चन्द्राः प्रभनते दीपको रविाः |
त्रैिोक्ये दीपको धमयाः सु पुत्राः कुिदीपकाः ||

40 खरसूकरनणनं मृगपविणनं अिस्य च कृते कस्य उपर्ोगाः ि भिवत ? (दशपदै ाः उत्तरत) 2

41 प्रभाते कः दीपकः भवमत ? 1

42 ‘द्विणम्’ इवत पदस्य पर्नय र्पदं पद्यखण्डनत् वचत्वन विखत | 1

अधस्तनं गद्यखण्डं पवित्व प्रदत्त न् प्रश्न न् संस्कृतभ षय उत्तरत |

एकन्तस्मि् ििे एकाः विशनिाः िृिाः आसीत् |िृिे बहिाः कपोतनाः िसन्ति स्म |एकदन ते भोजिस्य
अभनिनत् िुधर्न पीवडतनाः आसि् |ते भोजिनर् इतिताः अभ्रमि् |वकिु दू रं र्नित् वकमवप
ि अपश्यि् |अिे एकन्तस्मि् स्र्निे तण्डु िकणनि् अपश्यि् |तनि् खनवदतुं प्रसन्नमिसन ते
अधाः आगच्छि् | र्दन ते तण्डु िकणनि् अखनदि् तदन जनिे ि बद्धनाः अभिि् |तनि्
वचन्तितनि् दृष्ट्वन ते षनं दिपवताः अिदत् –‘वचिन मनिु,सिे वमवित्वन उपरर गिुं प्रर्त्नं
कुियिु’ इवत | ते सिे तर्ै ि कृत्वन जनिे ि सह उपरर गतनाः |दिपते ाः वमत्रम् एकाः मूषकाः
आसीत् |साः स्वदिैाः जनिं कतय वर्त्वन सिनय ि् कपोतनि् मुक्तनि् अकरोत् |मुक्तनाः कपोतनाः
सनिन्दम् अिदि् - एकतनर्नं बिम् अन्ति इवत|

43 दिपते ाः वमत्रम् कर्ं कपोतनिनं सनहनय्यम् अकरोत् ? (दशपदै ाः उत्तरत) 2

44 कपोतनाः वकमर्यम् इतिताः अभ्रमि् ? (दशपदै ाः उत्तरत) 2

45 पररच्छे दनत् एकं क्त्वनिम् अव्यर्ं वचत्वन विखत | 1

46 ‘शन्तक्ताः ’ इवत पदस्य पर्नय र्पदं गद्यखण्डनत् वचत्वन विखत| 1

अधस्तनं पद्यखण्डं पवित्व प्रदत्त न् प्रश्न न् संस्कृतभ षय उत्तरत |

पृवर्व्यनं त्रीवण रत्ननवि जिमन्नं सुभनवषतम् |
मूढैाः पनषनणखण्डे षु रत्नसंज्ञन विधीर्ते ||
िरस्यनभरणं रूपं रूपस्यनभरणं गुणाः |
गुणस्यनभरणं ज्ञनिं ज्ञनिस्यनभरणं िमन ||

47 गुणाः कस्य आभरणम् अन्ति ? 1

48 पृवर्व्यनं कनवि रत्ननवि सन्ति ? 1

49 ज्ञनिस्य आभरणम् वकम् अन्ति ? 1

50 ‘अज्ञानम्’ इत्यस्य वििोमपदं पद्यखण्डनत् वचत्वन विखत | 1

51 अधोविन्तखतयोाः पररच्छे दयोाः एकस्य अनुि दं स्वभ षय विखत| 3

अ)स्वनमी वििेकनिन्दाः एकाः महनपुरुषाः | तस्य चररतं सियदन स्मरणीर्ं भिवत |
वििेकनिन्दस्य जन्म किकत्तनिगरे अभित् |तस्य वपतन विर्श्िनर्दत्ताः | तस्य मनतन च
भुििेर्श्री दे िी | तस्यप्रर्मं िनम िरे न्द्र इवत आसीत् |

अर्िन

आ) आपवणकाः - वकम् आिश्यकम् ?
रे िती - कङ्णम् आिश्यकम् |
आपवणकाः – कीदृशं कङ्णम् आिश्यकम् ?
रे िती - कीदृशम् अन्ति इवत प्रदशय र्तु , पश्यनमाः |
रजिी - एतस्य मूल्यं वकम् ?
आपवणकाः – द्वनदशकस्य मूल्यं विंशवतरूप्यकनवण |

52 मञ्जूष य ं दत्तपद न ं स ह य्ये न संवादपू वतिं कृत्व संवादं पु नाः विखत | 5

(स्यूतिं ,वमत्रनर्, अधुिन , भमगनीम् ,अहम्, , ते ि, अध्यर्िम्, करोवम , आगच्छमत, प्रकोष्ठे )

बनिकाः – जिवि!----------वमत्रगृहं गच्छनवम |
जििी - वकमर्य म् ?
बनिकाः - -----------सह संस्कृतस्य अध्यर्िनर् |
जििी - ------- मन गच्छ | प्रर्मं तनित् अन्यविषर्नणनम्-------कुरु |
बनिकाः – सत्वरम्-------|अििरं सिेषनं विषर्नणनम् अर्भ्नसिं -------|
जननी – इदानीम् तव मातु लः ------------- |
िालकः - अस्तु. तमहम शीघ्रिं -------------ददातु |
जननी – भवान् एव ------ गर्त्ा स्वीकरोतु खलु |
िालकः – मकमित् ------- वदमत वा ?

53 अधोलिखितपदानां साहाय्ये न सार्थकवाक्यालन रचयत | 5

 उपरर
 रोचते
 नद्याम्
 गच्छखि
 लवना
 अस्माकं
 वृक्ााः

54 कमवप एकं विषयम् अवधकृत्य संस्कृतभाषया पञ्चि क्य वन विखत | 5

 मम वप्रयाः उत्सवाः
 भारतदे शाः

SYLLABUS AND PORTION DISTRIBUTION
STD- IX SUB- SANSKRIT R3 (1135)
ACADEMIC YEAR 2025-2026

I TERM EXAM

पठितम् गद्य :-
 व ल्मीकाः र म यणम्
( ३२ गुण ाः )
 ठकिं वयिं क्रीड म ?
 रघ ाः उद रत |
 म त पृठिवी
पद्य :-
 सुभ ठितम ल
 क व्यश स्त्रठवन दाः
अपठितम्  गद्यखण्ड ध ररतप्रश् ाः |
 पद्यखण्ड ध ररतप्रश् ाः |
(१३ गुण ाः )
 गद्यखण्डस्य अनुव दाः |

व्य करणम्  लक र ाः – लट् , लृ ट्,लङ्,ल ट्
 शब्दरूप ठण – दव,मुठन,म ल , नदी,भ नु,वन,ठकम् इत्य दीठन ति च प ि
(२० गुण ाः )
ठवद्यम न ठन शब्दरूप ठण |

 ध तु रूप ठण – प ि ठवद्यम न ठन ध तु रूप ठण |
 व क्यपररवतत नम् (वचनपररवतत नम् , लक रपररवतत नम् )
 प्रश्ठनम त णम्
 सङ्् ाः ( सङ्् ठवशिण ठन )
 पय त यपदलखनम्
 ठवल मपदलखनम्
 सन्धाः ( सवणत दीघतसन्धाः , वृन्िसन्धाः गुणसन्धाः च )
 अव्ययपद ठन- क्त्व न्तम् , तुमन्तम्
 समयः
 सम स ाः
( ठवभन्ितत्पुरुिाः -( ठितीय तत्पुरुिाः ,तृतीय तत्पुििाः ,चतुिीतत्पुरुिाः नञ् तत्पुरुिाः च )

रचन स ित कव क्यठनम त णम्

(१५ गुण ाः ) सिंव दपूठतत ाः

ठनबधलखनम्

II TERM EXAM

पठितम् गद्य :-
 स्वभ व दु रठतक्रमाः
( ३२ गुण ाः )
 ग मन्तकदशत नम्
 दु बुतन्िाः ठवनश्यठत
 पन्ण्डताः ठितन्द्र अठभिकी
पद्य :-
 नीठतश्ल क ाः
 पुराः पुराः प्रगच्छ र
अपठितम्  गद्यखण्ड ध ररतप्रश् ाः |
 पद्यखण्ड ध ररतप्रश् ाः |
(१३ गुण ाः )
 गद्यखण्डस्य अनुव दाः |

व्य करणम्  लक र ाः – लट् , लृट्,लङ्,ल ट्
 शब्दरूप ठण – म तृ ,ठपतृ , अस्मद् ,युष्मद् ति च प ि ठवद्यम न ठन शब्दरूप ठण |
(२० गुण ाः )  उपपदठवभियाः
 व क्यपररवततनम् (वचनपररवततनम् , लक रपररवततनम् )
 प्रश्ठनम त णम्
 पय त यपदलखनम्
 ठवल मपदलखनम्
 सङ्् ाः ( सङ्् ठवशिण ठन , क्रमव चकसङ्् ाः )
 ध तुस ठधतठवशिण ठन
 सन्धाः ( सवणतदीघतसन्धाः , वृन्िसन्धाः गुणसन्धाः ठवसगतसन्धाः च )
 समस ाः -
( ठवभन्ितत्पुरुिाः - ( पञ्चमीतत्पुरुिाः ,िष्ठीतत्पुििाः ,सप्तमीतत्पुरुिाः उअपपदतत्पुरुिाः च )

 अव्ययपद ठन- तुमन्तम्,ल्यबन्तम्
 समयः
रचन स ित कव क्यठनम त णम्

(१५ गुण ाः ) सिंव दपूठतत ाः

ठनबधलखनम्

सूचना- लट् , लृ ट् लकारााः अथवा दे व , माला इत्यादयाः शब्ााः ये अष्टमकक्षायाां पठितााः ठिन्दवाः
सन्ति ते षाम् अठप पािनां पु नरावतत नां च भवेत् | अताः एते षाां पू वतपठितानाां ठिन्दू नाां अत्र
पाठ्यक्रमे उल्लेखाः नान्ति |