CBSE Class 9 Syllabus 2022-23 Marathi

मराठी भाषा (कोड -009) – Objectives
इयत्ता- नववी व दहावी (2022-23)

आपल्या महाराष्ट्र राज्याची राजभाषा मराठी आहे . एकमेकाांशी सांवाद साधताना, ववचाराांची दे वाण ेवाण -
करताना, आपल्या भावना समोरील व्यक्ती समोर माांडताना या भाषेचा प्रभावी व योग्य वापर करणे
आवश्यक असते. मराठी भाषा समद्
ृ ध आहे . सांस्कृत भाषा ही मराठीची जननी होय.
मराठी भाषेतील वाड.मयाला प्रदी घ परां परा आहे . ललखित वाड.मयाबरोबरच लोक वाड.मयाचीही परां परा आहे .
‘माझा मराठाची बोलू कवतुके|परी अमत
ृ ातेही पैजस
े ी जीांके| ऐसी अक्षरें ची रलसके| मेळववन |’अशी प्रततज्ञा सांत
ज्ञानेश्वराांनी केली आखण ती तडीस नेली. ‘वववेकलसांध’ु हा ग्रांथ ललहहणारे आद्य कवी
मुकांु दराज,‘ज्ञानेश्वरी’,’अमत
ृ ानुभव’,‘चाांगदे व पासष्ट्टी’ असे ग्रांथ ललहहणारे श्री सांत ज्ञानेश्वर याांनी मराठी भाषा
सांपन्न केली.
‘मराठी असे आमुची मायबोली’ असे प्रत्येक मराठी माणसाने अलभमानाने म्हटले पाहहजे. मराठीतन
ू बोलणे,
मराठीतून पत्रव्यवहार करणे, मराठी वत्त
ृ पत्रे व ग्रांथाांचे वाचन करणे, हे आपणा सवाांचच
े कतघव्य आहे .
महाराष्ट्राची राजभाषा मराठी असलेल्या या महाराष्ट्रात अनेक बोलीभाषा आहे त.
२७ फेब्रुवारी हा ज्येष्ट्ठ साहहत्त्यक ववष्ट्णू वामन लशरवाडकर अथाघत कुसुमाग्रज याांचा जन्महदवस ‘जागततक
मराठी भाषा हदन’ म्हणून साजरा केला जातो. श्रवण कौशल्य म्हणजे ऐकणे, भाषण सांभाषण कौशल्य म्हणजे
बोलणे, वाचन कौशल्य म्हणजे आपल्यासमोरील मजकूर वाचणे, लेिन कौशल्य म्हणजे सुांदर सुवाच्च
अक्षरात ललहहणे अशा सवघ कौशल्याांवर प्रभुत्त्व लमळवण्यासाठी मराठी भाषा लशक्षण महत्त्वाचे आहे .
‘लाभले आम्हास भाग्य बोलतो मराठी
जाहलो िरे च धन्य ऐकतो मराठी
धमघ, पांथ, जात एक जाणतो मराठी
एवढ्या जगात माय मानतो मराठी
अशा सांद
ु र शब्दात कवी सरु े श भट याांनी माय मराठीवणघन केले आहे .

मराठी भाषा शिक्षणाचे उद्दे ि
१. श्रवण कौिल्य-(Listening Skill)
 ववववध प्रसार माध्यमाांद्वारे ( वतघमानपत्र, टीव्हीवरील बातम्या, यु मालसके, वावषघक अांक, प्रसाररत होणाऱ्या
चचाघ, सांवाद) याबाबत स्वतःचे मत तनत्श्चत करता येणे.
 सावघजतनक हठकाणी (बस स्थानक, रे ल्वे स्थानक, ववमानतळ महानगरपाललका, ग्रामसभा, नगरपाललका,
गणेशोत्सव, नवरात्रोत्सव) केलेल्या सूचनाांनुसार आपल्याशी सांबांधधत असलेल्या सूचना लक्षात ेणे.
 औपचाररक व अनौपचाररक सांवाद, सांभाषण ऐकून त्यात सक्रिय भाग ेता येणे.
 ववववध प्रकारच्या साहहत्यातील (कथा, कववता, कादां बरी, नाटक, लेि, प्रवास वणघन) याांचा भावाथघ समजून
ेता येणे.
 ववववध साहहत्य प्रकाराच्या ध्वतनक्रफती ऐकून त्यातील स्वरा ात, आरोह-अवरोह या वैलशष्ट्टयाांची जाण होणे॰
ववववध साहहत्यप्रकार ऐकून त्याबाबत मत ठरवता येणे.

२. भाषण व संभाषण कौिल्य- (Speaking Skill)
 ववववध पद्य प्रकाराांना (कववता, भारुड, नाटयसांगीत, दे शभक्तीपर गीते, ववडांबन काव्य) याांना चाली लावून
त्याांचे सादरीकरण करता येणे.
 ववषयानुरूप स्वतःचे स्वतांत्र ववचार परिडपणे माांडता येणे (समीक्षा क्रकांवा समीक्षण)
 ववववध उपिमाचे तनयोजन/आयोजन करून त्यात सक्रिय भाग ेता येणे.
(स्वातांत्र्य हदन, प्रजासत्ताक हदन, लशक्षक हदन, मराठी हदन, वक्ष
ृ ारोपण) यासारिे अनेक ववषय भाषण
सांभाषण कौशल्य यातील बारकावे समजन
ू ेऊन त्याचा योग्य वापर करता येणे.
 प्रसांगानरू
ु प (दःु ि, सि
ु , आनांद, राग) समोरील व्यक्तीशी सांवाद साधन
ू स्वतःचे मत प्रभावीपणे माांडता येणे.

३. वाचन कौिल्य-(Reading Skill)
 पाठ्यपुस्तक व पाठ्येतर इतर साहहत्याचे (मालसके, वावषघक अांक, कथा, कादां बरी, नाटक) समजपूवक
घ प्रकट
वाचन करता येणे.
 ववरामधचन्हाांची दिल ेऊन (पूणवघ वराम,अधघववराम, प्रश्नधचन्ह, उद्गारधचन्ह एकेरी व दहु े री अवतरण धचन्ह)
अथघपूणघ प्रकट वाचन करता येणे.
 हदलेल्या उताऱ्याच्या आशयाची मध्यवती कल्पना,ववचार समजून ेऊन लेिन करता येणे.
 ववववध साहहत्य प्रकाराांचे समजपूवक
घ वाचन करून त्याचा आस्वाद ेता येणे.
 आांतरजालावर उपलब्ध असलेल्या सांकेत स्थळावरील माहहतीचे वाचन करता येणे.
 सावघजतनक हठकाणी ललहहलेल्या सूचना व माहहती समजपूवक
घ वाचन
ू त्याबाबत योग्य ववचार करता येणे

४. लेखन कौिल्य- (WritingSkill)
 लेिन करताना शुद्धलेिनाच्या तनयमाांचे पालन करता येणे
 वाचलेल्या साहहत्याच्या आशयातील मध्यवती ववचाराांचे लेिन करता येणे.
 हदलेल्या ववषयाांमध्ये स्वतःच्या ववचाराांची भर ालून पुनललेखिन करता येणे.
 म्हणी, वाक्प्रचार, शब्द, शब्दसमूह, आलांकाररक शब्द, सुभावषते याांचा लेिनात उपयोग करता येणे.
 सामात्जक प्रश्नावर अभ्यासपूणघ लेिन करता येणे. (उदाहरणाथघ- शेतकरी आत्महत्या, हुांडाबळी, व्यसनमुक्ती,
पाण्याचा प्रश्न, राजकारणातील डामोडीांचा समाजावर होत असलेला पररणाम, भ्रष्ट्टाचार, प्रदष
ू णाचा पररणाम
कारणे उपाय योजना, इांटरनेटचा गैरवापर, सायबर िाईम)
 टना, प्रसांग, स्वानुभव याांचे तुलनात्मक लेिन करता येणे.
(बातमी लेिन, वत्त
ृ लेिन, जाहहरात लेिन, सांवाद लेिन, पत्रलेिन कथालेिन)
 ऐकलेल्या, अनुभवलेल्या माहहतीचे स्वतःच्या शब्दात लेिन करता येणे.
 पाठ्यपुस्तकात समाववष्ट्ट असलेल्या उपयोत्जत टकाांवर लेिन करता येणे.

अध्ययन कौिल्य-
 सांदभाघसाठी शब्दकोश पाहता येणे.
 हदलेल्या ववषयाचा सिोल अभ्यास करून स्वमत माांडता येणे.
 टना, प्रसांग, कायघिम या बाबत अलभप्राय माांडता येणे.
 शब्दसमूह, वाक्प्रचार, म्हणी याांचा लेिनात व भाषण सांभाषणात प्रभावीपणे वापर करता येणे.
 आांतरजालाचा वापर करून ऑनलाइन व्यवहार करता येणे. तसेच सोशल मीडडयाचा योग्य वापर करता येणे.
 सांगणकावर उपलब्ध असणाऱ्या ववववध शैक्षखणक ऍप्ललकेशनचा अभ्यासासाठी वापर करता येणे.

 प्रसार माध्यमाद्वारे उपलब्ध होणाऱ्या कलाकृतीचा आस्वाद ेता येणे त्याबाबत धचक्रकत्सक ववचार करता
येणे.
 ववववध सामात्जक समस्या बाबत आपले मत परिडपणे माांडता येणे. शिक्षकांसाठी सूचना-ज्ञानाबरोबरच
आकलनाला प्राधान्य द्यावे. ववद्यार्थयाघला स्वतःचे मत माांडू द्यावे, त्याच्या अलभव्यक्तीला प्राधान्य
द्यावे.पाठ,कववता याांची साांगड शाळा बाहे रील जीवनाशी ालून उदाहरणे दे ऊन मुद्दे पटवून द्यावे.
आनांददायी अध्ययन असावे. सकारात्मक ववचार रुजवत आधतु नक तांत्रज्ञानाचा वापर करावा शैक्षखणक
साहहत्याचा योग्य हठकाणी वापर करावा लशक्षकाांनी पाठ्यपस्
ु तकात समाववष्ट्ट असणाऱ्या भाषाववषयक
क्षमताचा ववचार करुन ववद्यार्थयाांमधील भावषक क्षमता ववकलसत होण्यासाठी ववववध उपिम क्रकांवा कृती
ववद्यार्थयाांकडून करून घ्याव्यात. सवघ व्याकरण टकाांची उजळणी लशक्षकाांनी ववद्यार्थयाांकडून करून घ्यावी.
सराव करून घ्यावा.
 व्याकरणाची उजळणी- शब्दाांच्या जाती, प्रयोग, वाक्याांचे प्रकार क्रकांवा वाक्य रूपाांतर ,समानाथी शब्द व
ववरुद्धाथी शब्द, ललांग ,वचन, मराठी लेिन तनयमाप्रमाणे दे णे, ववरामधचन्हे , सामान्य रूप, ववभत्क्तप्रत्यय,
समास,काळ याचा सराव करून ेणे. लशक्षकाांनी सज
ृ नशील त्याने कल्पकतेने ववववध भावषक कृतीांची रचना
करावी ववद्यार्थयाांना त्यासाठी प्रेररत करावे यातन
ू च ववद्यार्थयाांची तनरीक्षण क्षमता ववचार क्षमता व कृतत
क्षमता याांना सांधी लमळे ल.

Marathi Curriculum (2022 - 2023) Revised
Class - IX- Code(009)

अनुक्रम पाठाचे / कवितेचे नाि लेखक/ किी चे नाि

1 सिाात्मका वििसुुंदरा (प्रार्ाना) (के िळ िाचनासाठी) कु सुमाग्रज

2 सुंतिाणी -अ- भेटी लागी जीिा आ- सुंत कृ पा झाली सुंत तुकाराम सुंत बविणाबाई

3 ‘बेटा मी ऐकतो आिे’ ि. पु.काळे

4 जी आय पी रे ल्िे प्रबोधनकार ठाकरे

5 व्यायामाचे मित्ि (कविता) राष्ट्रसुंत तुकडोजी मिाराज

6 ऑललुंवपक ितुाळाुंचा गोफ बाळ ज. पुंवडत

7 ददव्याच्या िोधामागचे ददव्य डॉ. अवनल गोडबोले

8 सखू आजी राजन गिस (omitted)

9 उजाड उघडे माळरानिी कविता लवलता गादगे (omitted)

11 आभाळातल्या पाऊलिाटा --

13 वतफन (कविता) विठ्ठल िाघ

15 माझे विक्षक आवण सुंस्कार िुंकरराि खरात

16 िबदाुंचा खेळ िेलन के लर

स्र्ूल िाचन

1 व्िेवनस रमेि मुंत्री

2 विश्वकोि -- (omitted)

मराठी भाषा -( वितीय भाषा) अक्षरभारती (2017)
मिाराष्ट्र राज्य पाठ्यपुसत
् क वनर्माती ि अभ्यासक्रम सुंिोधन मुंडळ,पुणे - 4
Maharashtra State Textbook Production and Curriculum Research, Pune -4

Curriculum : Marathi (009) Class- 9th (IX) 2022-23

Question Paper Pattern प्रश्नपवत्रका प्रारूप

अभ्यासक्रम मराठी भाषा (009) इयत्ता- नििी 2022-23
अभ्यासक्रमाबाबत मित्त्िाचे:
प्रश्नपवत्रके चे स्िरूप- प्रश्नपवत्रके चे ‘अ’ आवण ‘ब’ असे दोन विभाग आिेत
‘अ’ विभाग 40 गुण: सिा िस्तुवनष्ठ, बहुपयाायी प्रश्न (mcq) अुंतगात पयाायाुंसि.
‘ब’ विभाग 40 गुण: विस्तारात्मक उत्तरासाठी प्रश्न - लघुत्तरी, विस्तारात्मक, स्पष्टीकरणात्मक, रचनात्मक-
वनबुंध, गोष्ट, पत्र इत्यादी. अुंतगात पयाायाुंसि.
पाठ्यपुस्तकातील कािी घटक- पाठ, कविता इत्यादी िगळण्यात आले आिेत. तावसकाुंची सुंख्यािी कमी करण्यात
आली आिे.
व्याकरण

िबदाुंच्या जाती –

 नाम (३ प्रकार),

 सिानाम,

 वििेषण,

 दक्रयापद,

 अव्यय (िबदयोगी, उभयान्ियी, दक्रयावििेषण, के िलप्रयोगी)

 ललुंग,

 िचन,

 काळ,

 िाक्याचे प्रकार (आज्ञार्ी, विधानार्ी- २ प्रकार, उद्गारिाचक, प्रश्नार्ाक),

 समानार्ी, विरुद्धार्ी िबद (पाठ्यपुस्तकािर आधाररत),

 समास (विगु, िुंि - ३ प्रकार , अव्ययीभाि)

Paper Pattern विभाग ‘अ’- गुण 40

घटक उपघटक आवण वििरण प्रश्न प्रकार प्रवतप्रश्न गुण ि
Unit Sub-Unit & Types of एकू ण गुण
Description Questions Total Marks

आकलन एक अपरठत गद्याुंि अुंदाजे (150-200 िबद) बहुपयाायी (mcq) 1 x 5 =5
अपरठत गद्य (सात पैकी पाच उत्तरे )

अपरठत गद्य एक अपरठत गद्याुंि बहुपयाायी (mcq) 1 x 5 =5
अुंदाजे (150-200 िबद) (सात पैकी पाच उत्तरे )

व्याकरण सिा व्याकरणािर आधाररत - बहुपयाायी(mcq) 1 x 20 = 20

िबदाुंच्या जाती, ---------- 5 पैकी 4, 4 x1 = 4
काळ-ओळखा ि बदला-- िाक्याचे प्रकार- 4 पैकी 3, 3 x 1= 3
(आज्ञार्ी’ विधानार्ी’ उद्गारिाचक,
प्रश्नार्ाक)--------------------
समानार्ी िबद- (पाठ्य पुस्तकािर आधाररत 4 पैकी 3, 3 x 1= 3
)---- (28 पैकी 20)
विरुद्धार्ी िबद- (पाठ्य पुस्तकािर 3 पैकी 2, 2 x 1= 2
आधाररत)-----
ललुंग - बदला -------------- 3 पैकी 2, 2 x 1= 2
िचन - बदला-------------- 3 पैकी 2, 2 x 1= 2
समास ओळखा -(विगु,अव्ययीभाि, 3 पैकी 2, 2 x 1= 2
िुंि-3प्रकार) -----------
3 पैकी 2, 2 x 1= 2

पाठ्यपुस्तक परठत गद्याुंि (अुंदाजे100-120 िबद)त्यािर बहुपयाायी (mcq) 5 x 1= 5
गद्य आधाररत प्रश्न 6 पैकी 5

पद्य ( कविता) परठत पद्य - (अुंदाजे 8-10 ओळी) यािर बहुपयाायी (mcq) 5 x 1= 5
आधाररत प्रश्न 6 पैकी 5

विभाग - ब - 40 गुण

घटक उपघटक आवण वििरण प्रश्न प्रकार प्रवतप्रश्न गुण ि
Unit Sub-Unit & Description Types of Questions एकू ण गुण
Total Marks

सावित्य-गद्य (धडे) अ) एका िाक्यात उत्तरे वलिा. लघुत्तरी(VSA) 5 पैकी 3 3 x 1= 3

ब) ररकाम्या जागी योग्य िबद वलिा लघुत्तरी(VSA) 5 पैकी 3 3 x 1= 3

खालील प्रश्नाुंची र्ोडक्यात उत्तरे वलिा ददघोत्तरी 4 पैकी 2 2 x 2= 4
(अुंदाजे 40- 50 िबदात)

पद्य (कविता) अ) एका िाक्यात उत्तरे वलिा. लघुत्तरी(VSA) 5 पैकी 3 3 x 1= 3

ब) ररकाम्या जागी योग्य िबद वलिा लघुत्तरी(VSA) 5 पैकी 3 3 x 1= 3

सुंदभाासवित स्पष्टीकरण वलिा ददघोत्तरी 2 पैकी 1 1 x 2= 2

स्र्ूल िाचन एका िाक्यात उत्तरे वलिा लघुत्तरी3 पैकी 2 2 x 1= 2
Supplimentary
Reader

लेखन वनबुंध लेखन (आत्मिृत्त/ िणानात्मक/ विस्तारात्मक लेखन 1 x 8= 8
कल्पनात्मक ) 3 पैकी 1

मुद्दद्याुंिर आधाररत गोष्ट वलिा विस्तारात्मक लेखन 1 x 7= 7
( िीषाक आवण तात्पया आिश्यक) 2 पैकी 1

औपचाररक पत्र लेखन (वलफाफा आिश्यक) विस्तारात्मक लेखन 1 x 5= 5
2 पैकी 1

Internal exam: Based on student’s timely online submission, online assessment, notebook attachment
(Question/Answers, creative writing etc)
Homework, Classwork, Periodic test, Subject Enrichment/Portfolio 20 = marks
Note - (Some of the above assessments/evaluations are possible only after school re-opens.
Otherwise only online submissions will be considered.)