Class 8 Sample Paper 2026 Sanskrit

2026
SAMPLE / MODEL
PAPERS
NCERT BASED
PRACTICE PAPERS
DOWNLOAD PDF

FOR
CBSE BOARD
AND
STATE BOARDS

र्ाशषवकम–् अभ्यासप्रश्नपत्रम–् 2025-26
कक्षा- अष्टमी संस्कृतम्
समयः 2.5 hr. पर्
ू ावङ्कः 60

सामान्य-निर्देशााः
सर्वे प्रश्नाः अनिर्वनरनयाः।
उत्तरननि संस्कृ तेिैर्व लेखिीरननि।
प्रश्निनम् उत्तरननि खण्डनिसु नरं क्रमेिैर्व लेखिीरननि।
प्रश्संख्रन अर्वश्रमेर्व लेखिीरन।
प्रश्पत्रे चत्र्वनराः खण्डनाः सनतत।
• खण्ड 'क' अपनित-अर्वबोधिम् 8 अकं नाः
• खण्ड 'ख' रचिनत्मक–कनरयम् 12 अंकनाः
• खण्ड 'ग' अिप्रु रक्त
ु -व्रनकरिम् 18 अंकनाः
• खण्ड 'घ' पनित-अर्वबोधिम् 22 अकं नाः

खण्ड-क
अपनिताांश अवबोधिम् 8 अंकनाः
1. अधोनिनखतां गद्ाांशां पनित्वा प्रर्दत्तप्रश्नािाम् उत्तरानि सस्ां कृतेि निखत–
मानवं परितः पृथ्वी, जलम,् आकाशं, वायः च सवे पयााविणस्य घटकाः सन्तत। पयााविणस्य प्रदषू णेन जनाः
रुगणाः भवन्तत। दन्ू षतं जलं पीत्वा उदििोगेण पीन्िताः भवन्तत । वायप्रदषू णेण श्वासिोगेण ज्विे ण च दःन्िताः
भवन्तत । िासायन्नक उवािकाणां प्रयोगेण भन्ू मः दन्ू षता भवन्त। इदं सम्यक् ज्ञातव्यं यत् पयााविणस्य िक्षणे
एव अस्माकं िक्षणं भन्वष्यन्त। प्रदषू णस्य समस्यायाः समाधानाय स्थाने स्थाने वृक्षाः िोपणीयाः, नदीष
अवकिान्द न क्षेपणीयाः, एवं वनानां पवातानां च संिक्षणम् किणीयम्। एतः प्रयत्नः पवनं शद्ध, जलं न्नमालं
भन्ू मः च उवािा भन्वष्यन्त।

अ) एकपर्देि उत्तरत - (के विां प्रश्नत्रयम)् 3×1=3
i.) के षां प्रयोगेण भन्ू मः दन्ू षता भवन्त ?

1

ii.) प्रदषू णेन के रुगणाः भवन्तत?
iii.) कत्र अवकिान्द न क्षेपणीयाः?
iv.) वनानां पवातानां च न्कं किणीयम् ?
ब) पिू णवाक्येि उत्तरत– (के विां प्रश्नमेकम)् 1 x2=2
i) कस्य िक्षणे एव अस्माकं िक्षण भन्वष्यन्त ?
ii) पयााविणस्य घटकाः के सन्तत?
स) यथानिर्देशम् उत्तरत- (के वि प्रश्नद्वयम)् 2×1=2
i.) 'स्वच्छम'् इन्त पदस्य न्क पयाायपद गद्याशे प्रयक्तम् ?
(क) प्रदन्ू षतम् (ि) पवनम् (ग) न्नमालम्
ii.) 'जलम'् इन्त न्वशेष्यपदस्य न्वशेषणपदं न्कम् अत्र प्रयक्तम?्
(क) पीत्वा ळ(ि) दन्ू षतम् (ग) पीन्िताः
iii.) 'स्वस्थाः' इन्त पदस्य न्क न्वपिीताथाकं पदं गद्यांशे प्रयक्तम?्
(क) रुगणाः (ि) दन्ू षता (ग) जनाः
(र्द) अस्य अिच्ु छे र्दस्य कृते उपयक्त
ु शीर्णक सस्ां कृतेि निखत । 1
खण्ड-ख
रचिात्मक कायणम् 12 अांकााः

2. नचत्रां दृष्ट्वा मञ्जूर्ाताः पर्दानि नचत्वा चत्वारर वाक्यानि निखत 4x2=8

मञ्जूर्ा
2

पिीक्षा, न्वद्यान्थानः, न्लिन्तत, वान्षाकं, ध्यानेन, अन्िमकक्षायां, न्वद्यालयः, न्शक्षकाः, न्निीक्षकाः, बोिापिीक्षा,
लेन्ितया, उत्तिपन्स्तकां, छात्रा, छात्रः

अथर्वन
‘न्चत्रप्रदशानी’ इनत नर्वषरम् अनधकृ त्र चत्र्वनरर र्वनक्रननि नलखत ।
प्र.3 पर्दािाां मेििां कृत्वा वाक्यरचिाां कुरुत- 4 x1=4

(i) पवू ान्दशायां पादं उदेन्त

(ii) महािाष्रस्य जलं कतयापाठशाला

(iii) नदीनां सयू ाः पीयषू तल्यम्
(iv) दृन्िपतू ं प्रथमा तयसेत्

खण्ड-ग
अिुप्रयुक्त-व्याकरिम् 18 अांकााः
प्र.4 अधोनिनखतवाक्येर्ु रेखाङ्नकतपर्देर्ु सनन्धां सनन्धच्छे र्दां वा कुरुत (के विां प्रश्नत्रयम)्
3x1=3
i) न्वधेन्ह िाष्रे तथा+अिुरशिम् ।
ii) मिेन न्कमन्प िोिर्ती।
iii) क्षुधातावय न्कमन्प अकायं न भवन्त।
iv) अस्मनकं प्रथमोपग्रहस्य िनम आरयभट इनत कृ तम्।

प्र. 5 अधोनिनखतां प्रकृनतप्रत्ययां सांयुज्य नवयुज्य वा पर्दानि सृजत (के विां प्रश्नत्रयम)्
3x1=3

i) अन+िन्क्तम् = ………………….
ii) प्रनत + न्िया= …………………….
iii) न्व + ज्ञानधना …………………….
iv) प्रक्षालयन्तत …………+………….

प्र.6 मञ्जूर्ाताः नचत्वा समुनचताव्ययेि ररक्तस्थािानि पूरयत (के विां प्रश्नत्रयम)् 3x1=3

3

(i) एतत् ……………… सर्वयथन अशोभिं कृ त्रम।्
(ii) परनयर्वरिेि………………. पशर्वाः अनप रक्षिीरनाः।
(iii) रदन पृनथव्रनाः छनरनपनतेि चतरस्र प्रकनशाः अर्वरुध्रते………………. चतरग्रहिं भर्वनत।
(iv) गृहे रथन सर्वनयनधकन रम्रन भनगिी भर्वनत………………. भनरतगृहे अनप सर्वनयनधकनाः
रम्रनाः इमनाः सप्तभनगतराः सनतत।।
मञ्जर्ू ा
तथन, तदन, त,ु सह

प्र. 7 उनचतशब्र्दरूपानि नचत्वा ररक्तस्थािानि पूरयत– (के विां प्रश्नत्रयम)् 3x1=3

(i) मम………… (गृह) …………… पितः मन्तदिम् अन्स्त। (गृह/ं गृहस्य)
(ii) िमेशः …………(कतदक)……….. िीिन्त । (कतदके न/ कतदकस्य)
(iii) िाके शः ……(मि)…………… कथां कथयन्त। (मिेन/ मिात)्
(iv) …………(न्शक्षक)……… नमः। (न्शक्षके भ्यः, न्शक्षकान)्
प्र.8 उनचतशब्र्दरूपानि नचत्वा ररक्तस्थािानि पूरयत– (के विां प्रश्नत्रयम)् 3x1=3
i.) मानवाः अस्माकं ……………. न्विमनतत। छायायां/ छायया
ii.) एतस्रन… ं …………. रनत्रौ कोऽनप जीर्वाः आगच्छनत । गुहायााः / गुहायाां
iii.) अधिु न आपिे र्वस्तक्र
ु रनथं ……………. अनिर्वनरयतन िननस्त। रुप्यकािाम/् रुप्यकां
iv.) चञ्चलः ……………. अपृच्छत।् िदीजलं/ िदीजलेि
प्र.9 उनचतधातुरूपानि नचत्वा ररक्तस्थािानि पूरयत (के विां प्रश्नत्रयम् ) 3x1=3
i.) त्वं मां िान्दतम् ……………. । इच्छशत/ इच्छशस
ii.) सयू ाःपन्िमन्दशायां च अस्तं……………. गच्छशत/गच्छशतत।
iii.) सः वस्त्रपतू ं जलं ……………. शपबेत/् शपबेयुः।
iv.) र्वरं सर्वनयनि कनरनयनि सनधनरतंु समथनयाः ……………. । भनवष्यनत/भनवष्यामाः
खण्ड-घ
पनित-अवबोधिम् 22 अांका:
प्र.10 अधोनिनखतां गद्ाांशां पनित्वा प्रश्नाि् उत्तरत- 5

पवू ान्दशायाम् उदेन्त सयू ाः पन्िमन्दशायां च अस्तं गच्छन्त इन्त दृश्यते न्ह लोके । पिं न अनेन अवबोध्यमन्स्त
यत्सयू ो गन्तशील इन्त। सयू ोऽचलः पृन्थवी च चला या स्वकीये अक्षे घूणान्त इन्त साम्प्रतं सस्थान्पतः
न्सद्धाततः। न्सद्धाततोऽयं प्राथम्येन येन प्रवन्तातः, स आसीत् महान् गन्णतज्ञः ज्योन्तन्वाच्च आयाभटः। पृन्थवी
न्स्थिा वताते इन्त पिम्पिया प्रचन्लता रून् ः तेन प्रत्यान्दिा। तेन उदाहृतं यद् गन्तशीलायां नौकायाम् उपन्विः

4

मानवः नौका न्स्थिामनभवन्त, अतयान् च पदाथाान् गन्तशीलान् अवगच्छन्त। एवमेव गन्तशीलायां पृन्थव्याम्
अवन्स्थतः मानवः पृन्थवीं न्स्थिामनभवन्त सयू ाान्दिहान् च गन्तशीलान् वेन्त्त

अ) एकपर्देि उत्तरत– (के विां प्रश्नमेकम)् 1x1 = 1

i.) सयू ास्य गन्तशीलत्वं कः प्रन्तपान्दतवान?्
ii.) कस्याः गन्तशीलत्वेन सयू ाः चलन्त इन्त दृश्यते?
ब) पूिणवाक्येि उत्तरत– (के विां प्रश्नमेकम)् 1x2 = 2

i. नौकायां उपन्विः मानवः न्कमनभवन्त?
ii. आयाभटेन कः न्सद्धाततः प्रन्तपान्दतः?

स) यथानिर्देशम् उत्तरत- (के विां प्रश्नद्वयम)् 2x1 = 2

i) ‘महाि् गशर्तज्ञः’ अिरोाः पदरोाः नकं नर्वशेष्रपदम् अनस्त?

क) महान् ख) गन्णतज्ञः ग) अिरोाः पदरोाः घ) ि नकमनप
ii) ‘पवू ाम’् पर्दस्य नकां नविोमपर्दां गद्ाांशे प्रयक्त
ु म?्
क) पन्िमः ख) उदीची ग) दन्क्षणा घ) प्राक्
iii) “मानवः नौका न्स्थिामनभवन्त” अत्र नकां नियापर्दम?्
क) मानवः ख) अनभवन्त ग) न्स्थिाम् घ) नौका

प्र.11 अधोनिनखतां पद्ाांशां पनित्वा प्रश्नाि् उत्तरत- 5

लब्धस्य नश्यन्त यशः न्पशनस्य मत्री निन्ियस्य कलमथापिस्य धमाः।
न्वद्याफलं व्यसन्ननः कृ पणस्य सौख्यं िाज्य प्रमत्तसन्चवस्य निान्धपस्य ।।

अ) एकपदेि उत्तरत– (के र्लं प्रश्नमेकम)् 1x1=1
i.) व्यसन्ननः न्कं नश्यन्त?
ii.) कस्य मत्री नश्यन्त?
ब) पर्
ू वर्ाक्येि उत्तरत– (के र्लं प्रश्नमेकम)् 1x2= 2
i. कीदृशस्य निान्धपस्य िाज्यं नश्यन्त ?
ii. कस्य धमाः नश्यन्त?
स) यथाशिदेिम् उत्तरत- (के र्लं प्रश्नद्वयम)् 2x1= 2
i.) 'वंशः' इत्यस्य न्कं पयाायपदं अन्स्मन् पद्यांशे प्रयक्तम?्

5

(क) यशः (ि) निः (ग) कलम्
(ii) 'शत्रता' इन्त पदस्य न्कं न्वलोमपदं पद्यांशे प्रयक्तम?्
(क) प्रमत्तः (ि) मत्री ग) सौख्यम्
(iii) 'प्रमत्तसन्चवस्य निान्धपस्य' इत्यनयोः न्वशेषणपदं न्कम्?
(क) प्रमत्तसन्चवस्य (ि) निः (ग) अन्धपस्य

प्र.12 अधोनिनखतां सांवार्दां पनित्वा प्रर्दत्तप्रश्नािाम उत्तरानि निखत– 5

अध्यान्पका– इमाः सप्तभन्गतयः स्वीये प्राचीनेन्तहासे प्रायः स्वाधीनाः एव दृिाः। न के नान्प शासके न इमाः
स्वायत्तीकृ ताः।
ततवी– अयं शब्दः सवाप्रथमं कदा प्रयक्तः?
अध्यान्पका– श्रतमधिशब्दोऽयं सवाप्रथमं न्वगतशताब्दस्य न्िसप्तन्ततमे वषे न्त्रपिािाज्यस्योद्घाटनिमे
के नान्प प्रवन्तातः।
स्विा – अतयत् न्कमन्प वन्शि्यमन्स्त एतेषाम् ?
अध्यान्पका– ननू म् अन्स्त एव। पवात–वृक्ष–पष्प–प्रभृन्तन्भः प्राकृ न्तकसम्पन्भः ससमृद्धान्न सन्तत इमान्न
िाज्यान्न।
अ) एकपदेि उत्तरत– (के र्लं प्रश्नमेकम)् 1x1 = 1
i. काः स्वीये प्राचीनेन्तहासे स्वीधीनाः एव दृिाः?
ii. अतयत् न्कमन्प वन्शि्यमन्स्त एतेषाम"् इन्त का वदन्त ?
ब) पूर्वर्ाक्येि उत्तरत– (के र्लं प्रश्नमेकम)् 1x2 = 2
i. श्रतमधिशब्दः सवाप्रथमं कदा प्रवन्तातः?
ii. भन्गनी सप्तकिाज्यान्न कान्भः ससमृद्धान्न सन्तत?
स) यथाशिदेिम् उत्तरत- (के र्लं प्रश्नद्वयम)् 2x1 = 2
i. 'स्वततत्राः' इत्यस्य न्कं पयाायपदं गद्यांशे प्रयक्तम् ?
(क) स्वीयः (ि) दृिाः (ग) स्वाधीनाः
ii. 'मधिः शब्दः' इत्यनयोः न्वशेष्यपदं न्कम् अन्स्त ?
(क) शब्दः (ि) श्रतः (ग) मधिः
iii. 'ननू म् अन्स्त एव' अत्र न्ियापदं न्कम् अन्स्त?
(क) ननू म् ि) अन्स्त ग) एव

13. मञ्जूर्ाताः समुनचतानि पर्दानि नचत्वा अधोनिनखतश्लोकस्य अन्वयां पूरयत– 3x1= 3

6

मम गीतैमवुग्धं समं जगत,् मम ित्ृ यैमवुग्धं समं जगत।्
मम काव्यैमवुग्धं सम जगत,् रसभररता भारतजिताऽहम् ।।
अतर्यः- मम (i) …………………. समम् जगत् मगधम,् (ii) …………………. नृत्यः
समम् जगत् मगधम,् मम (iii) …………………. भाितजनता िसभरिता (अन्स्म)।

मञ्जूषा

मम, गीतः, काव्यः

प्र. 14 प्रश्नपत्रार्दनतररच्य स्वपाि्यपुस्तकात् कमनप श्लोकद्वयां सांस्कृतेि निखत। 2x2=4
श्लोक-1 …………………………………………………………………
…………………………………………………………………

श्लोक-2 …………………………………………………………………
…………………………………………………………………

7