Page 1
Model Question Paper
First Term Evaluation 2025 -26
First Language - Paper I - Part I
SANSKRIT
(For Academic and Oriental Sanskrit Schools)
Class- VIII
Time 1 ½ Hours Total Score - 40
िनदशा: -
15 िनमेषा: समा ासकाल: ।
ान् िनदशान् च स यग् अवग य एव उ रािण लेखनीयािन ।
उ रलेखने मू याङ्का: काल: च प रगणनीया:।
िववतन ाद् ऋते सवषां ानाम् उ रलेखने देवनागरीिलिप पयो या ।
भागः - 1
1. अधोद े यः िभ नं गणं िच वा िलखत । (1)
क) अविनः - भिू मः ख) रजनी - राि ः
ग) कृषकः - पयोदः घ) दीपपितः - सयू ः
तावनां पिठ वा 2-3 योः उ रे िलखत।
2. (१) जलाशयेषु मािल यिन ेपः िन ं कायमि त। (1)
(२) पलाि तकव तूनां वालनं प रि थितदषू णाय भवित।
क) उभयमिप (१, २) साधु । ख) उभयमिप (१, २) असाधु ।
ग) १-साध,ु २-असाधु । घ) १-असाध,ु २-साधु ।
3. (१) िश यः िव ालयं ग छित। (1)
(२) कषके ण किवता पठ्यते।
क) १- कत र योगः, २ - कमिण योगः। ख) २- कत र योगः, १ - कमिण योगः।
ग) उभयमिप (१, २) कत र योगः। घ) उभयमिप (१, २) कमिण योगः।
4. अधोद प कां पिठ वा िवक पे यः उिचतम् उ रं िच वा िलखत। (1)
ग वा - तमु ु न तम्
णय - वा तम्
पिठतुम् - यब तम्
Page 2
क) ग वा – यब तम्, ण य – तमु ु न तम्, पिठतमु ् – वा तम्
ख) ग वा – वा तम,् ण य – यब तम,् पिठतमु ् – तमु ु न तम्
ग) ग वा – तुमु न तम्, ण य – वा तम्, पिठतमु ् – यब तम्
घ) ग वा – वा तम्, ण य – तुमु न तम्, पिठतमु ् – यब तम्
भागः - 2
किवताभागं पिठ वा 5-6 योः उ रे िलखत।
पवू यां िदिश पवतराजः
कनकं तापयित।
कोिकलपोतो मङ्गलगानं
मधरु ं ावयित।।
ामसतु ायै दपणवेषं
तनतु े शैविलनी ।
अ जनलेपं राित िनकामं
रजनी ामसखी ।।
5. वानर य पोतः → वानरपोतः। ता शं सम तपदं किवताभागात् वीकृ य िव हवा यं िलखत। (2)
................... → ...................................................।
6. ामे िनमाला नदी वहित – इ याशययु ां किवतापङ्ि ं िलखत। (2)
7. अधोद ं ग भागं पिठ वा काक य वचनािन समा य सभं ाषणाश ं ं परू यत । (2)
एकदा क न काकः वेगेन आग य एवमवदत् - 'अिय िम ािण! क न मानवः अ माकं वनं
नाशयित' । वानरः- 'अहो ! कथम्'? काकः - 'मानवः वृ य छे दनं कुव नासीत् । त पित वा मयरू य नीडं
भ नम् अभवत् । मयरू ः दीनं रोिदित' ।
काकः - अिय िम ािण ! .....................................।
वानरः - 'अहो ! कथम्'?
काकः - ...............................................।
8. ‘यदा – तदा’ उपयु य वा य यं योजयत । (2)
पु य स देशः आगतः। िपता स तु ः अभवत् ।
.....................................................।
9. उदाहरणानसु ारं वा यप रवतनं कु त। (2)
उदा – अ यािपका – ‘पाठं स यक् पठतु’।
पाठं स यक् पठतु इित अ यािपका अवदत।्
Page 3
क) िपता – ‘िशर ं धृ वा एव मोटोर ् ि चि कां चालयतु’।
…………………………………………………..।
10. उदाहरणानसु ारं म जषू ातः पदािन मीकृ य उिचतं वा यं रचयत । (2)
गौतमः गोकुलः थालयं
नीिलमा जनकः सह आपणं ग छित
यो ः अनजु ः उ ानं
उदा – गौतमः गोकुलेन सह थालयं ग छित ।
...............................................................................।
...............................................................................।
अथवा
उदाहरणानसु ारं वा यं प रवतयत ।
उदा – महेशः चलि च ं प यित।
महेशः चलि च ं अप यत् ।
क) िलहारा किवतां िलखित ।
........................................।
खि डकां पिठ वा 11-12 योः उ रे िलखत।
वयनाडु मु ड कै चरू मला देशेषु वृ े भू खलने 225 जनाः मतृ ाः 155 जनाः अ य ा
अभवन।् 28 जनानामव था इतोऽिप ात या।
11. समानसि धयु ं पदं खि डकातः वीकृ य पद छे दं कु त । (2)
उदा – आधारा = आधाराः + च
………=…………+…….।
गतोऽिप= गतः + अिप
………=…………+……….।
12. सं यां सं कृतभाषया िलखत। (3)
225 - ...................................................।
155 - ...................................................।
28 - ....................................................।
13. प काम् उिचतरी या परू यत । (3)
अहं िलखािम आवां ................. वयं िलखामः
Page 4
अहं .................. आवां ग छामः वयं .................
14. ादेिशकभाषया िववतयत। (4)
आग त् मासे अितव ृ ्या सव जलोप लवः अभवत्। ति मन् जलोप लवे क न शनु कः गहृ योप र
प र य ः अभवत्। सः शनु कः साहा याथ उ चैः भषित म, िक तु त य श दं मेघगजने विृ पतने न कोऽिप
अ णु ोत।् तदान क न पु षः नौकया आग य तं शनु कं नीतवान।्
15. कृितसरं ण य उपायान् िवचाय लघिु ट पण िलखत । (4)
ेयाः अश ं ाः –
कृतेः उपयोगः – नदीसंर णम् – वायसु ंर णम् – पवतसंर णम् – वनसरं णम् –
मिलनीकरणिनवारणम् ।
अथवा
गि कामिधकृ य लघुिट पण िलखत।
ेयाः अशं ाः –
गो कला – अिटयसमदु ायः – नाटुगि का – पजू ागि का – वा ोपकरणािन – िप.के कालन्
– गि को सवः ।
16. ‘िवमानापघातः अभवत् – सव सरु ि ताः’ इित शीषके ण वाता रचयत । (4)
ेयाः अश
ं ाः –
थानम् - ित वन तपरु म्
समयः - बधु वासरः, ातः प चवादनम्
कारणम् - य दोषः
िवशेषः - वैमािनक य उिचता विृ ः।
अथवा
भवि ः कृतामेकां या ामिधकृ य दैिनक िलखत ।
ेयाः अशं ाः –
िदनाङ्कः – थलम् – समयः – अनभु वः ।
17. कथा त भं मीकु त । (4)
क यिचत् मानव य वृ छे दनेन मयरू य नीडभङ्गः भवित ।
वने एकः गिव ः मयरू ः अि त।
Page 5
ज तवः वनसरं णाय स न ा: भवि त ।
काकः वननशीकरणवाताम् अ यान् िव ापयित ।
अथवा
ि यापदािन उपयु य नतू नवा यािन रचयत।
ावयित - ......................................................................।
राित - ......................................................................।
तोषयित - ......................................................................।
धारयित - ......................................................................।
Page 6
उिचतिट पणीलेखनम् शीषकलेखनाय (1) आशय य तायै (2)
भाषाशदु ् यै (1)
उिचतवातालेखनम् शीषकलेखनाय (1) आशय य तायै (2)
भाषाशदु ् यै (1)
16 4
उिचतदैिनक लेखनम् दैिनक व पाय (1) आशय य तायै (2)
भाषाशदु ् यै (1)
वने एकः गिव ः मयरू ः अि त ।
क यिचत् मानव य वृ छे दनेन मयरू य
आशयावगमनाय (2)
नीडभङ्गः भवित ।
पवू ापरयोजनाय (2)
17 4 काकः वननशीकरणवाताम् अ यान्
िव ापयित ।
ज तवः वनसरं णाय स न ा: भवि त ।
पदािन उपयु य अथपणू ािन वा यािन रचयित। एकै क य वा य य लेखनाय ऐकै कः अङ्कः
Page 7
Model Question Paper
FIRST TERM EVALUATION 2025 -26
First Language - Paper II
SANSKRIT
(Oriental Sanskrit Schools)
Class- VIII
Time 1 ½ Hours Total Score - 40
निर्देशा: -
15 निमेषा: समाश्वासकाल: ।
प्रश्नान् निर्देशान् च सम्यग् अवगम्य एव उत्तराणि लेखनीयानि ।
उत्तरलेखने मूल्याङ्का: काल: च परिगणनीया:।
विवर्तनप्रश्नाद् ऋते सर्वेषां प्रश्नानाम् उत्तरलेखने देवनागरीलिपिरुपयोक्तव्या ।
1. अ) स्म शब्दयोगे भूतकालार्थः । 1
आ) स्मयोगे लट् लकारः।
उचितमुत्तरं निर्धार्य लिखत।
क) अ,आ उभयमपि साधु।
ख) अ साधु ,आ-असाधु।
ग) अ, आ उभयमपि असाधु।
घ) अ असाधु, आ साधु
2. बालकः पुस्तकं गृहीत्वा मित्रस्य गृहं प्रविश्य पठनमारभत। इति वाक्यानुसारम्
अधोदत्तप्रस्तावनाः पठतः। 1
क) गृहीत्वा इति क्त्वान्तमव्ययम्।
ख) प्रविश्य इति ल्यबन्तमव्ययम् ।
ग)बालकः इति नामपदम्।
घ) मित्रस्य इति ल्यबन्तमव्ययम् ।
अधोदत्तेभ्यःविकल्पेभ्यः उचितमुत्तरं चित्वा लिखत।
अ) क,ख ,ग,साधु। आ) ख ,ग,घ साधु।
इ)क,ख, ग,घ साधु। ई) क,ग,घ साधु
Page 8
3) अधोदत्तपट्टिकायां विकल्पेभ्यः उचितमुत्तरं चित्वा लिखत।
1
अ आ
क)केदारः १)छे दनम्।
ख)लवनम् २)क्षेत्रम्।
ग)अन्नम् ३)वेगः।
घ)जवः ४)भक्षणं।
अ)क-१, ख-२,ग-३,घ-४
आ) क-२,ख-१,ग-४,घ-३
इ) क-३,ख-४,ग-१,घ-२
ई)क-४,ख-३,ग-१,घ-२
4) अधोदत्तेभ्यः विकल्पेभ्यः भिन्नं गणं चित्वा लिखत। 1
क)तत्र + आगताः - तत्रागताः।
ख) च +आसीत् - चासीत्।
ग) क्षणात् + इव - क्षणादेव ।
घ) तेषु + एकः - तेष्वेकः।
भागः -२
5) माहेश्वरसूत्रानुसारं अइउण् इति सूत्रे अ इ उ इति वर्णाः सन्ति 2
एवं चेत्
क) हयवरट् - …………………...
ख) एओङ् - …………………..
इति सूत्रद्वयस्य वर्णानि लिखत।
6) कवितायाः आशयं स्ववाक्यैः लिखत ? 2
माता भूमिः सर्वेषां
जातानामिति जानन्तु ।
अन्नं तस्याः स्तन्यं रे
स्विन्नाः सन्तु तदर्थन्तु ।।
Page 9
7) अधोदत्तं श्लोकं पठित्वा गद्यरूपेण परिवर्त्तयत । 2
पलास्तिकादिकं सर्वं
प्रकृतिं नाशयेदहो।
श्रद्धया जीवनं याप्यम्
अतः सर्वैरनारतम् ।।
अहो ------ सर्वं -----नाशयेत् । अतः सर्वैः -----श्रद्धया
जीवनं -----।
8) क)गणनिर्णयं कृत्वा गणनाम किमिति लिखत । 2
अ) ददाति ।
इ) केदारः ।
अथवा ।
ख) वर्णान्तर्गतं माहेश्वरसुत्रं लिखत।
अ) ञ म ण -
इ) श ष -
9) अधोदत्तस्य पदस्य व्यकरणविशेषं लिखत। 2
क) राम +औ - रामौ।
10) सूत्रस्य अर्थं सोदाहरणं लिखत। 3
सुप्तिङन्तं पदम्।
अथवा।
भूवादयो धातवः।
11)अधोदत्तमुदाहरणं पठित्वा सुत्रं सूत्रार्थं च समर्थयत। 3
पठति स्म- अपठत्।
12) अनुष्टुप् वृ्त्तं सोदाहरणं समर्थयत। 4
अथवा।
वृत्तविशेषं (गणव्यवस्ता) समर्थयत।
13) विश्वपर्यावरणदिने विद्यालीयछात्रहरितसेनया प्रदर्शितं स्फोरकपत्रं अत्र प्रदर्शयति । 4
ू नद्यां मा
पलास्तिकवस्तनि
अजैववस्तु उपयोगं मा कु रु।
निक्षिपतु।
Page 10
ू ाम् उपयोगं वर्धयति ,
जैववस्तन जैवाजैववस्तु विवच्य संस्करणं
प्रकृतिं संरक्षयतु। कु रु।
क) स्फोरकपत्रं पठित्वा छात्राणां हरितसेनाङ्गं प्रति मिथः संभाषणं लिखत।
अथवा
ख) मालिन्यसंस्करणमधिकृत्य टिप्पणीं लिखत।
14) क)अधोदत्तसूचकानि स्वीकृत्य टिप्पणीं लिखत। 4
श्रद्धेयाः अंशः- सरसः तीरं - बकिः ,शाबकः च- छात्राः क्रीडन्ति-
जालखण्डेन बद्धः - छे दनमकरोत् - पलास्तिकवस्तूनां निवारणम्।
अथवा
ख) श्रद्धया जीवनं याप्यम् इति कथा संग्रह्य लिखत ।
15) लवनगीतम् इति कवितामधिकृत्य लघुटिप्पणीं लिखत। 4
श्रद्धेयाः अंशः- कृषिक्षेत्रं कर्षकः च – प्रयत्नं लघूकर्तुं - वाय्त्तारि-
वर्णनापाटवम्।
16) गद्यस्य आशयं प्रादेशिकभाषया विवर्तयत। 4
आधुनिकभारतस्य शिल्पिः जवहर् लाल् नेह्रु महाशयः। सः 1889 वर्षे नवम्बर् मासे
14 तमे दिने जनिमलभत । तस्य पितुः नाम मोत्तिलाल् नेह्रु , मातुः नाम स्वरूपाराणी इति । सः
स्वतन्त्रभारतस्य प्रथमप्रधानमन्त्रिः आसीत्।