JKBOSE Class 3 Syllabus 2025

Copyright © 2024 by JK-SCERT

All rights reserved.

No part of this publication may be reproduced, distributed, or transmitted in any form or by any means, including
photocopying, recording, or other electronic or mechanical methods, without the prior written permission of the
publisher, except in the case of noncommercial uses permitted by copyright law.

Published by: JK-SCERT
www.scertjk.online

In case there is any omission, typing/ errors or any other error which might have crept in inadvertently, the same
may be brought to the notice of SCERT via email IDs: [email protected],

INTRODUCTION
National Education Policy 2020 envisages shift from rote learning to competency /experiential
learning in schooling. The early stages of schooling from classes Foundational, Preparatory and
Middle require proper planning and thorough understanding of mechanism for teaching learning
process. The structure for scheme of studies and curriculum includes five major subjects viz;
Mathematics, Science, English, Hindi/ Urdu & Social Science. English, Hindi/ Urdu & Social
Science.
The Syllabus has been designed in order to provide students a broad and balanced understanding
of subjects to enable them to communicate effectively, analyze information, take informed
decisions, construct their worldview in alignment with constitutional values and move ahead in the
direction of becoming productive citizens. The focus of current syllabus is on the development of
21st century skills in settings where each student feels independent, safe and comfortable with
their learning. To achieve this aim, it is extremely important that children acquire adequate
knowledge and skills in other core areas like Health and Physical Education, Life Skills, Values
Education, Art Education, Work Education and other Co-Scholastic areas. The syllabus will help
teachers as well as students to plan accordingly for achieving the desired learning competencies.
This Syllabus-cum-academic calendar is in synchronization with the latest instruction manual and
other guidelines issued by NCERT, New Delhi and in line with “Student Assessment and Evaluation
Scheme (SA&ES)” notified by SCERT JKUT.
Teachers must be aware and make use of all available material resources (blended) - online
supporting material /TLM available at DIKSHA, NISHTHA, e-Pathshala, Swayam Prabha, NCERT
& SCERT-J&K website for making inclusive education a reality and update themselves for
progressive uniformities

Index

Preparatory Stage (Class 3rd)
S. No Title/ Subjects
1 English

2 Environmental Science

3 Mathematics

4 Hindi

5 Dogri

6 Urdu

7 Kashmiri

8 Punjabi

Appendix
(i) Suggestive Calendar of Activities
(ii) Suggestive 10 Bag-less Days
(iii) Student Assessment & Evaluation Scheme
(iv) Formative Assessment - Guidelines
(v) Summative Assessment - Guidelines
(vi) Holistic Progress Card (HPC)

3rd Class
(English)

Learning Outcomes (NCERT) with suggestive pedagogical processes Class 3rd

Suggested Pedagogical Processes Learning Outcomes
The learner:
The learner may be provided opportunities in  ENG301: recites poems individually/ in groups with
pairs/groups/ individually and encouraged to– correct pronunciation and intonation.
sing songs or recite poems in English with intonation  ENG302: performs in events such as role play/ skit
 participate in role play, enactment of skits read in English with appropriate expressions
aloud short texts/ scripts on the walls, with  ENG303: reads aloud with appropriate pronunciation and
pronunciation and pause listen to and communicate pause
oral / telephonic messages collect books for  ENG304: reads small texts in English with comprehension
independent reading in English and other i.e., identifies main idea, details and sequence and draws
languages/Braille with a variety of themes (adventure, conclusions in English
stories, fairy tales, etc.) read posters, tickets, labels,  ENG305: expresses orally her/his opinion/understanding
pamphlets, newspapers etc. take dictation of about the story and characters in the story, in English/
words/phrases/Sentences short paragraphs from home language.
known and unknown texts draw and write short  ENG306: responds appropriately to oral messages/
sentences related to stories read, and speak about their telephonic communication
drawing or writing work  ENG307: writes/types dictation of words/phrases/
 raise questions on the text read enrich vocabulary sentences
in English through listening to and reading  ENG308: uses meaningful short sentences in English,
stories/folk tales use nouns, pronouns, adjectives and orally and in writing. uses a variety of nouns, pronouns,
prepositions in speech and writing use terms such as adjectives and prepositions in context as compared to
‗add ‘, ‗remove ‘, ‗replace ‘, etc., that they come across previous class
in Math, and words such as ‗rain ‘, ‗build ‘in EVS  ENG309: distinguishes between simple past and simple
identify opposites and use in communication, for present tenses
example, ‗tall/short ‘, ‗inside/outside ‘, ‗fat/thin ‘etc.  ENG310: identifies opposites like ‗day/night ‘, ‗close-open
‘, and such others
 ENG311: uses punctuation such as question mark, full
stop and capital letters appropriately
 ENG312: reads printed scripts on the classroom walls:
poems, posters, charts etc.
 ENG313: writes 5-6 sentences in English on personal
experiences/events using verbal or visual clues
 ENG314: uses vocabulary related to subjects like Math,
EVS, relevant to class III.
 ENG315: identifies rhyming words.

Class 3th Academic Calendar cum Syllabus, English
Month
Chapter No. Learning outcome Competencies Suggested Activities
and Name
ENG301 Recites poems  Recitation  After model reading ask students to do
individually/ in groups with individual recitation of the poem.
correct pronunciation and  Pronunciation  Make the swing in the school premises

1.The Swing (Poem)
intonation. and allow the students to enjoy on it.
 Fluency After that, ask them a few things about
ENG314: Uses vocabulary vocabulary the swing.
 Divide the class into groups and ask each
ECL2-6.10 (NIPUN) group to make the list of all the
Use rhyming words for writing rhyming words used in the poem.
short sentences. Ask the students to mark new words from
the poem and discuss these words with
them

ENG304: Reads small texts in  Reading  Divide the class into groups of 4-5
English with comprehension and comprehension students and facilitate them to have a
identifies main idea.  Writing skill discussion on the theme-Pride hath a Fal‖.
1  Communication  Organise a brief skit on the given story.
ECL2-6.1 (NIPUN): Grammar in context  Ask simple questions regarding the
Ask questions about the story. story in HL/SL or English. (For children
with hearing impairment ensure clear
ENG308: lip movement to lip read)
2. The Mighty Ant

Uses meaningful short sentences  Narrate the story by assigning different
in English orally. roles of animals to students by using
puppet masks.
ENG308: Uses a variety of nouns  Write simple sentences by using words
and adjectives in context in the below given table
Ant Elephant Tiger Sea
Small Big Fast Deep
Arrogant grey hungry Large

ENG301 Recites poems  Recitation  After model reading ask students to do
individually/ in groups with  Communication individual recitation of the poem.
correct pronunciation and  Pronunciation and
intonation. fluency  Divide the class into groups and ask
 Reading each group to make the list of all the
ENG 306:- responds comprehension rhyming words used in the poem.

3. Letters (Poem)
appropriately to oral. Messages.

ENG315: identifies rhyming  Divide students into groups and ask
words them to discuss the various modes
communications with each other and
ECL2-6.5: Writes words write one sentence about the same.
/sentences to express his/her Facilitate them if they need your help.
feelings.

ENG304: reads small texts in  Reading  Show different vocabulary elements
2 English with comprehension comprehension from the text by making use of flash
cards so that learner can comprehend
ENG308 Uses meaningful short  LSRW the words and use them in meaningful
sentences in English, orally. sentences
 Vocabulary building
4.The Wonder Machine

Grammar in context  Ask students to make a list of different
ENG308: uses meaningful short types of computers and their uses.
sentences in English, orally and in Discuss why it is important to learn
writing computers in groups.

 Ask students to write small sentences
about the familiar words or other
words from the text.

ENG313  Recitation  The teacher will write some familiar
writes 5-6 sentences in English  Pronunciation words like Bus, shop, Kitchen,
on personal experiences/events and fluency Bathroom, Glass, Cup, Papa Mumma
using verbal or visual clues  Vocabulary etc. on the board and students will
ECL 2- 6.2 enrichment speak something about them.

5.My Home (Poem)
Recites poems individually/in  Appreciation for  Divide the class into groups and ask
groups with intonation and home for socio- each group to make the list of all the
fluency. emotional rhyming words used in the poem.
ECL2-6.10: development  Ask the students to draw the sketch of
Uses rhyming words for writing your home and color it.
short sentences

ENG306  Reading with  A role-play to be conducted on role of
Expresses orally her/his comprehension different characters of the story like,
opinion/ understanding about  Communication ―Fisherman‖ and ―Gennie. ‖
3 the story and characters in the  Reading for  Identify and describe the elements of
story, in English. fascination story with the help of template
 Vocabulary building provided.
6.The Fisherman and the Genie

Characters
ENG309
Distinguishes between simple Setting
past and simple present tenses Plot
Problem
ENG314: Solution
Uses vocabulary
 Play memory games. You can write
ECL2- 6.7 down ten new words from the lesson
Reads small texts in English with on the whiteboard. Let the children
comprehension look at the words for two minutes.
 Ask the children to close their eyes.
You can then erase one word. The
children will then open their eyes and
identify the word that has been
erased. Stories/folk tales and
distinguish simple past and simple
present.

ENG301  Recitation with  Read and sing the poem with actions.
Recites poems individually/ in proper gestures  Charts/ pictures of trees shall be
groups with correct  Comprehension displayed and Leaner will be asked to
pronunciation and intonation.  Communication name the different types of trees and
ENG310  Writing skill make a list of Trees found in his /her

7.Happy Trees (Poem)
identifies opposites like environment.
‗day/night ‘, ‗close open ‘, and  identify opposites and use in
such others communication, for example
Ecl2 6.1 b ‗tall/short ‘, ‗inside/outside ‘,
Develops vocabulary from their ‗fat/thin ‘take/give, stand/sit, down/up
classroom and social NCERT
environment.

ECL2-6.4  Comprehension  Enrich vocabulary in English through
Participate in role play skit in  Vocabulary building listening to/reading stories. NCERT
4
English/Bilingually with  Communication  Teacher will distribute a copy of short
appropriate expressions. story among students. Learners will
ECL2- 6.7 read the story and will encircle the
Reads small texts in English with words new to them. Teacher will
facilitate the learners in enriching
8.Smile Please (Prose)

comprehension.
vocabulary by explaining the meanings
ECL2-6.1b
of the words.
Develops vocabulary from their  Make time schedule/time table of your
classroom and social environment activities from Monday to Saturday.
ECL2-6.6  Provide work sheet for knowing use of
Writes sentences using the familiar capital letter and full stop.
words.

ECL2-6.2  Recitation Recite the poem aloud to children with
 Recites poems individually /in  Fluency and proper stress and intonation and ask
groups with intonation and pronunciation One by one recitation of the poem to
fluency.  grammar in context be done by the students.
 Uses rhyming words for writing
short sentences  Identify rhyming words from the text

9.The Star (Poem)
ENG313 and beyond, use them in short
writes 5-6 sentences in English on sentences.
personal experiences/events using  A few tongue-twisters to be practiced in
verbal or visual clues the classroom for the enrichment of
fluency and pronunciation

 Let the children discuss about the places
they have visited, and give the
description of the same to the classroom.

ENG302  Comprehension
5 Performs in events such as role  Communication skill  A documentary to be shown to the
play/ skit in English with  Vocabulary students about traffic signals.
appropriate expressions. enrichment  Enrich vocabulary through crossword
puzzles, word chain related to topic.
10.The Wrong Move (Prose)

ENG303:
 Take the students into the corridor and
Reads small texts in English with
divide them into two groups. keep the
comprehension i.e., identify main
groups opposite to each other at two
idea, details
ends of the corridor. Ask group 1 to
walk from the left-hand side of thew
corridor and group 2 from their right-
hand side. Ask them to observe what
will happen in the center of the
corridor.

ENG301  Recitation  Recite the poem aloud to children
Recites poems individually/ in  Comprehension with proper stress and intonation
groups with correct  Communication and ask One by one recitation of the
pronunciation and intonation.  Vocabulary building

11.At the Zoo (Poem)
poem to be done by the students.
ENG312  Appreciation for  Collect books for independent
Reads printed scripts on the nature reading in English and other
classroom walls: poems, languages/Braille with a variety of
6 posters, charts etc. themes (adventure, stories, fairy
Ecl2-6 .1 tales, etc.
Develops vocabulary from their  Identify rhyming words from the
class room and social poem and beyond and use them in
environment. short sentences.
 Use animal chart to develop
vocabulary and use in making a
short paragraph about any three.
ENG304  Reading
Reads small texts in English comprehension  Ask children to look at
with comprehension i.e.,  Grammar in context cartoons/pictures/comic shows
identifies main idea, details  Creative writing related to topic for better
Ecl2_6.4 understanding of the lesson.
12.Animals, Our Friends (Prose)

Participates in role play/skit in  Do a guided mind map activity related
English/ bilingually with to animals for enrichment of
appropriate expressions vocabulary.
ENG309  The teacher will divide the class into the
Distinguishes between simple past groups. She will show pictures of
and simple present tenses different animals to each group in the
7 ENG314 class and ask them to identify the same.
uses vocabulary The students will identify the animal and
produce the sound that the animal
makes. The group that identifies the
maximum number of animals and
produces their sounds will be the winner.

Selected Learning Outcomes for Summative Assessment

Class—III
The learner:

 ENG304: reads small texts in English with comprehension i.e., identifies main idea, details and
sequence and draws conclusions in English.
 ENG308: uses meaningful short sentences in English, orally and in writing. uses a variety of
nouns, pronouns, adjectives and prepositions in context as compared to previous class.
 ENG309: distinguishes between simple past and simple present tenses.
 ENG310: identifies opposites like ‗day/night‘, ‗close-open‘, and such others.
 ENG311: uses punctuation such as question mark, full stop and capital letters appropriately.
 ENG312: reads printed scripts on the classroom walls: poems, posters, charts etc.
 ENG313: writes 5-6 sentences in English on personal experiences/events using verbal or visual
Clues.
 ENG314: uses vocabulary related to subjects like Maths, EVS, relevant to class III.
 ENG315: identifies rhyming words.

Design of Assessment for Class-III

Section A Reading Comprehension (15 Marks)

1) One seen passage about 100 to 150 words from the prose section to be attempted followed by MCQs,
comprehension questions, fill-ups, vocabulary etc. 1× 5=5 Marks
2) One unseen passage of about 100 to 150 words to be attempted followed by MCQs, comprehension questions,
providing suitable title to the passage, one-word substitution etc. 1× 5= 5 Marks
3) One q u e s t i o n based on visual clues/ statistical data/bar g r a p h s etc. to b e attempted followed by
MCQs, based on comprehension, inference, analysis, evaluation, etc. 1× 5= 5 Marks

Section B Grammar (8 Marks)

 Identification of articles
 Use of nouns, pronouns, verbs, adjectives
 Identification of Prepositions
 Use of tenses (simple present and simple past)
 Identification of Conjunctions
 Use of noun numbers and genders
4) One contextualized passage to be asked to identify by underlining or encircling articles, prepositions,
conjunctions, etc. 3 Marks
5) One contextualized passage with blanks to be filled by using nouns, pronouns, verbs, adjectives, etc 3 Marks
6) One passage to be attempted with the blank spaces using verbs in simple present and simple past. 2 Marks

Section (C) Writing Skills (12 Marks)

7) One question to be attempted on paragraph writing out of three on any given situation with the given of hints.
(40 -60 words). 5 Marks
8) One question to be attempted on letter writing out of the two on the given situations. (informal). 4 Marks
9) One question to be attempted on message/e-mail writing with the given hints. (50-60 words) 3 Marks

Section (D) Literature (15 Marks)
10) Two out of four short competency-based questions to be attempted from the prose lessons of the prescribed
textbook. 2×2=4 Marks
11) Three out of five short competency-based questions based on theme, central idea, rhyme scheme to be
attempted from the poems. 3×2=6 Marks

12) One out of two long answer competency-based questions to be attempted based on comprehension, analysis,
evaluation etc. 1×5=5 Marks

Summative Assessment
Learning outcome
S.No Chapter number and Name Marks Allotted
aligned
01 A Reading Comprehension 15
02 B Grammar 8
03 C Writing Skills 12
04 Literature
05 Poem: Letters
06 Poem: My Home
07 Poem: The Star
15
08 D Poem: At the Zoo
09 Prose: The Fisherman and the
Genie
10 Prose: Smile Please
11 Prose: The Wrong Move
12 Prose: Animals, Our Friends
Total 50 Marks

3rd Class
(Environmental Sciences)

Learning Outcomes (NCERT) with suggestive pedagogical processes Class 3rd

Suggested Pedagogical Processes Learning Outcomes
The learner be provided opportunities in pairs/groups/ E301: Identifies simple observable features (e.g., shape, colour,
individually and encouraged to — texture, aroma) of leaves, trunk and bark of plants in
 Observe and explore the immediate surroundings, i.e., immediate surroundings
home, school and neighbourhood for different objects/ E302: Identifies simple features (e.g., movement, at places

plants/ animals/birds for their concrete/ simple observable found/kept, eating habits, sounds) of animals and birds) in the
physical features (diversity, appearance, movement, places immediate surroundings
of living/ found, habits, needs, behaviour etc.) E303: Identifies relationships with and among family members
 Observe, explore their home/family for the people whom E304: Identifies objects, signs (vessels, stoves, transport,
they live with, what works they do, the relations and their means of communication, transport, signboards etc.); places
physical features and habits and share the experiences in (types of houses/shelters, bus stand, petrol pump etc.) ctivities
(works people do, cooking processes, etc.) at home/school/
different ways
neighbourhood
 Explore the neighbourhood for the means of transport,
E305: Describes need of food for people of different age groups;
communication and what works people do. animals and birds, availability of food and water and use of
 Observe their home/school kitchen for food items, vessels, water at home and surroundings
stoves, fuels and cooking processes E306: Describes roles of family members, family influences
 Discuss with elders and find out from where we/ birds/ (traits/features /habits / practices), need for living together,
animals get water, food (plants/ animals, which part of the through oral/written/other ways
plant we eat etc.), who works in the kitchen, who eats what, E307: Groups objects, birds, animals, features, activities
who eats last according to differences/ similarities using different senses.
 Visit different places in the neighbourhood, e.g., market to (e.g., appearance/place of living/ food/ movement/ likes-
observe the process of buying/selling, journey of a letter dislikes/ any other features) using different senses.
from post office to home, local water bodies etc. E308: Differentiates between objects and activities of present
 Ask and frame questions and respond to the peers and and past (at time of the elders). (e.g., clothes /vessels /games
played/ work done by people)
elders without any fear or hesitation
E309: Identifies directions, location of objects/ places in simple
 Share their experiences/observations through drawing/ maps (of home/ classroom/ school) using signs/ symbols/
symbols /tracing / gestures/ verbally in a few words / verbally
simple sentences in their own language E310: Guesses properties, estimates quantities; of Materials/
 Compare objects/entities based on differences/ similarities activities in daily life and verifies using symbols/nonstandard
for observable features and sort them into different units (hand spans, spoon/mugs, etc.)
categories. E311: Records observations, experiences, information on
 Discuss with the parents/guardians/ grandparents/elders objects/activities/places visited in different ways and predicts
in the neighbourhood and compare their lives in past with patterns (e.g., shapes of moon, seasons)
that of now for the things of daily use such as clothes, E312: Creates drawings, designs, motifs, models, top, front,
vessels, works done by people around, games side views of objects, simple maps (of classroom, sections of
 Collect and arrange the objects such as, pebbles, beads, home/school, etc.) and slogans, poems, etc.
E313: Observes rules in games (local, indoor, outdoor) and
fallen leaves, feathers, pictures, etc., of their finds from
other collective tasks
their surroundings and arrange in an innovative manner,
E314: Voices opinion on good/bad touch; stereotypes for
e.g., heaps, pouches and packets tasks/play/food in family w.r.t gender, misuse/wastage of food
 Critically think to guess/estimate and predict about the and water in family and school
happenings, situations, events and the possible ways to E315: Shows sensitivity for plants, animals, the elderly,
check, verify, test them., For example, which directions differently abled and diverse family set ups in surroundings.
(left/right/front/back) to be followed to reach a nearby (For the diversity in appearance, abilities, choices – likes/
object or place; which vessel (of same volume) contains dislikes, and access to basic needs such as food, shelter, etc.)
more water; how many spoons of water to fill a mug or a
bucket etc.
 Perform simple activities and experiments to observe, smell,
taste, feel, hear using different senses as per their abilities
to identify, classify, differentiate between objects, features,
entities etc.

 Collect observations and experiences on the experiments
and activities and shares that orally /gestures /sketches
/tables /writing in simple sentences
 Manipulate local and waste material, fallen dry
leaves/flowers, clay, fabrics, pebbles, colours to create or
improvise drawings, models, designs, collage etc. For
example using clay to make pots/vessels, animals, birds,
vehicles, furniture from empty matchboxes, cardboard, etc.
 share experiences of their relationships with pets and
domestic animals or other birds and animals in
surroundings
 Participate actively and undertake initiatives of care, share
empathy, leadership by working together in groups, e.g., in
different indoor/outdoor/local/ contemporary activities and
games, carry out projects such as taking care of a plant(s),
feed birds/animals, things around them.
 Question, discuss, critically think and reflect on their
experiences related to situations at home, school,
neighbourhood for stereotypes or discrimination, such as,
roles of male/female members, access to food, health, going
to school, needs of elders and the differently abled etc.
 Explore and read pictures, posters, signboards, books,
audio-videos, tactile/raised material/ newspaper clippings,
stories/poems, web resources, documentaries, library and
use other resources besides textbook

Class 3th Academic Calendar cum Syllabus, Environmental Science

Chapter No.
Month
and Name
Learning outcome Competencies Suggested Activities

E302:
Identifies features (e.g. movement, at  Animal around us.
 Nature walks
places found, sounds) of animals and  Listing various animals present in the
 Animal and their living
birds in the immediate surroundings.

1.Poonam’ s Day Out
immediate surroundings
E307: places
Groups birds, animals according to  Paper folding
 Animal movements
differences/ similarities using different
 Learning through art
senses (e.g. appearance/ place of living).  Sound recording and identification
 Grouping and sequencing

1 E301:  Plants around us
Identifies simple observable  Nature Walk
 Variation in size and
features (shape, colour, texture, aroma ) shapes of plants
of leaves, trunk, and bark of plants in  Making a leaf Herbarium
 Leaf diversity Care for
immediate surroundings.
plants  Listing various plants present in the immediate
2. The Plant Fairy

E315: surroundings Vegetable art
Shows sensitivity for plants.

E304:  Sources of water  A visit to water bodies in your locality.
Identifies objects (e.g. water containers  Collection and exhibition of different utensils
 Forms of water
and related vessels) used to contain water
E305:  Importance of water
Describes availability of water, its Portable water from
use at home and surroundings. source to home
E312:  Water containers

3. Water O Water
Creates drawings, slogans, poems, etc.
on water conservation.
E315:
Shows sensitivity for plants, animals,
the elderly, differently abled and diverse
family set ups in surroundings. (For the
diversity in appearance, abilities,
choices – likes/ dislikes, and access to
basic needs such as food, shelter, etc.)

 Concept of family  Make a family tree and paste the photographs of
E303:  Relation between your family members
Identifies relationships with and among family members
family members.
 Works done by
E306:
families Family
Describes roles of family members,
family influences (traits/ features/ habits  Customs
/practices), need for living together,
4. Our First School

through oral/ written/other ways.
E315:
Shows sensitivity for the elderly,
differently abled and diverse family set
ups in surroundings. (For the diversity
in appearance, abilities, choices – likes
/ dislikes, and access to basic needs such
2 as food, shelter, etc.)

E304:  Take a drawing sheet and write on its top “my
Identifies different types of food.  Different food items. favourite food” now ask each learner to write
E305:  Need of food his/her favourite food on a piece of paper and

5. Foods we Eat.
Describes need of food for people of  Food and age group paste it on the drawing sheet
different age groups.  Regional foods
E307:
Groups different types of food (on the
basis of likes/dislikes)

E302:  Features of birds.  Draw the shapes of beaks of few birds in your
Identifies simple features (e.g.  Types of beaks and notebook.
movement, at places found/kept, eating
food they eat.
habits, sounds of birds) in the immediate
surroundings.  Bird sounds,
E305:  colours and feathers
6. Flying High.

Describes need of food for birds.  Place of living
E307:
Groups birds, features, activities
according to differences /similarities
using different senses (e.g. appearance
/place of living/food/movement/any-
other features) using different senses.

E304:  Cooking  Draw pictures of some cooking vessels
Identifies objects, (vessels, stoves, etc.);  Cooking vessels.
activities (cooking processes.) at home /  Methods of Cooking
7. What is Cooking?

school neighbourhood.  Fuels used in our
homes.
E307:  No cook meals.
groups foods (foods eaten raw and
foods eaten cooked)

E304:  Draw sketch of few vehicles that you see
Identifies objects, signs (e.g., means of  Means of transport. around.

8. From Here to There.
transport)  Types of vehicles
 List some emergency vehicles.
 Sounds produced
3 E308: by different
Differentiates between objects (e.g., vehicles.
vehicles).  No fuel vehicles.
 Emergency vehicles.

E304:  Occupations of people. Arrange students in few heterogeneous groups
Identifies objects, signs (e.g., Sign Service providers / and ask them:
boards) activities; places, (e.g., businessmen
hospital, post office/petrol pump etc.)
activities (works people do) at home/
 Paid jobs  What will happen if the cook of your school is
 Important places in absent on someday?
9. Work we Do

school /neighborhood.
neighbourhood  What will happen if sweeper of your school
remains away for some days?
E308:  Dignity of labour
Differentiates between activities  Household and gender
(e.g., work done by different people). bias.

E311:
Records observations, experiences,
information on objects /activities/ places
visited

E306:  Our senses Especially  Visit to a local institution meant for especially
Describes role of family members and abled abled people.
need for living together.  people Empathy  Watch the news for deaf and dumb.
10. Sharing Our Feelings

(towards especially
E315: abled people)
Shows sensitivity for the elderly,  BRAILLE script
differently abled in surroundings.
 Inclusive society.

 Sources of food  Invite some BUMS/BAMS doctor to the
E303: school, who will make students aware about
 Medicinal plants different medicinal plants and their importance.
Identifies relationships with and among
family  Eating together
members  Division of labour
 Gender bias

11. The Story of Food
E314:
Voice’s opinion on stereotypes for
tasks/food in family w.r.t. gender,
misuse and wastage of food in family
and school

4 E308:  Teacher (in consultation with HOI) may
Differentiates between activities of  Concept of games arrange a sports event within /outside school
present and past (at time of elders).  Local games premises.
(e.g., games played).  Indoor / Outdoor  Play a biographic movie of any sports
personality.
E313: games
 Present and past
Observes rules in games (local, indoor,
outdoor). games
12. Games we Play

 Significance of games

Sports personalities

E304:  Means of  Make a letter-box for the class.
Identifies objects, signs (means of communication. Mail  Make a short drama showing activities of post
communication) places (post office service and office
etc.) activities (works people do) in the communication Stamp
neighborhood. collection.

E308:

13. Here Come a Letter
Differentiates between objects and
activities of present and past (at time
of the elders) e.g., means of
communication.
E311:
Records observations, experiences,
information on places visited in
different ways.

E304:  Diversity in houses  List different materials required to build a
5  Climate and houses.
Identifies objects, places (types of  Need and importance
houses / shelters). house.
of houses  Draw the pictures of Kaccha and Pucca Houses
 Materials required for
construction of a
E307: house
14. A House Like This

Creates drawings, designs, models  Homeless people

(e.g., types of houses)

E315:
Shows sensitivity for the access to
basic needs such as shelter etc.

 Take a small earthen pot having a wide mouth.
E302:
 Animal care Tie the pot with a rope and pour some water in
Identifies simple features (e.g.,  Domestic / wild / pet the pot and hang it on the branch of a tree or on
places found / kept) of animals and animals a hook outside your school / house. Pour water
birds in the immediate surroundings. in it every day. Observe which birds come to

15. Our Friends Animals
E307:  Harmful / useful drink water
Groups animals according to animals
differences/similarities(e.g., appearance
/ place of living / food/ movement etc.  Sensitivity towards
E315: animals.
Shows sensitivity for animals found in
our surroundings.  Animal feelings

E305:  Sources of water  Organise a simple quiz related to importance
Describes need and availability of water  Scarcity of water and conservation of water. Draw pictures of
and use of water at home and  Rain harvesting few sources of water
surroundings. Save and reuse
 water.
E310:
Guesses properties, estimates quantities;
of materials / activities in daily life and
verifies using nonstandard units (spoon
16. Drop by Drop

and mug).

E314:
Voices opinion on misuse / wastage of
water in family and school.

E303:  Relationship  Draw a picture (stick figure) showing all the
Identifies relationships with and among among family members in your family.
family members. members
6 E306:  Types of

17.Families Can Be Different
Describes roles of family members, families
family influences (traits/ features  Activities and
/habits/practices), need for living living standards
together. of families
E314:
Voices opinion on good/bad touch;
stereotypes for tasks/play/food in family.
E315:
Shows sensitivity for diverse family
set ups in surroundings.

E304:  Directions  Draw a map of your school.
Identifies objects, signs and symbols  Signboards Signs
at home/school/ neighbourhood. and symbols
E309:  Map reading
Identify directions, location of
objects/places in simple maps (of
home
/Classroom/school) using signs
symbols/verbally.
E312:
18. Left Right

Creates drawings, designs, models, top,
front, side views of objects, simple
maps (of classroom, sections of home/
school, etc.).

E301:  Embroidery Stitched and  Take a piece of white cloth and make some
Identify simple observable features unstitched cloths designs on it using cut vegetables.
(e.g. shape colour and texture).  Texture, colour and
E308: design of cloth
Weaving of cloth

19. A Beautiful Cloth
Differentiates cloths on the basis of 
texture, colour and design.
E312:
Creates drawings, designs, motifs,
models, top, front, side views of objects.

E312: Things present in the  Make a web of life to show how we are linked
Creates drawings e.g. interdependence environment to different things in the environment.
among things in the environment. interdependence among
E315: things in the environment
7 Shows sensitivity for environment.
20. Web of Life

Formative Assessment
S No Formative Assessment Chapter number and Name Marks Allotted
1.Poonam’s Day Out
1 FA 1 2. The Plant Fairy 5
3. Water O Water
4. Our First School
2 FA2 5. Foods we Eat 5
6.Flying High
7. What is Cooking?
3 FA3 8. From Here to There. 5
9. Work we do
10. Sharing our Feelings
4 FA4 11. The Story of Food 5
12.Games we play
13.Here Come a Letter
5 FA5 14.A House Like This 5
15.0ur friends animals
16.Drop by Drop
6 FA6 17.Families Can Be different 5
18.Left Right
Note:-It should be noted that the formative assessment's evaluation system is provided merely for guidance. Yet,
for formative evaluation, teachers are free to use any tools that they deem suitable or appropriate.
Total 30 Marks
Summative Assessment
S.No Learning outcome aligned Chapter number and Name Marks Allotted
01 E304, E305, E307 5. Foods we Eat 6
02 E302, E305, E307 6.Flying High 5
03 E304, E308 9.From Here to There 4
04 E304, E308, E311 10.Work we do 7
05 E308, E313 12.Games we Play 5
06 E302, E307, E315 15.0ur friends Animals 6
07 E305, E310, E314 16. Drop by Drop 7
08 E304, E309, E312 19. A Beautiful Cloth 5
09 E301, E308, E312 20. Web of Life 5
Total 50

Assessment Scheme

Sr.NO Level of cognition Marks Percentage
CL1: Remembering and Understanding: Exhibiting
memory of previously learned material by recalling
facts, terms, basic concepts, and answers;
1 18 36%
Demonstrating understanding of facts and ideas by
organizing, comparing, translating, interpreting,
giving descriptions and stating main ideas
CL2: Applying: Solving problems to new situations
2 by applying acquired knowledge, facts, techniques 10 20%
and rules in a different way
CL3: Formulating, Analysing, Evaluating and
Creating: Examining and breaking information into
parts by identifying motives or causes; Making
inferences and finding evidence to support
generalizations; Presenting and defending opinions
3 22 44%
by making judgments about information, validity of
ideas, or quality of work based on a set of criteria;
Compiling information together in a different way by
combining elements in a new pattern or proposing
alternative solutions.
Total 50 100%

3rd Class
(Mathematics)

Learning Outcomes (NCERT) with suggestive pedagogical processes Class 3rd

Suggested Pedagogical Processes Learning Outcomes
The learner may be provided opportunities in pairs/groups/ M301: The learner works with three-digit numbers–
individually and encouraged to—  reads and writes numbers up to 999 using place
 count large number of objects from their surroundings by value
making groups of 100,10 and ones  compares numbers up to 999 for their value based on
 write a number(upto999) and the other group reads it their place value
 solves simple daily life problems using addition and
 apply place values for writing greatest/smallest numbers with subtraction of three-digit numbers with and without
three digits. (Digits may or may not repeat.) regrouping, sums not exceeding 999
 constructs and uses the multiplication facts(tables)of
 arrange concrete objects and draw different multiplication facts/ 2, 3, 4, 5 and 10 in daily life situations
combinations of a given number, for example 6 mangoes can be arranged  analyses and applies an appropriate number
as operation in the situation/ context
 explains the meaning of division facts by equal
grouping/sharing and finds it by repeated subtraction. For
example, 12÷3 can be explained as number of groups of
3 to make 12 and finds it as 4 by repeatedly subtracting 3
from 12
 develop multiplication facts of 2, 3, 4, 5 and 10 using different ways M302: adds and subtracts small amounts of money with or
e.g., without regrouping
 Skip counting M303: makes rate charts and simple bills
M304: Acquires understanding about 2D shapes
 Identifies and makes 2D-shapes by paper folding,
paper cutting on the dot grid, using straight lines etc
 describes 2D shapes by the number of sides, corners and
diagonals. For example, the shape of the book cover has 4
 and by using repeated addition sides, 4 corners and two diagonals
 experience equal sharing and grouping and connecting them  fills a given region leaving no gaps using a tile of a given
mathematically in their own context. shape
For example- sharing of equal number of sweets among M305:-estimates and measures length and distance using standard
children units like centimetres or metres and identifies relationships
 observe various 3D shapes available in the surroundings and M306:- weighs objects using standard units– grams and kilograms
discussions may be held for identification of similarities and using simple balance
differences with respect to their corresponding 2D. Shapes like M307:-compares the capacity of different containers in terms of
triangle, square, circle cut outs of cardboard non standard units
 make 2D shapes through paperfolding/papercutting activities M308:-adds and subtracts measures involving grams & kilograms
 describe the properties of 2D shapes in their own in life situations
words/languages like number of corners, edges on a shape, etc. M309:-identifies a particular day and date on a calendar

 discuss their observation regarding various shapes they observe in M310:-reads the time correctly to the hour using a clock/watch
their surroundings— on the floor, on the footpath, etc., to draw M311:- extends patterns in simple shapes and numbers
conclusion that all shapes do not tile M312:- records data using tally marks, represents pictorially and
draws conclusions.
 conduct role play of seller and buyer in selling/buying situation
where lots of addition and subtraction of amounts using play
money may be done
 measure the length of objects in their surroundings by using scale/
tape.
 Students may be encouraged to estimate the length first and then
verify it by actual measurement
 use simple balance to compare and find weight of common objects in
terms of non-
 standard units likes small stones, packets of objects, etc.
 measure capacities of different containers and describe their
experiences of doing so, e.g., finding how many jugs can fill a bucket
or how many glasses can be filled from one jug full of water
 use of vocabulary about time and calendar through discussions/ story
telling
 attempt to read a clock and calendar
 observe patterns both geometrical and numerical and discuss them.
(Presentation by the group may be done in front of the
whole class)
 collect and record data in their won way and use pictograph to
represent it. for example, flower of different colours in the school
garden or the number of boys and girls present a class
 to interpret pictographs from magazines and newspaper which can be
displayed in the classroom

Class 3th Academic Calendar cum Syllabus, Mathematics

Suggested Activities/Pedagogical
Duration Chapter Learning Outcome Key Concepts Process

M304:  Patterns, Activity1:
Identifies and makes  Cutting of shapes Provide dot grid and ask students to draw
2D-shapes by paper  Complete figures to different shapes by joining the dots.
folding, paper make squares and Activity2:
cutting on the dot rectangles, Drawing of collinear and non-collinear
grid, using straight dots and joining the dots to make different
 Use dot grid to draw
lines etc. figures.
designs and shapes,
Activity3:
M404: divide of pictures into
Give students some ice cream sticks or
 Describes 2D shapes by similar halves Mirror matchsticks and rubber pipe-type bindings of
the number of sides, House very small size to make 2D shapes like
corners and diagonals. square, rectangle, etc.
For example, the shape Activity4:
of the book cover has 4 Appreciate students to cut different
1.Where to Look From

sides, 4 corners, etc. shapes from cardboard, drawing sheets
(Under the guidance of a teacher) and
paste them on a chart and decorate your
classroom.
Activity5:
Appreciate students to make cuboids using
paper, etc and write their names on each face
of the cuboid/cube

1

M301:  Guess number of dots Activity1:
 Reads and writes in the circle,  Provide flash cards to students for making
numbers up to 999  Jumping animals, up to three-digit numbers
using place value.  Skip numbers,
 Counting in tens,  Reorganization of numbers by flashcards as
 Compares numbers up already available in math kit.
to 999 for their value  Counting in 50s, scores,
based on their place  Number and number  Skip number activity by flash card
value in words,  provide three-number grid to students for
 Solves simple daily  Colour the numbers, recognition of numbers and for writing number
life problems using biggest and smallest
numbers, name.
addition and  Snake Activity for Skip number like 10,20,50s
subtraction of three-  finding of numbers,
digit numbers with and  taking money, who am
without regrouping, I, how many are these, Activity 2:
sums not exceeding Break up of numbers Ladder Activity for forward and
999 Backward Counting

Activity3:
Represents the faces of dice with ones, tens,
2. Fun With Numbers

hundreds and ten thousand and ask students
to throw the dice and write the desired
number.

Activity4:
Encourage students to make models or charts for
the place value. And use that model to find the
expanded form of various numbers.

M301  Forward and backward Activity1:
 solves simple daily counting, Encourage students to play a role of
life  Addition and subtraction shopkeeper and the buyer. Sell something
 problems using of numbers,
addition and and receive money in return. Use child
 Skip numbers, currency notes to demonstrate the
 subtraction of three-
digit  Increasing order and transaction
 numbers with and decreasing order,
Activity2:
without regrouping,  Problems related
addition, Appreciate students to work in groups/peers
 sums not exceeding
999  Mind bus game, to find an appropriate operation for the given
 analyses and applies  Arrange numbers into a statements:
an appropriate circle and make their  The total cost of a note book of ₹40 and
number operation in arrangement properly so two pens each of ₹10
3. Give and Take the situation/context. that sum of numbers may  How much amount one need to pay
be equal on each side for 5pencils each of ₹5
 How much costs more: two pens each of
₹10 and a notebook of ₹ 15.

Activity 3:
 Gather a group of children or students together.
Ask each child one question and ask them to
solve mentally without using paper and pencil.
2 Set a timer for 2 minutes. During that time, if
each child answer correctly, then OK, otherwise
pass question to the next child.
 Frame questions like this
• What comes when we take 35 away from 83?
• What is the answer to 11 more than 31?
• What is 10 less than 34?
• What is 20 more than 60?

M305 Estimates the length and Activity1:
 estimates and measures concept of 𝑚 and 𝑐𝑚 by the Measure the following using handspan foot
length and distance following activities: span, ruler etc:
4. Long and Short

using standard units  How many  The length and breadth of any book
like centimetres or  How Much  The length and breadth of their classroom
meters & identifies  The height of their classroom (By some
relationships  How Big
 How Long stick)
 Centimeters/Meters  The length of pen/pencil etc
 Match correct Length Activity2:
Competition of Length Encourage students to observe a meter rod
and measure it using ruler etc and later
using meter rod to estimate the length of
some objects in rulers.

M304: Knows about different 2-D Activity1:(Cuboid Hunt)
 identifies and makes and 3-D Shapes in the Appreciate students to get one cuboid/ cube
2D- shapes by paper following concepts: (Shoebox etc) from their home. Latter let
folding, paper cutting  Make Clapper students observe these boxes carefully to
on the dot grid, using  Fun with Shapes identify their:
straight lines etc.  Edges and –Corners  Corners
M304:  Curved and Straight  Faces
 describes 2D shapes by Lines  Edges
the number of sides,  Tangram
corners and diagonals.  Weaving Patterns Activity2: Dot Grid Game
For example, the shape  Treasure Hunt Appreciate students to work in groups/peers to
of the book cover has 4 draw different shapes in dot grid by joining the
sides, 4corners, etc dots and also write the number of sides in each
M304: shape.
 fills a given region
leaving no gaps using Activity3:
tile of a given shape Encourage students to work in groups to:
5.Shapes and Designs

Cut different shapes from a given drawing
sheet
Use these cut-outs to make some design

3 Project: - Ask the students to prepare a wall
hanging by cutting different geometrical shapes by
using easily available materials like coloured
sheets, cardboard, ribbon, fevicol, scissor

M302 Uses Addition and Activity1:
 Adds subtracts small subtraction in daily life Appreciate students for a role play
amount of money with situations and where addition and subtraction are
or without regrouping adds/subtracts the used. e.g.,
numbers where carry and  a bookseller and the book buyers

6. Fun with Give and Take
M301: borrowing is required.  A shopkeeper and the buyers
 Analyses and applies These concepts are being  A bus ticket master and the passengers
appropriate operation in developed by the
the situation/ context following activities Besides, perform all the activities given in the
 Cricket Match
textbook. (Localize situations as per need)
 Try it yourself
 Can you help Nabeela
 Practice time
 Let’s deliver letters
 Find the missing
numbers
 Mental Match
(intellectual development)
 Count to Subtract

M309: Relates and works with time Activity1:
Identifies a particular through given activities: Ask Students to Prepare a calendar by joining
day and date on a  Ulta pulta time pieces of card board
calendar.  How Long does It Take Activity2:
M310:  How old are you Appreciate students to work in groups /peers to
Reads time correctly to  Birth certificate discuss and know the following:
the hour using  Calendar reading  How many months are in a year?
clock/watch  Complete the calendar  Write the name of months which has
31days?
7.Time Goes on

 How many months has 29 or 28 days?
 How many Months have 30 days?
Activity 3:
Encourage students to work in groups/peers to
know about the following:
 How many Seconds are in a minute/hour?
4
 How many minutes are in one/two hours?
 Can you find the number of minutes are
in 12 /24 Hours?
Activity4:
Encourage students to work for the following:
 Time needed to prepare a cup of tea
 Time needed to paint a wall in your room
 Time needed to read a complete book

M306: Estimates the weight of the Activity 1:
weighs objects using different things by the Encourage students for a field visit to observe
standard units - grams & following activities: various things, like different animals, things, etc
kilograms using simple  How Many in each Group Now ask each one to guess their weight in Kgs/g.
balance  Share the grains After, let students discuss identify the lighter and

8. Who is Heavier ?
M307:  Sharing Item Equally heavier objects they have seen by comparing two
compares the capacity of  How Many Shelves? objects at a time. Also appreciate them to compare a
different containers in terms  Practice time group of objects to find the heaviest and lightest
of nonstandard units.  Jumpy Animals object.
M308:  How quick are You Activity 2:
adds & subtracts measures  Weight of Different Provide some items to students and ask them to
involving grams & Quantities guess weight like as school bag, Geometry box,
kilograms in life  Double Her Weight book, pumpkin etc. After their guess, weigh the
 Rice objects by using balance to know the actual weight.
 Convert Grams into This will help the students to make more accurate
Kilograms. their estimation in weighing the objects.
M301: Multiplication as repeated Activity 1:
constructs and uses the addition by the following
multiplication facts (tables) ways: Collect some objects and place as shown below to
of 2, 3, 4, 5 and 10 in daily  How many times? comprehend multiplication as repeated addition
life situations  (different examples) 1×2
 Find the number without
counting?
 Practice time 2 ×2
 Jump with me (concept)
 Stick play
9. How Many Times?

 Shopping with tables 2×3
 Practice time
 How many in all?
 Multiplication table of 1 2×4
 Multiplying big numbers
Multiplication patterns
5
2×5

Perform such activities to develop the tables of 2, 3,
4, 5, … etc.
Activity 2:
Make a dot grid on a drawing sheet and use it to
develop multiplication tables of various numbers

M311: Patterns in: Activity 1:
Extends patterns in simple  Numbers Give a list of random numbers to the students and
shapes and numbers  Shapes ask them to encircle odd numbers-
 Even number patterns 5, 6, 4, 3, 25, 27, 2, 7, 9, 106
 Odd number patterns Repeat the same exercise for even numbers.
 Pattern in Number Grid
Activity 2:
Provide the cut outs of different shapes to the

10. Play with Patterns
students and let them arrange these shapes to form
different patterns. e.g triangle, square etc. Also
appreciate students to discuss in groups the patterns
they have observed in their surroundings and try to
construct them by using required material/drawing

Activity 3:
Field Visit
 Visit the students to a cloth market. Ask them to
have a look on the printed designs of clothes
e.g. of suits and sarees and identify the patterns
on them.
 Visit the students to a nearby temple and ask the
students to identify the patterns on the structure
of temple.

M307: Estimates the capacity by the Activity 1:
compares the capacity of following ways: Encourage students to work in groups/peers to:
different containers in terms  Bottles and Buckets  Measure the capacity of a bucket using small
of nonstandard units.  Jug Holds More mug.
 How Many Glasses  Fill a given vessel (Unknown quantity) using
M308: some vessel of known quantity.
adds & subtracts measures
11. Jugs and Mugs

involving grams & Activity 2:
kilograms in life Provide the students of classroom with different
objects like a plastic bottle, Jug, Bucket tub, etc and
a measuring traditional milkman aluminum cup of 1
litre capacity. Ask them to fill each container with
that measuring cup and note the capacity of each
container in litres.

6

M301: -  Equal grouping of objects Activity 1:
 explains the meaning of  How Many in each Group Take some pebbles/ straws etc to share among
division facts by equal  Share Equally children to develop the idea of sharing (Division)
grouping/ sharing and  How many Shelves Activity 2:
finds it by repeated  Animal Jumps Put some objects in a rectangular order.
subtraction. Making finger prints by the Let one of the students distribute it equally
e.g., 12 ÷ 3 can be fingers of the hands. among possible numbers of students and
explained as the number other students write on board/notebook the
of groups of 3 to make 12
and finds it as 4 by number of students and the number each
repeatedly subtraction 3 student received.
from 12 Again, let other student performs the distribution by
some other way and others records the share and the
students. Continue the process of sharing till each
student is involved in the sharing process. this may
help a learner to understand the concept of sharing.

Activity 3:
Write numbers 1-25, Ask students to make same jumps to reach the number 12, 15, 18, 20, 25 by jumping. Students
are allowed to make equal jumps of their choice and to observe if they can reach exactly at the given number. Further,
12. Can we Share

ask student the length of his/jump in case they reached the given number. In this way a student established the concept
of division by jumping activity.
Activity 4: (Sharing)
 Gather a group of 3rd graders together and provide a set of small toys or manipulatives (such as cubes, counters,
or buttons) for the group to share.
 Have the students count the number of toys or manipulatives in the set and the number of students in the group.
 Explain to the students that they are going to practice dividing the toys or manipulatives equally among the group.
 Ask the students to work together to figure out how many toys or manipulatives each person should get in order to
divide them equally.
 Encourage the students to use mathematical language and concepts such as "division" and "equal shares" to explain
their thinking as they divide the toys or manipulatives.
 Repeat the activity with different sets of toys or manipulatives and numbers of students, encouraging the students
to use different strategies to divide them equally.
Note: *This activity is simple and easy to implement, but still allows students to practice the concept of division
through sharing. By using concrete materials like toys or manipulatives, students can visualize the division process
and begin to understand the idea of equal shares. This activity can also help students develop their communication
and collaboration skills as they work together to divide the toys or manipulatives.

M312:  Flowers of different
records data using tally colours Class Total Present Absent
marks, represents  Recording observations 1st 34 29 5
pictorially and draws while throwing die again 2nd 35 28 7
conclusions and again 3rd 37 32 3
 Recording the family 4th 32 25 7
members of different 5th 25 18 7
families
 Pictographs  Total number of students…………..
 Bar-Chart  Number of students present………..
 Number of students absent…………

Activity 1:
Encourage students to throw a die again and
again and observe the number that appears and
records in a tabular form. Further, let the
students consolidate it the record by using
pictograph.
13. Smart Charts

Activity 2:
Bar-Chart:
Encourage students to construct Bar-Chart
using paper strips as shown below:

7

M302:  Play with money
adds and subtracts small  Converts bigger notes into
amounts of money with or smaller
without regrouping.  Reads bills, tickets etc Appreciate students to use these child currency
M303:  Adds Rupees and paise notes to make an amount of ₹50, ₹100, ₹200, ₹250
makes rate charts and simple  Subtracts Rupees and paise etc
bills Activity:
Let students bring bills (Now not is use) from their
homes and observe them carefully. Let the students
demonstrate and answer how much amount he takes
back from a shopkeeper for a bill of ₹230 if he has
given him a two-hundred rupee note and a hundred
rupee note. Also encourage students to make play
the role of a shopkeeper and a buyer. Make bills for
the item and use child-bank currency for the
transaction.
Activity: - Rupee and paise.
14. Rupees and Paise

 Provide the students with a set of play money, including both rupees and paisa. You can use printable play money
or actual coins and bills.
 Ask the students to count out different amounts of money using both rupees and paisa. For example, you could
ask them to count out 50 paisa, 1 rupee and 25 paisa, or 2 rupees and 75 paisa.
 Have the students practice adding and subtracting different amounts of money using both rupees and paisa. For
example, you could ask them to add 2 rupees and 50 paisa to 1 rupee and 75 paisa, or subtract 50 paisa from 1
rupee and 25 paisa.
 Introduce word problems that involve rupees and paisa. For example, you could ask a question like "If a toy costs
3 rupees and 50 paisa, how much change will you get if you pay with a 5 rupee note?" and have the students
figure out the answer using their play money.
 Finally, have the students practice counting and exchanging different amounts of money with a partner. For
example, you could ask them to exchange 3 rupees and 75 paisa with their partner for an equal amount of coins
and bills.

Note: This activity can help 3rd graders develop a solid understanding of the concept of rupees and paisa and develop
their counting and basic arithmetic skills. By using play money and word problems, you can make the activity fun and
engaging for the students.

Formative Assessment

S No Formative Assessment Chapter number and Name Marks Allotted

1. Where to look from
1 FA 1 5
2. Fun with numbers
3. Give and Take
2 FA2 5
4. Long and Short
5. Shapes and Designs
3 FA3 5
6. Fun with Give and take
7. Time goes on
4 FA4 5
8. Who is heavier?
9. How many times
5 FA5 5
10. Play with patterns
11. Jugs and Mugs
6 FA6 5
12. Can we share
Total 30 Marks
Note:-It should be noted that the formative assessment's evaluation system is provided merely for guidance.
Yet, for formative evaluation, teachers are free to use any tools that they deem suitable or appropriate
Summative Assessment

S.No Learning outcome aligned Chapter number and Name Marks Allotted

01 M 301 2.Fun with numbers 7
02 M305 4. Long and Short 7
03 M301, M302 6.Fun with Give and take 7
04 M309, M310 7. Time goes on 7
05 M301 9.How many times 7
06 M311 13 Smart Charts 7
07 M301 14. Rupees and Paise 8
Total 50 Marks

Cognitive Level Weightage
Cognitive levels Total Marks Percent Weightage
(approx)
CL-1 Demonstrate Knowledge and Understanding
 Exhibit memory of previously learned material by recalling facts,
terms, basic concepts and answers.
18 36%
 Demonstrate understanding of facts and ideas by organising,
comparing, translating, interpreting, giving descriptions and stating
main ideas.
CL-2 Application of Knowledge and Understanding
Solve problems to new situations by applying acquired knowledge, facts, 10 20%
techniques and rules in a different way.
CL-3 Formulate, Analyse, Evaluate and Create
 Examine and break information into parts by identifying motives or
causes. Make inferences and find evidence to support generalisations.
 Present and defend opinions by making judgements about
information’s, validity of ideas, or quality of work based on a set of 22 44%
criteria.
 Compile information together in a different way by combining elements
in a new pattern or proposing alternative solutions.

Total 50 100

Summative Assessment Blueprint

Question Format Cognitive Total Marks
Levels Questions
CL-1 4 4
Multiple Choice
CL-2 1 1
Questions 1Mark
CL-3 2 2
(MCQs)
Total 7 7
Case Based/Data CL-1 1 1
Selected Based Multiple CL-2 1 1
Response 1 Mark
Choice Questions CL-3 1 1
Questions (CB-MCQs) Total 3 3
Assertive- CL-1 1 1
Reasoning CL-2 1 1
Multiple Choice 1 Mark CL-3 1 1
Questions Total 3 3
(AR-MCQs)
Very Short CL-1 2 4
Answer CL-2 2 4
2 Marks
Questions CL-3 2 4
(VSAQs) Total 6 12
CL-1 1 3
Constructive Short Answer
CL-2 1 3
Response Questions 3 Marks
CL-3 3 9
Questions (SAQs)
Total 5 15
Long Answer CL-1 1 5
Questions (LAQs) CL-2 Nil Nil
5 Marks
with internal CL-3 1 5
choice Total 2 10

Total Summative Assessment Marks 50

3rd Class
(Hindi)

क ा - तत
ृ ीय ( हंद )

सीखने- सखाने क या सीखने के तफल (Learning Outcomes)

सभी श ा थय ( भ न प से स म ब च स हत) को यि तगत, ब चे–
सामू हक प से काय करने के अवसर और ो साहन दया जाए ता क
उ ह–  HIN301:- कह जा रह बात, कहानी, क वता आ द को यान से समझते हुए
सन
ु ते और अपनी त या य त करते ह।
 अपनी भाषा म अपनी बात कहने, बातचीत करने क भरपूर आजाद
और अवसर ह ।
 हंद म सन
ु ी गई बात, क वता, कहानी को अपने तर के और अपनी  HIN302:- कहानी, क वता आ द को उपयु त उतार-चढ़ाव, ग त, वाह और
भाषा म कहने सुनाने/ न पूछने एवं अपनी बात जोड़ने, त या सह पुट के साथ सुनाते ह।
दने के अवसर उपल ध ह ।
 ब च वारा अपनी भाषा म कह गई बात को हद भाषा और  HIN303:- सुनी हुई रचनाओं क वषय-व त,ु घटनाओं, पा ो, शीषक आ द के
अ य भाषाओ (जो भाषाएँ क ा म मौजद ह या िजन भाषाओं के बारे म बातचीत करते ह, न पूछते ह, अपनी त या दे ते ह, राय बताते
ब चे क ा म ह) म दोहराने के अवसर उपल ध ह । इससे भाषाओ ह/अपने तर के से (कहानी, क वता आ द) अपनी भाषा म य त करते ह।
को क ा म सम चुत थान मल सकेगा और उनके श द-भंडार,
अ भ यि तय का भी वकास करने के अवसर मल सकगे।
 ‘पढ़ने का कोना’/पु तकालय म तरअनस
ु ार व भ न कार क  HIN304:- आस-पास होने वाल ग त व धय /घटनाओ और व भ न ि थ तय
रोचक साम ी, जैसे – बाल सा ह य, बाल प काएँ, पो टर, ऑ डयो- म हुए अपने अनभुव के बारे म बताते, बातचीत करते और न पूछते ह।
वी डयो साम ी उपल ध हो।
 तरह-तरह क कहा नय , क वताओं, पो टर आ द को च और  HIN305:- कहानी, क वता अथवा अ य साम ी को समझते हुए उसम अपनी
संदभ के आधार पर समझने-समझाने के अवसर उपल ध ह । कहानी/बात जोड़ते ह।
 व भ न उ शदे य् को यान म रखते हुए पढ़ने के व भ न  HIN306:- अलग-अलग तरह क रचनाओ/साम ी (अखबार, बाल प का,
आयाम को क ा म उ चत थान दे ने के अवसर उपल ध ह , जैस–े हो ड स आ द) को समझकर पढ़ने के बाद उस पर आधा रत न पछ
ू ते
कसी कहानी म कसी जानकार को खोजना, कसी जानकार को ह/अपनी राय दे ते ह/ श क एवं अपने सहपा ठय के साथ चचा करते ह,
नकाल पाना, कसी घटना या पा के संबध
ं म तक, अपनी राय दे पूछे गए न के उ र (मौ खक, सांके तक) दे ते ह।
पाना आ द।
 सुनी, दे खी बात को अपने तर के से, अपनी भाषा म लखने के  HIN307:- अलग-अलग तरह क रचनाओं म आए नए श द को संदभ म
अवसर ह । समझकर उनका अथ सु नि चत करते ह।

 अपनी भाषा गढ़ने (नए श द/वा य/अ भ यि तयाँ बनाने) और  HIN308:- तरह-तरह क कहा नय , क वताओं/रचनाओं क भाषा क
उनका इ तेमाल करने के अवसर ह । बार कय (जैस– श द क पुनराव ृ , सं ा, सवनाम, व भ न वराम- च न
का योग आ द) क पहचान और योग करते ह।
 संदभ और उ शदे य् के अनसार उपयु त श द और वा य का  HIN309:- वे छा से या श क वारा तय ग त व ध के अतंगत वतनी के
चयन करने, उनक संरचना करने के अवसर उपल ध ह । त सचेत होते हु ए व- नयं त लेखन (कनवशनल राइ टंग) करते ह।
 अपना प रवार, व यालय, मोह ला, खेल का मैदान, गाँव क  HIN310:- व भ न उ शदे य
् के लए लखते हुए अपने लेखन म श द के
चौपाल जैसे वषय पर अथवा वयं वषय का चुनाव कर चुनाव, वा य संरचना और लेखन के व प (जैसे– दो त को प लखना,
 अनभुव को लखकर एक-दस
ू रे से बाँटने के अवसर ह । प का के संपादक को प लखना) को लेकर नणय लेते हुए लखते ह।
 ू रे क
एक-दस लखी हुई रचनाओ को सुनने, पढ़ने और उन पर  HIN311:- व भ न उ शदे य
् के लए लखते हुए अपने लेखन म वराम-
अपनी राय दे न,े उनम अपनी बात को जोड़ने, बढ़ाने और अलग- च न , जैस–े पण
ू वराम, अ प वराम, नवाचक च न का सचेत इ तेमाल
अलग ढं ग से लखने के अवसर ह । करते ह।
 HIN312:- अलग-अलग तरह क रचनाओं/साम ी (अखबार, बाल प का,
हो ड स आ द) को समझकर पढ़ने के बाद उस पर अपनी त या लखते
ह, पूछे गए न के उ र ( ल खत/ ेल ल प आ द म) दे ते ह।

वा षक कैले डर २०२४ -२०२५
क ा - तत
ृ ीय

समय अव ध
वषय/उप वषय सीखने के प रणाम यो यता/ मता सुझाव ग त व ध
( मह ना )

 क ा म यं का  यं के िवषय म सोचने  अ ापक िव ािथयों को किठन श ों का अथ ामप पर
प रचय की मता िवकिसत होगी। िलखकर ुतलेख भी िलखाएं गे।
पाठ -1 से पाठ -2 मौ खक तथा िल खत  श भंडार म वृ होगी।  “शरीर की साफ सफाई” िवषय पर चचा करगे।
प म दे सकते ह।  शरीर के मह से  आदश वाचन कर ब ों से गायन करवाया जायेगा।
ाथना (किवता), शरीर  नैितक मू ों का िव ाथ अवगत होंगे।
सबसे बड़ी िवकास होगा।  शु एवं उ ारण व
1-2
पूंजी(कहानी) सवनाम,  ब े शरीर की पां च उिचत लय, ताल, हाव भाव
िवलोम श , ुतलेख, ाने यों के नाम तथा सिहत किवता पठन कर
आ प रचय पर पां च उनके काय से सकगे।
वा प रिचत होंगे।
जीवन म ाथना का
मह समझ सकगे।
 व या थय म  श द भंडार म व ृ ध  व याथ ज मू क मीर के स ध धा मक थल क
चंतन एवं होगी। सूची बनाएंगे।
पाठ -3 से पाठ -4 समालोचन क  ऐ तहा सक घटनाओं  कु ड न ृ य के चल च दखाए जाएंगे।( अगर संभव हो
बाबा जीतो (लोककथा), शि त वक सत तथा थानीय नायक तो)
दे शगान (क वता), होगी। क गाथाओं का ान  ब च को न पूछने के लए े रत करगे।
गनती 51 से 60  व याथ कहानी क होगा।  सभी छा को पाठ के अंत म दए गए रचना मक
3 (कु ड तथा गनती) वशेष व तु एवं  वा य रचना का काय प रयोजना पिु तका म करवाया जाएगा।
केवल पढ़ने के लए, वभ न प पर अ यास।  क ठन श द का अथ बताए।
मेरा दे श भारत 10 त या दे सकगे। तथा ुतलेख भी लखवाय।
पंि तयाँ दे श के त भि त  अनुकरण वाचन करवाया जाए।
भाव तथा आ था का
वकास होगा।

 बहादरु तथा सझ
ू बझ
ू  भाषा के ल खत प  10 शाकाहार तथा 10 मांसाहार पशुओं क सूची
जैसे गुण से को सु ढ़ बनाने के लए बनाकर च पुि तका म चपकाएँ।
मुसीबत को टालने मा ाओं का योग  पंचतं क ेरणादायक कहा नयाँ कठपुत लय के
पाठ -5 से पाठ -6 क समझ वक सत करगे। मा यम से सन
ु ाय। डु गर दे श म राहे डे का मह व
बहादरु ब ो (कहानी), होगी।  श द भंडार म व ृ ध ब च को गीत के मा यम से सुनाय।
बु धमान बक रयां  वषम प रि थ तय होगी।  डु गर दे श के अ य थानीय योहार आ द का ान
(कहानी), राहे डे तथा म सहयोग से बाहर  उ चत हाव -भाव, लय दया जा सकता है।
4
गनती,( 61 से 71) नकलने क समझ ताल स हत
पयायवाची श द, मेर वक सत होगी। क वता,कहानी पठन
क ा पर 10 पंि तयाँ करगे।

 प रवार म बड़ का  श द भंडार म व ृ ध  छा अपनी प रयोजना पिु तका म प रवार के सद य
योगदान एवं मह व होती है। के च चपकाएँ और उनके नाम लख।
समझने म सहयोग  गनती के योग म  बुजुग से हम या सीखते ह क ह ं पांच बात के
पाठ -7 से पाठ -8
होगा। सु ढ़ ह गे। वषय म लख ।
नमन आपको
 संतो वारा कये गए  उ चत हाव -भाव, लय  कसी महान संत क जीवनी पर पांच वा य लखे एवं
(क वता), सोने के
मानवीय मू य के ताल से क वता को गाते च चपकाएँ।
कंगन (कहानी) ,दव
ु डी
वकास का ान। ह।
5 तथा गनती (71-80)
 ब चे अपनी
ुतलेख का अ यास,
भावनाओं को क वता
कसी स ध संत
के प म
पर 10 पंि तयाँ
अ भ य त करने क
कला से प र चत
होते ह।

 बल से अ धक  शु ध एवं प ट  प रयोजना पुि तका म पांच पशुओं तथा पांच प य
पाठ -9 से पाठ -10 बु धमता काम उ चारण से क वता के च छपा कर उनके नाम लखवाय।
मुगा और लोमड़ी आती है। व याथ पठन कर सकगे।  अ यापक क ा म ब च को े रत कर क वे अपने
(कहानी), कौन इस त य से अवगत  लगातार अ यास से घर के कसी कोने म न य प य के लए दाना तथा
सीखाता है (क वता), ह गे। भाषा म शु धता तथा पानी रख।
6 गुरेज़ तथा गनती  उ चत हाव भाव व सु ढ़ता आएंगी।  अलग अलग प य के घ सल के च चपकाएँ।
(81-90), वचन लय ताल स हत  ुतलेख।
बदलो, पयायवाची क वता गायन।
श द त
ु लेख। गुरेज़ का ऐ तहा सक
एवं सां कृ तक
मह व समझगे।
पाठ -11 से पाठ -13  पहे लय को बझ
ू ने  चं यान के सफल  अ यापक व या थय से कुछ पाठ के अ त र त
बूझो तो जाने से मान सक वकास ेपण क कहानी से पहे लयाँ पूछ।
(पहे लयाँ), चाँद क होगा। व या थय म भारतवष  पु तकालय एवं इंटरनेट के मा यम से चं यान क
ओर चं यान लेख  लेख लखने क क ग त पर ग वत जानकार उपल ध करवाई जाए।
, गनती 91 से 100 मता बढ़े गी। होने क भावना आएगी।  अपनी पसंद के वै ा नक क जीवनी पढ़ और उसके
,आओ कचरे से खाद  भाषा के मा यम से  कचरे का सदप
ु योग अ व कार क जान और समझ।
बनाएं, व ान को समझ करके खाद बनाने क  ब च को घर म कचरे से खाद बनाने क ग त व धय
समान तुक वाले सकगे। मता का वकास। क जानकार द।
7 श द, वशेषण , वचन  एकांक का नाटक य पातरण करवाय।
बदलो, ुतलेख,शु ध-
अशु ध

रचना मक मू यांकन

.सं. रचना मक मू यांकन अ याय सं या
अंक आवं टत
क वता - ाथना
1 रम 1 5
कहानी -शर र बड़ी पंज
ू ी
क वता -दे शगान
2 रम2 5
लोककथा -बाबा जीत
कहानी -बहादरु बीतो
3 रम3 5
कहानी-बु धमान बक रयाँ
क वता – नमन आपको
4 रम4 5
कहानी -सोने के कंगन
5 रम5 कहानी -मग
ु ा और लोमड़ी 5
पहे लयाँ -बझ
ू ो तो जानो
6 रम6 5
लेख -चाँद क ओर चं यान
इस के अ तर त : पाठ बोधन, याकरण , लेखन कौशल, सा ह य श क वयं करवाएं
कुल 30 अंक
Note:-It should be noted that the formative assessment's evaluation system is provided merely for guidance.
Yet, for formative evaluation, teachers are free to use any tools that they deem suitable or appropriate
योगा मक मू यांकन
.सं. कतन अ याय सं या और नाम अंक आवं टत
01 क पाठ बोधन 15
02 ख याकरण 8
03 ग लेखन कौशल 12
04 सा ह य
05 कहानी -बहादरु बीतो
06 घ लोककथा -बाबा जीत 15
07 लेख - चाँद क ओर चं यान
08 क वता – नमन आपको
कुल 50 अंक

क ा-III के लए योगा मक मू यांकन क योजना

अनुभाग (क) पाठन बोधक (15 अंक)
1) ग य अनभ
ु ाग म लगभग 100 से 150 श द का प ठत ग यांश , वैकि पक न,पठन साम ी के न, र त थान भरना , श दावल
आ द का यास कया जाना है । 1× 5=5 अंक

2) लगभग 100 से 150 श द के एक अप ठत ग यांश को हल करने का यास करना होगा, िजसके बाद, वैकि पक न ,पठन साम ी के न,
ग यांश को उपयु त शीषक दान करना, एक-श द त थापन आ द करना होगा। 1×5=5 अंक

3) य सुराग/सांि यक य डेटा/बार ाफ आ द पर आधा रत एक न का यास कया जाना चा हए िजसके बाद, वैकि पक न, पठन साम ी
के न, अनुमान, व लेषण, मू यांकन आ द पर आधा रत हो। 1×5=5 अंक

अनुभाग (ख) याकरण (8 अंक)
• लेख क पहचान
• सं ा, सवनाम, या, वशेषण का योग
• पूवसग क पहचान
• काल का योग (सरल वतमान और सरल अतीत)
• संयोजक क पहचान
• सं ा ,वचन और लंग का योग
4) लेख , पूवसग , संयोजन आ द को रे खां कत या घेरकर एक ासं गक माग को पहचानने के लए कहा जाएगा। 2.5 अंक

5) सं ा, सवनाम, या, वशेषण आ द का उपयोग करके भरे जाने वाले र त थान के साथ एक ासं गक अनु छे द 2.5 अंक

6) सरल वतमान काल और सरल भूतकाल म याओं का उपयोग करके र त थान के साथ एक अनु छे द को हल करने का यास कया
जाना चा हए। 3 अंक

अनुभाग (ग) लेखन कौशल (12 अंक)
7) दए गए संकेत के साथ कसी भी ि थ त पर तीन म से एक अनछ
ु े द लेखन पर एक न का यास करना होगा। (40-60 श द)। 5 अंक

8) द गई ि थ तय पर दो म से प लेखन पर एक न का यास करना होगा। (अनौपचा रक). 4 अंक

9) दए गए संकेत के साथ संदेश/ई-मेल लेखन पर एक न का यास करना होगा। (50-60 श द) 3 अंक

अनुभाग (घ) सा ह य (15 अंक)
10) नधा रत पा यपु तक के ग य पाठ से चार लघु यो यता-आधा रत न म से दो का यास कया जाना चा हए। 2×2=4 अंक

11) क वताओं से वषय, क य वचार, छं द योजना पर आधा रत पांच लघु यो यता-आधा रत न म से तीन का यास कया जाना चा हए।
3×2=6 अंक

12) पठन साम ी , व लेषण, मू यांकन आ द के आधार पर दो लंबे उ र वाले यो यता-आधा रत न म से एक का यास कया जाना चा हए।

1×5=5 अंक

3rd Class
(Dogri)

जमात :तीसरी
समां ऽ अवधी िबशे/उपिबशे िस ने दे प रणाम यो ता गितिविधय लेई सुझाऽ
( च)
किवतां च वणत धरती ां ऽ किवता गी मूंह् ● इस किवता च धरती गी मां दा दजा िद ा दा ऐ, िव ािथएं गी मां
दी मैहमा ते उसदे ित जवानी पढ़ने ते ते धरती च िकश समानतां द ने लेई धरती शा ा होने आ ी
अपने फज़ बारै जानकारी। जमातै च सनाने दी ज री चीज ब बारै जानकारी दे नी चािहदी।
यो ता। ● धरती गी मां समिझयै असगी केह्ड़े–केह्ड़े फज नभाने दी लोड़
किवता/ ऐ, ए िव ािथएं गी समझाया जाई सकदा ऐ।
1
वंदना ● इक मां दा अपने ब ित फज होंदा ऐ तां ब दा बी अपनी
माऊ ित फज होंदा ऐ, ए ग खोि यै समझानी चािहदी ऐ।
● िव ािथएं गी किवता गी मूं ह्जबानी चेते क रयै कलासै च सनाने
लेई ेरत िक ा जाई सकदा ऐ।

िनबंध पिढ़यै अपने ां ऽ िनबंध राह ां ऽ दे ● िव ािथएं गी पाठ दे मा म क ै ाएं िदयां िवशेषतां द दे होई
बारै सबूरी जानकारी दे ना वातावरण, रीती- ां च रौ े दे फायदे ते घाट बारै जानकारी िद ी जाई सकदी ऐ।
रबाज ते परव - ार ● ां ऽ थमां शैहरा पासै पलायन बारै सरसरी चचा िक ी जाई
बारै जानकारी सकदी ऐ। इस पलायन दे कारण ते पलायन रोकने दे उपा उ र
िनबंध /
बी सरसरी चचा िक ी जाई सकदी ऐ।
मेरा ांऽ
● ां ए च मनाए जाने आ े िदन- तेहार, डोगरा ऩाच (कु ) ते पंजाबी
नाच (भां गड़ा) बारै बी जानकारी िद ी जाई सकदी ऐ।
2
● ां दे लोक च एकै दी भावना ते िमली-जुली क करने उ र बी
ग बात िक ी जाई सकदी ऐ।

मेल बारै जानकारी कठे रना अपने कोल- क ● मेले दी प रभाशा दे इयै उसदा अथ समझाया जाई सकदा ऐ।
बसाखी दा
ल ने आ े मेल ते ● बसाखी दे मेले दे क ै -क ै होर मेल दा व द े आ जाई
मेला
उं दे बारै सबूरी सकदा ऐ।
जनकारी ● नमीं ते परानी खेढ बारै बी ग -बात िक ी जाई सकदी ऐ।

● मेले च होने आ े सां ृ तक काय म ते खेढ -मकावल दे फायदे
बी द े जाई सकदे न।
●लोकनाच बारै ते डु र दी िकश खेढ बारै बी जानकारी िद ी
जाई सकदी ऐ।
करनी दा फल पाने बारै करनी दा फल िकयां ● िव ािथएं गी समझाया जाई सकदा ऐ जे अस जो करने आं ,
ान हासल करना। ते कीऽ िमलदा ऐ ते ओह्दा बदला भु गतना पौंदा ऐ, इस ग ा गी ाना च रखदे होई गै
क ै चंगे क करने असगी हर वहार ते क -काज करना चािहदा।
दी यो ता ● िव ािथएं गी नैतकता दे मह बारै समझाया जाई सकदा ऐ।
समझाना। ●इस हानी च मुहावर दा बी योग होए दा ऐ, िव ािथएं गी उ ा
हानी / अथ ते वा बनाइयै समझाया जाई सकदा ऐ, परते च उनगी बी
जैसे गी तैसा वा बनाने लेई उ ािहत िक ा जाई सकदा ऐ।
● इस पाठ राह इं सान ते जानवर च फक भ़ेद बारै जानकारी िद ी
जाई सकदी ऐ।
● ठोस ते तरल चीज बारै ग बात करदे होई द ेआ जाई सकदा
ऐ जे केह्िड़यां -केह्िड़यां चींजां पािनय च घुली सकिदयां न।

चाचा नेह दे जीवन बारै आजादी ते गुलामी दी ● िव ािथएं गी अज़ादी ते गुलामी च फक समझाया जाई सकदा ऐ।
जाग क करना समझ दे क ै -क ै ● िव ािथएं गी दे श ते बदे श दी जानकारी दे ने दे क ै–क ै ए बी
चाचा नेह दे द ेआ जाई सकदा ऐ जे अजादी शा पै लोक बा ले दे श च की
3 चाचा नेह बारै पढ़न जंदे हे।
़
यो ता हासल ● सं ा दी जानकारी िदं दे होई इसदे भेद बारै बी सरसरी जानकारी
करना। िद ी जाई सकदी ऐ।

किवता गी लैऽ क ै बोलना, किवता राएं िव ािथएं ● इस किवता राह िव ािथएं गी रोजमरा दे हाब ते उं दी उमरी दे
चेता करना ते जमातै च िदय चंगी आदत गी र गी ाना च रखदे होई चंिगय ते बु रएं आदत च भेद द ेआ
सनाना। बखानदे होई उं दे च जाई सकदा ऐ, क ै भैड़ी आदत क ै होने आ े नुकसान बारै बी
चंगे गुण गी लेई चचा िक ी जाई सकदी ऐ ते इस उमरी च जो िस ी लगन, पूरी
आ ने दी यो ता। उमर असर रौह्ग।
किवता /
● िव ािथएं गी शैलू दी चंगी आदत बारै दसदे ह़ोई पु े आ जाई
शैलू ारा
सकदा ऐ जे ा तुंदे च बी शैलू आं गर चंिगयां आदतां है न? जेकर
नेईं, तां की नेईं?
● किवता गी मूं ह्जबानी चेते क रयै कलास च सनाने लेई ेरत
िक ा जाई सकदा ऐ।

अमर मै ूिजयम बारै अमर मैहल िद ने ● पाठ च बरतोए दे नम श े दे अथ दसदे होई वा च योग
जानकारी दे ना। ते राजे महाराजे बारै करना सखाया जाई सकदा ऐ, िकश वा आ ूं बनाइयै द े
होर जानकारी जान तां जे िव ािथएं गी वा बनाने दी जाच आई जाह्ग।
कठे रने लेई ेरत ● जेकर मुमकन होऐ ता िव ािथएं गी अमर मैहल ूिजयम ले ा
करना। जाई सकदा ऐ, ते नेईं तां मोबाइल च उसदी फोटो द ी जाई
अमर मै
ूिजयम सकदी ऐ।
● राज-महाराज दे जीवनयापन ते कायशैली उ र सरसरी
ग बात िक ी जाई सकदी ऐ।

हानी गी सुनना चेता बुरे क दे बुरे ● िव ािथएं गी आपसी मेल-मलाप दा मह समझां दे होई े शां
करना ते सनाना ऩतीजे बारै जानकारी चंगे लोक क ै साथ र ने लेई समझाया जाई सकदा ऐ।
4
दे क ै- क ै होर ● हानी सनाना बी इक कला ऐ, िव ािथएं गी हानी सनाने लेई
िस मत दे ना। ेरत िक ा जाई सकदा ऐ।
● हर बाल हानी च कोई न कोई िस म साफ़-साफ़ ल ादी
धोखेबाज़ होंदी ऐ, िन यां-िन यां िकश बाल क ां सनाइयै िव ािथएं गी
िग ड़ उं दे च िनिहत िस -म बारै अंदाजा लान लेई आखेआ जाई
सकदा ऐ।
● दादी – दादे दा कथा सनाना न घटदा जा करदा ऐ। िव ािथएं
गी एह्दे बारै जानकारी िद ी जाई सकदी ऐ।

लेख़ राह ेल बारै ेल िकयां पौंदी ऐ ● िव ािथएं गी ेल बारै जानकारी िदं दे होई बनने दी ि या बारै बी
लेख /
जानकारी इसदी ि या ते उस समझाया जाई सकदा ऐ।
ेल
िगतै बरते जाने आ े

ब -ब नां एं दी िजयां:- इक शीशे दे गलासै च मता ठं डा पानी पाइयै ते ओह्दे बाहर
जानकारी बनी जाने आ ी ेल बी द ी जाई सकदी ऐ।
● ेलू लेई ब -ब भाशाएं (िहं दी, उदू , अं ेजी) च बरतोने
आ े नां एं दी जानकारी िद ी जाई सकदी ऐ।
● इस लेख़ च संयु श बरतोए दे न िकश इयै जनेह् होर श
बारै बी चचा िक ी जाई सकदी ऐ।

समझदारी क ै कीते गेदे पानी दी ा, ● िव ािथएं गी िव ािनक तरीके क ै ए द ेआ जाई सकदा ऐ जे
औ े शा औ े क ै च मेहनत ते समझदारी घड़े चा पानी उ र िकयां आया होग, कुसै जग जां गलास च ए
बी िज हासल करना क ै क करने दी ि या क रयै द ी जाई सकदी ऐ।
यो ता ● पानी साढ़े शरीरै लेई िक ा ज़ री ऐ, ए दसदे होई पानी दे होर
ाना काँ योग उ र ते पानी बरबाद नेईं करने उ र ग बात िक ी जाई
सकदी ऐ।
● मे त करने आ े जेकर दमाक लाइयै मे त करन ता प रणाम
होर अ े होई सकदे न, ए ग समझाने
लेई िकश होर उदाहरण बी िद े जाई सकदे न।

छ ी जनवरी बारै सबूरी दे श दे संिवधान, ● छ ी जनवरी दा तेहार की मनाया जंदा ऐ, िव ािथएं गी िव ार
जानकारी । उसदी ा ते छ ी च जानकारी िद ी जाई सकदी ऐ।
जनवरी बारै यो ता ● संिवधान बारै सरसी चचा करदे होई उसदी ा बारै बी द ेआ
जाई सकदा ऐ।
● मौजूदा रा पती ते धानमं ी दे नांएं बारै बी चचा िक ी जाई
सकदी ऐ।
छ ी जनवरी ● दे सै दी ब -ब फौज दे बारै बी ग बात िक ी जाई
सकदी ऐ।
● नम श दा बी ान कराया जाई सकदा ऐ, िजयां:- रयासत,
समारोह्, तोपां, ब ी आिद।

डु र दे ाचीन मंदर ाचीन मंदर दी ा ● पाठ पढ़ानै शा पै िव ािथएं गी िदशाएं दे बारे च जानकारी िद ी
बबौर दे मंदर ब ौर बारै जानकारी ते कला कृितय बारै जाई सकदी ऐ।
हासल करना ान हासल करना। ● डु र दे होर बी ऐसे थाहर दी ग िक ी जाई सकदी ऐ िज
पुरात ी मह आ ी कोई इमारत होऐ।

● परािनय इमारत गी बनाने दी कला निमय इमारत गी बनानै दी
कला शा िकस-िकस ग ा ब री ही, समझाया जाई सकदा ऐ।
● परानी इमारत गी बनानै चे सीमट दे थाहर केह् लाया जंदा हा ते
की लाया जंदा हा, ए बी समझाया जाई सकदा ऐ।

ब -ब बारै दे बदलाऽ क ै ● िव ािथएं गी चौन दे बारे च दसदे होई दे हाब खानपान
जानकारी हासल करना रोजमरा दे खान-पान ते लान दी ग समझाई जाई सकदी ऐ, एह्दे क ै िव ाथ किवता
च बदलाऽ । क ै जुड़ी जां गन।
● दे बदलाव क ै साढ़ी िदनचया च केह् -केह् बदलाव होंदे न,
चचा िक ी जाई सकदी ऐ।
● द नां एं गी अं ेज़ी ते िहं दी च द ेआ जाई सकदा ऐ।
ां

6 डु र दी म र झील ज ू -क ीर िदय ● मानसर झीला दी िव ार क ै जानकारी दे ने परत ज ू क ीर
मानसर बारै सबूरी झील दे नांऽ ते झील दी िकश झील दे नांऽ द े जाई सकदे न।
जानकारी। क ै जुड़े दे नम श ● पाठ च िकश दोहरे श बी बरतोए दे न, उं दे अथ दसदे होई
ते उं दे अथ समझना। उनगी वा च योग क रयै िव ािथएं गी बी वा बनाने लेई ेरत
मानसर िक ा जाई सकदा ऐ।
● जेकर ू लै दे नेड़े कोई झील ऐ ता उ लेइयै िव ािथएं गी बी
पाठ क ै जोड़े आ जाई सकदा ऐ।

एके दी एके दी ताकत दा ान एके दी ताकत नेईं ● िव ािथएं गी एके दे फायदे ते नु ान द े जाई सकदे न ते
ताकत कराना होने दे नकसान एह्दे होर उदाहरण बी िद े जाई सकदे न।
समझने दी यो ता ।

● किवता गी मूंह्जबानी चेते क रयै कलास च सनाने लेई ेरत
िक ा जाई सकदा ऐ।

िचि य दी ा ते िलखने पराने जमाने च िच ी ● िव ािथएं गी िच ी िलखने लेई ेरत करदे होई ब रे -ब रे
दी कला िलखने दा चलन ते लोक गी िच ी लखाई जाई सकदी ऐ।
उं दी ा। ● पूण िवराम ते अ िवराम दे हे ई था ै पर योग बारै द ेआ
जाई सकदा ऐ ते गलत इ ेमाल करने पर अथ दा अनथ बनी जानै
िच ी दे िकश उदाहरण िद े जाई सकदे न।
● इं टरनैट दे आम होने शा पै िकयां िचि य दा चलन हा ते लोक
च िच ी गी लेइयै कैसी उ ु कता रौंह्दी ही, एह्दी जानकारी िद ी
जाई सकदी ऐ।

खेढ दे व उ र िव ृत खेढ दे लाह् ते ब - ● पाठै च द ी दी खेढ़ दे अलावा बी िकश होर खेढ़ दी जानकारी
जानकारी ब खेढ दे नांऽ दी िद ी जाई सकदी ऐ।
यो ता। ● सम क ै लु होआ दी खेढ़ पर चचा िक ी जाई सकदी ऐ।
●टीवी,मोबाइल बगैरा औने पर ब दे िक े होई खेढ़नै दे चलन िकयां घटी
7
जादे न, एह्दे पर ग बात ते खेढ़ना घटी जानै दे नुकसानै पर चचा िक ी
जाई सकदी ऐ।
खेढ दा तव
● डु र दे श िदय िकश खास खेढ बारै चचा िक ी जाई सकदी
ऐ।
●खेढ क ै साढ़े शरीर दा चंगा िवकास िकयां होई सकदा ऐ चचा
करदे होई खाने-पीने उ र बी चचा िक ी जाई सकदी ऐ।

फलौि य दा अथ फलौि य दी ा, ● िव ािथएं गी ए जानकारी िद ी जाई सकदी ऐ जे िजसलै साढ़े
अथ ते बरतून दी लोक कोल मनोरं जन दे मते साधन नेईं होंदे हे उसलै फलौि यां,
यो ता लोक क ां आिद गै मनोरं जन दे मु साधन हे ।
● िव ािथएं गी मुहावर, खुआने ते फलौिनय च फक द ेआ जाई
फलौि यां
सकदा ऐ।
● िज ानी कसरत आँ गर गै दमागी कसरत बी ज री होंदी ऐ।
फलौिनयां दमागी कसरत करां िदयां न। िव ािथएं गी ए समझाना

ज री ऐ जे िजस चीजै दा इ ेमाल ब करगे, उस चीजै दी
यो ता बधदी ऐ।

तीसर जमातै लेई आकलन द योजना

भाग (ए) पढ़ने द समझ (15 अंक)

1) ग य खंड थमां तकर बन 100 थमां 150 श द दा इक द खेआ गेदा अंश, िजसदे बाद एमसी यू, समझदार दे सवाल, खा ल था भरने, श दावल बगैरा
द कोशश क ती जा। 1×5=5 नंबर

2) लगभग 100 थमां 150 श द दे इक अन द खे खंड गी हल करने द कोशश करना ते उसदे बाद एमसी य,ू समझदार दे सवाल, अंश गी उ चत सलख
दे ना , इक श द दा योग बगैरा। 1×5=5 नंबर

3) य सुराग/सांि यक डेटा/बार ाफ बगैरा पर आधारत इक सवाल ते उसदे बाद समझ, अनुमान, व लेषण, मू यांकन बगैरा पर आधारत एमसी यू द
कोशश क ती जानी चा हद । 1×5=5 नंबर

भाग (ख) याकरण (8 नंबर )

• लेख द प छान

• सं ा, सवनाम, या, वशेषण दा योग

• वभि तयां द प छान करना

• काल दा योग (साधारण वतमान ते सरल भत
ू )

• सम द प छान

• सं ा सं या ते लंग दा योग

4) लेख, वभि त, सं ध बगैरा गी रे खां कत जां गोल क रयै कुसै ासं गक अंश द प छान करने लेई आखेआ जाग। 2.5 नंबर

5) सं ा, सवनाम, या, वशेषण बगैरा दा इ तेमाल करदे होई खा ल था क नै इक ासं गक पैरा ाफ 2.5 नंबर

6) साधारण वतमान ते साधारण अतीत च याएं दा इ तेमाल क रयै इक पैरा ाफ गी खा ल था क नै हल करने द कोशश क ती जानी चा हद ।
3 नंबर

भाग (ग) लेखन कौशल (12 नंबर )

7) ै च पैरा ाफ लखने पर इक सवाल द े गेदे संकेत क नै कुसै बी ि थ त पर कोशश क ती जाग। (40-60 श द) दा। 5 नंबर

8) च ठ लखने पर दो च इक सवाल द ी गेद प रि थ तय पर कोशश क ती जाग। (अनौपचा रक) दा। 4 नंबर

9) संदेश/ई-मेल लखने पर इक सवाल द े गेदे संकेत क नै यास करना होग। (50-60 श द) 3 नंबर

भाग (घ) सा ह य (15 नंबर )

10) भाग चार च दो लघु यो यता आ ले सवाल द कोशश नधारत पा यपु तक दे ग य ंथ थमां क ती जानी चा हद । 2×2=4 नंबर

11) क वताएं थमां वशे, क य वचार, तुकबंद योजना उ पर आधा रत पंज शा ै लघु यो यता आ ले सुआल द कोशश क ती जानी चा हद ।
3×2=6 नंबर

12) समझ, व लेषण, मू यांकन बगैरा दे आधार उ पर दो ल मी जवाब दे ने आ ले यो यता आ ले सवाल च इक द कोशश क ती जानी चा हद ।

1×5=5 नंबर

‫ینڈر ‪02-0202‬‬
‫ایکیڈمک کل‬
‫اردسیلبس‪/‬‬
‫و‬
‫رستان اردو)‬
‫جماعتسوم (بہا‬

‫تعارف‬
‫بچہ اپنےگھر‪،‬خاندان اور ماحولسے زبانکےتجربات وتصوراتلےکراسکول میں داخل ہوتا ہے۔لیکنبا لاعدہ طورپر‬
‫نکہ اس عمر میں حروفشناسی‬ ‫لفظوںکےمعنی اور انکےاستعمالسےاسکول میں متعارف ہوتا ہے ۔ چو‬ ‫وہ حروفکیشناخت‬
‫ننااور سمجھنا آسان نہیں ہوتا۔ اس لیے‬
‫مشکلکام ہے اس لیےکہ رسم خطکےنشانات اور اننشانات سے جڑی آوازوںکو جا‬
‫ضروری ہےکہ زبانسیکھنےکیشروعات معنیسے ہو اور اسکےلیےکہانیکاسہارالیا جائے ۔یعنی زبانسکھانےکے ممصد‬
‫پیکا عنصر شامل ہوتا ہے اس لیےکہانیکا وسیلہ زبان‬ ‫نکہکہانی میں لطف اندوزی اوردلچس‬
‫کوکہانی سےپوراکیا جائے ۔ چو‬
‫سکھانے میں زیادہکارگر اور مؤثرثابت ہوسکتا ہے۔بچوںکوپہلےکوئیکہانیسنائی جائے اورپھر اسکہانی میںاستعمال ہونے‬
‫آہستہ متعارفکرایا جائے۔ اور اس طرح انھیں حروفشناسییا رسم خطکیتدریسکی طرف الیا‬ ‫آہستہ‬‫لفظوںسےبچوںکو‬ ‫والے‬
‫جائے ۔کوششکی جائےکہ انکوایسیکہانیاںسنائی جائیںکہ وہآسانیسے انھیںسمجھسکیں اور اپنیسمجھسےمعنی و مطلب‬
‫نکالکر لطف حاصلکر سکیں۔ انکہانیوں میں اورکہانیوں سےباہربھیبچوںکے لیےایسے ماحولکا اہتمام ہونا ضروری ہے‬
‫جہاں وہبغیرکسی روکٹوک اوربغیرکسی سہارےکے آزادانہ طورپراپنی سمجھکا استعمالکر سکیں اور اپنے طورپر ان‬
‫نفسیاتی طورپربچے دنیاسے متعلك اپنیسمجھ اور‬ ‫نکہ‬‫فوظبھی ہوسکیں۔کیو‬ ‫کہانیوںسےکوئی معنی و مطلبنکالسکیں اور مح‬
‫تی۔ استعمیر میں خودبچوںکے‬ ‫تی سے نہیں ہو‬ ‫علمکیتعمیر خودکرتے ہیں۔ انکییہتعمیرکسیکے سکھانےیا زور زبردس‬
‫تجربات و مشاہداتشامل ہوتے ہیں۔‬
‫پیدا ہوکہ انکےفطری‬ ‫زبان سکھانےکے اس عمل میں اس احتیاطکیبھی ضرورت ہےکہکوئیایسی صورت حال نہ‬
‫فسیاتکوبھیسمجھنےکیضرورت ہےکہ عموما ً وہکالس رومکے ماحول میں‬ ‫اظہارکیصالحیتپر لدغنل گ جائے۔بچوںکین‬
‫اپنیباتکے اظہار میں جھجک محسوسکرتے ہیں۔ اسلیےکہشروع میں وہ جس زبان میںآسانیسےاپنیباتیا اپنےتجربات و‬
‫احساساتکا اظہارکر‬

‫یعنی زبان و لواعدکیپابندیوں میںجکڑیہوئیہوتی ہے۔‬ ‫سکتے ہیں اسکواسکول میںتسلیمنہیںکیا جاتا۔اسکولکی زبانرسمی‬
‫نی فطری زبان میںباتکہتے ہوئے ہچکچاتے ہیں۔ اسلیے زبان‬ ‫بچوںپراسکولکیرسمی زبانکا رعباتنا حاوی ہوتاہے کہ وہاپ‬
‫لسانیتناظرکاخیال رکھا جائے۔کال س میں جوبچے آتے ہیں وہ مختلفلسانیپس منظر سےتعلك‬ ‫کیتدریسکے ولتکثیر ال‬
‫یکساں موالعفراہمکرتا‬ ‫کبھیبچوںکو سیکھنےکے‬ ‫لسانیتناظرکو سامنے رکھتا ہے اورکالس میں‬ ‫رکھتے ہیں۔ اگر استادکثیر ال‬
‫ہےتو وہ زبانکیتدریسکوبہتربناسکتا ہے۔ایساکرنےسےبچوںکو انکےفطری اظہارکےفروغکا مولع ملسکتا ہے اور‬
‫لسانیتناظرکیاہمیتکوسمجھا جائے اور اسکےپیش‬ ‫لسانیتنوعکےتئیںحساسبھی ہوسکتے ہیں ۔ اسلیےکثیر ال‬ ‫ذیبی و‬
‫وہتہ‬
‫نظرایسا طریمہتدریس اختیارکیا جائے جو زبانکی درسو تدریس میںبہتر ‪،‬آسان اور موثرثابت ہوسکے۔‬

‫تولعات‬
‫نصابی‬
‫پیداکرنا ۔‬
‫ں فرقکرنےکی صالحیت‬ ‫‪ ‬طلب ا میں مختلف آوازوںکوسنکر ان می‬
‫فتگو‪/‬باتچیتسکھانا۔‬ ‫‪‬گروپ میںگ‬
‫پیداکرنا‬
‫الحیت‬ ‫‪‬کہانیکوتصویروںکی مددسے اندازہلگاکر پڑھنےکیص‬
‫مہار پیداکرنا‬
‫لفظسےپڑھنےکی ت‬ ‫سے اور تحت ال‬
‫نفرادی اور اجتماعی طورپر نظمکوترنم‬ ‫‪‬ا‬
‫لفاظ میں اضافہکرنا۔‬
‫طلبا کے ذخیرہ ا‬
‫‪‬‬
‫لفاظسےروشناسکرنا‬ ‫اس بولی جانے والی زبانوںکے ا‬ ‫‪ ‬آسپ‬
‫شناسکرانا‬
‫رفتانھیں معیاری زبان سے رو‬
‫ت ہ‬‫بولی جانے والی زبانکے درمیان فرقبتانا اوررفہ‬ ‫‪ ‬گھر اورسکول میں‬

‫سیکھنے کے طریمے اور ماحول‬
‫یفوں اورپہیلیوںکو سننے سنانےکے موالع‬
‫ھوٹی نظموں‪،‬کہانیوں‪،‬لط‬
‫ھوٹی چ‬
‫‪ ‬طلباکو درسی اور غیر درسیکتابوں سے چ‬
‫اسکتی ہے۔‬
‫فراہمکیےجائیںتاکہ طلباکی جھج ک دور ہوسکے۔ ہم جماعتساتھیوں کے ذریعےبھییہسرگرمی انجامپ‬

‫اشے‪ ،‬رسالوں‪ ،‬لصوں‪،‬کہانیوں اور‬ ‫‪ ‬درسیکتابوںکےساتھساتھ معیارکے مطابك مختلف طرحکا موادجیسے اخباروںکےتر‬
‫الے طلبا کےلیےبریلکا انتظامکیا جائے۔‬
‫صالحیت و‬ ‫ک مکسکیکتابیں وغیرہفراہمکی جائیں۔ مخصوص‬ ‫ا‬
‫ٹیپ ریکارڈ وغیرہکوسنکر انسے متعلكباتکرنےکےلیےکہ ا جائے۔‬ ‫‪ ‬سمعی اوربصریاشیا دیکھکر‪ ،‬ریڈیو‪،‬ٹی وی‪،‬‬
‫ئیگیکی مشكہوسکےگی اور انکالب ولہجہبھی درست ہوسکےگا۔‬ ‫لفظوں او رآوازوںکی صحیح ادا‬ ‫ان کے ذریعے اردو‬
‫فتگوکرنےکیترغیب دی‬ ‫بر رہنے اور انپرگ‬ ‫‪ ‬لریبترین ماحول اور آسپاس میں رونما ہونے والے والعات و مشاہداتسےباخ‬
‫گفتگوکرنےکا مولعہدیا جائے۔‬
‫جائے ‪،‬انھیں انکے ماحولکےپیشنظر‬
‫‪ ‬اسکول میں ہونے والی مختلفسرگرمیوںکےذریعےتحریری مہارتکوفروغ دینےکےلیے زیادہسے زیادہ موالعےفراہم‬
‫لفظوں میںلکھنےکیترغیب‬ ‫کیےجائیں۔ اپنے آسپاسکے ماحول سےباخبر رہنے اور رونما ہونے والے والعاتکو آسان‬
‫دی جائے۔‬
‫فظکےساتھپڑھنےکےلیے مختلفپروگراموں میںشریک‬ ‫‪ ‬نظموں اورگیتوںکوترنم اور مناسبلب ولہجے اور صحیحتل‬
‫ہونےکا مولع دیا جائے اور انکیکارکردگیکی حوصلہافزائیکی جائے‬
‫‪ ‬پڑھتے ولت عبارتکے اعراب‪ ،‬امال اور خوش خطیپر غورکرنےکے لیےباربارتوجہ دالئی جائےتاکہ صحیح اور‬
‫تھری اردولکھنےکا رحجانفروغپاسکے۔‬ ‫صافس‬
‫لفاظکے استعمال‬ ‫تی مناظرکیتحسینکرنے ‪ ،‬انکی خوبصورتی اور رنگارنگیکی طرف متوجہکرنے اور متعلمہ ا‬ ‫‪ ‬لدر‬
‫کے موالعفراہمکیے جائیں۔‬
‫‪ ‬ماحولسےمتعلك متن‪،‬فلم‪،‬تصویر‪،‬اشتہار‪ ،‬م اڈل وغیرہبھیفراہمکیے جائیں۔تاکہسننے اورپڑھنےکی مہارتیںآسانی اور‬
‫تھ فروغپاسکیں جیسے واہ!کیا خوب صورتپھول ہے‪-‬‬ ‫پیکےسا‬ ‫دلچس‬

‫تیں‬
‫نصابی مقاصد اورصالحی‬
‫تعلیمکے لئےاین سیایف – ایس ایکے مطابق اردوکے‬
‫سکولی‬
‫ا‬

‫آموزشی ماحصل‬ ‫نصابیمقاصد استعدادیص‬
‫الحیت‬
‫الحیت‪: C-1.1‬نظموں‪ ،‬طالب علم‪:‬‬
‫ص‬ ‫‪:CG.1‬‬
‫یا پڑھ کرلطف‬
‫نظموں کہانیوں اوربات چیتکوسنکر‬
‫‪،‬‬ ‫‪LO-1.1.1‬طالبعلم‬

‫کہانیوں اور بات چیت اندوز ہوتے ہیں۔‬ ‫لباءپیچیدہ‬
‫ط‬
‫نظموں کہانیوں اوربات چیت میں اہم خیاالتکینشاندہی‬ ‫‪،‬‬ ‫سے لطف اندوز ہونا اور ‪LO-1.1.2‬طالب علم‬
‫ان میں اہمخیاالتتالش کرتےہیں۔‬ ‫جملوں کی‬
‫نظموں کہانیوں اوربات چیتکےبارے میںاپنے خیاالتکا‬ ‫‪،‬‬ ‫‪ LO-1.1.3‬طالب علم‬
‫کرنا۔‬ ‫سیکھ‬ ‫بناوٹ‬
‫اظہار واضح اور جامع انداز میںکرتے ہیں۔‬
‫نظموں کہانیوںیابات چیتکےبارے میںسواالتکے‬ ‫‪،‬‬ ‫‪ LO-1.1.4‬طالب علم‬ ‫کر زبانی‬
‫جوابات دیتےہیں۔‬ ‫زبان کی‬‫‪،‬‬
‫نظموں کہانیوںیا بات چیت کا خالصہبیان کرتے ہیں۔‬ ‫‪،‬‬ ‫‪LO-1.1.5‬طالبعلم‬
‫نظموں کہانیوںیابات چیتکےبارے میںاپنی رائےکا‬ ‫‪،‬‬ ‫‪LO-1.1.6‬طالبعلم‬
‫الحیتوں کو‬
‫ص‬
‫اظہار کرتے ہیں۔‬ ‫وط بناتے‬‫مضب‬
‫ی کہانیوںکےبنیادی خیاالتکوسمجھتےہیں۔‬ ‫لم پڑھی‪/‬سنیگئ‬ ‫پڑھی گئی ‪LO-1.2.1‬طالب ع‬ ‫‪C-1.2‬سنائی‪/‬‬ ‫ہیں‬
‫تا ہے ‪ LO-1..2.2‬طالبعلمکہانیوں میں کرداروںکیشناختکرتےہیں اور انکی‬ ‫تاکہخیاالتکو کہانیوں کو سمجھ‬
‫اور کردار‪ ،‬کہانی کا خصوصیات اورمحرکاتکیوضاحتکرتےہیں۔‬
‫کیں تس‬ ‫سمجھ س‬
‫تسلسلکوبیانکرتےہیں۔‬ ‫عل کہانیوںکے والعاتکے‬ ‫‪LO-1.2.3‬طالب م‬
‫ط لب علمکہانیوںکے کرداروں‪ ،‬والعات اور موضوعاتکے بارے‬ ‫‪ LO-1.2.4‬ا‬
‫لسل اور مصنف کا‬
‫ےہیں۔‬ ‫میںاپنی رائےکا اظہارکرت‬ ‫نظریہتالشکرتا ہے۔‬ ‫اوران کا‬
‫ہیں۔‬
‫‪ LO-1.2.5‬طالب علمکہانیوںکےبارے میںسواالتکے جوابات دیتے‬ ‫اظہارکر‬
‫بیان کرتےہیں۔‬ ‫ک خالصہ‬ ‫‪ LO-1..2.6‬طالبعلمکہانیوں ا‬
‫‪ LO-1.2.7‬طالب علمکہانیوں میں مصنفکے ممصد اورنمطہنظرکینشاندہیکر‬
‫سکیں۔‬
‫تےہیں۔‬
‫ی کہانیوںکوسمجھتے ہیں‪،‬بشمول حمیمت‬ ‫‪ LO-1.2.8‬طالب علم مختلفلسمک‬
‫انیاں۔‬‫تیکہ‬ ‫فسانوی‪ ،‬اور روای‬ ‫پسندانہ‪ ،‬ا‬
‫ختلف موضوعات پربات چیتکرتے‬ ‫تھ م‬‫لف لوگوںکے سا‬ ‫تلف ماحول ‪LO-1.3.1‬طالب علم مخت‬ ‫‪ C-1.3‬مخ‬
‫کو برلراررکھتے ہیں۔‬ ‫فتگو‬‫میں رواں‪ ،‬معنی خیز اور ہیں۔ اورگ‬
‫زبانی اور‬ ‫‪LO-1.3.2‬طالب علماپنے خیاالت کو واضح اور جامع انداز میں‬ ‫فتگوکرتا ہے۔‬ ‫مربوطگ‬
‫تحریری طورپرپیشکرتےہیں۔‬
‫ناسب طور‬ ‫‪ LO-1.3.3‬طالب علمدوسروںکیباتوںکو غورسےسنتےہیں اور م‬

‫پر جواب دیتے ہیں۔‬
‫صہ لیتے ہیں۔‪،‬جیسےکہسواالت‬ ‫ناسب طور پر ح‬ ‫گفتگو میں م‬ ‫‪LO-1.3.4‬طالب علم‬
‫تبصر کرنا۔‬
‫ہ‬ ‫توںپ‬
‫ی با ر‬ ‫پوچھنا‪ ،‬رائے دینا‪ ،‬اور دوسروںک‬
‫فتیسیاق و سباق میں اعتماد اور روانی‬ ‫‪LO-1.3.5‬طالبعلم مختلف سماجی اورثما‬
‫سے بات چیتکرتے ہیں۔‬
‫‪ LO-1.3.6‬طالب علماپنے خیاالت کومؤثر طریمے سے اورمختلف سامعینکے‬
‫مطابكپیشکرتےہیں۔‬
‫یف کر‬ ‫‪ LO-1.3.7‬طالب علم دوسروںکےنمطہنظرکوسمجھتےہیں اور انکیتعر‬
‫تےہیں۔‬
‫تگو میںتعاونکےساتھحصہ لیتےہیں۔‬ ‫گف‬ ‫‪ LO-1.3.8‬طالب علم‬
‫کشیںتیارکرتے‬ ‫پیش‬ ‫تحریری‬ ‫بانی ‪/‬‬
‫‪LO-1.4.1‬طالبعلم مختلف موضوعاتپر ز‬ ‫‪ C-1.4‬زبانیپیشکش‬
‫ہیں اورپیش کرتے ہیں۔ جن میں ای ک واضح آغاز‪ ،‬درمیان‪ ،‬اور اختتام ہو۔‬ ‫‪Presentation‬‬
‫ناسب زبان اور‬ ‫شکشوں میںاپنےسامعینکے لیے م‬ ‫ٹےوالعاتکی ‪ LO-1.4.2‬طالبعلماپنیپی‬ ‫(مباحثہ‪،‬چھو‬
‫الفاظ‪ ،‬مختصر جملے‪ ،‬اوربصری امداد۔‬ ‫یسےکہسادہ‬ ‫ےہیں۔ ج‬ ‫تعمال کرت‬‫انداز اس‬
‫شکشوںکو واضح‪ ،‬جامع اور منظم انداز میںپیش‬ ‫‪ LO-1.4.3‬طالبعلماپنیپی‬
‫میزبانی ‪ ،‬خوش آمدیدکی‬
‫تصرتمریریں )کرنا۔ کرتےہیں۔‬ ‫مخ‬
‫‪LO-1.4.4‬طالب علماپنے سامعینکے سواالتکے جوابات دیتے ہیں۔‬
‫ناسب زبان اور انداز استعمال کرتےہیں۔‬ ‫‪ LO-1.4.5‬طالبعلم م‬
‫کشوںکو واضح‪ ،‬جامع اور منظم انداز میںپیش‬ ‫‪LO-1.4.6‬طالب علمیاپنپیش‬
‫ک اجاگرکرنا اور مثالیںفراہمکرنا۔‬ ‫کرتےہیںجیسے کہ اہمنکات و‬
‫‪ LO-1.4.7‬طالب علم اپنے سامعینکے سواالتکے جواباتمعلوماتفراہمکر‬
‫کے اور وضاحتکرکے دیتے ہیں۔‬
‫فاظکو آوازوں‪/‬حروف میںتوڑتے ہیں۔‬ ‫لفظوں کو ‪LO-2.1.1‬طالب علمال‬ ‫‪:CG-2‬طلبا ‪C-2.1‬آوازوں‪/‬‬
‫الفاظبناتے ہیں۔‬ ‫‪LO-2.1.2‬طالبعلم آوازوں‪/‬حروفکو مالکر‬ ‫لفاظ بنانے اور‬
‫مال کر ا‬
‫تعلكکو‬ ‫فاظکی آوازیں اور ہجوںکے درمیان‬ ‫لفظوں ‪ LO-2.1.3‬طالب علمال‬ ‫رواں پڑھنے‬
‫لفاظ کو آوازوں‪/‬‬ ‫ا‬
‫اور سمجھ کر میںتوڑکرآگے چلکر‬
‫سمجھتےہیں۔‬
‫تلفظ کو سمجھنے کے لیے‬ ‫فاظ کی ہجوں اور‬ ‫‪ LO-2.1.4‬طالب علم نئے ال‬
‫کی صوتیا‬
‫تی شعور کوفروغ‬ ‫پڑھنے‬

‫ک استعمالکرتےہیں۔‬ ‫صوتیاتی علم ا‬ ‫الحیت پیدا دیتا ہے۔‬
‫ص‬
‫فاظکو آوازوں میں توڑتےہیں۔‬ ‫فوںکےال‬ ‫‪LO-2.1.5‬طالبعلمایکیا دو حر‬
‫فاظکو آوازوں میںتوڑتے ہیں۔‬ ‫فوںکےال‬ ‫تین حر‬ ‫‪LO-2.1.6‬طالب علم دویا‬ ‫کرتےہیں۔‬
‫کے الفاظبنا تے ہیں۔‬ ‫فوں‬‫تین حر‬ ‫‪LO-2.1.7‬طالبعلم آوازوںکو مالکر دویا‬
‫تعلكکی شناخت کر‬ ‫الفاظکی آوازیں اور ہجوںکے درمیان‬ ‫‪LO-2.1.8‬طالبعلم‬
‫تے ہیں۔‬
‫تلفظ کو سمجھنے کے لیے‬ ‫فاظ کی ہجوں اور‬ ‫‪LO-2.1.9‬طالب علم نئے ال‬
‫ک استعمالکرتے ہیں۔‬ ‫صوتیاتی علم ا‬
‫‪LO-2.1.10‬طالب معلالفاظکوتوڑنے اوربنانے میں مہارتحاصلکرتے ہیں۔‬
‫سیکھتے ہیں۔‬ ‫لفظکو آسانی سے‬ ‫فاظکی ہجوں اورت‬ ‫‪LO-2.1.11‬طالب علمنئےال‬
‫کو بہتر‬ ‫‪LO-2.1.12‬طالب علم صوتیاتی علمکوپڑھنے اور لکھنےکی مہارتوں‬
‫تعمالکرتے ہیں۔‬ ‫بنانےکےلیے اس‬
‫لچسپی‬ ‫‪LO-2.1.13‬طالب علم اردو زبانکی آوازیں اور ہجوںکی ساخت میں د‬
‫لیتے ہیں۔‬
‫تن کی بنیادی ‪ LO-2.2.1‬طالبعلم متنکیبنیادیساختکینشاندہی کرتے ہیں‪،‬جیسےکہ‬ ‫‪ :C-2.2‬م‬
‫لفاظ عنوان‪،‬پیراگراف‪ ،‬اور جملے۔‬ ‫ساخت‪ ،‬چھپائی میں ا‬
‫اور جملوںکےتصورکا ‪ LO-2.2.2‬طالبمعلچھپائی ںمیالفاظ اور جملوںکےتصورکو سمجھتے ہیں۔‬
‫فوںکینشاندہیکرتے ہیں۔‬ ‫‪ LO-2.2.3‬طالبعلمبنیادی ول‬
‫تعمالکرتے ہیں۔‬ ‫دی ولفوںکاصحیح اس‬ ‫‪LO-2.2.4‬طالبعلمجملوں میںبنیا‬
‫جائزہ لیتا ہے اوربنیادی‬
‫کو پڑھنے اورسمجھنےمیں زیادہ اعتماد محسوسکرتے‬ ‫تا ‪LO-2.2.5‬طالب علم متن‬ ‫ولفوں کی نشاندہی کر‬
‫ہیں۔‬ ‫ہے۔‬
‫یسےمختلف ذرائعسے‬ ‫یب سائٹس ج‬ ‫‪LO-2.2.6‬طالب علمکتابوں‪ ،‬رسائل‪ ،‬اور و‬
‫معلوماتکو مؤثر طریمےسے حاصلکرنےکے لابل ہوتے ہیں۔‬
‫ستعمالکرتے ہیں۔‬ ‫‪LO-2.2.7‬طالب علماپنیتحریر میں واضح اور منظم زبانکا ا‬
‫‪LO-2.2.8‬طالب علم مختلفلسمکے متنوںکوپڑھنے اور لکھنے سے لطفاندوز‬
‫ہوتے ہیں۔‬
‫تگی‪،‬اعتماد اور روانیسے‬ ‫التباساتکودرس‬ ‫‪ :C-2.3‬کہانیوں اور ‪LO-2.3.1‬طالب علمکہانیوں اور‬

‫تگی اور پڑھتے ہیں۔‬ ‫التباساتکو درس‬
‫فوںپر رکتے ہیں۔‬ ‫‪LO-2.3.2‬طالبعلم موزوں ول‬ ‫روانی کے ساتھ‪ ،‬موزوں‬
‫تلفظ کرتے ہیں۔‬ ‫الفاظکاصحیح‬ ‫‪LO-2.3.3‬طالبعلم‬ ‫لفظکے ساتھ‬ ‫ولفوں اورت‬
‫فتارسے پڑھتے ہیں‬ ‫فاظکی ر‬ ‫‪LO-2.3.4‬طالبعلمایک منٹ میں ‪55‬سے ‪75‬ال‬
‫۔‬
‫پڑھتا ہے۔‬
‫التباساتکو زورسے‬ ‫‪LO-2.3.5‬طالبعلم اعتماد اور روانیسےکہانیوں اور‬
‫پڑھتے ہیں۔‬
‫کو برلرار رکھتے ہیں۔‬ ‫تفہیم‬‫‪LO-2.3.6‬طالبعلمپڑھنےکے دوران معنی اور‬
‫‪LO-2.3.7‬طالبعلمپڑھنےسے لطف اندوز ہوتے ہیں اور اسے ای ک‬
‫پر دیکھتے ہیں۔‬ ‫خوشگوار سرگرمیکے طور‬
‫یعہ‬ ‫سیکھنے اورعلم حاصلکرنےکے ای ک ذر‬ ‫‪LO-2.3.8‬طالبعلمپڑھنےکو‬
‫ستعمالکرتےہیں۔‬ ‫کے طورپر ا‬
‫‪LO-2.4.1‬طالبعلم مختلف لسمکے متنوںکے کرداروںکینشاندہیکرتے‬ ‫‪:C-2.4‬کہانیوں‪ ،‬نظموں‪،‬‬
‫ٹروں‪،‬اور ہیں۔‬‫پوس‬ ‫گفتگو‪،‬‬
‫‪LO-2.4.2‬طالبعلم مختلف لسمکے متنوںکا مرکزی خیال سمجھتے ہیں۔‬ ‫ہدایاتجیسے متنوں کا‬
‫‪LO-2.4.3‬طالبعلم مختلف لسمکے متنوںکواپنےتجربات سے جوڑتے ہیں۔‬
‫‪LO-2.4.4‬طالبعلمایکپوسٹریا ہدایاتکے مرکزی خیالکوبیانکرتے ہیں۔‬
‫مطلب کرداروں کی‬
‫تعلمہ مثال‬
‫‪LO-2.4.5‬طالبعلمایک متنکے موادکواپنے ذاتیتجرباتسے م‬ ‫شاندہی کرکے متن کا‬ ‫ن‬
‫تھ جوڑتے ہیں۔‬ ‫مرکزی خیال سمجھ کر کے سا‬
‫‪LO-2.4.6‬طالبعلم مختلف لسمکے متنوںکوپڑھنے اور سمجھنے میں اعتماد‬ ‫اور اپنے تجربات سے‬
‫محسوس کرتے ہیں۔‬ ‫جوڑکرسمجھتا ہے۔‬
‫تفریحکا‬ ‫‪LO-2.4.7‬طالبعلممتن سے لطفاندوز ہوتے ہیں اور اسے علم اور‬
‫یعہسمجھتےہیں۔‬ ‫ذر‬
‫استعمال‬ ‫‪LO-2.4.8‬طالبعلم متنکواپنے اردگردکی دنیاکو سمجھنےکے لیے‬
‫کرتے ہیں۔‬
‫زبانی‬ ‫‪LO-2.4.9‬طالبعلماپنیسوچ اور خیاالتکوواضح اور جامع انداز میں‬
‫اورتحریری طورپرپیشکرتے ہیں۔‬

‫لچسپیکا مظاہرہ‬ ‫‪LO-2.5.1‬طالبعلم مختلف لسمکیبچوںکیکتابوں میں د‬ ‫‪:C-2.5‬بچوںکی مختلف‬
‫ٹھانے اور کرتےہیں۔‬ ‫لسمکیکتابیں ا‬
‫‪LO-2.5.2‬طالبعلماپنی مرضی سےکتابیںاٹھاتے ہیں اور پڑھتے ہیں۔‬ ‫پڑھنے میں دلچسپی کا‬
‫‪ LO-2.5.3‬طالبعلمکتابوںکےبارے میںاپنے خیاالت اورتاثراتکااشتراک‬
‫کرنےسے لطف اندوز ہوتے ہیں۔‬
‫مظاہرہکرتا ہے۔‬
‫ند سرگرمیکے طور‬ ‫ور فائدہ م‬
‫یک لطف اندوز ا‬ ‫لم پڑھنےکو ا‬ ‫‪LO-2.5.4‬طالب ع‬
‫پر سمجھتے ہیں۔‬
‫‪LO-2.5.5‬طالب علم مختلفلسمکے موضوعات اور خیاالتکےبارے میں جاننے‬
‫ستعمال کرتے ہیں۔‬ ‫کے لیے پڑھنےکا ا‬
‫کتابیںپڑھتے ہیں۔‬ ‫‪LO-2.5.6‬طالب علماپنے اردگردکی دنیاکو سمجھنےکے لیے‬
‫‪LO-‬طالبعلمایک موضوعپر ای کپیراگراف لکھتے ہیں۔‬ ‫‪:CG-3‬طلبا ‪C-3.1‬ایکپیراگرافلکھ‬
‫‪LO-‬طالبعلماپنے خیاالت اورتجرباتکو واضح اور جامع انداز میں‬ ‫کر اپنی سمجھ اور‬
‫پیش کرتے ہیں۔‬ ‫مختلف ماحول‬
‫تجرباتکا اظہارکرنا۔‬
‫تعمال کرتے ہیں۔ جیسےکہ‬ ‫ک اس‬‫ناسب زبان اورگرائ مر ا‬ ‫‪LO-‬طالبعلم م‬ ‫اورذرائع سے‬
‫صحیح امال‪،‬فعلکی مطابمت‪ ،‬اور رموز اولاف‬
‫یں لکھتے ہیں۔‬ ‫پیراگرافکو منظم اور مربوط انداز م‬ ‫‪LO-‬طالبعلماپنے‬ ‫لفظیاتی‬‫وسیع‬
‫استعمال کرنا۔‬ ‫تعلماتکا‬ ‫ناسب‬ ‫جیسےکہ جملوںکے درمیان م‬ ‫ذخیرہ حاصل‬
‫ج پانچسےسات جملوںپر‬ ‫‪LO-‬طالبعلمایکپیراگراف لکھتے ہیں و‬
‫مشتمل ہو۔‬
‫کرتےہیں۔‬
‫ےن پیراگرافمیں ایک واضح مرکزی خیالکیشناخت‬ ‫‪LO-‬طالبعلماپ‬
‫کرتے ہیں۔‬
‫ےن پیراگرافمیںاپنے خیاالت اورتجرباتکی حمایت‬ ‫‪LO-‬طالبعلماپ‬
‫کرنےکےلیےثبوتفرامہ کرتے ہیں۔‬
‫‪LO-‬طالبعلم اعتماد اور روانیسےلکھتے ہیں۔‬
‫تھ مؤثر طریمے سےبات‬ ‫‪LO-‬طالبعلماپنے لکھنےکو دوسروںکے سا‬
‫چیتکرنےکےلیے استعمال کرتےہیں۔‬

‫یعہ‬
‫سیکھنے اور علمحاصل کرنےکے ایک ذر‬ ‫‪LO-‬طالب علم لکھنےکو‬
‫ستعمالکرتے ہیں۔‬ ‫کے طورپر ا‬
‫تخلیمی‬
‫‪LO-‬طالب علم لکھنےسے لطف اندوز ہوتے ہیں اور اسے ای ک‬
‫سرگرمیکے طور پر دیکھتے ہیں۔‬

‫سادپوسٹربناتے‬ ‫‪ C-3.2‬آسان اور واضح ‪:LO-3.2.1‬طالبعلم آسان اور واضح معلوماتکےساتھ ایک ہ‬
‫معلومات اور ممصد کے ہیں۔‬
‫ک پوسٹربناتے ہیں جس میں ای ک واضح عنوان‪،‬‬ ‫‪:LO-‬طالب علم ای‬ ‫ساتھ سادہپوسٹرز‪ ،‬دعوت‬
‫تصویر‪ ،‬اورچند جملے ہوں جومعلوماتکو واضح طور پرپیشکریں۔‬
‫‪:LO-‬طالب علم ای ک دعوت نامہبناتے ہیں جس میں واضحمعلو مات شامل‬
‫نامے اور ہدایاتبناتا ہے۔‬
‫ہوں جیسے ایونٹکانام‪،‬تاریخ‪ ،‬ولت‪ ،‬ممام‪ ،‬اور ‪RSVP‬کیمعلومات۔‬
‫‪:LO-‬طالب علمآسان اور واضح معلومات اورترتیبکےساتھ ہدایاتکا‬
‫ایکسیٹبناتے ہیں۔‬
‫‪:LO-‬طالب علماپنےپیغاماتکو مؤثر طریمے سےبات چیت کرنےکے‬
‫استعمالکرتے ہیں۔‬ ‫لیے بصری ارو تحریری مواصالتکیتکنیکوںکا‬
‫‪:LO-‬طالب علماپنےکام میںتخلیمیصالحیتوں اور خیاالتکااظہار کر‬
‫تے ہیں۔‬
‫فصیالتپرتوجہ اوردرستگیکا مظاہرہ‬ ‫‪:LO-‬طالب علماپنےکام میںت‬
‫کرتے ہیں۔‬
‫طالب علماپنےکام میں اعتماد اورفخر محسوسکرتے ہیں۔‬
‫‪LO-‬طالبعلماپنےتخیلکیبنیادپر ایک کہانی لکھتے ہیں۔‬ ‫‪ :C-3.3‬اپنے تخیل اور‬
‫‪LO-‬طالبعلماپنےتجرباتکیبنیادپر ایکنظم لکھتے ہیں۔ جوکم ازکم‬ ‫تجربات کی بنیاد پر‬
‫فیہ ہو۔‬‫تگو چار مصرعوںپر مشتمل ہو اور جسمیں ایک لا‬ ‫ف‬‫کہانیاں‪ ،‬نظمیں اورگ‬
‫گو لکھتےہیں۔ جوکم از‬ ‫فت‬
‫‪LO-‬طالبعلم دو کرداروںکے درمیان ایکگ‬
‫کمپانچتبادلہخیاالتپرمشتمل ہو۔‬
‫لکھتا ہے‬
‫ک پانچ جملوں پرمشتمل‬ ‫‪LO-‬طالبعلمایککہانی لکھتے ہیں جوکم از م‬
‫ہو اور جس میں ای ک واضح آغاز‪ ،‬درمیان‪ ،‬اور اختتام ہو۔‬

‫علتخلیمی اور اصلتحریریںتیار کرنےمیں اعتماد محسوس‬
‫‪LO-‬طالب م‬
‫کرتے ہیں۔‬
‫حساسات‪ ،‬اور‬
‫یعےاپنے خیاالت‪ ،‬ا‬ ‫‪LO-3.‬طالبعلماپنیتحریرکے ذر‬
‫تجرباتکا اظہارکرنےسے لطف اندوز ہوتے ہیں۔‬
‫تھ مؤثر طریمے سےبات‬ ‫‪LO-‬طالبعلماپنیتحریرکودوسروںکے سا‬
‫چیتکرنےکےلیے استعمال کرتے ہیں۔‬
‫سیکھنے اور علمحاصلکرنےکے ایک‬ ‫‪LO-‬طالبعلماپنیتحریرکو‬
‫استعمال کرتے ہیں۔‬‫یعہکے طورپر‬ ‫ذر‬

‫تضاداتکی‬ ‫دفات‪ ،‬م‬
‫بمے‪ ،‬الحمے‪ ،‬مترا‬ ‫الفاظ‪ ،‬سا‬‫‪LO-‬طالبعلم ہم آواز‬ ‫لفاظ‪،‬‬
‫‪C-4.1‬ہم آواز ا‬ ‫طلبا‬
‫‪CG-4:‬‬
‫دفات نشاندہیکرتے ہیں۔‬ ‫بمے‪ ،‬الحمے‪ ،‬مترا‬ ‫سا‬
‫الفاظکیفہرستبناتے ہیں۔‬ ‫‪LO-‬طالبعلم ہم آواز‬ ‫اپنی سمجھ‪،‬‬
‫اور متضاداتکے علمکو‬
‫فاظکیفہرستبناتے ہیں جن میںایک ہیسابمہ ہو۔‬ ‫‪LO-4.1.3‬طالب علم ال‬
‫استعمالکرتا ہے۔‬ ‫تجربات‪،‬‬
‫فاظکیفہرستبناتے ہیں جن میںایک ہی الحمہ ہو۔‬ ‫‪LO-4.1.4‬طالب علمال‬
‫فظکو سمجھنےکےلیے ہم آواز‬ ‫فاظکی ہجوں راوتل‬ ‫‪LO-4.1.5‬طالب علمنئےال‬ ‫اور‬ ‫جذبات‬
‫تعمالکرتےہیں۔‬ ‫تضاداتکے علمکااس‬ ‫دفات اور م‬‫فاظ‪،‬سابمے ‪ ،‬الحمے ‪ ،‬مترا‬ ‫ال‬ ‫خیاالت کو‬
‫فاظ‪،‬‬ ‫فاظکے ذخیرےکوبڑھانےکے لیے ہم آوازال‬ ‫‪LO-4.1.6‬طالب علماپنےال‬
‫تعمالکرتےہیں۔‬ ‫تضاداتکےعلمکااس‬ ‫فات اور م‬ ‫بمے ‪ ،‬الحمے ‪ ،‬متراد‬‫سا‬
‫تحریر میں‬
‫اپنیتحریر اورتمریر میںزیادہ واضح اور جامعزبانکا‬ ‫‪LO-4.1.7‬طالب علم‬ ‫بیانکرنےکی‬
‫استعمالکرتے ہیں۔‬ ‫الحیت پیدا‬‫ص‬
‫فاظ‬
‫‪LO-4.1.8‬طالب علماپنے اردگردکی دنیاکوبہتر طورپر سمجھنےکےلیےال‬
‫تعمال کرتے ہیں۔‬ ‫ک اس‬‫کےبارے میںاپنے علم ا‬ ‫کرتےہیں۔‬
‫کی نشاندہی کرتے ہیں۔‬
‫یں سیاق وسباقکےاشاروں‬ ‫طالبعلم متن م‬ ‫‪ :C-4.2‬نئے مواد کو ‪-4.2.1‬‬
‫صوصیاتکینشاندہیکر‬ ‫طالبعلم متنکی زبانکی ساختکی خ‬ ‫باق ‪-4.2.2‬‬‫پڑھتے ولت سیاق و س‬
‫استعمال۔‬
‫کی ترتیب‪،‬یافعلکا‬
‫فاظ‬
‫بانکی تے ہیں ‪،‬جیسےکہ جملوںکی لمبائی‪،‬ال‬‫کے اشاروں اور ز‬
‫طالبعلمسیاق و سباقکے اشاروں اورزبانکیساختکو متنکے‬ ‫‪-4.2.3‬‬
‫نی نکالنے‬
‫ساخت کو مع ٰ‬

‫نیکوسمجھنےکےلیے استعمالکرتے ہیں۔‬ ‫تا مع ٰ‬
‫کے لیے استعمال کر‬
‫طالبعلمسیاق و سباقکے اشاروں اورزبانکیساختکو متنکے‬ ‫‪-4.2.4‬‬ ‫ہے۔‬
‫تعمالکرتے ہیں۔‬‫یے اس‬‫مرکزی خیالیا موضوعکیوضاحت کرنےکے ل‬
‫طالب علمنئے موادکوپڑھنے اور سمجھنے میں اعتماد محسوس کرتے‬ ‫‪-4.2.5‬‬
‫ہیں۔‬
‫طالبعلمپیچیدہ متنکو سمجھنےکے لیےاپنی حکمتعملیوںکو‬ ‫‪-4.2.6‬‬
‫استعمالکرنےسے لطفاندوز ہوتے ہیں۔‬
‫لیے پڑھنےکا‬‫طالبعلمنئے علم اور خیاالتکوسیکھنےکے‬ ‫‪-4.2.7‬‬
‫استعمالکرتے ہیں۔‬
‫طالبعلم مختلف ذرائع سے معلوماتکو سمجھنے اور اسکا جائزہ‬ ‫‪-4.2.8‬‬
‫تعمال کرتے ہیں۔‬‫ک اس‬‫لینےکے لیےاپنے علم ا‬

‫الفاظکےمفہومپرتبادلہ خیالکرتے ہیں۔‬ ‫طالبعلم‬ ‫فہوم ‪-4.3.1‬‬‫لفظوں کے م‬ ‫‪C-4.3‬‬
‫مو کو سننے اورپڑھنےکے‬ ‫طالبعلم مختلف لسمکے متنوں یا اد‬ ‫تا ہے ‪-4.3.2‬‬ ‫پر تبادلہ خیال کر‬
‫ی لغتکو وسعت دیتے ہیں۔‬ ‫یعےاپن‬‫تنوں ذر‬‫اور مختلف لسمکے م‬
‫ثالیںفراہمکرتے ہیں۔‬ ‫فاظکےلیے وضاحتیںیا م‬ ‫طالبعلم ال‬ ‫‪-4.3.3‬‬
‫تعمالکرتے ہوئے ایک جملہبناتے ہیں‬ ‫ک اس‬
‫لفظ ا‬ ‫طالبعلمایکنئے‬ ‫‪-4.3.4‬‬
‫یا مواد کو سننے اور‬
‫ے کسی متنیا مواد میںسان یاپڑھا ہو۔‬ ‫پڑھنے کےذریعےاپنی جو انہوںن‬
‫فاظکینشاندہیکرتے ہیں۔‬ ‫طالبعلماپنے اردگردکی دنیا میںنئےال‬ ‫‪-4.3.5‬‬ ‫لغتکو وسعت دیتا ہے۔‬
‫تھ مؤثر‬‫الفاظکےبارے میںاپنے علمکودوسروںکے سا‬ ‫طالبعلم‬ ‫‪-4.3.6‬‬
‫تعمالکرتے ہیں۔‬ ‫چیت کرنےکے لیے اس‬ ‫طریمے سےبات‬
‫تعمال‬‫ک اس‬‫طالبعلماپنےپڑھنے ارو تحریر میں زیادہپیچیدہ زبان ا‬ ‫‪-4.3.7‬‬
‫کرنےسے لطف اندوز ہوتے ہیں۔‬
‫فاظ‬‫طالبعلمنئے خیاالت اورمعلوماتکو سمجھنےکے لیےاپنےال‬ ‫‪-4.3.8‬‬
‫تعمال کرتے ہیں۔‬‫کے علمکا اس‬
‫سلسلبڑھانے اوربہتربنانےکے لیے‬ ‫ی لغتکو م‬ ‫طالبعلماپن‬ ‫‪-4.3.9‬‬
‫پرعزم ہوتے ہیں۔‬

‫مجوزہ تدر‬
‫یسی‬ ‫آموزشیماحصل‬ ‫سبق‬ ‫ینہ‬
‫مہ‬
‫طریمے‬ ‫)‪(Learning Outcomes‬‬
‫‪(Experiential‬‬ ‫یا پڑھ‬ ‫نظموں کہانیوں اوربات چیتکوسنکر‬ ‫‪،‬‬ ‫‪LO-1.1.1‬طالبعلم‬ ‫سبقنمبر۔‪1‬‬ ‫پہال‬
‫‪Learning‬‬ ‫کر لطفاندوز ہوتے ہیں۔‬
‫)‪Pedagogy‬‬ ‫نظموں کہانیوں اوربات چیت میں اہم خیاالتکی‬‫‪،‬‬ ‫‪LO-1.1.2‬طالب علم‬ ‫۔‪0‬‬ ‫ینہ‬
‫مہ‬
‫تجربےپر مبنیسکھانے‬ ‫نشاندہیکرتے ہیں۔‬
‫یقہ‬
‫کا طر‬ ‫نظموں کہانیوں اوربات چیتکےبارے میںاپنے‬ ‫‪،‬‬ ‫‪ LO-1.1.3‬طالب علم‬
‫خیاالتکا اظہار واضح اور جامع انداز میںکرتےہیں۔‬ ‫حمد‬
‫نظموں کہانیوںیابات چیتکےبارے میں‬ ‫‪،‬‬ ‫‪ LO-1.1.4‬طالب علم‬
‫سواالتکے جوابات دیتےہیں۔‬
‫نظموں کہانیوںیا بات چیت کا خالصہبیان‬ ‫‪،‬‬ ‫‪LO-1.1.5‬طالبعلم‬
‫کرتےہیں۔‬
‫نظموں کہانیوںیابات چیتکےبارے میںاپنی‬ ‫‪،‬‬ ‫‪LO-1.1.6‬طالبعلم‬
‫رائےکا اظہارکرتے ہیں۔‬
‫فظکو سمجھنےکےلیے‬ ‫فاظکی ہجوں راوتل‬ ‫‪LO-4.1.5‬طالب علمنئےال‬
‫تضاداتکے علمکا‬ ‫دفات اور م‬ ‫بمے ‪،‬الحمے ‪ ،‬مترا‬ ‫الفاظ‪ ،‬سا‬‫ہم آواز‬
‫استعمالکرتےہیں۔‬
‫تعمال کرتے ہیں۔‬‫ک اس‬
‫ناسب زبان اورگرائ مر ا‬ ‫‪LO-‬طالبعلم م‬
‫جیسےکہصحیح امال‪،‬فعلکیمطابمت‪ ،‬اور رموز اولاف‬
‫‪(Art integrated‬‬ ‫کی نشاندہی‬ ‫یں سیاق وسباقکےاشاروں‬ ‫طالبعلم متن م‬ ‫‪-4.2.1‬‬ ‫چنار‬
‫)‪Pedagogy‬‬ ‫کرتے ہیں۔‬
‫فن اور علمکو مالکر‬ ‫صوصیاتکی‬ ‫طالبعلم متنکی زبانکی ساختکی خ‬ ‫‪-4.2.2‬‬

‫سکھانےکا طریمہ‬ ‫کی ترتیب‪ ،‬یافعل‬ ‫لفاظ‬‫نشاندہیکرتے ہیں ‪ ،‬جیسےکہ جملوںکی لمبائی‪ ،‬ا‬
‫‪(Experiential‬‬ ‫طالب علمسیاق وسباقکے اشاروں اور زبان‬ ‫تعمال۔ ‪-4.2.3‬‬ ‫کا اس‬
‫‪Learning‬‬ ‫نیکوسمجھنےکےلیے استعمالکرتے ہیں۔‬ ‫کیساختکو متنکے مع ٰ‬
‫)‪Pedagogy‬‬ ‫طالبعلمسیاق و سباقکے اشاروں اورزبانکیساخت‬ ‫‪-4.2.4‬‬
‫تعمال تجربےپر مبنیسکھانے‬ ‫کو متنکے مرکزی خیالیا موضوعکیوضاحتکرنےکےلیے اس‬
‫یقہ‬
‫کا طر‬ ‫کرتے ہیں۔‬
‫طالب علمنئے موادکوپڑھنے اور سمجھنے میں اعتماد‬ ‫‪-4.2.5‬‬
‫محسوس کرتے ہیں۔‬
‫طالبعلمپیچیدہ متنکو سمجھنےکے لیےاپنی حکمت‬ ‫‪-4.2.6‬‬
‫عملیوںکو استعمالکرنےسے لطف اندوز ہوتے ہیں۔‬
‫طالبعلمنئے علم اور خیاالتکوسیکھنےکےلیے‬ ‫‪-4.2.7‬‬
‫ستعمالکرتے ہیں۔‬ ‫پڑھنےکا ا‬
‫طالبعلم مختلف ذرائع سے معلوماتکو سمجھنے اور اس‬ ‫‪-4.2.8‬‬
‫تعمال کرتے ہیں۔‬ ‫کا جائزہلینےکے لیےاپنے علمکا اس‬
‫تعمالکرتے ہوئے ایک جملہ‬ ‫ک اس‬
‫لفظ ا‬ ‫طالبعلمایکنئے‬ ‫‪-4.3.4‬‬
‫یں سان یاپڑھا ہو۔‬ ‫بناتے ہیں جو انہوںنےکسی متن یا مواد م‬
‫‪/‬لفظوں میں توڑتے ہیں۔‬ ‫فاظکو آوازوں‬ ‫‪LO-2.1.1‬طالب علمال‬
‫الفاظبناتے ہیں۔‬ ‫فظوںکو مالکر‬ ‫‪LO-2.1.2‬طالبعلم آوازوں‪/‬ل‬
‫تعلكکو‬ ‫فاظکی آوازیں اور ہجوںکے درمیان‬ ‫‪ LO-2.1.3‬طالب علمال‬
‫سمجھتےہیں۔‬
‫تلفظکوسمجھنےکے‬ ‫فاظکی ہجوں اور‬ ‫‪ LO-2.1.4‬طالب علم نئےال‬
‫تعمال کرتےہیں۔‬ ‫لیےصوتیاتی علمکا اس‬
‫فاظکو آوازوں میں توڑ‬ ‫فوںکےال‬ ‫‪LO-2.1.5‬طالبعلمایکیا دو حر‬
‫تےہیں۔‬
‫فاظکو آوازوں میںتوڑ‬ ‫فوںکےال‬ ‫تین حر‬ ‫‪LO-2.1.6‬طالب علم دویا‬
‫تے ہیں۔‬
‫کے الفاظبنا‬ ‫فوں‬ ‫تین حر‬ ‫‪LO-2.1.7‬طالبعلم آوازوںکو مالکر دویا‬

‫تے ہیں۔‬
‫تعمال کرتے ہیں۔‬
‫ک اس‬
‫ناسب زبان اورگرائ مر ا‬
‫‪LO-‬طالبعلم م‬
‫جیسےکہصحیح امال‪،‬فعلکیمطابمت‪ ،‬اور رموز اولاف‬

‫‪(Experiential‬‬ ‫سبقنمبر ‪3‬۔‪:LO-3.2.6 2‬طالب علماپنےکام ںمیتخلیمیصالحیتوں اورخیاالتکا‬ ‫دوسرا‬
‫‪Learning‬‬ ‫اظہار کرتے ہیں۔‬
‫)‪Pedagogy‬‬ ‫فصیالتپرتوجہ اوردرستگیکا‬ ‫‪:LO-‬طالب علماپنےکام میںت‬ ‫حضرتدمحمﷺ‬ ‫ینہ‬
‫مہ‬
‫تجربےپر مبنیسکھانے‬ ‫اہر کرتے ہیں۔‬
‫مظ ہ‬
‫یقہ‬
‫کا طر‬ ‫طالبعلماپنےپڑھنے ارو تحریر میں زیادہپیچیدہ زبانکا‬ ‫‪-4.3.7‬‬
‫استعمالکرنےسے لطفاندوز ہوتے ہیں۔‬
‫‪ LO-1.2.7‬طالب علمکہانیوں میں مصنفکے ممصد اورنمطہنظرکی‬
‫نشاندہیکرتےہیں۔‬
‫ج پانچسےسات‬ ‫‪LO-‬طالبعلمایکپیراگراف لکھتے ہیں و‬
‫شتمل ہو۔‬ ‫جملوںپر م‬
‫ےن پیراگرافمیں ایک واضح مرکزی خیالکی‬ ‫‪LO-‬طالبعلماپ‬
‫شناختکرتے ہیں۔‬
‫ےن پیراگرافمیںاپنے خیاالت اورتجربات‬ ‫‪LO-‬طالبعلماپ‬
‫فراہ کرتے ہیں۔‬
‫کی حمایتکرنےکےلیےثبوت م‬
‫‪LO-‬طالبعلم اعتماد اور روانیسےلکھتے ہیں۔‬
‫الفاظکےمفہومپرتبادلہ خیالکرتے ہیں۔‬ ‫طالبعلم‬ ‫‪-4.3.1‬‬
‫مو کو سننے اور‬ ‫طالبعلم مختلف لسمکے متنوں یا اد‬ ‫‪-4.3.2‬‬
‫پڑھنےکے ذریعےاپنی لغتکووسعت دیتے ہیں۔‬
‫تعمال کرتے ہیں۔‬ ‫ک اس‬‫ناسب زبان اورگرائ مر ا‬ ‫‪LO-‬طالبعلم م‬
‫جیسےکہصحیح امال‪،‬فعلکیمطابمت‪ ،‬اور رموز اولاف‬

‫‪(Experiential‬‬ ‫نظموں کہانیوںیابات چیتکےبارے میں‬
‫‪،‬‬ ‫‪ LO-1.1.4‬طالب علم‬ ‫کوئل‬
‫‪Learning‬‬ ‫سواالتکے جوابات دیتےہیں۔‬

‫)‪Pedagogy‬‬ ‫نظموں کہانیوںیا بات چیت کا خالصہبیان‬‫‪،‬‬ ‫‪LO-1.1.5‬طالبعلم‬
‫تجربےپر مبنیسکھانے‬ ‫کرتےہیں۔‬
‫یقہ‬
‫کا طر‬ ‫نظموں کہانیوںیابات چیتکےبارے میںاپنی‬‫‪،‬‬ ‫‪LO-1.1.6‬طالبعلم‬
‫رائےکا اظہارکرتے ہیں۔‬
‫فاظکو آوازوں میںتوڑ‬ ‫فوںکےال‬ ‫تین حر‬‫‪LO-2.1.6‬طالب علم دویا‬
‫تے ہیں۔‬
‫کے الفاظبنا‬ ‫فوں‬‫تین حر‬ ‫‪LO-2.1.7‬طالبعلم آوازوںکو مالکر دویا‬
‫تے ہیں۔‬
‫تعلكکی‬ ‫الفاظکی آوازیں اور ہجوںکے درمیان‬ ‫‪LO-2.1.8‬طالبعلم‬
‫شناختکرتے ہیں۔‬
‫تلفظکو سمجھنےکے‬ ‫فاظکی ہجوں اور‬ ‫‪LO-2.1.9‬طالب علم نئے ال‬
‫تعمال کرتے ہیں۔‬ ‫لیےصوتیاتی علمکا اس‬
‫‪LO-2.1.10‬طالب معلالفاظکوتوڑنے اوربنانے میں مہارتحاصل‬
‫کرتے ہیں۔‬
‫لفظکو آسانی سے‬‫فاظکی ہجوں اورت‬ ‫‪LO-2.1.11‬طالب علمنئےال‬
‫سیکھتے ہیں۔‬
‫‪LO-2.1.12‬طالب علمصوتیاتی علمکوپڑھنے اور لکھنےکی‬
‫مہارتوںکوبہتربنانےکے لیے استعمالکرتے ہیں۔‬
‫‪LO-2.1.13‬طالب علم اردو زبانکی آوازیں اور ہجوںکیساخت میں‬
‫پیلیتے ہیں۔‬ ‫لچس‬‫د‬
‫تعمال کرتے ہیں۔‬
‫ک اس‬
‫ناسب زبان اورگرائ مر ا‬ ‫‪LO-‬طالبعلم م‬
‫جیسےکہصحیح امال‪،‬فعلکیمطابمت‪ ،‬اور رموز اولاف‬
‫‪(Experiential‬‬ ‫سبقنمبر ‪2‬۔‪ LO-4.3.8 6‬طالبعلمنئے خیاالت اورمعلوماتکو سمجھنےکے لیے‬ ‫تیسرا‬
‫‪Learning‬‬ ‫ک استعمال کرتے ہیں۔‬ ‫فاظکے علم ا‬ ‫اپنےال‬
‫)‪Pedagogy‬‬ ‫سلسلبڑھانے اوربہتربنانےکے‬ ‫ی لغتکو م‬ ‫طالبعلماپن‬ ‫‪-4.3.9‬‬ ‫ہمسایہ‬ ‫ینہ‬
‫مہ‬
‫تجربےپر مبنیسکھانے‬ ‫لیے پرعزم ہوتے ہیں۔‬
‫یقہ‬
‫کا طر‬ ‫طالبعلمنئے علم اور خیاالتکوسیکھنےکےلیے‬ ‫‪-4.2.7‬‬

‫ستعمالکرتے ہیں۔‬ ‫پڑھنےکا ا‬
‫طالبعلم مختلف ذرائع سے معلوماتکو سمجھنے اور اس‬ ‫‪-4.2.8‬‬
‫تعمال کرتے ہیں۔‬ ‫کا جائزہلینےکے لیےاپنے علمکا اس‬
‫فظکو سمجھنےکےلیے‬ ‫فاظکی ہجوں راوتل‬ ‫‪LO-4.1.5‬طالب علمنئےال‬
‫تضاداتکے علمکا‬ ‫دفات اور م‬‫بمے ‪،‬الحمے ‪ ،‬مترا‬ ‫الفاظ‪ ،‬سا‬ ‫ہم آواز‬
‫استعمالکرتےہیں۔‬
‫ک پانچ جملوں‬ ‫‪LO-‬طالبعلمایککہانی لکھتے ہیں جوکم از م‬
‫ختتام ہو۔‬‫شتمل ہو اور جس میں ای ک واضح آغاز‪ ،‬درمیان‪ ،‬اور ا‬ ‫پر م‬
‫علتخلیمی اور اصلتحریریںتیار کرنےمیں اعتماد‬ ‫‪LO-‬طالب م‬
‫محسوس کرتے ہیں۔‬
‫تعمال کرتے ہیں۔‬ ‫ک اس‬‫ناسب زبان اورگرائ مر ا‬ ‫‪LO-‬طالبعلم م‬
‫جیسےکہصحیح امال‪،‬فعلکیمطابمت‪ ،‬اور رموز اولاف‬

‫‪(Experiential‬‬ ‫تعمالکرتے ہوئے ایک جملہ‬ ‫ک اس‬‫لفظ ا‬‫طالبعلمایکنئے‬ ‫‪-4.3.4‬‬ ‫ہمارےکھیل‬
‫‪Learning‬‬ ‫یں سان یاپڑھا ہو۔‬
‫بناتے ہیں جو انہوںنےکسی متن یا مواد م‬
‫)‪Pedagogy‬‬ ‫فاظکینشاندہی‬ ‫طالبعلماپنے اردگردکی دنیا میںنئےال‬ ‫‪-4.3.5‬‬
‫تجربےپر مبنیسکھانے‬ ‫کرتے ہیں۔‬
‫یقہ‬
‫کا طر‬ ‫الفاظکےبارے میںاپنے علمکودوسروںکے‬ ‫طالبعلم‬ ‫‪-4.3.6‬‬
‫ستعمالکرتے ہیں۔‬ ‫تھمؤثر طریمے سےبات چیتکرنےکے لیے ا‬ ‫سا‬
‫طالبعلماپنےپڑھنے ارو تحریر میں زیادہپیچیدہ زبانکا‬ ‫‪-4.3.7‬‬
‫‪Sports Integrated‬‬ ‫استعمالکرنےسے لطفاندوز ہوتے ہیں۔‬
‫‪Pedagogy‬‬ ‫نظموں کہانیوںیابات چیتکےبارے میںاپنی‬ ‫‪،‬‬ ‫‪LO-1.1.6‬طالب علم‬
‫رائےکا اظہارکرتے ہیں۔‬
‫یل سے مربوط‬‫ختلف موضوعات پربات کھ‬ ‫تھ م‬
‫لف لوگوںکے سا‬ ‫‪LO-1.3.1‬طالب علم مخت‬
‫سیکھنےکا طریمہ‬ ‫کو برلرار رکھتے ہیں۔‬ ‫فتگو‬ ‫چیتکرتےہیں۔ اورگ‬
‫زبانی‬ ‫‪LO-1.3.2‬طالب علماپنے خیاالت کو واضح اور جامع انداز میں‬
‫اورتحریری طورپرپیشکرتےہیں۔‬

‫دفات‪،‬‬‫بمے‪ ،‬الحمے‪ ،‬مترا‬ ‫الفاظ‪ ،‬سا‬‫‪LO-‬طالبعلم ہم آواز‬
‫تضاداتکینشاندہیکرتے ہیں۔‬ ‫م‬
‫الفاظکیفہرستبناتے ہیں۔‬ ‫‪LO-‬طالبعلم ہم آواز‬
‫فاظکیفہرستبناتے ہیں جن میںایک ہی‬ ‫‪LO-4.1.3‬طالب علم ال‬
‫بمہ ہو۔‬‫سا‬
‫فاظکیفہرستبناتے ہیں جن میںایک ہی الحمہ‬ ‫‪LO-4.1.4‬طالب علمال‬
‫ہو۔‬
‫فظکو سمجھنےکےلیے‬ ‫فاظکی ہجوں راوتل‬ ‫‪LO-4.1.5‬طالب علمنئےال‬
‫تضاداتکے علمکا‬ ‫دفات اور م‬ ‫بمے ‪،‬الحمے ‪ ،‬مترا‬ ‫الفاظ‪ ،‬سا‬
‫ہم آواز‬
‫استعمالکرتے ہیں۔‬
‫تعمال کرتے ہیں۔‬ ‫ک اس‬
‫ناسب زبان اورگرائ مر ا‬ ‫‪LO-‬طالبعلم م‬
‫جیسےکہصحیح امال‪،‬فعلکیمطابمت‪ ،‬اور رموز اولاف‬

‫‪(Toy Based‬‬ ‫ختلف موضوعات پربات‬ ‫تھ م‬‫لف لوگوںکے سا‬ ‫بر‪7‬۔‪LO-1.3.1 8‬طالب علم مخت‬ ‫سبق نم‬ ‫چوتھا‬
‫(‪Pedagogy‬‬ ‫کو برلرار رکھتے ہیں۔‬ ‫فتگو‬‫چیتکرتےہیں۔ اورگ‬
‫زبانی کھیل پرمبنیسیکھنےکا‬ ‫‪LO-1.3.2‬طالبعلماپنے خیاالت کو واضح اور جامع انداز میں‬ ‫راکھیکا‬ ‫ینہ‬‫مہ‬
‫طریمہ‬ ‫اورتحریری طورپرپیشکرتےہیں۔‬ ‫تہوار‬
‫‪ LO-1.3.3‬طالب علمدوسروںکیباتوںکو غورسےسنتےہیں اور‬
‫ناسب طورپر جواب دیتےہیں۔‬ ‫م‬
‫صہ لیتے ہیں۔‪،‬جیسے‬ ‫ناسب طور پر ح‬ ‫گفتگو میں م‬ ‫‪LO-1.3.4‬طالب علم‬ ‫گرائمر‬
‫بصرہکرنا۔‬ ‫ینا‪ ،‬اور دوسروںکیباتوں پرت‬ ‫کہسواالتپوچھنا‪ ،‬رائے د‬
‫فتیسیاق و سباق میں اعتماد‬ ‫‪LO-1.3.5‬طالبعلم مختلف سماجی اورثما‬
‫اسمفعل اور‬
‫‪(Experiential‬‬ ‫کی مشق اور روانی سےبات چیتکرتےہیں۔‬ ‫اس‬
‫‪Learning‬‬ ‫‪ LO-1.3.6‬طالب علماپنے خیاالت کومؤثر طریمے سے اورمختلف‬
‫)‪Pedagogy‬‬ ‫سامعینکے مطابكپیشکرتےہیں۔‬
‫‪ LO-1.3.7‬طالب علم دوسروںکےنمطہنظرکوسمجھتےہیں اور انکی تجربےپر مبنیسکھانے‬ ‫کارڈبنانا‬
‫یقہ‬
‫کا طر‬ ‫تعریف کرتے ہیں۔‬

‫تگو میںتعاونکےساتھحصہ لیتےہیں۔‬ ‫گف‬ ‫‪ LO-1.3.8‬طالب علم‬ ‫پوسٹر‬
‫ثالیںفراہمکرتے‬ ‫فاظکےلیے وضاحتیںیا م‬ ‫طالبعلم ال‬ ‫‪-4.3.3‬‬
‫ہیں۔‬
‫صوصیاتکی‬ ‫طالبعلم متنکی زبانکی ساختکی خ‬ ‫‪-4.2.2‬‬
‫کی ترتیب‪ ،‬یافعل‬ ‫لفاظ‬‫نشاندہیکرتے ہیں ‪ ،‬جیسےکہ جملوںکی لمبائی‪ ،‬ا‬
‫تعمال۔‬‫کا اس‬
‫‪LO-2.4.4‬طالبعلمایکپوسٹریا ہدایاتکے مرکزی خیالکوبیان‬
‫کرتے ہیں۔‬
‫سادپوسٹر‬‫‪:LO-3.2.1‬طالبعلم آسان اور واضح معلوماتکےساتھ ایک ہ‬
‫بناتے ہیں۔‬
‫ک پوسٹربناتے ہیں جس میں ای ک واضح‬ ‫‪:LO-‬طالب علم ای‬
‫عنوان‪،‬تصویر‪ ،‬اور چندجملے ہوں جو معلوماتکو واضح طور پرپیش‬
‫کریں۔‬
‫‪:LO-‬طالب علم ای ک دعوت نامہبناتے ہیں جس میں واضح‬
‫معلومات شامل ہوںجیسے ایونٹکانام‪،‬تاریخ‪ ،‬ولت‪ ،‬ممام‪ ،‬اور ‪RSVP‬‬
‫کیمعلومات۔‬
‫‪:LO-‬طالب علمآسان اور واضحمعلومات اورترتیبکےساتھ‬
‫ہدایاتکا ای کسیٹبناتے ہیں۔‬
‫تعمال کرتے ہیں۔‬‫ک اس‬ ‫ناسب زبان اورگرائ مر ا‬ ‫‪LO-‬طالبعلم م‬
‫جیسےکہصحیح امال‪،‬فعلکیمطابمت‪ ،‬اور رموز اولاف‬

‫‪Toy Based‬‬ ‫یا پڑھ‬‫نظموں کہانیوں اوربات چیتکوسنکر‬ ‫‪،‬‬ ‫‪LO-1.1.1‬طالبعلم‬ ‫برسات‬
‫(‪Pedagogy‬‬ ‫کر لطفاندوز ہوتے ہیں۔‬
‫کھیل پرمبنیسیکھنےکا‬ ‫نظموں کہانیوں اوربات چیت میں اہم خیاالتکی‬
‫‪،‬‬ ‫‪LO-1.1.2‬طالب علم‬
‫طریمہ‬ ‫نشاندہیکرتے ہیں۔‬ ‫گرائمر‬
‫تعمال کرتے ہیں۔‬
‫ک اس‬‫ناسب زبان اورگرائ مر ا‬ ‫‪LO-‬طالبعلم م‬
‫‪(Experiential‬‬ ‫جیسےکہصحیح امال‪،‬فعلکیمطابمت‪ ،‬اور رموز اولاف‬ ‫حروف اور‬

‫نظموں کہانیوں اوربات چیتکےبارے میںاپنے ‪Learning‬‬ ‫‪،‬‬ ‫ثالیں ‪ LO-1.1.3‬طالب علم‬
‫اس کی م‬
‫)‪Pedagogy‬‬ ‫خیاالتکا اظہار واضح اور جامع انداز میںکرتےہیں۔‬
‫تجربےپر مبنیسکھانے‬ ‫نظموں کہانیوںیابات چیتکےبارے میں‬
‫‪،‬‬ ‫‪ LO-1.1.4‬طالب علم‬
‫کا طریق‬ ‫سواالتکے جوابات دیتےہیں۔‬
‫نظموں کہانیوںیا بات چیت کا خالصہبیان‬ ‫‪،‬‬ ‫‪LO-1.1.5‬طالبعلم‬
‫کرتےہیں۔‬
‫نظموں کہانیوںیابات چیتکےبارے میںاپنی‬ ‫‪،‬‬ ‫‪LO-1.1.6‬طالبعلم‬
‫رائےکا اظہارکرتے ہیں۔‬
‫‪ LO-1.3.3‬طالب علم دوسروںکیباتوںکو غورسےسنتےہیں اور‬
‫ناسب طورپر جواب دیتےہیں۔‬ ‫م‬
‫صہ لیتے ہیں۔‪،‬جیسے‬ ‫ناسب طور پر ح‬‫گفتگو میں م‬ ‫‪LO-1.3.4‬طالب علم‬
‫بصرہکرنا۔‬ ‫ینا‪ ،‬اور دوسروںکیباتوں پرت‬ ‫کہسواالتپوچھنا‪ ،‬رائے د‬
‫فتیسیاق و سباق میں اعتماد‬‫‪LO-1.3.5‬طالبعلم مختلف سماجی اورثما‬
‫اور روانی سےبات چیتکرتےہیں۔‬

‫‪Sports Integrated‬‬ ‫تعمال کرتے ہیں۔‬ ‫ک اس‬
‫ناسب زبان اورگرائ مر ا‬ ‫‪LO-‬طالبعلم م‬ ‫سبقنمبر ‪9‬۔‪-‬‬
‫‪Pedagogy‬‬ ‫جیسےکہصحیح امال‪،‬فعلکیمطابمت‪ ،‬اور رموز اولاف‬
‫یل سے مربوط‬‫کھ‬ ‫فوںپر رکتے ہیں۔‬ ‫‪LO-2.3.2‬طالبعلم موزوں ول‬ ‫‪12-11‬‬
‫تعمالکرتے ہوئے ایک جملہ سیکھنےکا طریمہ‬ ‫ک اس‬‫لفظ ا‬ ‫طالبعلمایکنئے‬ ‫‪-4.3.4‬‬ ‫لفطر‬
‫عیدا‬
‫یں سان یاپڑھا ہو۔‬ ‫بناتے ہیں جو انہوںنےکسی متن یا مواد م‬
‫صوصیاتکی‬ ‫طالبعلم متنکی زبانکی ساختکی خ‬ ‫‪-4.2.2‬‬
‫کی ترتیب‪ ،‬یافعل‬ ‫لفاظ‬‫نشاندہیکرتے ہیں ‪ ،‬جیسےکہ جملوںکی لمبائی‪ ،‬ا‬ ‫الحقہ سابقہ‬
‫تعمال۔‬‫کا اس‬
‫طالبعلمپیچیدہ متنکو سمجھنےکے لیےاپنی حکمت‬ ‫‪-4.2.6‬‬
‫عملیوںکو استعمالکرنےسے لطف اندوز ہوتے ہیں۔‬
‫‪LO-1.3.2‬طالب علماپنے خیاالت کو واضح اور جامع انداز میں زبانی‬
‫اورتحریری طورپرپیشکرتےہیں۔‬

‫ثالیںفراہمکرتے‬
‫فاظکےلیے وضاحتیںیا م‬
‫طالبعلم ال‬ ‫‪-4.3.3‬‬
‫ہیں۔‬
‫کے الفاظبنا‬ ‫فوں‬ ‫تین حر‬ ‫‪LO-2.1.7‬طالبعلم آوازوںکو مالکر دویا‬
‫تے ہیں۔‬
‫دفات‪،‬‬‫بمے‪ ،‬الحمے‪ ،‬مترا‬ ‫الفاظ‪ ،‬سا‬ ‫‪LO-‬طالبعلم ہم آواز‬
‫تضاداتکینشاندہیکرتے ہیں۔‬ ‫م‬
‫فظکو سمجھنےکےلیے‬ ‫فاظکی ہجوں راوتل‬ ‫‪LO-4.1.5‬طالب علمنئےال‬
‫تضاداتکے علمکا‬ ‫دفات اور م‬ ‫بمے ‪،‬الحمے ‪ ،‬مترا‬ ‫الفاظ‪ ،‬سا‬
‫ہم آواز‬
‫استعمالکرتےہیں۔‬
‫‪(Experiential‬‬ ‫نظموں کہانیوں اوربات چیت میں اہم خیاالتکی‬ ‫‪،‬‬ ‫‪LO-1.1.2‬طالب علم‬ ‫پانچواں حضرت علی‬
‫‪Learning‬‬ ‫نشاندہیکرتے ہیں۔‬ ‫رض‬
‫)‪Pedagogy‬‬ ‫تعمالکرتے ہوئے ایک جملہ‬ ‫ک اس‬‫لفظ ا‬ ‫طالبعلمایکنئے‬ ‫‪-4.3.4‬‬ ‫ینہ‬
‫مہ‬
‫تجربےپر مبنیسکھانے‬ ‫یں سان یاپڑھا ہو۔‬‫بناتے ہیں جو انہوںنےکسی متن یا مواد م‬
‫یقہ‬
‫کا طر‬ ‫ےن پیراگرافمیںاپنے خیاالت اورتجربات‬ ‫‪LO-‬طالبعلماپ‬
‫کی حمایتکرنےکےلیےثبوتفرامہ کرتے ہیں۔‬
‫تعمال کرتے ہیں۔‬ ‫ک اس‬
‫ناسب زبان اورگرائ مر ا‬ ‫‪LO-‬طالبعلم م‬
‫جیسےکہصحیح امال‪،‬فعلکیمطابمت‪ ،‬اور رموز اولاف‬
‫فظکو سمجھنےکےلیے‬ ‫فاظکی ہجوں راوتل‬ ‫‪LO-4.1.5‬طالب علمنئےال‬
‫تضاداتکے علمکا‬ ‫دفات اور م‬ ‫بمے ‪،‬الحمے ‪ ،‬مترا‬ ‫الفاظ‪ ،‬سا‬
‫ہم آواز‬
‫استعمالکرتے ہیں۔‬
‫سلسلبڑھانے اوربہتربنانےکے‬ ‫ی لغتکو م‬ ‫طالبعلماپن‬ ‫‪-4.3.9‬‬
‫لیے پرعزم ہوتے ہیں۔‬
‫نظموں کہانیوںیابات چیتکےبارے میںاپنی‬ ‫‪،‬‬ ‫‪LO-1.1.6‬طالب علم‬
‫رائےکا اظہارکرتے ہیں۔‬

‫‪(Art integrated‬‬ ‫یا پڑھ‬
‫نظموں کہانیوں اوربات چیتکوسنکر‬
‫‪،‬‬ ‫‪LO-1.1.1‬طالبعلم‬ ‫بادل اورتارے‬
‫)‪Pedagogy‬‬ ‫کر لطفاندوز ہوتے ہیں۔‬

‫فن اور علمکو مالکر‬ ‫نظموں کہانیوں اوربات چیت میں اہم خیاالتکی‬ ‫‪،‬‬ ‫‪LO-1.1.2‬طالب علم‬
‫سکھانےکا طریمہ‬ ‫نشاندہیکرتے ہیں۔‬
‫نظموں کہانیوں اوربات چیتکےبارے میںاپنے‬ ‫‪،‬‬ ‫‪ LO-1.1.3‬طالب علم‬
‫خیاالتکا اظہار واضح اور جامع انداز میںکرتےہیں۔‬
‫نظموں کہانیوںیابات چیتکےبارے میں‬ ‫‪،‬‬ ‫‪ LO-1.1.4‬طالب علم‬
‫سواالتکے جوابات دیتےہیں۔‬
‫نظموں کہانیوںیا بات چیت کا خالصہبیان‬ ‫‪،‬‬ ‫‪LO-1.1.5‬طالبعلم‬
‫کرتےہیں۔‬
‫نظموں کہانیوںیابات چیتکےبارے میںاپنی‬ ‫‪،‬‬ ‫‪LO-1.1.6‬طالبعلم‬
‫رائےکا اظہارکرتے ہیں۔‬
‫‪LO-1.3.2‬طالب علماپنے خیاالت کو واضح اور جامع انداز میں زبانی‬
‫اورتحریری طورپرپیشکرتےہیں۔‬
‫کشیں‬ ‫پیش‬ ‫تحریری‬ ‫بانی ‪/‬‬ ‫‪LO-1.4.1‬طالبعلم مختلف موضوعاتپر ز‬
‫تیارکرتے ہیں اورپیشکرتےہیں۔ جن میںایک واضح آغاز‪ ،‬درمیان‪،‬‬
‫اور اختتام ہو‬
‫اپنیتحریر اورتمریر میںزیادہ واضح اور جامع‬ ‫‪LO-4.1.7‬طالب علم‬
‫تعمالکرتے ہیں۔‬ ‫ک اس‬‫زبان ا‬
‫‪(Art integrated‬‬ ‫تعمال کرتے ہیں۔‬ ‫ک اس‬ ‫ناسب زبان اورگرائ مر ا‬ ‫‪LO-‬طالبعلم م‬ ‫سبق نمبر‪-13‬‬ ‫چھٹا‬
‫)‪Pedagogy‬‬ ‫جیسےکہصحیح امال‪،‬فعلکیمطابمت‪ ،‬اور رموز اولاف‬
‫فن اور علمکو مالکر‬ ‫نظموں کہانیوںیابات چیتکےبارے میں‬ ‫‪،‬‬ ‫‪ LO-1.1.4‬طالب علم‬ ‫‪10-12‬‬ ‫ینہ‬
‫مہ‬
‫سکھانےکا طریمہ‬ ‫سواالتکے جوابات دیتےہیں۔‬
‫‪Toy Based‬‬ ‫ی کہانیوںکوسمجھتے ہیں‪،‬بشمول‬ ‫‪ LO-1.2.8‬طالب علم مختلفلسمک‬
‫)‪Pedagogy‬‬ ‫کہانیاں۔‬
‫تی‬‫افسانوی‪ ،‬اور روای‬ ‫حمیمتپسندانہ‪،‬‬ ‫حبہ خاتون‬
‫کھیل پرمبنیسیکھنےکا‬ ‫ی کہانیوںکےبنیادی خیاالتکو‬ ‫لم پڑھی‪/‬سنیگئ‬ ‫‪LO-1.2.1‬طالب ع‬
‫طریمہ‬ ‫سمجھتے ہیں۔‬
‫‪(Experiential‬‬ ‫‪ LO-1..2.2‬طالبعلمکہانیوں میں کرداروںکیشناختکرتےہیں اور ان‬
‫‪Learning‬‬ ‫کی خصوصیات اور محرکاتکی وضاحتکرتے ہیں۔‬

‫)‪Pedagogy‬‬ ‫تسلسلکوبیانکرتےہیں۔‬ ‫عل کہانیوںکے والعاتکے‬ ‫‪LO-1.2.3‬طالب م‬
‫تجربےپر مبنیسکھانے‬ ‫ط لب علمکہانیوںکے کرداروں‪ ،‬والعات اور موضوعات‬ ‫‪ LO-1.2.4‬ا‬
‫یقہ‬
‫کا طر‬ ‫کےبارے میںاپنی رائےکا اظہارکرتےہیں۔‬
‫‪ LO-1.2.5‬طالب علمکہانیوںکےبارے میںسواالتکے جوابات‬
‫ہیں۔‬
‫دیتے‬
‫بیان کرتےہیں۔‬ ‫ک خالصہ‬‫‪ LO-1..2.6‬طالبعلمکہانیوں ا‬
‫‪ LO-1.2.7‬طالب علمکہانیوں میں مصنفکے ممصد اورنمطہنظرکی‬
‫نشاندہیکرتےہیں۔‬
‫ی کہانیوںکوسمجھتے ہیں‪،‬بشمول‬ ‫‪ LO-1.2.8‬طالب علم مختلفلسمک‬
‫کہانیاں۔‬
‫تی‬
‫افسانوی‪ ،‬اور روای‬ ‫حمیمتپسندانہ‪،‬‬

‫‪(Experiential‬‬ ‫تعمالکرتے ہوئے ایک جملہ‬ ‫ک اس‬‫لفظ ا‬ ‫طالبعلمایکنئے‬ ‫‪-4.3.4‬‬ ‫ہمارا‬
‫‪Learning‬‬ ‫یں سان یاپڑھا ہو۔‬
‫بناتے ہیں جو انہوںنےکسی متن یا مواد م‬
‫)‪Pedagogy‬‬ ‫کو پڑھنے اور لکھنےکی مہارتوں‬ ‫‪ LO-2.1.12‬طالب علمصوتیاتی علم‬ ‫وطن‬
‫تجربےپر مبنیسکھانے‬ ‫تعمال کرتے ہیں۔‬ ‫کو بہتربنانےکے لیے اس‬
‫یقہ‬
‫کا طر‬ ‫‪LO-2.1.13‬طالب علم اردو زبانکی آوازیں اور ہجوںکیساخت میں‬
‫پیلیتے ہیں۔‬‫لچس‬‫د‬
‫یا پڑھ‬‫نظموں کہانیوں اوربات چیتکوسنکر‬ ‫‪،‬‬ ‫‪LO-1.1.1‬طالبعلم‬
‫کر لطفاندوز ہوتے ہیں۔‬
‫نظموں کہانیوں اوربات چیت میں اہم خیاالتکی‬ ‫‪،‬‬ ‫‪LO-1.1.2‬طالب علم‬
‫نشاندہیکرتے ہیں۔‬
‫نظموں کہانیوں اورب ات چیتکےبارے میںاپنے‬ ‫‪،‬‬ ‫‪ LO-1.1.3‬طالب علم‬
‫خیاالتکا اظہار واضح اور جامع انداز میںکرتےہیں۔‬
‫نظموں کہانیوںیابات چیتکےبارے میں‬ ‫‪،‬‬ ‫‪ LO-1.1.4‬طالب علم‬
‫سواالتکے جوابات دیتےہیں۔‬
‫نظموں کہانیوںیا بات چیت کا خالصہبیان‬ ‫‪،‬‬ ‫‪LO-1.1.5‬طالبعلم‬
‫کرتےہیں۔‬

‫نظموں کہانیوںیابات چیتکےبارے میںاپنی‬
‫‪،‬‬ ‫‪LO-1.1.6‬طالبعلم‬
‫رائےکا اظہارکرتے ہیں۔‬
‫‪ LO-1.3.7‬طالب علم دوسروںکےنمطہنظرکوسمجھتےہیں اور انکی‬
‫تعریف کرتے ہیں۔‬

‫تجربےپر مبنیسکھانے‬ ‫یا پڑھ‬ ‫نظموں کہانیوں اوربات چیتکوسنکر‬‫‪،‬‬ ‫‪LO-1.1.1‬طالبعلم‬ ‫ننھا خرگوش‬
‫یقہ‬
‫کا طر‬ ‫کر لطفاندوز ہوتے ہیں۔‬
‫نظموں کہانیوں اوربات چیت میں اہم خیاالتکی‬
‫‪،‬‬ ‫‪LO-1.1.2‬طالب علم‬
‫نشاندہیکرتے ہیں۔‬ ‫مذکرموئنث‬
‫نظموں کہانیوں اوربات چیتکےبارے میںاپنے‬ ‫‪،‬‬ ‫‪ LO-1.1.3‬طالب علم‬
‫خیاالتکا اظہار واضح اور جامع انداز میںکرتےہیں۔‬
‫نظموں کہانیوںیابات چیتکےبارے میں‬‫‪،‬‬ ‫‪ LO-1.1.4‬طالب علم‬
‫سواالتکے جوابات دیتےہیں۔‬
‫نظموں کہانیوںیا بات چیت کا خالصہبیان‬ ‫‪،‬‬ ‫‪LO-1.1.5‬طالبعلم‬
‫کرتےہیں۔‬
‫نظموں کہانیوںیابات چیتکےبارے میںاپنی‬ ‫‪،‬‬ ‫‪LO-1.1.6‬طالبعلم‬
‫رائےکا اظہارکرتے ہیں۔‬
‫ی کہانیوںکےبنیادی خیاالتکو‬ ‫لم پڑھی‪/‬سنیگئ‬ ‫‪LO-1.2.1‬طالب ع‬
‫سمجھتے ہیں۔‬
‫‪ LO-1..2.2‬طالبعلمکہانیوں میں کرداروںکیشناختکرتےہیں اور ان‬
‫کی خصوصیات اور محرکاتکی وضاحتکرتے ہیں۔‬
‫تسلسلکوبیانکرتےہیں۔‬ ‫عل کہانیوںکے والعاتکے‬ ‫‪LO-1.2.3‬طالب م‬
‫ط لب علمکہانیوںکے کرداروں‪ ،‬والعات اور موضوعات‬ ‫‪ LO-1.2.4‬ا‬
‫کےبارے میںاپنی رائےکا اظہارکرتےہیں۔‬
‫‪ LO-1.2.5‬طالب علمکہانیوںکےبارے میںسواالتکے جوابات‬
‫ہیں۔‬
‫دیتے‬
‫بیان کرتےہیں۔‬ ‫ک خالصہ‬‫‪ LO-1..2.6‬طالبعلمکہانیوں ا‬

‫‪ LO-1.2.7‬طالب علمکہانیوں میں مصنفکے ممصد اورنمطہنظرکی‬
‫نشاندہیکرتےہیں۔‬
‫ی کہانیوںکوسمجھتے ہیں‪،‬بشمول‬‫‪ LO-1.2.8‬طالب علم مختلفلسمک‬
‫کہانیاں۔‬
‫تی‬
‫افسانوی‪ ،‬اور روای‬ ‫حمیمتپسندانہ‪،‬‬

‫‪(Experiential‬‬ ‫نظموں کہانیوںیا بات چیت کا خالصہبیان‬ ‫‪،‬‬ ‫بر‪LO-1.1.5 -12‬طالب علم‬ ‫ساتواں سبق نم‬
‫‪Learning‬‬ ‫کرتےہیں۔‬
‫)‪Pedagogy‬‬ ‫ی کہانیوںکوسمجھتے ہیں‪،‬بشمول‬ ‫‪ LO-1.2.8‬طالب علم مختلفلسمک‬ ‫‪17-16‬‬ ‫ینہ‬‫مہ‬
‫تجربےپر مبنیسکھانے‬ ‫کہانیاں۔‬
‫تی‬
‫افسانوی‪ ،‬اور روای‬ ‫ابوالکالم آزاد حمیمتپسندانہ‪،‬‬
‫یقہ‬
‫کا طر‬ ‫ختلف موضوعات پربات‬ ‫تھ م‬‫لف لوگوںکے سا‬ ‫‪LO-1.3.1‬طالب علم مخت‬
‫کو برلرار رکھتے ہیں۔‬ ‫فتگو‬‫چیتکرتےہیں۔ اورگ‬
‫کشوںکو واضح‪ ،‬جامع اور منظم انداز میں‬ ‫‪LO-1.3.6‬طالب علمیاپنپیش‬
‫پیش کرتےہیں‪ ،‬جیسےکہ اہمنکاتکواجاگر کرنا اور مثالیںفراہمکرنا۔‬
‫الفاظبناتے ہیں۔‬‫‪LO-2.1.2‬طالبعلم آوازوں‪/‬حروفکو مالکر‬
‫علتخلیمی اور اصلتحریریںتیار کرنےمیں اعتماد‬ ‫‪LO-‬طالب م‬
‫محسوس کرتے ہیں۔‬
‫سادپوسٹر‬ ‫‪:LO-3.2.1‬طالبعلم آسان اور واضح معلوماتکےساتھ ایک ہ‬
‫بناتے ہیں۔‬
‫الفاظکےبارے میںاپنے علمکودوسروںکے‬ ‫طالبعلم‬ ‫‪-4.3.6‬‬
‫ستعمالکرتے ہیں۔‬ ‫تھمؤثر طریمے سےبات چیتکرنےکے لیے ا‬ ‫سا‬

‫‪(Experiential‬‬ ‫تعمالکرتے ہیں۔‬ ‫ناسب زبان اورگرائ مرکا اس‬
‫‪ LO-‬طالب علم م‬ ‫اٹھباندھکمر‬
‫‪Learning‬‬ ‫جیسےکہصحیح امال‪،‬فعلکیمطابمت‪ ،‬اور رموز اولاف‬
‫)‪Pedagogy‬‬ ‫یا پڑھ‬‫نظموں کہانیوں اوربات چیتکوسنکر‬‫‪،‬‬ ‫‪LO-1.1.1‬طالبعلم‬ ‫کیوں ڈرتا‬
‫تجربےپر مبنیسکھانے‬ ‫کر لطفاندوز ہوتے ہیں۔‬ ‫ہے۔‬
‫یقہ‬
‫کا طر‬ ‫نظموں کہانیوں اوربات چیت میں اہم خیاالتکی‬
‫‪،‬‬ ‫‪LO-1.1.2‬طالب علم‬
‫نشاندہیکرتے ہیں۔‬

‫نظموں کہانیوں اوربات چیتکےبارے میںاپنے‬ ‫‪،‬‬ ‫‪ LO-1.1.3‬طالب علم‬
‫خیاالتکا اظہار واضح اور جامع انداز میںکرتےہیں۔‬
‫نظموں کہانیوںیابات چیتکےبارے میں‬
‫‪،‬‬ ‫‪ LO-1.1.4‬طالب علم‬
‫سواالتکے جوابات دیتےہیں۔‬
‫نظموں کہانیوںیا بات چیت کا خالصہبیان‬ ‫‪،‬‬ ‫‪LO-1.1.5‬طالبعلم‬
‫کرتےہیں۔‬
‫نظموں کہانیوںیابات چیتکےبارے میںاپنی‬ ‫‪،‬‬ ‫‪LO-1.1.6‬طالبعلم‬
‫رائےکا اظہارکرتے ہیں۔‬
‫فاظکو آوازوں‪/‬حروف میںتوڑتے ہیں۔‬ ‫‪LO-2.1.1‬طالب علمال‬
‫الفاظبناتے ہیں۔‬
‫‪LO-2.1.2‬طالبعلم آوازوں‪/‬حروفکو مالکر‬
‫تعلكکو‬ ‫فاظکی آوازیں اور ہجوںکے درمیان‬ ‫‪ LO-2.1.3‬طالب علمال‬
‫سمجھتےہیں۔‬
‫تلفظکوسمجھنےکے‬ ‫فاظکی ہجوں اور‬ ‫‪ LO-2.1.4‬طالب علم نئےال‬
‫تعمال کرتےہیں۔‬ ‫لیےصوتیاتی علمکا اس‬
‫فاظکو آوازوں میں توڑ‬‫فوںکےال‬ ‫‪LO-2.1.5‬طالبعلمایکیا دو حر‬
‫تےہیں۔‬
‫فاظکو آوازوں میںتوڑ‬ ‫فوںکےال‬ ‫تین حر‬ ‫‪LO-2.1.6‬طالب علم دویا‬
‫تے ہیں۔‬
‫کے الفاظبنا‬ ‫فوں‬
‫تین حر‬‫‪LO-2.1.7‬طالبعلم آوازوںکو مالکر دویا‬
‫تے ہیں۔‬

‫‪(Experiential‬‬ ‫یا پڑھ‬‫نظموں کہانیوں اوربات چیتکوسنکر‬‫‪،‬‬ ‫‪LO-1.1.1‬طالبعلم‬ ‫ٹیچر‬
‫‪Learning‬‬ ‫کر لطفاندوز ہوتے ہیں۔‬
‫)‪Pedagogy‬‬ ‫نظموں کہانیوں اوربات چیت میں اہم خیاالتکی‬
‫‪،‬‬ ‫‪LO-1.1.2‬طالب علم‬
‫بنیسکھانے‬‫تجربےپر م‬ ‫نشاندہیکرتے ہیں۔‬
‫یقہ‬
‫کا طر‬ ‫نظموں کہانیوں اوربات چیتکےبارے میںاپنے‬‫‪،‬‬ ‫‪ LO-1.1.3‬طالب علم‬
‫خیاالتکا اظہار واضح اور جامع انداز میںکرتےہیں۔‬

‫نظموں کہانیوںیابات چیتکےبارے میں‬
‫‪،‬‬ ‫‪ LO-1.1.4‬طالب علم‬
‫سواالتکے جوابات دیتےہیں۔‬
‫نظموں کہانیوںیا بات چیت کا خالصہبیان‬
‫‪،‬‬ ‫‪LO-1.1.5‬طالبعلم‬
‫کرتےہیں۔‬
‫نظموں کہانیوںیابات چیتکےبارے میںاپنی‬
‫‪،‬‬ ‫‪LO-1.1.6‬طالبعلم‬
‫رائےکا اظہارکرتے ہیں۔‬
‫فظکو سمجھنےکے‬ ‫فاظکی ہجوں راوتل‬ ‫‪LO-4.4.1.5‬طالبعلمنئےال‬
‫تضاداتکے علمکا‬‫دفات اور م‬‫بمے ‪ ،‬الحمے ‪ ،‬مترا‬ ‫الفاظ‪ ،‬سا‬‫لیے ہم آواز‬
‫استعمالکرتے ہیں۔‬

‫تائج ‪(Learning‬‬
‫کر سیکھنے کےن‬
‫مجموعیتشخیص)‪(Summative Assessment‬کےلیے منتخب دہ‬
‫)‪Outcomes‬‬
‫‪LO-3.2.1‬طالبعلمآسان اور واضح معلوماتکے ساتھ ایک سادہپوسٹربناتے‬ ‫یشکشوںکو واضح‪ ،‬جامع اور منظم انداز میںپیش‬
‫طالب علماپنیپ‬ ‫‪LO-1.4.3‬‬
‫ہیں۔‬ ‫کرتے ہیں۔‬
‫‪:LO-‬طالبعلماپنےکام میںتخلیمیصالحیتوں اورخیاالتکا اظہارکر‬ ‫الفاظکو آوازوں‪/‬حروف میںتوڑتے ہیں۔‬
‫‪LO-2.1.1‬طالبعلم‬
‫تے ہیں۔‬
‫الفاظبناتے ہیں۔‬
‫‪LO-2.1.2‬طالبعلم آوازوں‪/‬حروفکو مالکر‬
‫‪LO-‬طالب علماپنےتخیلکیبنیاد پر ایککہانیلکھتے ہیں۔‬
‫فظکوسمجھنےکےلیے صوتیاتی‬
‫فاظکی ہجوں اورتل‬
‫‪LO-2.1.9‬طالب علمنئےال‬
‫فتگولکھتے ہیں۔ جوکم از‬
‫‪LO-‬طالب علم دوکرداروںکے درمیان ایکگ‬ ‫علمکااستعمالکرتے ہیں۔‬
‫تبادلہخیاالتپر مشتمل ہو۔‬
‫کم پانچ‬
‫الفاظکوتوڑنے اوربنانے میں مہارت حاصلکرتے ہیں۔‬
‫‪LO-2.1.10‬طالبعلم‬
‫فاظ‪ ،‬سابمے‪ ،‬الحمے‪ ،‬مترادفات‪ ،‬متضاداتکی‬
‫‪LO-‬طالب علم ہم آوازال‬
‫‪LO-2.2.5‬طالبعلم متنکوپڑھنے اورسمجھنے میں زیادہ اعتمادمحسوسکرتے‬
‫نشاندہیکرتے ہیں۔‬
‫ہیں۔‬

‫فہرستبناتے ہیں جن میں ایک ہی سابمہ ہو۔‬
‫فاظکی‬
‫‪LO-4.1.3‬طالب علم ال‬ ‫گر کی دنیاکو سمجھنےکےلیےکتابیںپڑھتے‬
‫‪LO-2.5.6‬طالب علماپنے ارد د‬
‫ہیں۔‬
‫فہرستبناتے ہیں جن میں ایک ہیالحمہ ہو۔‬
‫فاظ کی‬
‫‪LO-4.1.4‬طالب علمال‬
‫‪LO-‬طالب علم ایک موضوع پر ایکپیراگرافلکھتے ہیں۔‬
‫تبادلہخیالکرتے ہیں۔‬
‫فہومپر‬
‫الفاظکے م‬
‫طالب علم‬ ‫‪-4.3.1‬‬
‫یسے کہ‬
‫‪LO-‬طالبعلم مناسب زبان اورگرائ مرکااستعمالکرتے ہیں۔ ج‬
‫فاظکےلیے وضاحتیںیا مثالیںفراہمکرتے ہیں۔‬
‫طالب علم ال‬ ‫‪-4.3.3‬‬
‫صحیح امال‪،‬فعلکی مطابمت‪ ،‬اور رموز اولاف‬
‫لوں پر‬
‫تے ہیں جوپانچ سےسات جم‬
‫ایک پیراگراف لکھ‬
‫‪LO-‬طالب علم‬
‫مشتمل ہو۔‬

‫جمو کشمیر‬‫ں‬ ‫حکومت‬
‫ینٹرینگ (‪)SCERT‬‬
‫یسرچ ڈا‬‫یشنل ر‬
‫کونس آف ایجوک‬
‫ل‬ ‫ٹی‬
‫اسٹ‬
‫یسری‬
‫ت‬ ‫جماعت‪:‬‬ ‫یصیطریمہکار )‪(Design of Assessment‬‬ ‫تشخ‬
‫مضمون‪ :‬اردو‬ ‫نمبرات‪55 :‬‬

‫نمبرات‪55 :‬‬ ‫نے کافہم)‬
‫(پڑھ‬ ‫الف‬ ‫صہ‬
‫ح ّ‬
‫نی ‪/‬خالی جگہیں‪/‬‬
‫فاظ مع ٰ‬
‫فظی جواب‪ /‬ال‬
‫درسینثری التباس جسکے آخرپر فہمکے مطابكکثیر االنتخابیسواالت ‪ /‬ی کل‬ ‫‪1‬۔‬
‫‪5x1=5‬‬ ‫کالم" ا "و "ب "کا مالپ‬

‫گہیں‪/‬کالم" ا "و "ب "کا‬
‫‪ /‬خالی ج‬ ‫نی‬
‫فاظ مع ٰ‬‫‪2‬۔ ای ک درسی نظمسے التباس جسکے آخر میںکثیر االنتخابیسواالت‪ /‬ال‬
‫‪5x1=5‬‬ ‫مالپ‬
‫شخیصیسواالت ہونگے۔‬ ‫فظی جواب‪/‬ت‬ ‫بیسواالت‪/‬یکل‬ ‫ایکتصویریسوال جس کے آخرمیںکثیر االنتخا‬ ‫‪3‬۔‬
‫‪5x1=5‬‬

‫(گرائمر)‬ ‫الف‬ ‫صہ‬
‫ح ّ‬
‫نمبرات‪8 :‬‬
‫اسم‪ ،‬فعل‪ ،‬حرفکیپہچان‬ ‫۔‬
‫‪3x1=8‬‬
‫دفات‬ ‫واحد جمع‪ /‬مذکر مونث‪/‬ضد اضداد‪ /‬مترا‬ ‫‪2‬۔‬
‫‪3x1=3‬‬
‫لفاظ‪،‬متضادات‬
‫بمے‪،‬ہم آواز ا‬‫خالی جگہیں جس میں الحمے ‪،‬سا‬ ‫‪3‬۔‬
‫‪2x1=2‬‬
‫( لکھنےکیصالحیت)‬ ‫ج‬ ‫صہ‬
‫ح ّ‬
‫نمبرات‪52 :‬‬
‫لفاظپر مشتمل) مضمونتحریرکیجیے۔‬ ‫‪1‬۔ اشاروںایدی گئیتصویر پر(‪ 85‬ا‬
‫‪5x1=5‬‬
‫‪2‬۔ والدایدوست کےنام چند جملے۔‬
‫‪4x1=4‬‬
‫العات کےبارے میں چند جملےتحریرکرنا۔‬
‫اپنے اوراپنے آسپاسپائی جانے والی چیزوںیا ہونے والے و‬ ‫‪3‬۔‬
‫‪3x1=3‬‬

‫( ادب)‬ ‫د‬ ‫صہ‬
‫ح ّ‬
‫نمبرات‪55 :‬‬
‫کے لیےمنتخباسباق۔‬
‫سمنٹ‬
‫سمیٹیایسی‬
‫و‬
‫لفطر ‪5‬۔حضرتعلی۔ ‪6‬۔‬
‫ٹیچر ‪4‬۔عیدا‬
‫باندھ کمر کیوںڈرتا ہے۔ ‪3‬۔‬
‫‪5‬۔بادل اور تارے ‪2‬۔ہمارا وطن ‪3‬۔اٹھ‬
‫۔ننھاخرگوش ‪7‬۔ابلوکالم آزاد‬‫حبہخاتون ‪7‬‬

‫(چار میںسے تین)‬ ‫ستعدادیسواالت‬
‫کتاب کےسبكمیںسے ا‬ ‫درسی‬ ‫‪1‬۔‬
‫‪3x2=6‬‬
‫(تین میںسے دو)‬ ‫‪2‬۔ درسیکتابکینظمسے سواالت‬
‫‪2x2=4‬‬
‫کتاب کےکسینثری موضوعکا خالصہپانچ جملوں میں‬ ‫‪3‬۔ درسی‬
‫‪5x1=5‬‬

‫نوٹ‪:‬‬
‫سمجھنے کےلئےدرسیکتابکو غورسےپڑھنا اورسمجھنا ازحد ضروری ہے۔‬ ‫اسباقکو اچھی طرح‬ ‫‪‬‬
‫تعدادیسواالت ہیپوچھیںگے۔‬‫بیسواالتکےبجائےاس‬ ‫ممتحنکتا‬ ‫‪‬‬
‫کتاب کےاسباقسے ماخوذ ہونگے۔‬‫ع درسی‬‫لوا د‬ ‫‪‬‬

‫ُ‬ ‫ُ‬
‫‪ 2.4.1‬خکوٗل تعلیمہ خٲطر‪ NCF-FS 2023‬م طٲبق کٲسر نصابک م قصذ تہ صٲلحیژ‬

‫زبان‪1-‬‬ ‫‪2.4.1‬‬

‫‪ 2.4.1.1‬ب ننٲدی سطخ‬

‫ُ‬ ‫ُ‬ ‫ُ‬
‫‪-LO1.1.1‬اچھر چھ تھنک بٲتھۍ ل ۪ٮکھان۔ آواز تہ آواز نشاتہ وربٲوتھ چھ ل فظ ل ۪ٮکھان۔‬ ‫‪ C-1.1‬مخ نلف موضوٗعن پٮ۪۪ٹھ چھ روٲنی خان تہ بے تھر‪ٛ‬کۍ بٲتھۍ معنی دار خ نال‬
‫‪CG-1‬‬
‫ُ ‪ٚ‬‬
‫لن‬ ‫ُ‬ ‫ُ ک ُ‬
‫‪ٛ‬‬ ‫ٔ‪ٔ ٛ‬‬ ‫َ َ‬ ‫مش ل جملہ وربٲوتھ چھ بو کۍ ہیر ی ھان‬
‫چ‬‫ہ‬
‫‪-LO1.1.2‬بانس ابذۍ پکھۍ ماخولس میز چھ مخ نلف نشانن تہ عالمژن نچھابان۔‬ ‫باوتھ کسان۔‬ ‫َ‬ ‫‪ٛ‬‬ ‫ُ ‪ٛ‬‬
‫‪ٛ‬‬ ‫ن‬ ‫‪،‬زبٲنۍ ہ نذ ڈھانچہ سمجان تہ خ نالہ باوتھ‬
‫‪ -LO1.1.3‬ظمن تہ بٲنن میز چھ ہم آواز ل فظ نچھابان۔‬ ‫َ‬ ‫ُ‬ ‫‪ٛ‬‬
‫ُن‬ ‫‪ C-1.2‬کالشس میز ٔپسمتہ موادچ چھ وصاحت کسان۔‬ ‫کسان ۔‬
‫‪-LO1.1.4‬طالب علم چھ ظمن‪ ،‬دلنلن تہ کٹھ باتھ خٲطر نسنذ تہ بانسنذ بوزتہ با پستہ بتہ اظہار تہ وصاحت کسنس‬
‫‪ٛ‬‬ ‫ُ‬ ‫ُ‬ ‫ُ‬ ‫پ‬
‫قٲبل۔‬ ‫‪ C-1.3‬زبٲنۍ یشکش﴿ہاون تہ باون‪،‬لۅکنۍ خۅشونۍ جملہ‪،‬لۅکچن تقریبن ہیز مۅختصر‬
‫‪ٛ‬‬ ‫‪ٛ‬‬ ‫ن‬ ‫ُ‬ ‫ُ‬
‫‪-LO1.1.5‬چھ ٔدلنلن تہ ظمن میز ب ننٲدی بٲعامات تہ خ ناالنن ہیز ر ناحت کس نح کوٗشش کسان۔‬ ‫زابکٲری‪،‬مۅختصر تقرپس تہ کالس م ناحتہ۔‬
‫‪ٛ‬‬
‫‪-LO1.1.6‬صکلہ چھ نچھابان‪ ،‬اچھرن ہیز آواز س جمٹھ چھ ت مو سٍنۍ سروٗع رنذن وٲلۍ ل فظ ل ۪ٮکھان۔‬
‫‪ٛ‬‬
‫‪ -LO1.2.1‬عام کٹھ باتھہ ہ نذۍ ل فظ چھ زابان تہ ورباوان۔‬
‫ٔ‪ٔ ٛ‬‬
‫‪ -LO1.2.2‬بانس ابذۍ پکھۍ موخوٗد خابورن تہ خاباوارن متعلق چھ ل ۪ٮکھان۔‬
‫‪ٛ ٚ‬‬
‫‪ -LO1.2.3‬پنتہ ضروٗرژ باوتہ تہ زابکٲری خٲصل کستہ باپٹھ چھ پنتہ ماجہ زبو میز شوالہ پ ‪ٛ‬سژھان۔‬
‫‪ٛ‬‬ ‫‪ٛ‬‬ ‫ُ‬
‫‪ -LO1.2.4‬طالب علم چھ ٔدلنلہ میز مضنف ر نذ ن ظرتہ ہح وصاحت کسان۔‬
‫‪ٛ‬‬ ‫‪ٛ‬‬
‫‪ -LO1.3.1‬بابے ب ناومژ با دتہ آمژ صکلہ ہ نذ ۪نن ابگن ہ نذۍ باو چھ ل ۪ٮکھان۔‬
‫‪ٛ‬‬
‫‪ -LO1.3.2‬بذپک ۪بن دہن ابگن ہ نذۍ باو چھ ل ۪ٮکھان۔‬
‫ُ‬
‫‪ -LO1.3.3‬خاد جملہ چھ ب ناوان۔‬

‫پ‬
‫‪-LO1.3.4‬طالب علم چھ اکھ واضخ تہ خامع زبٲنی یشکش ب نار کسان۔‬
‫‪ٛ‬‬ ‫پ‬
‫‪ -LO1.3.5‬طالب علم چھ پنتہ یشکشس میز موپس طرتقو سٍنۍکٹھ باتھ کسان۔‬

‫ُ‬ ‫ْ‬ ‫‪CG-2‬‬
‫‪-LO2.1.1‬پٮنۍ راے چھ طٲہر کسان تہ زابکٲری خٲصل کستہ باپٹھ چھ شوالہ پ ‪ٛ‬سژھان۔‬ ‫‪ C-2.1‬مخ نلف متن سمچھتہ باپٹھ چھ مخ نلف فہم تہ حکمت عملی (ابذاز لگاون‪،‬‬ ‫‪ٛ‬‬
‫ُ‬ ‫ن‬ ‫ٔ‬ ‫وٲقف تہ باوٲقف عنارژن ہیزن‬
‫‪ٛ‬‬ ‫ُ‬
‫‪ٔ -LO2.1.2‬دلنلن‪ /‬ظمن ہ نذ ۪نن کسدارن متعلق چھ نسنذ با بانسنذ آسن طٲہر کسان۔‬ ‫پیصبن گونی‪،‬نصور ) الگو کسان۔‬
‫ُ ‪ٛ‬‬
‫‪ٛ‬‬ ‫ُ‬ ‫ُ‬ ‫مخ نلف صکلن﴿ نیر تہ نظم﴾ ہ نذ‬
‫ل‬
‫‪-LO2.1.3‬ہم آواز فظن ہیز خور چھ ب ناوان۔‬ ‫‪ C-2.2‬پستہ آمتہ مواد نشہ چھ اہم خ ناالت سمجان تہ چھ ضروری پٮیچہ اخز کسان۔‬
‫‪ٛ‬‬ ‫ب ننٲدی فہم خٲصل کس نح صٲلخیت بٲد‬
‫ل‬
‫‪-LO2.1.4‬صکلو ٔذرتعہ ہاوتہ آمژ ٔدلنل چھ فظن میز ل ۪ٮکھان۔‬ ‫َ‬
‫ُ‬ ‫ٔ‪ٔ ٛ‬‬ ‫کسان۔‬
‫ُ‬
‫‪-LO2.1.5‬بانس ابذۍ پکھۍ موخود حیزن ﴿خاباوارن‪ ،‬ل ۪بن‪ ،‬باعن﴾ مت لق چھ جمتصر جملہ ل ۪ٮکھان۔‬
‫ع‬ ‫ک‬
‫ُ‬
‫‪-LO2.2.1‬ذٲنی اظہار باپٹھ چھ خاد جملہ ل ۪ٮکھان۔‬
‫ن‬
‫‪ - LO2.2.2‬ظمن تہ ٔدلنلن چھ ذٲنی نذرُنن سٍنۍ خوران۔‬
‫‪ٛ‬‬
‫۪‬ ‫‪ٛ‬‬ ‫ب‬ ‫ُ‬
‫ک‬
‫‪-LO2.2.3‬بذپک ۪بن وہن ا گن ہ نذۍ باو چھ ل ھان۔‬
‫ٮ‬
‫ُ‬ ‫ُ‬ ‫ُ‬ ‫ُ‬
‫‪-LO2.2.4‬نذرس‪ /‬لوچسس‪ ،‬ربگس با وزنس متعلق منلن لۅکٹ‪ ،‬بو‪ٚ‬ڈ‪ ،‬وۅزل‪ ،‬گٲلنۍ‪ ،‬لو‪ٚ‬ت‪ ،‬گو‪ٚ‬ب وعٲر چھ‬

‫ادتعمال کسان۔‬
‫‪ٛ‬‬
‫‪-LO2.2.5‬دہن مٮ۪ون ہ نذۍ باو چھ ل ۪ٮکھان۔‬
‫‪ٚ‬‬ ‫ُ‬ ‫ُ‬ ‫لٮک‬
‫‪ : LO3.1.1‬آواز تہ آواز نشاتہ چھ ضجیخ بٲتھۍ ورباوان۔خۅش دط چھ لٮکھان۔‬
‫‪CG-3‬‬
‫‪ C-3.1‬ھیح حکمت عملی چھ ادتعمال کسان م نالے پسپیب دنن‪ ،‬ر ناحت کسُن‬ ‫‪ٚ‬‬
‫َ ُ لٮک‬
‫ٔ‬ ‫‪ٚ‬‬ ‫َ‬ ‫ُ‬ ‫ُ‬ ‫سہل تہ زد جملہ ھیح صٲلخیت بٲد‬
‫‪ : LO3.1.2‬مۅختصر جملہ لٮکھتہ باپٹھ چھ ہم آواز ل فظ ورباوان۔ عام ورباوتہ ب تہ وٲلۍ ل فظ ادتعمال کستھ چھ لۅکنۍ لۅکنۍ‬ ‫ُ‬ ‫ب‬
‫عٮوان‪/‬ذ لی عٮوان‪ ،‬آعاز ‪ ،‬اخت نام‪ ،‬تہ نیراگساف ب نار کسن۔‬ ‫َ َ‬ ‫س‬
‫ُ ‪ٚ‬‬ ‫ُ‬ ‫ُ‬ ‫‪ٚ‬‬ ‫‪ٚ‬‬ ‫سان۔‬ ‫ک‬ ‫کسان تہ پنتہ مدح تہ نذرُ نح باوتھ‬
‫جملہ لٮکھان۔‬ ‫‪ C-3.2‬واضع تہ مربوٗط نیر بار چھ لٮکھان پیمہ سٍنۍ تہ چھ باخان ز ٔپستھ سمج ت مو‬

‫ُ‬ ‫‪ٛ ٛ‬‬
‫‪ : LO3.1.3‬ڈراب نگ ‪/‬استہار پییر وچھٹھ چھ ت من پٮ۪۪ٹھ نذزتہ کسان۔‬ ‫موضوع‪/‬خ نال با متن۔‬
‫ُ‬ ‫ُ‬
‫‪: LO3.2.1‬نظم تہ بٲتھ چھ لتہ خان پسان۔‬ ‫‪ C-3.3‬م نٲذب زابکٲری تہ م قصذ ن ظر بل تھٲوتھ چھ بوسیر‪ ،‬دعوت بامہ‪ ،‬خاد‬
‫‪ٛ‬‬ ‫ل‬ ‫ٔ‬ ‫‪ٛ‬‬
‫م‪،‬دلنل با کانہہ واقعہ چھ باد کستھ اداکٲری خان بتہ ی ۪بن فظن میز پیش کسان۔‬
‫‪: LO3.2.2‬نظ ٔ‬ ‫نظمہ‪ٔ ،‬دل نلہ تہ مکالمہ ب ناوان۔‬
‫‪ٚ‬‬ ‫‪ٛ‬‬ ‫ٔ‪ٔ ٛ‬‬ ‫‪ُ ُ ٛ‬‬
‫‪ : LO3.2.3‬بانس ابذۍ پکھۍ موخوٗد حیزن ہ نذۍ باو چھ لٮکھان۔‬ ‫‪ C-3.4‬نذرپسس میز چھ م نٲذب گسامر تہ ڈھانچہ ورباوان۔‬
‫ُ ‪ٚ‬‬ ‫‪: LO3.3.1‬جُملہ خیم ُ‬
‫گژھنک تہ شوالہ نشان وربٲوتھ چھ لۅکنۍ جملہ لٮکھان۔‬
‫‪ٚ‬‬ ‫ٔ‬
‫‪ : LO3.3.2‬ب نیس آبٲنی سہرس‪/‬پزدبکی بارکہ‪/‬بازرس خکس کستھ چھ پٹھ متعلق مۅختصر بٲتھۍ لٮکھان۔‬
‫‪ٛ‬‬ ‫ل‬ ‫‪ٛ‬‬ ‫ُچ ُ‬
‫‪ : LO3.4.1‬باتہ و ھمت کانہہ واقعہ با خٲدتہ چھ پ تن ۪تن فظن میز باوان۔‬
‫ُ‬ ‫‪ٛ‬‬ ‫ٔ‬ ‫‪ُ ٛ‬‬ ‫‪ٛ‬‬
‫‪: LO3.4.2‬کانہہ واقعہ با من ظر وچھٹھ چھ پٹھ متعلق پٮنۍ راے طٲہر کستھ گسونس میز نحث و م ناحتہ کسان تہ پنتہ‬
‫‪ٛ ُ ٛ‬‬ ‫‪ٛ‬‬
‫نسنذ تہ با نسنذی ہ نذ چھ اظہار کسان۔‬
‫ُ‬ ‫‪ٚ‬‬ ‫ُ‬ ‫ُل‬ ‫َ‬ ‫ُ‬ ‫ل‬
‫‪ٛ‬‬ ‫‪ٛ‬‬
‫‪ : LO4.1.1‬دۅہذزچہ زبذگی ہ نذ ۪نن مخ نلف مشلن چھ پسان تہ لٮکھان ۔ منالے آب رژھراون‪،‬ربلوے‬
‫‪CG-4‬‬
‫‪ C-4.1‬فظن ہ نذس معنی نس پٮ۪۪ٹھ چھ نحث کسان‪،‬بوزتہ تہ پستہ سٍنۍ چھ فظن‬ ‫ُ‬ ‫ُ‬
‫ُ‬ ‫مخ نلف عنارژو سٍنۍ چھ ﴿خکوٗلک تہ‬
‫رن‬ ‫‪ٛ‬‬ ‫‪ٛ‬‬
‫یشیس پٮ۪۪ٹھ گژھن وعٲر۔‬ ‫ہ نذس ذحیرس میز ُہ ۪رپس کسان۔‬
‫َ‬ ‫ر‬ ‫ی‬ ‫ذح‬ ‫اکھ‬ ‫ذ‬‫ن‬
‫لف ُ ‪ٛ‬‬
‫ہ‬ ‫ن‬‫ظ‬ ‫ھ﴾‬ ‫ت‬ ‫ٲو‬‫ورب‬ ‫ہ‬‫ت‬‫گس ُبک نذرُ‬
‫‪ٛ‬‬ ‫ل‬ ‫َ‬ ‫ُ‬ ‫ُ‬ ‫‪ٛ‬‬ ‫ل‬
‫ے چھ زابان۔‬ ‫‪: LO4.1.2‬متن پسنس دوران بتہ وال ۪بن ا ۪وبذ ۪نن فظن ہ نذۍ معن‬ ‫‪ C-4.2‬فظن ہ نذس معنی نس پٮ۪۪ٹھ چھ نحث کسان‪،‬بوزتہ پستہ تہ باقے ٔذرتعو چھ‬ ‫َ‬
‫ج‬ ‫‪ٛ‬‬ ‫سان۔‬ ‫ک‬ ‫ب نار‬
‫‪ٛ‬‬ ‫ل‬
‫‪ٔ : LO4.1.3‬دلنلہ ٔپستھ چھ خ نالن‪/‬ن لیقی صٲلحیژن بوچھر دوان۔‬ ‫فظن ہ نذس ذحیرس میز ُہ ۪رپس کسان۔‬

‫‪: LO4.1.4‬کٲسر زبٲنۍ ہیز مخ نلف آواز تہ ل فظ چھ تھنک بٲتھۍ پسان۔‬
‫‪ٛ‬‬ ‫‪ٛ‬‬ ‫ٔ‪ٔ ٛ‬‬
‫‪ : LO4.1.5‬بانس ابذۍ پکھۍ موخوٗد حیزن ہ نذس بارس میز زابتہ باپٹھ چھ پسان۔‬
‫‪ٛ‬‬ ‫‪ٛ‬‬
‫‪: LO4.2.1‬دنقس میز ادتعمال رنذۍ منۍ ل فظ چھ جملن میز ورباوان۔‬
‫‪ٛ‬‬ ‫ل‬ ‫‪ٛ‬‬ ‫‪ٚ‬‬
‫‪: LO4.2.2‬دویم ۪بن ہ نذۍ خ نال بوٗزتھ چھ پتن ۪تن فظن میز ورباوان۔‬

‫‪ : LO4.2.3‬؛سمٲجی تہ ماخولنٲنی مشلن متعلق چھ حشاس۔‬
‫‪: LO4.2.4‬پسمژ ٔدلنلہ‪ /‬ن مہ متعلق چھ ‪ٚ‬ٮکھان تہ تم ‪ٛ‬سنذ با با ‪ٛ‬سنذ ُ‬
‫آرنک چھ اظہار کسان۔‬ ‫ن‬ ‫ن‬ ‫ل‬ ‫ظ‬

‫‪ٚ‬‬
‫‪ : LO4.2.5‬مخ نلف عزہن‪،‬بوخاکن‪،‬حیزن‪ ،‬اہم دۅہن متعلق چھ لٮکھان۔‬

‫ُچ‬ ‫ُ‬ ‫َ‬ ‫ُ‬ ‫‪CG-5‬‬
‫‪-LO5.1.1‬سرۍ چھ ٔپسۍ من ۪تن ‪ ،‬و ھمن ۪تن تہ بوزۍمن ۪تن واقعن تہ خانن متعلق پٮنۍ راے طٲہر کسان‪.‬‬ ‫‪ C-5.1‬گس پستہ خٲطرہ چھ النیرپسی پٮٹھہ باقٲعذگی خان کناتہ ابان۔‬ ‫ُ‬ ‫ُ‬
‫خ‬ ‫ل‬
‫ر‬
‫پسنس کن چھ زباد د سنی تہ پس یخ‬
‫ُ‬
‫‪ٔ -LO5.1.2‬پسۍمیس دنقس متعلق چھ پٮنۍ خ نال باوان‪.‬‬ ‫‪ C-5.2‬النیرپسی پٮٹھ کناتہ پسنس میز چھ دلرسنی طٲہر کسان۔‬
‫دوان۔‬
‫‪ٛ‬‬ ‫ٔ ٔ‬
‫‪-LO5.1.3‬بوٗزۍمنۍ بوۍ ل فظ چھ کٹھ باتھہ میز ادتعمال کسان۔‬
‫‪ٛ‬‬
‫ضیخ لب و لہج تہ روٲنی خان‬
‫‪-LO5.1.4‬نظمہ تہ بٲتھ چھ لتہ میز تہ اداکٲری خان پیش کسان۔ نیر تہ نظم چھ ج‬
‫‪ٚ‬‬
‫س جمٹھ پسان تہ لٮکھان۔‬
‫‪ٚ‬‬
‫‪-LO5.1.5‬درسی ک نابو عالو چھ دوتم نذرپس پسان تہ سمجان‪.‬‬
‫ُ ‪ٚ‬‬ ‫‪ٚ‬‬
‫‪-LO5.2.1‬رسمی تہ عٲر رسمی دط چھ لٮکھان تہ دتہ آمیس موضوٗعس پ ۪ٮ۪ٹھ چھ کٮت‪ٛ‬ہہ جملہ لٮکھان‪.‬‬

‫‪-LO5.2.2‬ماخولس متعلق چھ حشاس تہ ب نذار‪.‬‬

‫‪-LO5.2.3‬باوبکۍ قسم چھ ژاران۔ وٲخذ باونۍ تہ جمع باونۍ‪ ،‬پس باونۍ تہ ماد باونۍ تہ متصاد ل فظ چھ سمجان تہ‬
‫‪ٚ‬‬
‫لٮکھان۔‬
‫‪َٚ‬‬
‫‪-LO5.2.4‬کٲسر ۍبٲتھ‪ ،‬نظمہ ‪ ،‬دلنلہ ‪ ،‬پ ‪ٛ‬س ۪پژچھُ پسان تہ بنتن بوزباوان۔‬
‫‪ٚ‬‬ ‫ُ‬
‫‪-LO5.2.5‬مخ نلف عزہن‪ ،‬بوخاکن‪ ،‬حیزن‪ ،‬اہم دۅہن متعلق چھُ لٮکھان۔‬
‫‪ٛ‬‬
‫‪-LO5.2.6‬نیر تہ نظمہ میز چھُ فرق کسان۔‬

‫‪ٚ‬‬
‫ہیچ‬ ‫‪ٚ‬‬
‫نجوپز کستہ آمژ بذرنسی عمل‬ ‫ھن پس‬ ‫دبق‪/‬موضوع‬ ‫رپٹھ‬
‫‪ٛ‬‬ ‫‪ٚ‬‬ ‫ُ ‪ٚ‬‬
‫میز ٗ‬
‫موخ ٗود ہم آواز‬ ‫*نچہ پسبٲب ٗوکھ نظم اداکٲرۍ خان ۔بتہ ژاربٲب ٗوکھ نظمہ‬ ‫‪ : LO3.1.1‬آواز تہ آواز نشاتہ چھ ضجیخ بٲتھۍ ورباوان۔خۅش دط چھ لٮکھان۔‬ ‫دبق تمیر ‪2-1‬‬ ‫گۅڈب ‪ٚ‬نک رپٹھ‬
‫‪ٚ‬‬
‫تہ بار بار دۅہراوتہ آمنۍ ل فظ تہ لٮکھنٲبوکھ کانی پٮ۪ٹھ۔‬ ‫‪: LO3.2.1‬نظم تہ بٲتھ چھ لتہ خان پسان۔‬ ‫ُ‬
‫دعا‬
‫‪ٛ‬‬ ‫َ‬ ‫‪ٛ‬‬ ‫ل‬ ‫ٔ‬ ‫‪ٛ‬‬
‫م‪،‬دلنل با کانہہ واقعہ چھ باد کستھ اداکٲری خان بتہ ی ۪بن فظن میز پیش *نچہ وب نٲب ٗوکھ اکھ اکھ د ل پٹھ میز گاتہ خارچ کٹھ آسہ باوتہ آمژ ۔‬
‫لن‬ ‫ٔ‬ ‫‪: LO3.2.2‬نظ ٔ‬

‫ٔ ‪ٛ‬‬ ‫ُچ ٗ ُ‬ ‫‪ُ ٔ ٚ‬‬
‫ھو کتہ خاتہ ما چھُ بلکہ بلہ ُسہ کسو ب نذ۔‬ ‫*نچہ ہٹھ کسو مجلک دور تہ و‬ ‫کسان۔‬ ‫ُ‬
‫ٔ‬ ‫ُ‬ ‫ُ‬ ‫‪ٛ‬‬ ‫‪ٛ‬‬ ‫‪ٛ‬‬ ‫گابلۍ سرۍ‬
‫ل‬ ‫ُچ ُ‬
‫* کالشس‪ /‬خ ٗکولس میز فنۍمنۍ حیز منالے کسسی‪،‬بورڈ‪ ،‬میز پییر کسو‬ ‫‪ : LO3.4.1‬باتہ و ھمت کانہہ واقعہ با خٲدتہ چھ پ تن ۪تن فظن میز باوان۔‬
‫‪ٛ‬‬ ‫‪ٛ‬‬ ‫ُ‬ ‫‪ٛ‬‬ ‫ٔ‬ ‫‪ُ ٛ‬‬ ‫‪ٛ‬‬
‫‪: LO3.4.2‬کانہہ واقعہ با من ظر وچھٹھ چھ پٹھ متعلق پٮنۍ راے طٲہر کستھ گسونس میز نحث و سر ۪نن پسونہہ کتہ تھنک باکہ ت من ابذر گژھ تہ وصف بٲد۔‬
‫‪ٛ ُ ٛ‬‬ ‫‪ٛ‬‬ ‫ُ‬
‫م ناحتہ کسان تہ پنتہ نسنذ تہ با نسنذی ہ نذ چھ اظہار کسان۔‬
‫‪ٛ‬‬ ‫ٔ‬ ‫ُ ‪ٛ‬‬ ‫ُ‬ ‫‪ٚ‬‬ ‫‪ٚ ٚ‬‬
‫‪ : LO3.1.2‬مۅختصر جملہ لٮکھتہ باپٹھ چھ ہم آواز ل فظ ورباوان۔ عام ورباوتہ بتہ وٲلۍ ل فظ ادتعمال *کتہ ضحت افزا خاتہ ہ نذ خٲل کستھ ۪وپژبٲوونچن نش ت مہ خاتہ ہیز‬ ‫دبق تمیر ‪4- 3‬‬ ‫دوتم رپٹھ‬
‫ُ‬ ‫‪ٚ‬‬ ‫ُ ‪ٚ‬‬ ‫ٔ‬
‫اہمیت تہ بوت کال۔بتہ کسبٲب ٗوکھ ٗکوشش اتھ متعلق لۅکنۍ لۅکنۍ جملہ‬ ‫کستھ چھ لۅکنۍ لۅکنۍ جملہ لٮکھان۔‬ ‫‪ٛ‬‬
‫‪ٚ‬‬ ‫شوپٹھ‬
‫لٮک‬ ‫‪ٚ‬‬ ‫‪ٛ‬‬ ‫ٔ‪ٔ ٛ‬‬
‫ھیح۔‬ ‫‪ : LO3.2.3‬بانس ابذۍ پکھۍ موخ ٗود حیزن ہ نذۍ باو چھ لٮکھان۔‬
‫ُ‬ ‫ُ ‪ٚ‬‬
‫‪ٛ‬‬ ‫‪: LO3.3.1‬جُملہ خیم ُ‬
‫*نچن اتھ ُرو بٲوو خکولس میز اکھ اکھ کل ۔‬ ‫گژھنک تہ شوالہ نشان وربٲوتھ چھ لۅکنۍ جملہ لٮکھان۔‬
‫ُ‬ ‫‪ٛ‬‬ ‫ُ‬ ‫ٔ‬ ‫بولہ‬
‫‪ : LO3.3.2‬ب نیس آبٲنی سہرس‪/‬پزدبکی بارکہ‪/‬بازرس خکس کستھ چھ پٹھ متعلق مۅختصر بٲتھۍ سرۍ کسبٲب ٗوکھ مخ نلف خاباوارن ہیز بولہ باکہ تم لن دظ۔‬
‫ب‬

‫‪ٛ‬‬ ‫ُ‬ ‫‪ٚ‬‬
‫* سرۍ پٮ ٗوکھ پژھ خاتہ بتہ وارباہ خاباوار آسن تہ بوزبٲب ٗوکھ نہیز بولہ تہ ب تہ‬ ‫لٮکھان۔‬

‫ے۔‬ ‫ؤ ٮ ٗوکھ کۅسہ بولۍ کٔمس خاباوار س ‪ٛ‬یز چھ‪ٚ‬‬
‫پ‬

‫‪ٛ‬‬ ‫‪ٛ‬‬ ‫ؒ‬ ‫ٗل‬ ‫ُ‬ ‫ُ‬ ‫‪ٛ ٛ‬‬ ‫‪ٚ ٚ‬‬
‫دبذ ‪،‬سید العالم تہ باقی کییژھن خٲعرن ہیز زان۔‬
‫* سر ۪نن دبو ل ۪‬ ‫‪ : LO3.1.3‬ڈراب نگ ‪/‬استہار پییر وچھٹھ چھ ت من پٮ۪ٹھ نذزتہ کسان۔‬ ‫دبق تمیر ‪6- 5‬‬ ‫پ ‪ٛ‬سپیم رپٹھ‬
‫ُ ‪ٛ‬‬ ‫‪ٛ‬‬ ‫ُ‬
‫*سرۍ کسبٲب ٗوکھ کشیر ہیزن کۅلن‪ ،‬کۅہن ‪ ،‬درباون ‪،‬باعن تہ باگن ہ نذ اکھ‬ ‫‪: LO3.2.1‬نظم تہ بٲتھ چھ لتہ خان پسان۔‬
‫شون وطن‬
‫‪ٛ‬‬ ‫ل‬ ‫ٔ‬ ‫‪ٛ‬‬
‫م‪،‬دلنل با کانہہ واقعہ چھ باد کستھ اداکٲری خان بتہ ی ۪بن فظن میز پیش فہرذت ب نار۔‬ ‫‪: LO3.2.2‬نظ ٔ‬
‫‪ٛ‬‬ ‫ُ‬
‫* سر ۪نن دب ٗو کانہہ ل فظ تہ ؤپٮ ٗوکھ امکۍ ہم آواز ل فظ ب ناونۍ منالے بے‬ ‫کسان۔‬
‫‪ٚ‬‬ ‫ٔ‪ٔ ٛ‬‬ ‫شون بذن‬
‫‪ٛ‬‬
‫ے۔۔۔۔‬ ‫لے کھ‬ ‫‪ : LO3.2.3‬بانس ابذۍ پکھۍ موخ ٗود حیزن ہ نذۍ باو چھ لٮکھان۔‬
‫ُ‬ ‫ُ‬ ‫ٔ‬
‫‪ٛ‬‬
‫‪ : LO3.3.2‬ب نیس آبٲنی سہرس‪/‬پزدبکی بارکہ‪/‬بازرس خکس کستھ چھ پٹھ متعلق مۅختصر بٲتھۍ *سر ۪نن ہٲوو عملی طور ز کس بان کناہ کٲم چھ کسان۔‬
‫ُ‬

‫ُ‬ ‫ُ‬ ‫ُ‬ ‫‪ُٚ ٛ‬‬ ‫‪ٚ‬‬
‫* کانہہ پٮٹھ حیز ب نٲوو ت مہ سٍنۍ سر ۪نن ابذر کٲم کسبک شوق ہر۔‬ ‫لٮکھان۔‬

‫‪ٛ‬‬ ‫ٔ ُ‬ ‫َ ٔ‬ ‫‪ٛ‬‬ ‫ٔ‪ٔ ٛ‬‬ ‫‪ٚ‬‬
‫*کانہہ مل دار بلو ابو تہ چھلو سر ۪نن پسوپٹھ کتہ باکہ اصل کٹھ سمچن۔‬ ‫‪ -LO1.2.2‬بانس ابذۍ پکھۍ موخوٗد خابورن تہ خاباوارن متعلق چھ ل ۪ٮکھان۔‬ ‫دبق تمیر ‪8-7‬‬ ‫ژوٗرم رپٹھ‬
‫ُ‬ ‫‪ٛ‬‬
‫‪ٛ‬‬ ‫ٔ‪ٔ ٛ‬‬ ‫ُ‬ ‫‪ٛ‬‬ ‫ب‬ ‫ُ‬
‫*سر ۪نن دب ٗو بانس ابذۍ پکھۍ خابورن ہیز زان تہ پ ‪ٛ‬سژھٮ ٗوکھ کس خابور‬ ‫ک‬ ‫۪‬
‫‪-LO2.2.3‬بذپک ۪بن وہن ا گن ہ نذۍ باو چھ ل ھان۔‬
‫ٮ‬
‫‪ٛ‬‬ ‫ٔ‬ ‫‪ُ ٛ‬‬ ‫‪ٛ‬‬ ‫بذ نح صفٲنی‬
‫کمہ کامہ باپٹھ چ ُھ ادتعمال رنذان۔‬
‫ٔ‬ ‫‪: LO3.4.2‬کانہہ واقعہ با من ظر وچھٹھ چھ پٹھ متعلق پٮنۍ راے طٲہر کستھ گسونس میز نحث و‬
‫ٔ‬ ‫‪ٛ‬‬ ‫‪ٚ‬‬ ‫ُ‬ ‫‪ٛ ُ ٛ‬‬ ‫‪ٛ‬‬ ‫ُ‬
‫*سرۍ پ ‪ٛ‬سژھن گسونن میز روزتھ اکھ اکس خابورن متعلق شوالہ تہ‬ ‫م ناحتہ کسان تہ پنتہ نسنذ تہ با نسنذی ہ نذ چھ اظہار کسان۔‬
‫‪ٚ‬‬ ‫خاروٲے‬
‫‪ٚ‬‬ ‫‪ٚ‬‬ ‫لٮک‬
‫ھن ژھونۍ ژھونۍ خواب۔‬

‫‪ٚ‬‬ ‫ُ ‪ٛ‬‬ ‫ُ‬ ‫‪ٚ‬‬ ‫‪ٚ‬‬ ‫‪ٛ‬‬
‫‪ : LO3.1.2‬مۅختصر جملہ لٮکھتہ باپٹھ چھ ہم آواز ل فظ ورباوان۔ عام ورباوتہ بتہ وٲلۍ ل فظ ادتعمال *سرۍ کسباب ٗوکھ ت مہ خاتہ ہ نذ خٲل پٹھ خاتہ ژھٮ۪ٹھ تہ ژھوتھ جمع چھُ کستہ‬ ‫دبق تمیر ‪11-9-‬‬ ‫بٲپژم رپٹھ‬
‫‪ٛ‬‬ ‫ُچ‬ ‫ُ ‪ٚ‬‬ ‫ٔ‬
‫بوان باکہ تم و ھن باتہ عملی طور امہ خاتہ ہیز خالت۔ منالے بذب ٗو‬ ‫کستھ چھ لۅکنۍ لۅکنۍ جملہ لٮکھان۔‬
‫ماخول تھاوو‬
‫‪ٛ‬‬ ‫ُ‬ ‫ٔ‬ ‫ُ‬ ‫ُ‬ ‫ُ‬ ‫‪ٛ ٛ‬‬
‫‪،‬بالرنکک تہ خرن با زمٮیح چساب گمژ خالت پییر ‪ ،‬پٹھ ت من میز ماخول‬ ‫‪ : LO3.1.3‬ڈراب نگ ‪/‬استہار پییر وچھٹھ چھ ت من پٮ۪ٹھ نذزتہ کسان۔‬
‫صاف‬
‫ُ‬
‫صاف تھاوبک ش ٗعور بٲد گژھ ۔‬ ‫‪: LO3.2.1‬نظم تہ بٲتھ چھ لتہ خان پسان۔‬
‫‪ٛ‬‬ ‫ُ‬ ‫‪ٛ ٛ‬‬ ‫‪ٛ‬‬ ‫ل‬ ‫ٔ‬ ‫‪ٛ‬‬
‫م‪،‬دلنل با کانہہ واقعہ چھ باد کستھ اداکٲری خان بتہ ی ۪بن فظن میز پیش *کٮتہہ گ نذن یماسہ دب ٗو سر ۪نن تہ گ نذبٲب ٗوکھ ت من۔ پسپ۪ٹھ گ نذن یماسہ کس‬ ‫‪: LO3.2.2‬نظ ٔ‬
‫‪ُٛ‬‬ ‫ُ‬
‫سر تہ چھتہ بونیر‬
‫باوس ہٮوۍ ہم آواز ل فظ وتہ باب ٗوکھ۔منالے‬ ‫کسان۔‬
‫َ‬ ‫‪ٚ‬‬ ‫‪ٛ‬‬ ‫ٔ‪ٔ ٛ‬‬
‫گٲڈۍ‪،‬کٲڈۍ۔۔۔نس‪،‬نس‪،‬وس۔۔۔جہاز‪۪ ،‬لیجاظ پییر‬ ‫‪ : LO3.2.3‬بانس ابذۍ پکھۍ موخ ٗود حیزن ہ نذۍ باو چھ لٮکھان۔‬
‫ٔ‬
‫‪ : LO3.3.2‬ب نیس آبٲنی سہرس‪/‬پزدبکی بارکہ‪/‬بازرس خکس کستھ چھ پٹھ متعلق مۅختصر بٲتھۍ‬
‫‪ٚ‬‬
‫لٮکھان۔‬
‫‪ٛ‬‬ ‫ُ‬ ‫‪ٚ‬‬ ‫د‪ٚ ٚ‬‬
‫‪ : LO3.1.2‬مۅختصر جملہ لٮکھتہ باپٹھ چھ ہم آواز ل فظ ورباوان۔ عام ورباوتہ بتہ وٲلۍ ل فظ ادتعمال * سر ۪نن دب ٗو پژھ کامہ کسنس پٮ۪ٹھ زور ت مو سٍنۍ ت من ابذر رنۍ عادت بٲد‬ ‫دبق تمیر ‪12- 11-‬‬ ‫ٮیم رپٹھ‬
‫ُ ‪ٚ‬‬ ‫ٔ‬ ‫ُ‬
‫گژھن۔‬ ‫کستھ چھ لۅکنۍ لۅکنۍ جملہ لٮکھان۔‬
‫درگزر‬
‫‪ٛ‬‬ ‫ل‬ ‫ٔ‬ ‫‪ٛ‬‬
‫م‪،‬دلنل با کانہہ واقعہ چھ باد کستھ اداکٲری خان بتہ ی ۪بن فظن میز پیش * انشانس ابذر کٹھ بٲتھۍ گژھن خان اخالق بٲد ‪ ،‬اتھ موض ٗوعس پ ۪ٮٹھ‬ ‫‪: LO3.2.2‬نظ ٔ‬
‫ُ‬
‫کسبٲب ٗوکھ سرۍ باتہ وٲنۍ نحث۔‬ ‫کسان۔‬
‫ُ‬ ‫‪ٛ‬‬ ‫‪ٛ‬‬ ‫‪ٛ‬‬ ‫ال لح‬
‫ل‬ ‫ُچ ُ‬
‫*درسی ک ناتہ پ ۪ییر کانہہ اللچہ پٮ۪ٹھ مٮنی ٔدلنل وبو سر ۪نن ۔منالے‬ ‫‪ : LO3.4.1‬باتہ و ھمت کانہہ واقعہ با خٲدتہ چھ پ تن ۪تن فظن میز باوان۔‬
‫‪ٛ‬‬ ‫ٔ‬ ‫‪ُ ٛ‬‬ ‫‪ٛ‬‬
‫"اللچی ہ ٗون"۔‬ ‫‪: LO3.4.2‬کانہہ واقعہ با من ظر وچھٹھ چھ پٹھ متعلق پٮنۍ راے طٲہر کستھ گسونس میز نحث و‬
‫‪ٛ‬‬ ‫‪ٛ ُ ٛ‬‬ ‫‪ٛ‬‬ ‫ُ‬
‫* اکھ ڈراما خکٹ ب نٲبو پٹھ میز گٲمی زبذگی درخاوتہ بتہ۔‬ ‫م ناحتہ کسان تہ پنتہ نسنذ تہ با نسنذی ہ نذ چھ اظہار کسان۔‬
‫* ُسر ۪نن ہٲب ٗو ژامن ٹھ بٲتھۍ چھ‪ٚ‬‬
‫ے ب ناوتہ بوان۔‬ ‫ک‬

‫‪ٛ ٔ ٚ‬‬ ‫ُ‬ ‫‪ٛ‬‬ ‫‪ٚ‬‬ ‫‪ٛ‬‬ ‫ٔ‪ٔ ٛ‬‬ ‫ٔ ‪ٚ‬‬
‫*دنقس میز دتہ آمژ کامہ کسبٲب ٗوکھ سرۍعملی طور باکہ امہ سٍنۍ پنتہ اہیز‬ ‫‪ : LO3.2.3‬بانس ابذۍ پکھۍ موخ ٗود حیزن ہ نذۍ باو چھ لٮکھان۔‬ ‫دبق تمیر ‪13،14،15‬‬ ‫سیم رپٹھ‬
‫ُ‬ ‫‪ٛ‬‬ ‫ل‬ ‫‪ٛ‬‬ ‫ُچ ُ‬
‫زبذگی پٮ۪ٹھ امنک اپس۔‬ ‫‪ : LO3.4.1‬باتہ و ھمت کانہہ واقعہ با خٲدتہ چھ پ تن ۪تن فظن میز باوان۔‬
‫رنۍ عادت‬
‫ٔ‬ ‫‪ٛ‬‬ ‫‪ٛ‬‬ ‫ٔ‬ ‫‪ُ ٛ‬‬ ‫‪ٛ‬‬
‫*ابرسن سیز زبذگی پٮ۪ٹھ ب نٲوو اکھ ڈراما تہ کسو پیش۔‬ ‫‪: LO3.4.2‬کانہہ واقعہ با من ظر وچھٹھ چھ پٹھ متعلق پٮنۍ راے طٲہر کستھ گسونس میز نحث و‬
‫ابرسن‬
‫‪ٚ‬‬ ‫‪ ٛ‬ج‬ ‫‪ٛ ُ ٛ‬‬ ‫‪ٛ‬‬ ‫ُ‬
‫* نچن میز ن لیقی ذہن بٲد کستہ باپٹھ ٔوبو ت من کٮتہہ گ نذن یماسہ ب ناوتہ‬ ‫م ناحتہ کسان تہ پنتہ نسنذ تہ با نسنذی ہ نذ چھ اظہار کسان۔‬

‫باپٹھ ۔‬
‫‪ٛ‬‬ ‫‪ٛ‬‬ ‫ٔ‪ٔ ٛ‬‬
‫‪ : LO4.1.5‬بانس ابذۍ پکھۍ موخوٗد حیزن ہ نذس بارس میز زابتہ باپٹھ چھ پسان۔‬ ‫ر نیس آلو‬

‫*نچن ہٲب ٗو لت ناپسۍ ‪ /‬فرپزرکہ مذدتہ ز شبن با روٗد کٹھہ کنۍ چھُ ب نان۔‬ ‫‪: LO3.2.1‬نظم تہ بٲتھ چھ لتہ خان پسان۔‬
‫‪ٚ‬‬ ‫‪ٛ‬‬ ‫ل‬ ‫ٔ‬ ‫‪ٛ‬‬ ‫‪: LO3.2.2‬نظ ٔ لن‬
‫م‪،‬د ل با کانہہ واقعہ چھ باد کستھ اداکٲری خان بتہ ی ۪بن فظن میز پیش خاپیسی ٔپسمہ وپٮ ٗوکھ کٲسرۍ بٲتھۍ لٮکھتہ باپٹھ۔‬
‫ُ‬ ‫‪ٛ‬‬ ‫ُ‬
‫ب‬
‫* سرۍ گٮ۪وبٲب ٗوکھ بکوتہ کانہہ بٲتھ باکہ تم لن دظ۔‬ ‫کسان۔‬
‫‪ٛ‬‬
‫ضیخ لب و لہج تہ روٲنی‬
‫‪-LO5.1.4‬نظمہ تہ بٲتھ چھ لتہ میز تہ اداکٲری خان پیش کسان۔ نیر تہ نظم چھ ج‬
‫‪ٚ‬‬
‫خان س جمٹھ پسان تہ لٮکھان۔‬

‫ُ‬
‫کل ُ‬
‫* ہم پسکھہ ﴿‪ ﴾Summative Assessment‬باپٹھ طرتقہ کار‬
‫ُ‬
‫کل ُ‬ ‫ُ‬
‫ہم پسکھ باپٹھ ت میرات‬ ‫دبق‪/‬عٮوان‬ ‫ک ناب‬ ‫ت میر شمار‬

‫‪18‬‬ ‫شون بذن‬ ‫‪11‬‬

‫‪17‬‬ ‫خاروٲے‬ ‫‪12‬‬

‫‪18‬‬ ‫ماخول تھاوو صاف‬ ‫کٲسر ک ناب‬ ‫‪13‬‬

‫‪17‬‬ ‫ال لح‬ ‫‪14‬‬

‫‪11‬‬ ‫ابرسن‬ ‫‪15‬‬

‫‪11‬‬ ‫ر نیس آلو‬ ‫‪16‬‬
‫ُ‬
‫‪51‬‬ ‫کل ت میرات‪:‬‬

‫‪ٚ‬‬
‫شوالنامہ باپٹھ ڈپزانن‪-‬جماعت پ ‪ٛ‬سپیم‬

‫ُ ‪ٛ‬‬ ‫ع‬
‫تمیرات‬ ‫شوالن ہ نذ تعذاد‬ ‫لمی سطخ‬ ‫پس‪ٛ‬تھ شوالس تمیر‬ ‫شوالن ُامک قارمیٹ‬
‫‪CL-1‬‬ ‫‪ٛ‬‬ ‫‪ٛ‬‬ ‫ٔپژ خواتہ وٲلۍ ‪/‬شوالہ‬
‫‪13‬‬ ‫‪13‬‬ ‫نصٲنی ک ناتہ میز نیری اقت ناس پٹھ بتہ کتہ شوالہ آسن ت من میز ٔپژ خواتہ وٲلۍ شوالہ‪/‬‬
‫‪CL-2‬‬
‫‪12‬‬ ‫‪12‬‬
‫‪CL-3‬‬
‫ب نانس بذلہ اکھ ل فظ‪ /‬لفظہ راش‪ /‬ابذاز ُکسن‪ /‬خٲلی خاتہ‪ /‬کالم رالونۍ‪ /‬نذزتہ‬
‫‪12‬‬ ‫‪12‬‬ ‫‪ 1‬ت میر‬

‫ُکسن خٲمل آسہ۔‬
‫ُ‬
‫‪17‬‬ ‫‪17‬‬ ‫کل میزان‬
‫‪CL-1‬‬ ‫‪ٛ‬‬
‫‪01‬‬ ‫‪01‬‬ ‫اکھ نصٲنی شعری اقت ناس پٹھ بتہ کتہ شوالہ آسن ت من میز ٔپژ خواتہ وٲلۍ شوالہ‪/‬‬
‫‪CL-2‬‬
‫‪01‬‬ ‫‪01‬‬ ‫‪ 1‬ت میر‬
‫‪CL-3‬‬
‫ب نانس بذلہ اکھ ل فظ‪ /‬لفظہ راش‪ /‬ابذاز ُکسن ‪ /‬نذزتہ ُکسن خٲمل آسہ۔‬
‫‪01‬‬ ‫‪01‬‬
‫ُ‬
‫‪03‬‬ ‫‪03‬‬ ‫کل میزان‬
‫‪CL-1‬‬ ‫‪ٛ‬‬
‫‪01‬‬ ‫‪01‬‬ ‫صکل پٹھ بتہ کتہ شوالہ آسن ت من میز ٔپژ خواتہ وٲلۍ شوالہ ‪ /‬نذزتہ ُکسن‪ /‬ابذاز‬
‫‪CL-2‬‬
‫‪01‬‬ ‫‪01‬‬ ‫‪ 1‬ت میر‬ ‫ن‬
‫‪CL-3‬‬
‫ُکسن‪ /‬جشتص ُکسن خٲمل آسہ۔‬
‫‪01‬‬ ‫‪01‬‬
‫ُ‬
‫‪03‬‬ ‫‪03‬‬ ‫کل میزان‬
‫‪CL-1‬‬ ‫ش‬
‫‪14‬‬ ‫‪12‬‬ ‫ن کنل دتہ آمن ۪تن شوالن‬
‫آواز تہ آواز نشاتہ۔‬
‫‪CL-2‬‬ ‫‪ٛ‬‬
‫‪12‬‬ ‫‪11‬‬ ‫ُ‬ ‫ُ‬ ‫ہ نذۍ خواب‬
‫‪CL-3‬‬
‫م نٲذب نشاتہ وربٲوتھ خاد جملہ تہ شوالہ جملہ۔‬
‫‪16‬‬ ‫‪13‬‬ ‫‪ 2‬تمیر‬
‫‪ٛ‬‬ ‫ُ‬ ‫‪ٛ‬‬
‫نصانس میز خٲمل کتہ نظمہ متعلق شوالہ ت من میز عٮوان‪ /‬ہسی آواز وٲلۍ ل فظ‪/‬‬
‫ُ‬
‫‪12‬‬ ‫‪16‬‬ ‫کل میزان‬

‫ل‬
‫فظن جملہ ب ناونۍ خٲمل آسہ۔‬
‫‪CL-1‬‬
‫‪ٚ‬‬
‫‪16‬‬ ‫‪12‬‬ ‫دن متعل ‪ ُ ٛ‬لٮک‬ ‫ُ‬ ‫‪ٛ‬‬
‫نصٲنی ک ناتہ ہ نذس کتہ نیری قس ق باپژھ جملہ ھنۍ۔‬
‫‪CL-2‬‬ ‫‪ٚ‬‬
‫‪13‬‬ ‫‪01‬‬ ‫‪3‬ت میر‬ ‫لٮک‬ ‫ٔ‬
‫‪ٛ‬‬
‫‪CL-3‬‬
‫بانس با بانس ابذۍ پکھۍ موخود مخ نلف حیزن متعلق کٮتہہ جملہ ھنۍ۔‬
‫‪16‬‬ ‫‪12‬‬
‫ُ‬ ‫ت ل ‪ٚ‬ٮک ُ‬ ‫‪ٛ‬‬ ‫ُچ ُ‬
‫‪15‬‬ ‫‪15‬‬ ‫کل میزان‬ ‫باتہ و ھمت کانہہ واقعہ با خٲدتہ مۅخصر بٲ ھۍ ھن۔‬
‫‪CL-1‬‬ ‫‪ٛ‬‬ ‫‪ٛ‬‬ ‫‪ٛ‬‬
‫‪11‬‬ ‫‪11‬‬ ‫نصٲنی ک ناتہ ہ نذ ۪نن نیری دنقن متعلق اہلیژ پ ۪ٮٹھ مٮنی ژورو میز پس ۪نن شوالن ہ نذۍ‬
‫‪CL-2‬‬ ‫‪5‬تمیر‬ ‫‪ٚ‬‬
‫‪15‬‬ ‫‪01‬‬ ‫لٮک‬
‫‪CL-3‬‬
‫جمتصر خواب ھنۍ۔‬
‫‪15‬‬ ‫‪01‬‬
‫ٗ ل ‪ٚ‬ٮک ُ‬ ‫ُ ‪ٛ‬‬ ‫دٹ ل‬ ‫ُ‬ ‫‪ٛ‬‬
‫اخارن با صکلن ہ نذ مذد کتہ عٮوانس پ ۪ٮٹھ ٮ ھن فظن ہ نذ مضمون ھن۔‬
‫ُ‬
‫‪11‬‬ ‫‪12‬‬ ‫کل میزان‬
‫ُ‬
‫‪51‬‬ ‫کل ت میرات‬

‫بوٹ‪:‬‬
‫س‬ ‫‪ٛ‬‬
‫‪ ‬دبق اصل بٲتھۍ سمجتہ باپٹھ چھ درسی ک ناتہ ہ نذۍ خٲری دبق پسنۍ تہ جمنۍ ضروٗری۔‬
‫‪ٛ‬‬
‫‪ ‬امیجانس میز نن اہلیژ پ ۪ٮٹھ مٮنی شوالہ پ ‪ٛ‬سژھتہ۔‬

‫‪ٛ ‬گسامرکۍ شوالہ نن درسی ک ناتہ مطٲبق پ ‪ٛ‬سژھتہ۔‬

SCERT Srinagar (J&K) Academic Calendar Cum Syllabus 2024-25 Subject Punjabi Class 3rd

ਐਸ. ਸੀ. ਈ. ਆਰ. ਟੀ. ਸਰੀਨਗਰ ਜੰਮੂ ਐਂਡ ਕਸ਼ਮੀਰ ਪਾਠਕ੍ਰਮ ਵੇਰਵਾ ੨੦੨੪-੨੫ ਸ਼ੇਣ
ੇ੍ ੀ: ਤੀਜੀ

ਕੇ੍ ਮ
੍ੱ ਸਮਾਾਂ ਪਾਠ/ਖਵਸ਼ਾ ਯੋਗਤਾ ਖਸ੍ੱਿਣ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਸੁਝਾਈ ਗਈ ਖਸਖਿਆ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਖਕਕਖਰਆ
ਸੰਖਿਆ Content Competency Learning Outcome Suggestive Activities
Sr. No Time

੧ ਪਖਿਲਾ ਫਲ (ਕਖਵਤਾ)।। ਲੈ ਅ – ਬ੍ੱਧ ਕਖਵਤਾ ਦਾ ਸ਼ੁਧ
੍ੱ ਉਚਾਰਣ। ਔਿੇ P301:ਬਖਚਆਾਂ ਰਾਿੀਂ ਕਖਵਤਾ ਦਾ ਸ਼ੁਧ
੍ੱ ਉਚਾਰਣ, ਕਸ਼ਨਾਾਂ ਦੇ ਉਤਰ ਜਬਾਨੀ ਤੇ ਖਲਿਤੀ ਅਸਲ ਫਲ ਖਲਆ ਕੇ ਬਖਚਆਾਂ ਤੋਂ ਉਨ੍ ਾ ਾਂ ਦੇ ਲਾਭ ਪੁਛਣਾ। ਗਲੋ ਬ ਰਾਿੀਂ
ਮਿੀਨਾ ਸ਼ਬਦਾਾਂ ਦੇ ਅਰਥ ਜਾਣਨਾ ਪੜਨ ਤੇ ਬੋਲਣ ਦਾ ਰੂਪ ਖਵ੍ੱਚ ਪਰਾਪਤ ਕੀਤੇ ਜਾਣ। P302:ਕਿਾਣੀ ਨੂ ੰ ਸਿੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਪੜਨਾ। ਬਖਚਆਾਂ ਨੂ ੰ ਅਮੂ ਦਖਰਆ ਬਾਰੇ ਦ੍ੱਸਣਾ।
ਸੋਨੇ ਦਾ ਖਪਆਲਾ (ਕਿਾਣੀ)।।
ਸ਼ੁਧ
੍ੱ ਉਚਾਰਣ। ਬਖਚਆਾਂ ਨੂ ੰ ਕਖਵਤਾ ਦੀ ਪਖਰਭਾਸ਼ਾ ਬਾਰੇ ਜਾਣੂ ਕਰਵਾਇਆ ਜਾਵੇ।
P303:ਸ਼ਬਦਾਾਂ ਦਾ ਉਚਾਰਣ ਸਿੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਕਰਨਾ।
੨ ਦੂ ਜਾ ਸਰੀ ਿਖਰਮੰਦਰ ਸਾਖਿਬ (ਲੇ ਿ) ਧਾਰਖਮਕ ਸਥਾਨਾਾਂ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ। ਪੜਨ ਤੇ P304:ਸਰੀ ਿਖਰਮੰਦਰ ਸਾਖਿਬ ਬਾਰੇ ਬਖਚਆਾਂ ਤੋਂ ਜਾਣਕਾਰੀ ਪਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ। P305: ਬਖਚਆਾਂ ਨੂ ੰ ਧਾਰਖਮਕ ਖਵਖਸ਼ਆਾਂ ਲਈ ਪੇਖੇ੍ ਰਤ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ। ਮਿਾਨ
ਮਿੀਨਾ ਬੋਲਣ ਦਾ ਸਿੀ ਢੰਗ। ਸ਼ਬਦਾਾਂ ਦਾ ਸਿੀ ਲੇ ਿ ਰਾਿੀਂ ਉਿਨਾਾਂ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨੂ ੰ ਵਧਾਇਆ ਜਾਵੇ। P306: ਬਖਚਆਾਂ ਨੂ ੰ ਇਕ ਮਿਾਨ ਸ਼ਿਸੀਅਤ ਦੇ ਕੰਮਾਾਂ ਨੂ ੰ ਬਖਚਆਾਂ ਨਾਲ ਸਾਾਂਝਾ ਕਰਨਾ।
ਉਚਾਰਣ।
ਰਾਖਬੰਦਰ ਨਾਥ ਟੈਗਰ
ੋ (ਜੀਵਨੀ) ਸ਼ਿਸੀਅਤ ਬਾਰੇ ਜਾਣੂ ਕਰਵਾਉਣਾ।
੩ ਤੀਜਾ ਕੁ ਕ੍ੱੜੀ (ਕਖਵਤਾ) ਲੈ ਅ- ਬ੍ੱਧ ਉਚਾਰਣ, ਔਿੇ ਸ਼ਬਦਾਾਂ ਦਾ ਅਰਥ P307:ਬਖਚਆਾਂ ਰਾਿੀਂ ਕਖਵਤਾ ਦਾ ਸਿੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਉਚਾਰਣ ਕਰਨਾ। P308:ਕਿਾਣੀ ਬਖਚਆਾਂ ਨੂ ੰ ਕੁ ਕੜੀ ਦੀ ਫੋਟੋ ਬਣਾ ਕੇ ਉਸ ਕਖਵਤਾ ਨੂ ੰ ਪੜਾਉਣਾ।
ਮਿੀਨਾ ਜਾਣਨਾ। ਤੋਂ ਖਮਲੀ ਖਸਖਿਆ ਬਾਰੇ ਬਖਚਆਾਂ ਨੂ ੰ ਜਾਣੂ ਕਰਵਾਉਣਾ। ਖਮੰਿਨਤ ਦੀ ਖਸਖਿਆ ਬਖਚਆਾਂ ਨੂ ੰ ਸਿੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਖਦਤੀ ਜਾਵੇ।

ਮ੍ੱਕੜੀ ਦੀ ਖਿੰਮਤ (ਕਿਾਣੀ)

੪ ਚੋਥਾ ਕਬ੍ੱਡੀ ਦੀ ਿੇਡ(ਲੇ ਿ) ਿੇਡਾਾਂ ਖਵ੍ੱਚ ਰੁਚੀ ਵਧਾਉਣਾ। P309:ਲੇ ਿ ਨੂ ੰ ਸਿੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਬਖਚਆਾਂ ਤੋਂ ਪੜਾਉਣਾ। P3010:ਕਸ਼ਨਾਾਂ ਦੇ ਉਤਰ ਜ਼ਰੂਰੀ ਿੈ ਖਕ ਬਖਚਆਾਂ ਨੂ ੰ ਿੇਡਾਾਂ ਬਾਰੇ ਵੀ ਦਖਸਆ ਜਾਵੇ। ਮਿਾਨ
ਮਿੀਨਾ ਸੇ੍ ਿਰੀ ਖਸੰਘ ਨਲਵਾ (ਜੀਵਨੀ) ਖਲਿਤੀ ਅਤੇ ਜ਼ਬਾਨੀ ਰੂਪ ਖਵ੍ੱਚ ਬਖਚਆਾਂ ਪਾਸੋਂ ਪਰਾਪਤ ਕੀਤੇ ਜਾਣ। ਸ਼ਿਸੀਅਤ ਦੇ ਕਾਰਨਾਮੇ ਬਾਰੇ ਵੀ ਬਖਚਆਾਂ ਨੂ ੰ ਜਾਣੂ ਕਰਵਾਇਆ ਜਾਵੇ।

੫ ਪੰਜਵਾਾਂ ਿੋਲੀ ਦਾ ਗੀਤ (ਕਖਵਤਾ) ਪੜਨ ਅਤੇ ਬੋਲਣ ਦਾ ਸ਼ੁਧ
੍ੱ ਉਚਾਰਣ। P3011:ਬਖਚਆਾਂ ਰਾਿੀਂ ਕਖਵਤਾ ਦਾ ਸਿੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਉਚਾਰਣ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ ਅਤੇ ਬਚੇ ਬਖਚਆਾਂ ਨੂ ੰ ਭਾਈ ਲਾਲੋ ਦਾ ਖਚਤਰ ਬਣਾ ਕੇ ਜਾਣੂ ਕਰਵਾਇਆ ਜਾਵੇ।
ਮਿੀਨਾ ਭਾਈ ਲਾਲੋ (ਸਾਿੀ) ਇਸ ਕਖਵਤਾ ਨੂ ੰ ਜ਼ਬਾਨੀ ਯਾਦ ਕਰਕੇ ਸੁਣਾਉਣਗੇ। P3012:ਸਾਿੀ ਨੂ ੰ ਬਖਚਆਾਂ ਤੋਂ ਸਿੀ ਵ੍ੱਿ ਵ੍ੱਿ ਰੰਗਾ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਲਈ ਵ੍ੱਿ ਵ੍ੱਿ ਰੰਗਾ ਦੀ ਵਸਤੂ ਆ ਾਂ ਦਾ
ਇਖਤਿਾਸਕ ਅਤੇ ਸਮਾਖਜਕ ਸਾਿੀਆਾਂ ਪਰਤੀ ਇਕ੍ੱਠ ਕਰਨਾ।
ਢੰਗ ਨਾਲ ਪੜਾਉਣਾ ਅਤੇ ਬਖਚਆਾਂ ਸਾਿੀ ਨੂ ੰ ਸੁਣਨਾ।
ਰੁਚੀ।
੬ ਛੇਵਾਾਂ ਕਾਾਂ (ਕਖਵਤਾ) ਪੜਨ ਅਤੇ ਬੋਲਣ ਦਾ ਸ਼ੁਧ
੍ੱ ਉਚਾਰਣ। P3013:ਬਖਚਆਾਂ ਰਾਿੀਂ ਕਖਵਤਾ ਦਾ ਸਿੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਉਚਾਰਣ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ। ਕਾਾਂ ਦਾ ਖਚਤਰ ਇਕ ਚਾਟ ਤੇ ਬਣਾ ਕੇ ਬਖਚਆਾਂ ਨੂ ੰ ਦਖਸਆ ਜਾਵੇ।
ਮਿੀਨਾ ਇਖਤਿਾਸਕ ਅਤੇ ਸਮਾਖਜਕ ਸਾਿੀਆਾਂ ਪਰਤੀ P3014:ਕਿਾਣੀ ਦੀ ਖਸਖਿਆ ਬਾਰੇ ਬਖਚਆਾਂ ਨੂ ੰ ਜਾਣੂ ਕਰਵਾਇਆ ਜਾਵੇ। ਏਕਤਾ ਖਵ੍ੱਚ ਬਲ ਕਿਾਣੀ ਤੋਂ ਬਖਚਆਾਂ ਨੂ ੰ ਪੇਖੇ੍ ਰਤ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ।
ਰੁਚੀ।
ਏਕਤਾ ਖਵ੍ੱਚ ਬਲ (ਕਿਾਣੀ)

੭ ਸ੍ੱਤਵਾਾਂ ਮਨੁ ਿ
੍ੱ ਾਾਂ ਦੇ ਵਾਲ ਖਕਉਂ ਿੁਦ
ੰ ੇ ਿਨ (ਜਾਣਕਾਰੀ) ਮਨ ਦੇ ਇਖਤਿਾਸਕ ਅਤੇ ਸਮਾਖਜਕ ਸਾਿੀਆਾਂ ਪਰਤੀ P3015:ਪਾਠ ਨੂ ੰ ਸਿੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਬਖਚਆਾਂ ਤੋਂ ਪੜਾਉਣਾ। P3016:ਅਖਧਆਤਮਕ ਅਤੇ ਬਖਚਆਾਂ ਨੂ ੰ ਨਾਟਕ ਰਾਿੀਂ ਭਾਗੀਦਾਰ ਬਣਾ ਕੇ ਪੇਖੇ੍ ਰਤ ਕਰਨਾ। ਮਨ ਦੇ
ਮਿੀਨਾ ਲ੍ੱਡੂ (ਕਿਾਣੀ) ਰੁਚੀ। ਨੈ ਖਤਕ ਮੁਲ
੍ੱ ਾਾਂ ਦੀ ਮਿ੍ੱਤਤਾ। P3017:ਸਰੀਰਕ ਮਿ੍ੱਤਤਾ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ। ਲ੍ੱਡੂ ਕਿਾਣੀ ਤੋਂ ਜਾਣੂ ਕਰਵਾਇਆ ਜਾਵੇ

ਐਸ. ਸੀ. ਈ. ਆਰ. ਟੀ. ਸਰੀਨਗਰ ਜੰਮੂ ਐਂਡ ਕਸ਼ਮੀਰ ਮੁਲਾਾਂਕਣ ਦਾ ਢੰਗ ਸ਼ਰਣ
ੈ ੀ ਦੂ ਜੀ (ਕੁ ਲ ਅੰਕ : ੫੦ )

SCERT Srinagar (J&K) Pattern Of Assessment Class : 2nd Maximum Marks:50

ਭਾਗ ਪਖਿਲਾ ਪੜ੍ ਨ ਕੌਸ਼ਲ (ਕੁ ਲ ਅੰਕ ੧੦) ਖਦ੍ੱਤੇ ਗਏ ਅਣਖਡਠੇ ਖਨਬੰਧ ਨੂ ੰ ਪੜ ਕੇ ਪਰਸ਼ਨਾਾਂ ਦੇ ਸਿੀ ਉੱਤਰ ਚੁਣੋ।

ਖਜਵੇਂ ਿਾਲੀ ਥਾਵਾਾਂ ਭਰੋ ਸਿੀ ਜੋੜ ਖਮਲਾਉ ,ਦੋ ਅ੍ੱਿਰੀ ਅਤੇ ਖਤੰਨ ਅ੍ੱਿਰਾਾਂ ਵਾਲੇ ਸ਼ਬਦਾਾਂ ਦਾ ਜੋੜ।

ਭਾਗ ਦੂ ਜਾ ਵਾਰਤਕ ਕੁ ਲ ਅੰਕ ੧੫: ਸੰਬੰਖਧਤ ਪੁਸਤਕ ਖਵ੍ੱਚੋਂ ਖਨਬੰਧ ਚੋਂ ਪਰਸ਼ਨ ਖਜਵੇਂ ਿਾਲੀ ਥਾਵਾਾਂ ਭਰੋ ਜੋੜ ਖਮਲਾਉ ਸਿੀ ਉੱਤਰ ਚੁਣੋ ਆਖਦ।

ਤਸਵੀਰ ਨੂ ੰ ਵੇਿ ਕੇ ਿਾਲੀ ਥਾਵਾਾਂ ਭਰੋ , ਸਿੀ ਉੱਤਰ ਖਦਓ , ਜੋੜ ਖਮਲਾਉ ਆਖਦ।

ਭਾਗ ਤੀਜਾ ਖਵਆਕਰਣ ਕੁ ਲ ਅੰਕ ੧੫: ਖਵਆਕਰਣ ਖਵ੍ੱਚੋਂ ਨਾਾਂਵ ਦੀ ਪਖਰਭਾਸ਼ਾ,

ਇਕ ਵਚਨ ਬਿੁ ਵਚਨ , ਖਲੰਗ, ਪੁਖਲੰਗ।

ਖਦ੍ੱਤੇ ਗਏ ਸ਼ਬਦਾਾਂ ਨਾਲ ਲ੍ੱਗਾ ਮਾਤਰਾਵਾਾਂ ਦੀ ਸਿੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਵਰਤੋਂ ਵਾਲੇ ਸ਼ਬਦ।

ਭਾਗ ਚੌਥਾ ਖਲਿਣ ਕੌਸ਼ਲ (ਕੁ ਲ ਅੰਕ: ੧੦) ਖਦ੍ੱਤੇ ਿੋਏ ਸ਼ਬਦਾਾਂ ਦੀ ਵਾਕਾਾਂ ਖਵ੍ੱਚ ਵਰਤੋ ਅਤੇ ਸਿੀ ਸ਼ਬਦ ਪਛਾਣ ਕੇ ਵਾਕ ਬਣਾਓ।

ਕੰ ਮ ਰਚਨਾਤਮਕ ਅਖਿਆਇ ਖਨਰਿਾਖਰਤ
ਸੰ ਖਿਆ ਮੁਲਾਂਕਣ ਸੰ ਖਿਆ ਅੰ ਕ
੧ ਰਮ੧ ਫਲ ੫
ਕਖਿਤਾ

ਸੋਨੇ ਦਾ
ਖਿਆਲਾ
੨ ਰਮ੨ ਸਰੀ ੫
ਹਖਰਮੰ ਦਰ

ਸਾਖਹਬ।

ਰਾਖਬੰ ਦਰ
ਨਾਥ

ਟੈਗੋਰ।

ਕੁਕੜੀ।
੩ ਰਮ੩ ਮਕੜੀ ਦੀ ੫

ਖਹੰ ਮਤ।

ਕਬੱ ਡੀ ਦੀ

ਿੇਡ।
੪ ਰਮ੪ ਸ੍ ਹਰੀ ੫
ਖਸੰ ਘ

ਨਲਿਾ।

ਹੋਲੀ ਦਾ

ਗੀਤ।

ਭਾਈ

ਲਾਲੋ ।

੫ ਰਮ੫ ਕਾਂ। ੫

ਏਕਤਾ
ਖਿੱ ਚ ਬਲ
੬ ਰਮ੬ ਮਨੁੱਿਾਂ ਦੇ ੫
ਿਾਲ ਖਕਉਂ

ਹੁੰ ਦੇ ਹਨ।

ਮਨ ਦੇ

ਲੱਡੂ।

ਸਾਖਹਤ ਤੋਂ ਇਲਾਿਾ ਆਣਖਡਠਾ ਿੈਰਾ ਖਿਆਕਰਣ, ਖਲਿਣ ਕੋਲ ਅਤੇ ਤਸਿੀਰਾਂ ਨੂੰ ਿੇਿ ਕੇ ਖਨਬੰ ਿ ਖਲਿਣ ਦਾ ਿੀ ਮੁਲਾਂਕਣ ਕੀਤਾ ਜਾਿੇ।

ਕੁਲ ਅੰ ਕ ੩੦

ਸੰ ਿੇਿ ਮੁਲਾਂਕਣ(Summative Assessment)

ਕੰ ਮ ਅਨੁਭਾਗ ਅਖਿਆਇ ਖਨਰਿਾਖਰਤ
ਸੰ ਖਿਆ ਸੰ ਖਿਆ ਅੰ ਕ
ਅਤੇ ਨਾਮ
੧ ੳ ਅਣਖਡਠਾ ੧੫
ਿੈਰਾ
੨ ਅ ਖਿਆਕਰਣ ੮
੩ ੲ ਖਲਿਣ ੧੨

ਕੋਸ਼ਲ
੪ ਸ ਸਾਖਹਤ ੧੫

Literature
੫ ਫਲ।

ਸੋਨੇ ਦਾ
ਖਿਆਲਾ
੬ ਕਬੱ ਡੀ ਦੀ
ਿੇਡ
੭ ਏਕਤਾ
ਖਿੱ ਚ ਬਲ
੮ ਹੋਲੀ ਦਾ
ਗੀਤ
੯ ਮਨੁੱਿਾਂ ਦੇ
ਿਾਲ ਖਕਉਂ
ਹੁੰ ਦੇ ਹਨ
੧੦ ਮਨ ਦੇ
ਲੱਡੂ
੧੧ ਕਾਂ
੧੨ ਭਾਈ ਲਾਲੋ

ਕੁਲ ਅੰ ਕ ੫੦

ਰਚਨਾਤਮਕ ਮੁਲਾਂਕਣ (Formative Assessment)

(Appendix)

Suggestive Calendar of Activities

S.No Date Event Suggested Activity
Awareness in Assembly, Guest speakers, Storytelling and Role
Models, Organize classroom debates on topics related to gender
1 January 24th, 2024 National Girl Child Day
equality, talent show where girls can showcase their skills and talents
in various fields
Rallies, Mock Elections, Debates, Seminar, Awareness and taking
2 January 25th, 2024 National Voters Day
National Voters pledge in Morning Assembly
Guest Lectures, Organize a science fair where students can present
3 February 28th, 2024 National Science Day their own projects, experiments, and inventions, Poster and Slogan
Competitions, quiz competitions
Invite wildlife conservationists, biologists, or representatives from
4 March 3rd, 2024 World Wildlife Day wildlife department to give talks or presentations about their work and
the importance of protecting wildlife in the Morning assembly.
5 March 8th, 2024 International Women’s Organising skits, Group discussions highlighting the role of women.
Day
6 March 22nd, 2024 International Water DayOrganising Awareness drives, Debates, Painting competitions on the
theme of conservation of Water Resources
7 April 7th, 2024 World Health Day Health & Hygiene Camps to be organised in collaboration with NRHM
& nearest Primary Health Centres, Community Awareness
programmes, Street Theatre will be some of the suggestive activities.
8 April 18th, 2024 World Heritage Day Heritage Fair, Cultural Exchange, field trip to a nearby World Heritage
site, or promoting environmental conservation, clean-up drives, tree
planting initiatives,
9 April 22nd, 2024 Earth Day Clean-up Campaign, Planting Activities, Take the learning outside by
holding classes or activities in outdoor spaces such as school gardens,
parks, or nature reserves, Earth Day Pledge
10 May 8th, 2024 Red Cross Day Inculcate the habit of Social Service among students, Awareness
regarding First-Aid in the Morning Assembly.
11 May 31st, 2024 World Anti-Tobacco Day Students to be engaged in Anti- Tobacco Awareness campaign.
12 June 5th, 2024 World Environment Day Seminars, debates in collaboration With Department of Environment.
Painting competitions, poster writing competitions, Rallies etc will be
some of the suggestive activities.
13 June 21,2024 International Yoga Day Organize a mass yoga session for all students and staff in Morning assembly.

14 June 26th, 2024 Anti-Drug Abuse Day Seminars, debates in collaboration with Drug deaddiction centers.
Drawing & Painting completion highlighting the evil caused by drug
abuse.

15 July 26, 2024 Kargil Vijay Diwas Patriotic Song, Observe a moment of silence to honour the martyrs, Show a
documentary or a short film about the Kargil War.

16 August 12th, 2024 International Youth Day Organize a day of community service activities where students
volunteer their time and skills to support local organizations, charities,
or social causes like cleaning up parks, tutoring younger students,
assisting senior citizens,
17 August 29th, 2024 National Sports Day Importance of sports in physical / mental fitness. How sports help to
inculcate team spirit. Awareness about various types of
sports & Games.
18 September 5th, 2024 Teacher’s Day Celebration of Teachers Day at various levels. Essay Writing / debate
highlighting the role of Teachers
19 September 8th, 2024 World Literacy Day Guest Authors and Storytellers, Creative Writing Projects, Book Donation
Drives
20 September21st, 2024 International Peace Day Organize a peace walk or rally where students can march together to
promote peace, social justice, and human rights. Encourage students to
express their ideas about peace through art projects such as painting,
drawing, sculpture, or collage
21 October 2nd-8th, 2024 Wildlife Week Awareness about importance of conservation of Wildlife with special
reference to our local Fauna.
22 November 14th, 2024 Children’s Day Celebrations to reiterate the importance of being a child.
23 November 26th, 2024 Constitution Day Reading of the Preamble, Debates, Essay competition, Quiz, Seminar, Poster
making, Invite local judges, lawyers, or civic leaders to speak about the
Constitution’s relevance today
24 December 3rd, 2024 International Disability Celebrating this special day for the Specially abled classmates to
Day inculcate feeling of empathy and togetherness.
25 December 22nd, 2024 National Mathematics Mathematics Poster Competition, Mathematics Quiz competition,
Day Mathematics Olympiad, organize a special assembly to celebrate
National Mathematics Day, featuring presentations, skits, or
performances related to mathematics.
 All the schools must celebrate national festivals with great enthusiasm, zeal and fervor as they remind the significance of freedom,
democracy and peace there by bringing a sense of patriotism, pride and brotherhood among the students.
 Schools may organise activities mentioned above and some other Local/National/International events/festivals as they deem fit for
holistic development of the students. Organising such events help students to learn about the world around them as they grow up in
order to become well-informed citizens. It enhances student’s knowledge about the significance of these days/events and helps to
inculcate high morals, values and character in our students, thereby nurturing their communication and interpersonal skills.

Suggestive Ten Bagless Days

For preparatory stage (Class 3rd), the Head of the Institution in consultation
with subject teachers shall decide the appropriate day, date and activities for the
10 bagless days as envisaged in NEP-2020.

Student Assessment & Evaluation Scheme (SA&ES)
Preparatory Stage (Class 3rd)
Stage/Class Duration Scheme of Assessment
Class 3rd 1 Year School Based Assessment (SBA) shall be conducted by
respective HoI’s at School Level & Year End Assessment
shall be conducted in sync with the assessment tool/model
question papers prescribed by SCERT.
Criteria for Evaluation Formative / Summative Assessment:
Object Marks Procedure
I. Formative Assessment 30 Level of preparation & Progress of the child has to be
evaluated by subject teacher by conducting (I-VI) Tests/
Sessional throughout the year as per School Based
Assessment.
(@ 5 marks per Sessional)
II Co-curricular Component 20 Detailed description of activities with criteria points is
appended*
III Summative Assessment 50 External Year End Assessment tool/Question Paper shall be
of 50 Marks.
Total (I+II+III) 100 Qualifying criteria will be as per the prescribed examination
norms/ guidelines.
However, student is required to qualify with 33% marks in
each assessment (FA/CC/SA).

Description of Criteria Points for Co-Curricular activities:
CRITERIA
S.No OBJECT/ACTIVITY
POINTS

1 Physical Activities, Sports Yoga, etc 4

2 Participation in School Activities: 4
i. Recitation ii. Discussion iii. Debates iv. Role Playing v. Morning Assembly ,etc

3 Attendance and Discipline 4
i. >75 upto 85% (1 Marks)
ii. >85% upto 100% (1 Marks)
iii. Discipline (2 Marks)
(Note: Attendance a minimum of 75% is mandatory)

4 Cultural and Creative Activities 4
i. Art ii. Music iii. Painting and Others.

5 Health and Hygiene 2

6 Environmental Awareness /IT Awareness 2

TOTAL 20 Marks

Formative Assessment Guidelines
Marks :30
Guidelines:
 Formative Assessment shall be conducted throughout the academic session as per
School Based Assessment.
 Any format can be used or developed for carrying out an assessment activity but it
must include Learning Outcome, Assessment technique and tool besides assessment
activity.
 All the assessment activities need not to be recorded.
 A portfolio of the significant assessment activities which reflect the child’s progress
throughout the academic session shall be maintained by the teacher in collaboration
with Parent/Caregiver and the Child.
 Report of these significant assessment activities is to be maintained in the given
format given at Table-2. Suggestive Assessment Activity Format”.
 Six recordings of these activities shall be reflected in the given Child’s Progress Table.
 Portfolio of a child shall contain General Information, Significant Assessment
Activities, Assessment Activity Report and Child’s Progress Table.
 At the end of the academic session, achievement for all the learning outcomes, which
Child’s Progress Table clearly reflects, is to be quantified to marks out of 30.
Final achievement of a child for some learning outcome is to be considered for
evaluation.

Formative Assessment
Assessment for Learning
It occurs during, rather than after, the teaching-learning process as it has its primary focus on the ongoing
improvement of learning for all students.
(a) Assessment is school-based and integral to teaching-learning: For long, assessment has been considered to be
term-end or process-end activity believing that pressurizing and exposing children to frequent examination and
comparing them with the high achievers incites them to perform better. As a school-based activity integrated with
the teaching- learning, it helps in doing away with examination related fear, anxiety or trauma.
(b) Multiple evidence-based: As no single strategy of assessment is capable of providing complete information
about a child’s progress and learning, it needs to be multiple evidence-based to make it free from biases or
distortion. This requires tapping different sources to collect information as evidence.
(c) Assessing learning progress holistically: It includes assessment of all aspects of students’ personality, i.e.,
knowledge, performance, skills, interests, dispositions and motivation using a range of activities that the child
participates in both inside and outside the classroom for making assessment comprehensive.
(d) Sensitive to individual learning needs: This requires identifying individual and specific needs of all children
(including those with special needs and from the marginalized groups). Teachers may design and use a range of
resources and activities suited to the learning needs (learning pace, style, level and other special needs or required
accommodations) of children and use the gathered information to address their needs. The teachers’ responses to the
students’ needs are to be provided sensitively.
(e) Serves to observe changes in learning progress over time: Assessment for learning goes along with the teaching-
learning process in a continuous manner. The manner and modalities, however, may vary. Teachers map the students’
progress on the processes of learning based on evidence collected using information from individual or group tasks
through self or peer assessments. Observations of changes taking place in the children’s learning progress are made
on a continuous basis that are recorded as per the needs to develop the profiles of children.
(f) Helps teacher review and modify the teaching-learning: It helps the teacher to probe what a child can or cannot
do and explore the reasons behind the learning gaps. After understanding the students, their level of learning and the
reason behind gaps, the teacher may adopt or adapt her/his teaching-learning to intertwine this correctional review
with the instruction to regulate it to help children progress and improve their learning.
(g) Helps to address learning gaps: After observing the gaps and determining the possible causes, the teacher needs
to build logical connections between the existing and the new knowledge. This requires teachers to give children
feedback that is specific, timely and clearly stated to scaffold their learning so as to improve it further.

Formative Assessment
Assessment as Learning

(a) Collaborative and participatory approach: The approach involves students as partners in planning, transaction
and assessment of the teaching-learning process and thus, includes giving and receiving feedback by both students
and teachers. It fosters healthy teacher-pupil and pupil- pupil relationships through teacher-supported, peer and group
learning. It encourages active engagement of students in the process of teaching- learning and assessment to enhance
learning by providing an opportunity for dialogue and feedback between teacher and student. Involving children by
giving more and more opportunities in planning, conducting and evaluating different tasks, helps
build skills of self and peer assessment among them which, in turn, reduces teachers’ burden to a large extent.
Children facilitate them by taking responsibility of assessing their own work, their peers’ work and promote
collaborative learning by helping each other learn. Help from parents or guardians can be sought in this process as
they can also contribute meaningfully towards the progress of their wards.

(b) Helps children seek resources of knowledge: Assessment as learning builds capacity of students to absorb new
ideas and place them in larger contexts, evaluate their own and their peers’ work against well-defined criteria or
learning goals. This helps students build skills for learning in their lives. It also occurs during teaching-learning
process. After identifying their strengths and gaps in learning, children themselves may plan and make efforts to look
for the suitable resources to seek further knowledge in order to address the gaps or further move on to enhance their
learning. Opportunities for self and peer- assessment and reflection, provided regularly during the process of
assessment for learning, allows children to reflect, build connections between past and new learning, critique their
own work and seek resources for new knowledge and, thus, take self- corrective measures to learn and progress.

(c) Building skills of learning to learn among children: Out of the three purposes of assessment, ‘Assessment as
Learning’, helps imbibe skills of learning to learn and lifelong learning among children and, therefore, is the most
crucial component of assessment under SBA. Helping students understand their own learning to develop appropriate
strategies for learning to learn and seek resources to enhance themselves, fosters child’s self- confidence and helps
develop abilities for lifelong learning, which is one of the prime goals of education.