Kerala Class 9 First Term Model Question Paper 2025 Sanskrit

Model Question Paper
First Term Evaluation 2025 -26
First Language - Paper I - Part I
SANSKRIT
(For Academic and Oriental Sanskrit Schools)
Class- IX
Time 1 ½ Hours Total Score - 40
िनदशा: -
 15 िनमेषा: समा ासकाल: ।
 ान् िनदशान् च स यग् अवग य एव उ रािण लेखनीयािन ।
 उ रलेखने मू याङ्का: काल: च प रगणनीया:।
 िववतन ाद् ऋते सवषां ानाम् उ रलेखने देवनागरीिलिप पयो या ।
भागः - 1
किवताभागं पिठ वा य उ रं िलखत।
वहि त न ि त यि मन्
महाचलाः बहवः।
अर यके दारोपवनािन
सखु दािन तथा ।।
1.अि मन् िव े के ित ि त? (1)
क) न ः ख) महाचलाः ग) अर यके दाराः घ) उपवनािन
2. तदिधकृ य इ य य पद छे दं िच वा िलखत । (1)
क) त + दिधकृ य
ख) तत् + अिधकृ य
ग) तदिध + कृ य
घ) तदिधकृत् + य
3. तावनां पिठ वा य उ रं िलखत। (1)
१) यायामं कुवतः भोजनं िनद षं प यते।
२) रोगाः भेषजैः िवनािप प यात् िवन यि त।

क) उभयमिप (१, २) साधु ।
ख) उभयमिप (१, २) असाधु ।
ग) १-साध,ु २-असाधु ।
घ) १-असाध,ु २-साधु ।
4. अधोद प कां पिठ वा िवक पे यः उिचतम् उ रं िच वा िलखत। (1)
अचलः - वगः
तः - पवतः
नाकः - ु मः
क) अचलः- ु मः, त ः – पवतः, नाकः - वगः
ख) अचलः- पवतः, त ः - ु मः, नाकः - वगः
ग) अचलः - वगः, त ः – पवतः, नाकः - ु मः
घ) अचलः - ु मः, त ः – वगः, नाकः - पवतः
भागः - 1

किवतां पिठ वा 5-6 योःउ रे िलखत ।
िवशालसु दरिव ं प यतु
नयनान दकरम।्
सवचराचरिनवासमतुलं
मदीयनाकिमम।् ।
5. किवः कृितं कथं वणयित इित ववा यैः िलखतु? (2)
6. अतु यम,् ने म् - इ येतयोः अथ यु ं पद यं िच वा िलखत । (2)
ग भागं पिठ वा 7 -8 योः उ रे िलखत।
स यािन अिधकृ य भर ाजः िवशदयित - वृ ाः रोगपीिडताः भवि त। िचिक सया तेषां
रोगिवमिु रिप भवित। िछ ते चेत् त मात् वाः रि त। लताः वृ ान् उपग य प रवे ते।
7. भर ाज य िवशदीकरण य आशयं प यत। (2)
8. ग भागात् यब तपद यं िविव य िलखत । (2)
9. उदाहरणानसु ारं वा यं प रवतयत । (2)
उदा – ेयसः रसत ं पठित।
ेयसः रसत म् अपठत।्
वातासंघः वाताहरणाय सिचवमि दरं ग छित।

.........................................................।

अथवा
वा यं शोधयत ।
उदा – िव ालय य प रतः पु पािण सि त।
िव ालयं प रतः पु पािण सि त।
पवत य प रतः राजमागाः सि त।
................................................।
10. तुमु न तपदा यपु यु य वा यं योजयत । (2)
उदा – बालाः डाङ्कणं ग छि त। ते िड यि त।
बालाः िडतंु डाङ्कणं ग छि त।
छा ाः थालयं ग छि त । ते थान् पिठ यि त ।
...............................................................।
11. उिचतेन िवशेषणपदेन र ांशौ परू यत । (िवरिचते, महाकिवना) (2)
................. कािलदासेन .................. रघवु ंशमहाका ये 19 सगाः सि त ।
12. िव हवा यं सम तपदेन सह योजिय वा प कां परू यत । (3)
न अशनम् अनशनम् तेन।
रसं ददाित इित ताम।्
कृशािन अङ्गािन य याः सा।

कृशाङ्गी ...................................................।
रसदाम् ...................................................।
अनशनेन ...................................................।
13. आशयमवग य ग मं परू यत। (3)
समदोषः समाि न
समधातुमलि यः।
स ना मेि यमनाः
व थ इ यिभधीयते।।
ग मः - समदोषः .................................. समधातमु लि यः च ................................
व थः इित .......................................।
14. ादेिशकभाषया िववतयत। (4)

ग प िमि तं िविश ं ब धका यं भवित च पक ू ा यम् । कृ णयजवु द य तैि रीयसिं हता,
मै ायणीसिं हता, कठसिं हता च च पश
ू ै याःउ मोदाहरणािन सि त। च पकू ा ये सामा यकथनं तु ग ेनैव
क यते। िक तु िवशेषकथनाय प माि य ते। ि िव मभ य नलच प,ू भोजराज य च परू ामायणम,्
भागवतच प,ू नैषधच पू इ या ाः िस ाः च पू थाः भवि त ।

15. लिसमहोदय य आटुजीिवतम् नाम चलि च ं मु ु ः रहीमः माग वसु दं िवनोदः प यित।
क यचन वािसनः दु रतपणू जीिवतमाधारीकृ य बे यािमन् महोदयेन िवरिचता कथा एव त य ितपा म।्
िम योिमथः वृ ं संभाषणं संभा य िलखत। (4)
अथवा
सचू नाः िवपलु ीकृ य जीिवनच रतं िलखत ।
नाम - सिलम् अिल
जम -1896 नव बर ् 12, मु बई
िपतरौ - मो सु ीन् अ दल ु ् अिल – सीन ् उि नस
शि तः - पि शा य िपता
परु काराः - प भषू ण,् प िवभषू ण्
मृ यःु - 1987 जणू ् 20, महारा ा
16. को कात् पदािन वीकृ य मातक ृ ानसु ारं वा यं िवपल
ु ीकु त। (4)

य छित।
माता य छित।
माता फलं य छित।
माता याि काय फलं य छित।
माता याि काय फलं स नेहं य छित।

(ददाित, परु कारं, बालकाय, ा यापकः, सािभमानम)्

अथवा
उपसगानसु ारं म जषू ायाः पदािन वग कु त।

उपहरित, अनभु वः, ो साहनम,्
अितमोहः, अनगु छित, उपहासः,
अितशेते, िवशित

.............. ................. ................. ............
................ .................. ................... .............
17. ‘ कृितः सवषाम’् इित िवषये लघिु ववरणं िलखत । (4)
ेयाः अश ं ाः –
प चः - प चभतू ािन – पर परा य वम् – स तिु लताव था – वनीकरणम् – जल ोतसरं णम्
वाथता ।
अथवा
‘पयावरणसंर णम’् इ यि मन् िवषये लघिु ट पण िलखत ।
ेयाः अश ं ाः –
प रि थितः – वायमु िलनीकरणम् - जलमिलनीकरणम् – वनिवभावानां चषू णम् – व यजीिवनां
नाशः – सिु थतेः िनदानम् ।

Model Question Paper
FIRST TERM EVALUATION 2025 -26
First Language - Paper II
SANSKRIT
(Oriental Sanskrit Schools)
Class- IX
Time 1 ½ Hours Total Score - 40

निर्देशा: -
 15 निमेषा: समाश्वासकाल: ।
 प्रश्नान् निर्देशान् च सम्यग् अवगम्य एव उत्तराणि लेखनीयानि ।
 उत्तरलेखने मूल्याङ्का: काल: च परिगणनीया:।
 विवर्तनप्रश्नाद् ऋते सर्वेषां प्रश्नानाम् उत्तरलेखने देवनागरीलिपिरुपयोक्तव्या ।

भागः -१
1. अ) ऋतुसंहारस्य कर्ता कालिदासः । 1
आ) ऋतुसंहारं स्तोत्रकाव्यं भवति ।
उचितमुत्तरं निर्धार्य लिखत।
क) अ,आ उभयमपि साधु।
ख) अ साधु ,आ-असाधु।
ग) अ, आ उभयमपि असाधु।
घ) अ असाधु, आ साधु
2. कैवर्तैः स्वगृहं नीतः च अभवत् - इति वाक्यानुसारम् अधोदत्तप्रस्तावनाः पठतः। 1
क) अभवत् - भूधातोः परस्मैपदि लङ् ।
ख) अभवत् -भूधातोः परस्मैपदि लट् ।
ग)अभवत् - लङ् प्रथमपुरुष एकवचनम्।
घ) अभवत् - लट् प्रथमपुरुष एकवचनम्। ।
अधोदत्तेभ्यःविकल्पेभ्यः उचितमुत्तरं चित्वा लिखत।
अ) क,ख ,साधु। आ) ख ,ग, साधु ।
इ) ग,घ साधु। ई) क,ग, साधु

3) अधोदत्तपट्टिकायां विकल्पेषु उचितमुत्तरं चित्वा लिखत। 1
अ आ
क) वह्निः १) भ्रमरः।
ख) नववधुः २) अग्निः।
ग) द्रुमः ३) नवोढा।
घ) द्विरेफः ४) वृक्षः।
अ)क-१, ख-२,ग-३,घ-४
आ) क-२,ख-३,ग-४,घ-१
इ) क-३,ख-४,ग-१,घ-२
ई)क-४,ख-३,ग-१,घ-२
4) अधोदत्तेभ्यः विकल्पेभ्यः भिन्नं गणं चित्वा लिखत। 1
क) श्रीशः - अकः सवर्णे दीर्घः।
ख) तत्रैव - वृद्धिरेचि ।
ग) ममेति - आद्गण
ु ः।
घ) वर्षतु - इको यणचि।

भागः - २
5) सशोकम् - शोकेन सह वर्तते । 2

एवं चेत् पेटिकातः समानपदं स्वीकृत्य विग्रहवाक्यं च लिखत।

सामर्थ्यम्, सविनयम्, साहाय्यम्।

6) शलोकस्य आशयं स्ववाक्यैः लिखत । 2
आदीप्तवह्निसदृशैरपयातपत्रै:
सर्वत्र किंशुकवनै: कुसुमावकीर्णै:।

सद्यो वसन्तसमये समागतेयं

रक्तांशुका नववधूरिव भाति भूमि:।।

7)अधोदत्तं श्लोकं पठित्वा निर्देशानुसारं गद्यरूपेण परिवर्त्तयत । 2

मत्तद्विरेफपरिचुम्बितचारुपुष्पा:

मन्दानिलाकुलितमृदप्र
ु वाला:।
कुर्वन्ति कामिमनसां सहसोत्सुकत्वं
बालातिमुक्तलतिका: समवेक्ष्यमाणाः ।।
मत्तद्विरेफ------- मन्दानिलाकुलितमृदप्र ु वालाः -------
बालातिमुक्तलतिकआः--------सहसोत्सुकत्वं --------------।

8. अधोदत्तयोः एकस्य गणनिर्णयं कृत्वा वृत्तं किमिति लिखत । 2

आमूलतो विद्रुमरागताम्रम्।
अथवा ।
सपल्लवा: पुष्पचयं दधाना:।

9) अधोदत्तपदं विश्लेषयत सूत्रं च लिखत। 2

तत्रोचितम्।

10) अधोदत्तां खण्डिकां पठित्वा मत्स्यानां संभाषणं चित्वा लिखत । 3

श्रुत्वैतत् अनागतविधाता अकथयत् - “भो मित्रे ! श्वः विभाते ते कैवर्ताः नूनमेव
अत्र आगमिष्यन्ति । अस्मान् जाले बद्ध्वा नेष्यन्ति च। अतः शीघ्रं अन्यत्र गच्छामः

"इति । तथा प्रत्युत्पन्नमतिः एवमब्रवीत् -"हे सुहृदौ ! गन्तुं न इच्छाम्यहम् ।

समयानुरूपं कार्यं करोमि "इति । दीर्घसूत्री तु -"तेन किं प्रयोजनम् ? यत् भविष्यति तत्

भवतु "इत्युक्त्वा तत्रैवावर्तत । विलम्बं विना अनागतविधाता स्रोतसा गम्भीरम् अन्यं

जलाशयं जगाम ।

अनागतविधाता - -----------------------

प्रत्युत्पन्नमतिः- ------------------------

दीर्घसूत्री- --------------------------

11) सूत्रस्य अर्थं सोदाहरणं व्याख्यात। 3

क) इको यणचि।

अथवा।
ख)एचोऽयवायावः।

12) वृत्तं लक्ष्यलक्षणसमन्वयपूर्वं समर्थयत। 4

क) वसन्ततिलका।
अथवा।
ख)उपजातिः।

13) अनुप्रासालंकारः लक्ष्यलक्षणसमन्वयपूर्व कं लिखत। 4

14) क) वसन्तकालवर्णनामधिकृत्य लघूपन्यासं लिखत। 4

श्रद्धेयाः अंशाः - – कालिदासः – ऋतुसंहारम् - ऋतूऩां वर्णनम् -

वसन्तकालवर्णऩा - आमूलतः विद्रुमरागताम्रं - मत्तैः भ्रमरैः

परिचुम्बितपुष्पैः –भूमिः रक्तवसना नववधूरिव।

अथवा

ख) अधोदत्तश्लोकस्य आस्वादनटिप्पणीं लिखत।
कान्तामुखद्युतिमुषामचिरोद्गतानां

शोभां परां कुरबकद्रुममञ्जरीणाम्।

दृष्ट्वा प्रिये सहृदयस्य भवेन्न कस्य

कन्दर्पबाणपतनव्यथितं हि चेत:।।

श्रद्धेयाः अंशाः - – कालिदासः – ऋतुसंहारम्-मुखकान्तिम् अपहरतां --

कन्दर्पबाणनिकरै: व्यथितम्।

15) जागरूको भव इति कथायाः संग्रहं लिखत। 4

श्रद्धेयाः अंशाः - त्रयः मत्स्याः- कैवर्तानम् आगमनम्-अन्यजलाशये आश्रयः-

दीर्घसूत्री विनश्यति।

16) गद्यास्य आशयं प्रादेशिकभाषया विवर्तयत। 4

रामायणम् वाल्मीकिमहर्षिणा विरचितं इतिहासकाव्यं भवति ।इदं श्रीरामस्य

जीवितयात्रामधिकृत्य रचितं काव्यं भवति । रामायणं न केवलं लौकिकसंस्कृतकाव्यं किन्तु

भारतस्य आदिकाव्यम् इति गण्यते । अस्मिन् काव्ये चतुर्विंशतिसहस्रं श्लोकाः सन्ति ।

काव्येऽस्मिन् श्लोकाः अनुष्टुप् वृत्ते निबद्धम्।