Maharashtra Class 12 Question Bank Urdu Language

‫‪महाराष्ट्र शासन‬‬
‫‪शालेय शशक्षण व क्रीडा शवभाग‬‬
‫‪राज्य शैक्षशणक सश‬‬
‫‪ं ोधन व प्रशशक्षण पररषद, महाराष्ट्र‬‬
‫‪७०८ सदाशिव पेठ, कुमठे कर मार्ग, पुणे ४११०३०‬‬
‫‪संपकग क्रमांक (020) 2447 6938‬‬ ‫‪E-mail: [email protected]‬‬
‫‪-----------------------------------------------------------------------------------------------‬‬

‫‪Question Bank‬‬

‫‪Standard : 12th‬‬ ‫امجعتتت‪:‬تباروہںی‬

‫‪Medium : Urdu‬‬ ‫ڈیممیتتت‪:‬تتتتاردوت‬
‫تتتتتتتتتتتتتتتتتتتتتتتتتتتتتتتتتتتتتتتتتتتتتتتتتتتتتتتتتتتتتتتتتت تتتتتتتتتتت‬
‫‪Subject: Urdu Language‬‬ ‫ومضمنتت‪:‬تتاردوزبادناین‬

‫‪March 2021‬‬
‫دہایتت‪:‬تتتتتتتتتتتتتتتتتتتتتتتتتتتتتتتتتتتتتتتتتتتتتتتتتتتتتتتتتتتتتتتتتتتتتتتتتتتتتتتتتتت‬
‫‪١‬۔ہیوساالتاککنیبرصفہبلطےکےیلاثمیلوساہیلرپےچلحرکےنیکقشمےکےیلیہدےیاجرےہںیہ۔‬
‫‪٢‬۔اسباتوکذنہنیشنرںیھکہکوبرڈااحتمباتےکوساہیلرپوچںںیمیہیوساالتںیہنآںیئےگ۔‬

‫‪Question Bank 2021– Urdu Yuvakbharati – Std. XII‬‬
‫ومنےناکوسالانہمرباےئاردوویوکاھبریت(ابروھںیامجتع)‬

‫ہصح‪–۱‬رثن۔لکربمنات]‪[20‬‬
‫قبسربمن‪–۲:‬اپسیہاورٹبامر(ص‪)۸‬‬ ‫رسرگیمربمن(‪( )1‬افل)‬
‫[‪] 7‬‬ ‫درجذلیدریساابتقساکوغبراطمہعلرکےکدیوہیئرسرگایمںدہاایتےکاطمقبلمکمےیجیک۔‬
‫)‪(2‬‬ ‫درجذلیدجویلاخہکلمکمےیجیک۔‬ ‫(‪)۱‬‬
‫املسمونںےکوہتار‬ ‫دنہؤوںےکوہتار‬
‫‪)۱‬‬ ‫‪)۱‬‬
‫‪)۲‬‬ ‫‪)۲‬‬
‫اب اطلسن دنکسر اک ہی اوسیکاں ہنسٔ ولجس اھت۔ریمی یٹیب ابرہ ربس یک وہرک ریتوھںی ںیم یگل یھت۔رھگ ےس ربخٓایئ ہک اسیک اگسیئ اور رھپ‬
‫ایبہ ٓادنئہ رباسوتں ےس ےلہپ وہاجےئ وت وخب وہ۔ےھجم البای ایگ اھت ہک اجرک بس اعمالمت ےط رکدوں ۔رہ دنچ ہک دخاودنِ اعمل اطلسندنکسرےن رشع‬
‫رشفی یک اپدنبی رپ تہب ھچک زور دایاھت نکیل مہ ان ارطاف ےک ونگار املسمونں ںیم دنہؤوں یک وب ابس ایھب تہبھچکابیق یھت۔ےعمجےکوسارہدن‬
‫مہولگ دنہوایندوھیت ےتنہپےھت۔ےعمج وک اہتبلدورباکڈالیھدیفس اپاجہماگڑےھاک اورومحمدیاکرکات انہپ اجات اھت۔امہری وعرںیترھگ ےسابرہیتلکنںیھت‬
‫نکیل ابمل وھگٹھگن اکڑھ رک۔رہ رھگ ںیم اکی دنصوق اھت سج ںیم دویایل اور درہسے اور دیع‪ ،‬رقب دیع ‪ ُ ،‬ب‬
‫شرات ےک ےیل روایپ سپ ادناز ایک اجات اھت۔‬
‫اشدییک رںیمستہبھچکدنہواہنںیھت۔اینکدانایزیہجیکوصرتہنیھتنکیلڑلےکواےلاشدیےسےلہپینگنمےلرکرضورٓاےتاوراسومےعقرپ‬
‫اشدی ےس ھچک یہ مک رخچ وہات۔اکنح ےک دعب ریتصخ(ےسج مہ ولگ وگن ای َگوان ےتہک ےھت)ارثک تہب دری ےس وہیت یھت۔ دنہؤوں یک رطح امہرے‬
‫اہیںاکچبہناشدیاکرواجوتہناھتنکیلینگنم‪،‬رھپاکنحرھپوگنیکرںیمسھچکہنھچکوےفقےساداوہیتںیھت۔‬
‫ِ‬
‫اصمرف‬ ‫ھٹیج لکن رک ااشڑھ یک ٓادم ٓادم یھت بج ںیم ےن رھگ اجےن اک ارادہ ایک۔نیت اسڑےھ نیت وس وکنتں اک ااظتنم ںیم ےن رکایل اھت ہک‬
‫اشدیاسےسمکالھبایکوہںےگ۔ارادہاھتہکاشموہےنےکےلہپنکیلرصعےکدعبلچولکنںہکوممسڈنھٹاوہاکچوہاگ۔اکیزنملرکےترکےت‬
‫رغوبٓااتفبوہےنےگلاگ‪،‬ںیہکوکیئایھچرساےئدھکیرکراتزگارولںاگاورحبصڈنھٹےڈنھٹےاےنپاگٔوںننگلرُخدچنہپولںاگ۔‬
‫(‪) 2‬‬ ‫درجذلیولمجںےکےیلحیحصابتمدلوجابالتشرکےکےیھکل۔‬ ‫(‪)۲‬‬
‫)‪)i‬اطلسندنکسراکہی‪................‬۔‬
‫(افل)اوسیکاںہنسٔولجساھت۔‬
‫(ب)اوسیکاںامہِولجساھت۔‬
‫(ج)اوسیکاںوی ِمولجساھت۔‬

‫‪1‬‬

‫(د)اوسیکاںوی ِموالدتاھت۔‬
‫)‪)ii‬ےھجمالبایایگاھتہک‪................‬۔‬
‫(افل)اجرکاکنحرکادوں۔‬
‫(ب)اجرکبساعمالمتےطرکدوں۔‬
‫(ج)اجرکرہتشرکادوں۔‬
‫(د)اجرکریتصخرکدوں۔‬
‫)‪) iii‬نیتاسڑےھنیتوسوکنتںاکااظتنمںیمےنرکایلاھتہک‪................‬۔‬
‫ِ‬
‫اصمرفاکنحاسےسمکالھبایکوہںےگ۔‬ ‫(افل)‬
‫ِ‬
‫اصمرفریتصخاسےسمکالھبایکوہںےگ۔‬ ‫(ب)‬
‫ِ‬
‫اصمرفاشدیاسےسمکالھبایکوہںےگ۔‬ ‫(ج)‬
‫ِ‬
‫اصمرفایضتفاسےسمکالھبایکوہںےگ۔‬ ‫(د)‬
‫(‪)iv‬اکیزنملرکےترکےت‪...............‬۔‬
‫(افل)ولطعِٓااتفبوہےنےگلاگ۔‬
‫(ب)دورہپوہےنےگلیگ۔‬
‫(ج)راتوہےنےگلیگ۔‬
‫رغوبٓااتفبوہےنےگلاگ۔‬
‫(د) ِ‬
‫(‪)3‬‬ ‫افکتیاعشریےسقلعتمذایتراےئرحتریےیجیک۔‬ ‫( ‪)۳‬‬

‫قبسربمن‪-۳:‬اشل(ص‪)۱۵‬‬ ‫رسرگیمربمن(‪( )1‬ب)‬
‫[‪] 7‬‬ ‫درجذلیدریساابتقساکوغبراطمہعلرکےکدیوہیئرسرگایمںدہاایتےکاطمقبلمکمےیجیک۔‬
‫(‪) 2‬‬ ‫(‪ )۱‬اابتقسےسومزوںظفلالتشرکےکدرجذلیشببکیاخہکلمکمےیجیک۔‬

‫اشلرپوموجدوھپل‬

‫ڑبی زعزی یھت ہی اشل دیمحہ وک ۔ تہب دونں ےس اُسیکوخاشہ یھت ہک اسےک اپس اکیاشل ایسیوخب وصرت اور اینت ایھچ وہ ہکیسک‬
‫ےک اپسہنوہ۔ابےک ارپلیںیمدیبعنشجاہبرےک اشمرعےںیمرشکیوہےن رسیرگنایگ اھت۔وںیہ ےسہیاشلرہشیکاسریداکںیناھچنرک‬

‫‪2‬‬

‫وہدیمحہےکےیلالایاھت۔اسےکوچڑےاحےیشرپتہبیہدمعہانزکاورابرکیاکمانباھتاورچیبواےلےصحںیمرہرطحےکوھپلےلھکےھت؛الگبو‬
‫الہل‪ ،‬ہشفنب و رنسگ‪ ،‬ویسیت اور وسنس‪ ،‬ونکل اور وکزہ۔ینتک وخش وہیگ وہ ایسی اشل اپرک ۔اس ےک اگولں رپ رسیخ دوڑ اجےئ یگ‪ ،‬اس یک ٓاوھکنں ںیم‬
‫اتسرےںیکمچےگ‪،‬اےساوڑھرکاِالھٹےئیگاورٓاپیہٓاپرشامےئیگ۔‬
‫اور بج وہ ونھکلٔ اچنہپ اھت اور رھگ میںدالخ وہےت یہ اس ےن ہی وخب وصرت اشل دیمحہ ےک دنکوھں رپ ڈال دی یھت وت اس ےک اسرے‬
‫وخاب چس ےلکن ےھت۔وہ وبالھکیھب یئگ یھت۔وہ رکسمایئ یھت‪ ،‬وہ الھکلھکیئ یھت اور وہ لبلب یک رطح کہچ یھب اُیھٹ یھت۔دیمحہ ےن اےس ےشیش یک ااملری‬
‫ںیم راھک اور اس ںیم وبضمط لفق ڈال دای۔ہی ااملری وجنکس ےک دل یک رطح ہشیمہ دنب ریتہ۔سب اس ےک ےشیش دن ںیم دو دہعف ابرہ ےس اھجڑ دےی‬
‫اجےتےھت۔دیبعےناکیدوابروٹاک یھب‪ ’’،‬اشل اوڑےنھیکزیچےہ‪،‬رپشتسیکںیہن۔ایھبرگایمںںیہاسےیلاانتیہرکوہک اےسااملریےساکنل‬
‫رکدواکیابردوھپ ِداھکدو۔اوینےہ‪،‬ڑیکاوڑیاہنگلاجےئ۔‘‘‬
‫(‪) 2‬‬ ‫درجذلییکرسرگایمںاکیےلمجںیملمکمےیجیک۔‬ ‫(‪)۲‬‬
‫دیبعیکویبیاکانمےیھکل۔‬ ‫( ‪)i‬‬
‫دیبعسجہگجایگاھت‪،‬اساکانمےیھکل۔‬ ‫(‪)ii‬‬
‫(‪)3‬‬ ‫’’وجنکیس‘‘ےسقلعتمذایتراےئےیھکل۔‬ ‫( ‪)۳‬‬

‫قبسربمن‪-۵:‬ینیٹفلیکںیلکشم(ص‪)۳۱‬‬ ‫رسرگیمربمن(‪( )1‬افل)‬
‫[‪] 7‬‬ ‫درجذلیدریساابتقساکوغبراطمہعلرکےکدیوہیئرسرگایمںدہاایتےکاطمقبلمکمےیجیک۔‬
‫)‪(2‬‬ ‫درجذلیدجویلاخہکلمکمےیجیک۔‬ ‫(‪)۱‬‬
‫ڈرلےکااکحامت‬
‫‪......................)۱‬‬
‫‪......................)۲‬‬
‫‪......................)۳‬‬
‫‪......................)۴‬‬
‫مہ ےن ڈرل ںیم رشتک ےس ےلہپ وفیج ڈیکٹ وک وبٹ‪،‬یٹپ‪ ،‬ربمن ‪،‬نٹب‪ ،‬یٹیپ‪ ،‬فلیش وریغہ داھک یل یھت نکیل ینپمک امکڈنر اصبح ےن ںیمہ‬
‫دےتھکییہےسیجاچہپنایلاوررفامای‪’’،‬ڈیکٹربمن‪،۱۵‬اکرلرپاکیدیفسذرہ‪Incorrectly Dressed‬۔زسا‪:‬نیتارٹسکیاڈرل۔‘‘اسےکدعبڈرل‬
‫رشوع وہیئ اور وخب زیتی اور دنُتی ےس مکح ےنلم ےگل‪’’ ،‬دیسےھ دوھکی۔ اھچیت ابرہ۔ وھتڑی اورپ ابزو الۂو۔ اہٹل۔ ہِلوو تم‪ ،‬یھکم تم اڑأو۔ وسنہ‬
‫تم‘‘وریغہوریغہ۔‬

‫‪3‬‬

‫ان بس ںیم ’ہِلوو تم‘ ےک مکح رپ لمع رکان ِ‬
‫ذعاب میظع اھت۔ دیسےھ تُب ےنب ڑھکے ںیہ ہک اکن رپ یلجھک وسحمس وہیت ےہ۔ اب اہھت وک‬
‫شبنج دانی رجم ےہ۔ دنکاھ اکن کت ںیہن چنہپ اتکس۔ اکن اک وخد انلہ اشنمےئ رطفت ںیہن اور واہں کت اہھت ےل اجان اشنمےئاسرٹنج ںیہن۔ نیع اُس‬
‫وتق اکی یھکم انک رپ انزل وہیت ےہ۔ یھکم وک انف رکےن یک ےب انپہ وخاشہ دل ںیم دیپا وہیت ےہ نکیل اسرٹنج ےس ٓاھکن اچب ان رکاًام اکنیبت ےس ٓاھکن‬
‫اچبان ےہ۔ یھکم رپ دتس درازی اک ایخل ٓاات ےہ وت اسرٹنج وگای اہھت الہےن ےک ایخل یہ وک دھکی اتیل ےہ اور اینپ ریغ میلعت ایہتف ےقبط یک ارگنزیی ںیم اّلچ‬
‫ااتھٹےہ‪“Don’t Kill No Fly”،‬ینعییھکمتمامرو۔اہھتوںیہاکوںیہوسھکاجاتےہاوریھکماہنتیاانیمطنےسانکےکبیشنورفازاکاعمہنئ‬
‫رکیت ےہ ‪ .....‬اےسی ااعتشل ازیگن احالت ںیم ےب رحتک ڑھکے رانہ حیحص ونعمں ںیم سفن ُُک یھت۔ اس وتق زدنیگ یک وادح وخاشہ رصف اینت‬
‫ک‬
‫وہیتہکبکڈرلمتخوہاوریجرھبرکانکاوراکن ُھجباںیئاورابآلرخبجڈرلمتخوہیتاورمہالِب ِ‬
‫وخفزعتریاکونںوکوھچےتکساورویھکمںوکاڑاےتکسوت‬
‫ںیمہوسحمس وہات ہکاکناجھکان اور یھکم اڑاان یھبسک دقرمیظع ایعیش ےہ ہکلب اِیسوخیشںیم وہٓاےلب یھب وھبل اجےتوج انٓاینہوبوٹںےکادنریہ‬
‫ےتنباوروھپےتٹےھت۔‬
‫(‪) 2‬‬ ‫درجذلیولمجںےکےیلحیحصابتمدلوجابالتشرکےکےیھکل۔‬ ‫(‪)۲‬‬
‫)‪) i‬ینپمکامکڈنراصبحےنرفامای‪................‬۔‬
‫(افل)ڈیکٹربمن‪،۱۵‬اکرلرپاکیایسہذرہ‬
‫(ب)ڈیکٹربمن‪،۱۵‬اکرلرپاکیدیفسذرہ۔‬
‫(ج)ڈیکٹربمن‪،۱۵‬اکرلرپاکیایسہداّبھ‬
‫(د)ڈیکٹربمن‪،۱۵‬اکرلرپاکیدیفسداّبھ۔‬
‫(‪)ii‬اکناکوخدانلہاشنمےئرطفتںیہناورواہںکتاہھتےلاجان ‪................‬۔‬
‫(افل)اشنمےئرکلنںیہن۔‬
‫(ب)اشنمےئرجیمںیہن۔‬
‫(ج)اشنمےئڈیکٹںیہن۔‬
‫(د)اشنمےئرطفتںیہن۔‬
‫)‪) iii‬اسرٹنجوگایاہھتالہےنےکایخلیہوکدھکیاتیلےہاور‪................‬۔‬
‫(افل)اینپمیلعتایہتفےقبطیکارگنزییںیمالچااتھٹےہ۔‬
‫(ب)اینپریغمیلعتایہتفےقبطیکاردوںیمالچااتھٹےہ۔‬
‫(ج)اینپریغمیلعتایہتفےقبطیکارگنزییںیمالچااتھٹےہ۔‬
‫(د)اینپمیلعتایہتفےقبطیکاردوںیمالچااتھٹےہ۔‬
‫(‪)iv‬ںیمہوسحمسوہاتہک ‪................‬۔‬

‫‪4‬‬

‫(افل)اکناجھکاناوراگلالہسانیھبسکدقرمیظعایعیشےہ۔‬
‫(ب)اگلالہساناوریھکماڑاانیھبسکدقرمیظعایعیشےہ۔‬
‫(ج) اکناجھکاناوریھکماڑاانیھبسکدقرمیظعایعیشےہ۔‬
‫(د)اکناجھکاناورانکاجھکانیھبسکدقرمیظعایعیشےہ۔‬
‫(‪)3‬‬ ‫اابتقسیکروینشںیموادلنییکرفامںربداریرپااہظ ِرایخلےیجیک۔‬ ‫( ‪)۳‬‬
‫قبسربمن‪-٦:‬رمتسورہساب(ص‪)۴۰‬‬ ‫رسرگیمربمن(‪( )1‬ب)‬
‫[‪] 7‬‬ ‫درجذلیدریساابتقساکوغبراطمہعلرکےکدیوہیئرسرگایمںدہاایتےکاطمقبلمکمےیجیک۔‬
‫(‪) 2‬‬ ‫(‪ )۱‬شببکیاخہکلمکمےیجیک۔‬
‫امں‬
‫رہساب‬ ‫اخدناناکرچاغ‬
‫ابپ‬
‫رہساب‪ :‬اھبگ اج‪ ،‬اھبگ اج! اس داین ےس یسک دورسی داین ںیم اھبگ اج۔ وت ےن اسم و رنامین ےک اخدنان اک رچاغ اھجب دای ےہ‪ ......‬اترکی ولگنجں‬
‫ںیم‪،‬اہپڑوںےکاغروںںیم‪،‬دنمسریکہتںیم‪،‬وتںیہکیھباجرکےپھچنکیلریمےابپرمتسےکااقتنمےسہنچبےکساگ۔‬
‫رمتس‪(:‬وچکنرکڑھکاوہاجاتےہ)ایکاہک؟وترمتساکاٹیبےہ؟‬
‫رہساب‪:‬اہں۔‬
‫رمتس‪:‬ریتیامںاکانم؟‬
‫رہساب‪:‬ہنیمہت۔‬
‫رمتس‪:‬ریتےاسدوعےاکوبثت؟‬
‫رہساب‪:‬اسابزورپدنبیھوہیئریمےابپرمتسیکاشنین۔‬
‫رمتس‪:‬وھجٹ‪،‬طلغ‪ ،‬وتدوھاکدےراہےہ۔ےھجماپلگانبرکاےنپلتقاکااقتنمانیلاچاتہےہ۔(ربھگاٹہےکاسھترہسابےکابزواکڑپکااھپڑرکاانپدایوہا‬
‫رہمہ داتھکی ےہ) ویہرہمہ ‪،‬ویہاشنین (رسٹیپرک)ایک ِک!ایک ِک! ادنےھ ‪،‬اپلگ‪ ،‬الجد‪،‬ہیایکایک!‪......‬ریشاسیجوخںوخار‪،‬ڑیھبےیاسیجاظمل‪،‬رھچیاسیج‬
‫ومذی‪،‬ویحانیھباینپاوالدیکاجنںیہناتیلنکیلوتااسننوہرکویحانےسزایدہوخیناورمنہجےسزایدہےبرمحنبایگ۔‬
‫(‪) 2‬‬ ‫درجذلیرسرگایمںاکیےلمجںیملمکمےیجیک۔‬ ‫(‪)۲‬‬
‫رمتساکربھگاٹہںیمایکاجےنوااللمعےیھکل۔‬ ‫( ‪)i‬‬
‫رمتسےنوخدوکنجاافلظںیموکاس‪،‬اںیھنرحتریےیجیک۔‬ ‫(‪)ii‬‬
‫(‪)3‬‬ ‫وادلنییکتقفشرپااہظ ِرایخلےیجیک۔‬ ‫( ‪)۳‬‬

‫‪5‬‬

‫قبسربمن‪-۷:‬دویا ِرنیچےکاسےیںیم(ص‪)۴۸‬‬ ‫رسرگیمربمن(‪( )1‬افل)‬
‫[‪] 7‬‬ ‫درجذلیدریساابتقساکوغبراطمہعلرکےکدیوہیئرسرگایمںدہاایتےکاطمقبلمکمےیجیک۔‬
‫(‪) 2‬‬ ‫(‪ )۱‬اابتقسےسومزوںظفلالتشرکےکدرجذلیشببکیاخہکلمکمےیجیک۔‬

‫رہشِونممہعیکوصخایصت‬

‫اشم نیت ےجب زیم ابونں ےن’ رہشِ ونممہع‘ یک ریس اک رپورگام راھک اھت وج گنجیب رہش ےک اتریخی اجعبئ ںیم ےس ےہ ۔ہی در الص میظع ااشلن‬
‫اشیہ الحمت رپلمتشم نیچ ےک ِمبگ اخدنان ےک ابداشوہں اک انبای وہا اکی وعیس و رعضی ہعلق ےہ ۔اس ےک امتم وھچےٹ ڑبے رمکوں یک ومجمیع‬
‫دعتاد ونزہارونوساننونےےہ۔اےسرہشِونممہعاسےیلےتہکںیہ ہک ابداشوہںےکزامےنںیماہیں اعم ٓادیماکداہلخونممعاھت۔ےعلقےکرگداکی‬
‫زربدتس لیصف ےہ اور اس ےک رمزکی دروازے ےس ادنر دالخ وہےن ےک دعب ےکی دعب درگیے وسہل اعاشیلن الحمت ںیہ ۔رہ لحم ےک رمزکی‬
‫ےصح ںیم زنیم ےس رقتًابی دو زنمل ےک ربارب رکیس دے رک اکی رپ وکشہ اور وخب وصرت اہل ونصرب یک ڑکلی ےس انبای وہا ےہَ۔اس ےک اسےنم‬
‫ڑیسویھںاوروفاروںےکدعبوعیسورعضینحصےہاورداںیئابںیئاجبنرمکوںیکاکیوطلیاطقر۔‬
‫‪٦‬؍ ونربم یک حبص زیم ابونں ےن رہشہ ٓاافق دویارِ نیچ یک ریساکرپورگامراھک اھت۔ اساتریخی وجعےب وکدےنھکیاک اایتشقںیمہ یھب اھت ۔انچہچن‬
‫حبصٓاھٹےجبمہاینپراہشئاگہےسنیتاکروںںیمرواہنوہےئ۔اراکنودفےکالعوہاچانئاالسکماوسییسانشیےکانبئرکیسرٹییرنجلخیشامیلسن‬
‫اور انمجن ےک ضعب دورسے رضحات یھب مہ رفس ےھت ۔گنجیب ویوینریٹس ںیم ا ردو ےک ااتسد رٹسم وخنب وج اکی ینیچ ںیہ نکیل اردو ڑبی رواین ےس‬
‫وبےتلںیہ اور اردوےکٹیھٹاحموروںاورادیب ااسبیل ےسیھبریحتانکدحکتٓااگہںیہ‪،‬اسوپرےرفسںیمامہریرتامجیناوررامنہیئےکےیل‬
‫رہوتقاسھترےہ۔اوھنںےنرفسےکرہرمےلحںیمںیمہٓارا ماچنہپےناورامہریرضورایتوپریرکےنںیموکیئرسکااھٹںیہنریھک۔‬
‫(‪) 2‬‬ ‫درجذلیولمجںےکےیلحیحصابتمدلالتشےیجیک ۔‬ ‫(‪)۲‬‬
‫(‪ )i‬رہشونممہعدرالصمیظعااشلناشیہالحمترپلمتشمنیچےکگنماخدنانےک………………………………‬
‫(افل) اشنہشوہںاکانبایوہاوعیسورعضیہعلقےہ۔‬
‫(ب)ابداشوہںاکانبایوہاوعیسورعضیلحمےہ۔‬
‫(ج)رااجٔوںاکانبایوہاوعیسورعضیلحمےہ۔‬
‫(د)ابداشوہںاکانبایوہاوعیسورعضیہعلقےہ۔‬
‫(‪ )ii‬اےسرہشونممہعاسےیلےتہکںیہہک………………………………‬
‫(افل) ابداشوہںےکزامےنںیماہیںاعمٓادیماکداہلخونممعاھت۔‬

‫‪6‬‬

‫(ب)ابداشوہںےکزامےنںیماہیںرہٓادیماکداہلخونممعاھت۔‬
‫(ج) ابداشوہںےکزامےنںیماہیںاعمٓادیمرپاپدنبییھت۔‬
‫(د)ابداشوہںےکزامےنںیماہیںوخانیتاکداہلخونممعاھت۔‬
‫(‪)iii‬رمزکیدروازےےسادنردالخوہےنےکدعبےکیدعبدرگیے………………………………‬
‫(افل)وسہلاعاشیلندروازےںیہ۔‬
‫(ب)وسہلاعاشیلنالحمتںیہ۔‬
‫(ج)وسہلاعاشیلنرمکےںیہ۔‬
‫(د) وسہلاعاشیلن دبنگںیہ۔‬
‫(‪ )iv‬گنجیبویوینریٹسںیماردوےکااتسدرٹسموخنبوجاکیینیچںیہنکیل………………………………‬
‫(افل)ینیچڑبیرواینےسوبےتلںیہ۔‬
‫(ب)افریسڑبیرواینےسوبےتلںیہ۔‬
‫(ج)رعیبڑبیرواینےسوبےتلںیہ۔‬
‫(د)اردوڑبیرواینےسوبےتلںیہ۔‬
‫(‪)3‬‬ ‫اجعبئرھگرپاےنپایخالتملقدنبےیجیک۔‬ ‫(‪)۳‬‬

‫قبسربمن‪ِ -۸:‬بب ُگلربدار(ص‪)۵۵‬‬ ‫رسرگیمربمن(‪( )1‬ب)‬
‫[‪] 7‬‬ ‫درجذلیدریساابتقساکوغبراطمہعلرکےکدیوہیئرسرگایمںدہاایتےکاطمقبلمکمےیجیک۔‬
‫(‪) 2‬‬ ‫درجذلیدجویلاخہکلمکمےیجیک۔‬ ‫(‪)۱‬‬
‫ڈیٹپامکڈنٹنیکمگیبیکٓادم‬

‫‪7‬‬

‫وھتڑی دری ںیم امگیبت یک ٓادم رشوع وہیئگ۔ اکی دورسے ےس السم داع رکےت وہ رکویسں رپ ےنھٹیب ںیگل ۔ ٓادیھ ےس زایدہ رکایسں رھب‬
‫ںیئگ۔ اےنتںیمڈیٹپامکڈنٹنیک مگیبادنرٓایئ۔ ااظتنمرکےنواےل انیک رطفدوڑ ےئگ۔ کھج کھجرک ٓاداب اجبالےئ اور انےک ےیلتسشن‬
‫التش رکےن ےگل۔ ان یک وھگیتم رظنںی اس رپ ٓان ںیکٹ ۔ ویہ سج ےن اےس وصےف ےس ااھٹای اھت ‪ ،‬اپس ٓاای اور وبال ‪ ’’ ،‬اہیں ڈیٹپ اصبح یک مگیب‬
‫ںیھٹیب یگ۔ ٓاپ ےھچیپ یلچ اجںیئ۔‘‘ اےس اگلےسیجیسکےن اےس اتالبںیموغہطدے رکابرہاکنلایل ےہ۔ھچک ےہکریغبہنیسپوپےتھچنوہےئ وہ اینپہگج‬
‫ےس ایھٹ۔ ٓادیھ ےسزایدہاطقرںی رھب یئگںیھت۔وہاکیاخیلاطقرےکوکےنںیماجیھٹیب۔نشکنفرشوعوہےنںیمایھبدرییھتاورامہمنایھبٓا‬
‫رےہ ےھت ۔ دےتھکی یہ دےتھکی ہی اطقر یھب رھب یئگ۔ اس ےس یلھچپ دو اطقروں ںیم یھب وخانیت ھٹیب ںیئگ ۔ اےنت ںیم وکاررٹ امرٹس یک ویبی ادنر ٓایئ۔‬
‫دہعےےکاابتعرےسوتاساکاخودنانبئوصدیباراھت نکیلرانشاوردورسیزیچوںےکےیلبسوکوکاررٹامرٹسیکوخاشدمرکانڑپیتیھت۔اےسدھکی‬
‫رکااظتنہیمےکاسرےولگاسیکرطفڑبےھاوراسھتیہاسےکےیلتسشنیکالتشرشوعوہیئگ۔‬
‫(‪) 2‬‬ ‫درجذلیرسرگایمںاکیےلمجںیملمکمےیجیک۔‬ ‫(‪)۲‬‬
‫(‪)۱‬یلھچپدواطقروںںیمےھٹیبوہےئولوگںےکابرےںیمےیھکل۔‬
‫(‪)۲‬وکاررٹامرٹسیکویبیےکادنرٓاےنےکدعبےکاحالتےکابرےںیمےیھکل۔‬
‫(‪)3‬‬ ‫امہمنونازیےسقلعتمذایتراےئرحتریےیجیک۔‬ ‫( ‪)۳‬‬

‫ریغدریساابتقس‬ ‫رسرگیمربمن(‪( )1‬ج)‬
‫[‪] 6‬‬ ‫درجذلیریغدریساابتقساکوغبراطمہعلرکےکدیوہیئرسرگایمںدہاایتےکاطمقبلمکمےیجیک۔‬
‫(‪) 2‬‬ ‫(‪ )۱‬درجذلیشببکیاخہکلمکمےیجیک۔‬

‫‪۱۸۷۵‬ء‬ ‫‪۱۸٦۳‬ء‬
‫رسدیسادمحاخںےکیلمعرسرگایمں‬
‫‪۱۸۸٦‬ء‬ ‫‪۱۸۷۰‬ء‬

‫یسک وقم‪ ،‬کلم اور زابن یک زدنیگ ںیم ایسی ایصخشت اشذ یہ دیپا وہیت ںیہ وج اانپ وعیس دارئۂارث ریتھک وہں وج ہن رصف ان ےک اےنپ دہع رپ‬
‫ج بن‬
‫طیحم وہ ہکلب دعب یک یئک ولسنں وک یھب اتمرث رکےکس۔رسدیس ادمح اخن اردو زابن و ادب یک ایسی یہ ہمہ ریگ تیصخش ہیں ھووں ےن ان رصف اےنپ دہع وک‬
‫اتمرثایکہکلبٓاجکتانےکااکفر‪،‬ایخالتاوررظنایتوقموکلمےکےیللعشمراہاثتبوہرےہںیہ۔‬

‫‪8‬‬

‫رسدیس ادمح اخن ےن ادب‪ ،‬ایستس‪ ،‬اعمرشت‪ ،‬االصح‪ ،‬االخایقت‪ ،‬میلعت اور ذمبہ رہ دیمان ںیم وقم یک یہب وخایہ ےک ےیل اےنپ ٓاپ وک‬
‫وفقرکدای۔اوھنںےناملسمونںںیم یلمدیباریےکںیئتوجاکراہےئامنایںااجنمدےیوہانیکتیصخشاکبسےسرونشاببےہ۔وقیمدختم‬
‫وکاانپاعشرانبےنواےل رسدیس ادمح اخنےن ادتبایئرمالحںیمرمادٓاابد اوراغزیوپرںیم دمارساقمئےیک ۔‪۱۸٦۳‬ءںیماسکفٹنئوساسیٹئیکاینبد‬
‫ڈایل سج اک دصقم رغمیب زابونں یک اتکوبں وصخًاص اسسنئ اور راییض یک اتکوبں اک اردو رتہمج رکان اھت ۔ اس دقم ےس اردو زابن یک رتیق و وتعسںیم‬
‫ریحتازیگن ااضہف وہا۔‪۱۸٦۹‬ءںیم رسدیس اےنپےٹیبدیسومحمدےکاپسدنلنےئگ۔واہںےکیمیلعتاظنماوراحصیتفدیماناکرہگایئےساطمہعلرکےک‬
‫اےنپےیلدنچادہافرقمرےیک۔‪ ۱۸۷۰‬ءںیمونطوایسپرپراسہل’ذہتبیاالالخق‘ اجریایکسجںیمارگنزییاابخر'اگرڈنی'اکسکعاصفرظنٓاات‬
‫اھت۔ذہتبی االالخقےن رسدّیسےکنشم وک ٓاےگڑباھےنںیم دیلکیرکدار اداایک اوریئنلسنیک ذینہرپورشاک امہ ذرہعی اثتب وہا۔ ‪۱۸۷۵‬ءںیم‬
‫رسدیس ادمح اخنےنیلعڈگھںیمڈمحمناولگنیاورلٹنیاوکسلاقمئایکوج‪۱۸۷۷‬ءںیماکجلاور‪۱۹۲۰‬ءںیمویوینریٹسےکدرےجوکاچنہپ۔اسرطحرفس‬
‫دنلن ںیم ربمیکج یک رطز رپ یسک ادارے اک داھکی ایگوخاب یھب وپرا وہا ۔‪۱۸۸٦‬ء ںیم یمیلعت رضورت ےک ےیل ڈمحمن اوجیلنشیک اکرفنسن اک ایقم لمع‬
‫ںیمٓاای۔ابرسدیسادمحاخناکنشماانتوتاانوہاکچاھتہککلمےکدورسےالعوقںںیمیھباسرطحےکاداروںےکایقمیکوکںیششوہےنںیگل۔‬
‫رسدیسادمحاخنیکوخشیتمسقہکاںیھناےسیصلخماورےبولثراقفیکامجتعرسیمٓایئسجےنانےکیمیلعتدیبارینشموکاہنتیوخشاولسیب‬
‫ےسٓاےگڑباھای۔انےکاولسباوررطزاگنرشوکاعمرکےنیکیعسودہجیکاوراسرحتکیوککلمرھبںیماعمرکےنےکےیلاانپبسھچکاگلدایوج‬
‫رسدیسےلرکاےھٹےھت۔‬
‫(‪) 2‬‬ ‫دہاتیےکاطمقبذریخ ٔہاافلظیکرسرگایمںلمکمےیجیک۔‬ ‫(‪)۲‬‬
‫)‪)i‬تفص’تیصخش‘ےکےیلدرجذلیابتمدالتےسامسالتشرکےکےیھکل۔‬
‫د)صیخشت‬ ‫ج)ایصخشت‬ ‫ب)صخشت‬ ‫افل)صخش‬
‫)‪)ii‬درجذلیذریخ ٔہاافلظےسریغہقلعتمظفلالتشرکےکےیھکل۔‬
‫د)رعشتی‬ ‫ج)ااعشر‬ ‫ب)اعشر‬ ‫افل)رعش‬
‫(‪) 2‬‬ ‫’’میلعترتیقےکےیلانزگریےہ۔‘‘اسرپاینپراےئاکااہظرےیجیک۔‬ ‫( ‪)۳‬‬

‫ہصح‪–۲‬مظن‪/‬زغل‪/‬ہعطق‪/‬رابیع۔لکربمنات]‪[16‬‬
‫مظنربمن‪ ۱:‬۔ ریمیداع(ص‪)۷۲‬‬ ‫رسرگیمربمن(‪( )2‬افل)‬
‫]‪[6‬‬ ‫درجذلیدریسمظنےکاابتقساکوغبراطمہعلرکےکدیوہیئرسرگایمںدہاایتےکاطمقبلمکمےیجیک۔‬
‫)‪(2‬‬ ‫(‪ )۱‬درجذلیشببکیاخہکلمکمےیجیک۔‬
‫مغ‬ ‫دل‬
‫اشرعیکبلط‬

‫‪9‬‬

‫بفَش‬ ‫ٓاھکن‬

‫ریمی رماد یھب‪ ،‬رمے رپورداگر‪ ،‬دے‬ ‫وت ٗ وہ ےہ وج رہ اکی یک ڑگبی ونسار د ے‬
‫اامین و شیع و دوتل و ّزع و واقر دے‬ ‫وکنین ںیم ذلیل ہن رک بس ےک رو ربوٗٗ‬
‫ریمی ُد اع ہک دے‪ ،‬رمے رپورداگر‪ ،‬دے‬ ‫ریتا ہی مکح ‪ ،‬امگن رہ اکی زیچ ھجم ےس امگن‬
‫مغ دے وت مغ ےک اسھت وکیئ غ مگُ سا ر د ے‬ ‫دل وک رمے رہ اکی رطح نئمطم انب‬
‫رہ دَ م وج ھجم وک فیک ِ ےئم وخوگشار دے‬ ‫ٓاوھکنں وک ایسی ذلتِ ددیار وہ بیصن‬
‫ش لیل و اہنر دے‬
‫رگدش ہن ھجم وک رگد ِ‬ ‫وفحم ظ ر ھک رف بی ِ دیفس و ایس ہ ےس‬
‫ان ہل رگج ُگ ا ز و ب َ ف َ ش ہلعش ابر دے‬ ‫د این ںیم ھچک یھب دق ر ِ تبحم ںیہن ر یہ‬
‫اسلئ اک ویشہ ہی ےہ ہک دانم اسپردے‬ ‫داات یک اشن ہی ےہ ہک اجری وہ اس یک دنی‬
‫ا اسی قبس ہی ز دن یگ ِ اعتسم ر دے‬ ‫بلطم ھجمس ںیم ٓا ےئ اقب ےئ دوا م اک‬
‫ا ور اےنپ لضف ےس وت ےھجم ابر ابر دے‬ ‫ںیم اب ر اب ر ام وگن ں وج د ر اک ر وہ ےھجم‬
‫نسح ِ بلط ںیم دہتجم ِ رصع ےہ یفصٗ وہ ھجت ےس اکی امےگن‪ ،‬وت ا ُس وک زہار دے‬
‫)‪(2‬‬ ‫درجذلیرقفوںےکےیلمظنیکروینشںیم حیحصابتمدلالتشرکےکےیھکل۔‬ ‫(‪)۲‬‬
‫)‪)i‬دخایکتفص……………۔‬
‫افل)رخاباحلدرتسرکان‬
‫ب)رپاشییندوررکان‬
‫ج)ٓاوسدہاحلرکان‬
‫د)ڑگبیونساران‬
‫(‪)ii‬اسلئاکویشہ……………۔‬
‫افل)دانمٹیمسےل‬
‫ب)دانماسپردے‬
‫ج)اہھتاسپردے‬
‫د)اہھتٹیمسےل‬
‫)‪)iii‬زدنیگِاعتسمراکقبس……………‬
‫افل)ہشیمہیکزدنیگاکوہفممھجمسںیمٓاےئ‬
‫ب)اعریضزدنیگاکوہفممھجمسںیمٓاےئ‬

‫‪10‬‬

‫ج)ہشیمہیکزدنیگاکوہفممھجمسںیمہنٓاےئ‬
‫د)اعریضزدنیگاکوہفممھجمسںیمہنٓاےئ‬
‫رگدشلیلواہنر……………‬
‫)‪ِ )iv‬‬
‫افل)رخایبِتمسق‪،‬تبیصم‪،‬رپاشیین‬
‫ب)دنراتیکرگدش‬
‫ج)دنراتوھگانم‬
‫د)دناوررات‬
‫)‪(2‬‬ ‫درجذلیرعشیکااسحتسینواضتحےیجیک۔‬ ‫( ‪)۳‬‬
‫انہلرگجدگازوبَفَشہلعشابردے‬ ‫داینںیمھچکیھبدق ِرتبحمںیہنریہ‬

‫روسل (ص‪)۷۵‬‬
‫مظنربمن‪۲:‬۔ ریخافصت ؐ‬ ‫رسرگیمربمن(‪( )2‬افل)‬
‫(‪) 2‬‬ ‫درجذلیاخہکلمکمےیجیک۔‬ ‫)‪)۱‬‬

‫ِ‬
‫اواصفروسلؐ‬

‫اُنےسےلہپسکےندےھکیرتمحےکہیرگن‬
‫ابرشگنس‬
‫بلہپداعٔوںیکوخوبشےہ‪،‬مسجہپ ِ‬
‫راہںیماکےٹناھچبےنواےلاپںیئداعےکوھپل‬
‫ریخافصتروسلؐ‬
‫س‬‫اُنےسنسحِ ُخلقابعرت‪،‬وہیہون ِر ُ ُ ب‬
‫ریخاکرمعج ‪ ،‬رمحاکامیپںینعیمتخِ ُر ُس‬
‫وفع‪،‬تبحماوراچسیئنجےکاخصاُوصل‬
‫روسل‬
‫ریخافصت ؐ‬
‫نسحِلمعیکابتںیہنےہ‪،‬ہیےہرکمیکابت‬
‫رحفدصاںیئدےتیںیہبجاتھکلوہںںیمتعن‬

‫‪11‬‬

‫وھکلاےتںیہھجمےس‪،‬دمتحوہیتےہوبقمل‬
‫روسل‬
‫ریخافصت ؐ‬
‫(‪) 2‬‬ ‫درجذلیےکےیلمظنیکدمدےسحیحصابتمدلاکااختنبرکےکےیھکل۔‬ ‫(‪)۲‬‬
‫)‪(i‬ےلہپدنبںیمٓاپؐیکزدنیگےسقلعتمایبنایکایگواہعق‪...........................‬‬
‫افل)واہعقٔرعماج‬
‫ب)واہعقٔاطفئ‬
‫ج)واہعقٔحتفہکم‬
‫د)حلصِدحہیبی‬
‫ٓاپیکزدنیگےکاخصاوصل‪...........................‬‬
‫)‪ؐ (ii‬‬
‫افل)وفع‪،‬تبحماوراچسیئ‬
‫ب)رتمح‪،‬داعاوروھپل‬
‫ج)ونر‪ُ ،‬خلقاوررمح‬
‫د)لمع‪،‬دصااوررتمح‬
‫)‪(iii‬راہںیماکےٹناھچبےنواولںےکےیلٓاپؐےکذرےعی‪...........................‬‬
‫افل)ںیتحیصنیتلمںیھت۔‬
‫ب)اتدیکیتلمیھت۔‬
‫ج)وھپلےتلمےھت۔‬
‫د)اتدیکہنیتلم۔‬
‫)‪(iv‬بجاشرعتعنےنھکلاکارادہرکاتےہوت‪...........................‬‬
‫افل)تہبوغرورکفرکانڑپاتےہ۔‬
‫ب)اایتحطےسانھکلڑپاتےہ۔‬
‫ج)رحوفواافلظیکٓادموہیتےہ۔‬
‫د)اافلظذنہںیمںیہنٓاےت۔‬
‫‪02‬‬ ‫‪)۳‬درجذلییکااسحتسینواضتحےیجیک۔‬
‫نسحِلمعیکابتںیہنےہ‪،‬ہیےہرکمیکابت‬
‫رحفدصاںیئدےتیںیہبجاتھکلوہںںیمتعن‬

‫‪12‬‬

‫وھکلاےتںیہھجمےس‪،‬دمتحوہیتےہوبقمل‬

‫مظنربمن‪ ۵:‬۔غیتِدورکیپ(ص‪)۸٦‬‬ ‫رسرگیمربمن(‪( )2‬افل)‬
‫‪02‬‬ ‫(‪ )۱‬درجذلیشببکیاخہکلمکمےیجیک۔‬
‫امدنن‬ ‫رگن‬
‫رپس‬ ‫ریشمش‬
‫اہھت‬ ‫اشخ‬

‫اس غیت ےن دیماں ںیم دِ اھکای ہی امتاش‬ ‫اربک ےن وجں یہ ایمن ےس ولتار وک اچنیھک‬
‫ہہگ رس وک ‪ ،‬ےہگ اہھت وک ‪ ،‬ہہگ اپٔوں وک اکاٹ‬ ‫وج ں رب ق ڑت پ رک وج یئگ ات رس ا دع ا‬

‫ڑکٹ ے نت ِ افک ر ےک ا ک اج ہپ ںیہن ےھت‬
‫اھت رس وت ںیہک ‪ ،‬اہھت ںیہک ‪ ،‬اپٔو ں ںیہک ےھت‬

‫رمگافماجت‪،‬اِدرھٓایئ‪،‬اُدرھٓایئ‬
‫وجں ِ‬ ‫اک اج ہپ وہ ولتا ر ہن دیتی یھت د ِ اھکیئ‬
‫رہ اط رئ ِ اجں رکےن اگل نت ےس دجایئ‬ ‫وہ ےن یگل وج رکشل ِ ا دع ا یک افص یئ‬

‫اھت وش ر ہک ا س غیت ےس ربع ت اک لحم ےہ‬
‫ولت ا ر ںیہن ہی ‪ ،‬رپ ِ ابہش ز ِ ا لج ےہ‬

‫دمغیتِدودمےنایلاسفصےکرسےرپ‬ ‫اس فص ےک رسے رپ وج یلچ غیت دو رکیپ‬
‫ابیق یسک دنمش ےک دبن رپ ہن راہ رس‬ ‫رھپ دورسی فص رپ وج یلچ واں ےس ٹلپ رک‬

‫ق ل ع ی ں رپ‬
‫ہگ اط ر م ِ ا ٰیلع ہپ ‪ ،‬ےہگ رف ِ‬
‫ق ز ںیم ‪ ،‬ہگ ہب رس اگ و ِ ز ںیم رپ‬
‫ہگ رف ِ‬
‫‪02‬‬ ‫درجذلیرقفوںےکےیلمظنیکروینشںیمحیحصابتمدلالتشرکےکےیھکل۔‬ ‫(‪)۲‬‬
‫(‪)i‬ولتارےکوارےس…………………………………‬
‫(افل)رسنتےسدجاوہےنےگل‬
‫(ب)روحنتےسدجاوہےنیگل‬
‫(ج)رپدنوںےکرسنتےسدجاوہےنےگل‬
‫‪13‬‬

‫(د)رپدنےیکاجنمسجےسدجاوہےنیگل‬

‫(‪)۲‬ولتارںیہن…………………………………‬

‫(افل)ومتاکرپدنہےہ‬
‫(ب)ومتیکٓاوازےہ‬
‫(ج)ومتیکالعتمےہ‬
‫(د)ومتےکرپدنےاکرپےہ‬
‫(‪)iii‬دونمشںےکرسرپولتار…………………………………‬
‫(افل)یلجبیکرطحرگی‬
‫(ب)ومتنبرکٓایئ‬
‫(ج)یلجبیکرطحرگیج‬
‫(د)ومتےکرفےتشیکرطحٓایئ‬
‫دیمانگنجںیمولتار…………………………………‬
‫ِ‬ ‫(‪)iv‬‬
‫(افل)وھگڑےیکرطحاِدرھاُدرھدوڑریہیھت‬
‫(ب)ومتیکرطحڈنمالریہیھت‬
‫(ج)اافتیقومتیکرطحاِدرھاُدرھاجریہیھت‬
‫(د)ومتےکرفےتشیکرطحادرھادرھرکچاگلریہیھت‬
‫‪02‬‬ ‫(‪)۳‬رسیتےدنبیکااسحتسینواضتحےیجیک۔‬

‫مظنربمن‪ ۵:‬۔غیتِدورکیپ(ص‪)۸٦‬‬ ‫رسرگیمربمن(‪( )2‬افل)‬
‫‪02‬‬ ‫(‪ )۱‬درجذلیشببکیاخہکلمکمےیجیک۔‬

‫غیتےکےیلاامعتسل‬
‫ےیکےئگاافلظ‬

‫‪14‬‬

‫دمغیتِدودمےنایلاسفصےکرسےرپ‬ ‫اس فص ےک رسے رپ وج یلچ غیت دو رکیپ‬
‫ابیق یسک دنمش ےک دبن رپ ہن راہ رس‬ ‫رھپ دورسی فص رپ وج یلچ واں ےس ٹلپ رک‬

‫ہگ اط ر م ِ ا ٰیلع ہپ ‪ ،‬ےہگ رف ِق ل ع ی ں رپ‬
‫ق ز ںیم ‪ ،‬ہگ ہب رس اگ و ِ ز ںیم رپ‬
‫ہگ رف ِ‬

‫رماجنیکیھتاشخہکسبوخںےسوہیئالل‬ ‫ریشمش وج یھت رگن ںیم ااملس یک اثمتل‬
‫امدنن زرہ ںیھت رپسںی اہوھتں ںیم رغابل‬ ‫ریتوں ےک ونیعلں ےک وتارت ہپ ےلچ اھب ل‬

‫یھت مشچ ِ زرہ وپش اجشتع ےک وج لی ںیم‬
‫ا ک دم ںیم رگ اتفر وہےئ دا مِ الج ںیم‬

‫یتسپ ںیم الج دیتی یھت وہ رخ نم ِ یتسہ‬ ‫و ہ غیت دنلب ی ےس وج ٓا یت وس ےئ یتسپ‬
‫یتسم اںیھن رپ وخاب الج یک وہیئ یتسپ‬ ‫یتسہ یک ہن ابیق ریہ ان رمدوں وک یتسم‬

‫سج رط ح ےس رگ یت یھت ا وبن ہ ےک ا و رپ‬
‫یلجب یھب ڑت پ رک ہن رگ ے وک ہ ےک ا و رپ‬
‫‪02‬‬ ‫درجذلیرقفوںےکےیلمظنیکروینشںیمحیحصابتمدلالتشرکےکےیھکل۔‬ ‫(‪)۲‬‬
‫(‪)i‬غیتبجاملیہبیتسپوہیتوت…………………………………‬
‫(افل)ایلھکنوکالجدیتی‬
‫(ب)رخنموکالجدیتیےہ‬
‫(ج)زدنیگےکرخنموکالجدیتی‬
‫(د)نتوکالجدیتی‬
‫(‪)ii‬زبدلدونمشںیکیتسم…………………………………‬
‫(افل)ادبیدنینںیمدبلیئگ‬
‫(ب)دنینںیمدبلیئگ‬
‫(ج)ومتںیمدبلیئگ‬
‫(د)یتسپںیمدبلیئگ‬
‫(‪)iii‬یلعاربکیکولتاریلجبیکرطح…………………………………‬

‫‪15‬‬

‫(افل)وکہہپرگیتیھت‬
‫(ب)فصرپرگیتیھت‬
‫(ج)رسوںرپرگیتیھت‬
‫(د)دونمشںےکوجہمرپرگیتیھت‬
‫(‪)iv‬یلعاربکیکولتاریکوارےس…………………………………‬
‫(افل)دونمشںےکابزوٹکےئگ‬
‫(ب)رسنتےسدجاوہےئگ‬
‫(ج)مسجینلھچوہایگ‬
‫(د)دونمشںیکڈاھںیلینلھچیکامدننوہںیئگ‬
‫‪02‬‬ ‫(‪)۳‬دورسےدنبیکااسحتسینواضتحےیجیک۔‬

‫مظنربمن‪ ۷:‬۔ زدنیگےسڈرےتوہ(ص‪)۹۲‬‬ ‫رسرگیمربمن(‪( )2‬افل)‬
‫‪02‬‬ ‫(‪)۱‬درجذلیشببکیاخہکلمکمےیجیک۔‬

‫ڈرےتوہ‬

‫زدنیگےسڈرےتوہ‬
‫زدنیگوتمتیھبوہ‪،‬زدنیگوتمہیھبںیہ‬
‫ٓادیمےسڈرےتوہ‬
‫ٓادیموتمتیھبوہ‪ٓ،‬ادیموتمہیھبںیہ‬
‫ٓادیمزابںیھبےہ‪ٓ،‬ادیمایبںیھبےہ‬
‫اسےسمتںیہنڈرےت‬
‫رحفاورینعمےکرہتشاہےئٓانہےس‪ٓ،‬ادیمےہواہتسب‬
‫ٓادیمےکدانمےسزدنیگےہواہتسب‬
‫اسےسمتںیہنڈرےت‬

‫‪16‬‬

‫'انیہک'ےسڈرےتوہ‬
‫وجایھبںیہنٓایئ‪،‬اسڑھگیےسڈرےتوہ‬
‫اسڑھگییکٓادمیکٓایہگےسڈرےتوہ‬
‫‪02‬‬ ‫درجذلیرقفوںےکےیلمظنیکروینشںیمحیحصابتمدلالتشرکےکےیھکل۔‬ ‫(‪)۲‬‬
‫(‪)i‬اشرعےکاطمقبٓادیمومجمہعےہ…………………………………‬
‫(افل)اخکوٓاباک‬
‫(ب)مسجواجناک‬
‫(ج)زابنوایبناک‬
‫(د)روحونتاک‬
‫(‪ٓ)ii‬ادیمےس…………………………………‬
‫(افل)زدنیگواہتسب‬
‫(ب)وخفواہتسبےہ‬
‫(ج)اشرعواہتسب‬
‫(د)ٓارزوواہتسب‬
‫(‪ٓ)iii‬ادیم…………………………………‬
‫(افل)لبقتسمےسڈراتےہ‬
‫(ب)لبقتسمےکادنوشیںےسڈرات‬
‫(ج)وموجدہاحالتےسڈراتےہ‬
‫(د)امیضےسڈراتےہ‬
‫(‪)iv‬رصعِاحرضاکااسنن…………………………………‬
‫(افل)لبقتسمےکینیقیٓادمےسوخفزدہےہ‬
‫(ب)لبقتسمےسھنمومڑےوہےئےہ‬
‫(ج)امیضںیمتسمےہ‬
‫(د)احلںیممگےہ‬
‫‪02‬‬ ‫درجذلیرصموعںیکونعمیواضتحےیجیک۔‬ ‫( ‪)۳‬‬
‫اسڑھگییکٓادمیکٓایہگےسڈرےتوہ‬ ‫وجایھبںیہنآایئاسڑھگیےسڈرےتوہ‬

‫‪17‬‬

‫زغلربمن‪۱:‬۔ ٓاشت (ص‪)۱۰۱‬‬ ‫رسرگیمربمن(‪( )2‬ب)‬
‫]‪[6‬‬ ‫درجذلیدریسزغلاکوغبراطمہعلرکےکدیوہیئرسرگایمںدہاایتےکاطمقبلمکمےیجیک۔‬
‫)‪(2‬‬ ‫(‪ )۱‬درجذلیشببکیاخہکلمکمےیجیک۔‬

‫زریِااضتفواےلرمابکت‬

‫لھبنس اتکس ںیہن اب دوش ےس وبھج اینپ رگدن کا‬ ‫ادب ات دنچ اے دتسِ وہس‪ ،‬اقلت ےک دانم اک‬
‫ن ز مخ ِ ہنیس نب ایگ د ر و ا ز ہ نشلگ کا‬
‫اہبر اک دل ےک داوغں ےن داھکیئ مشچِ اقلت کو د اہ ِ‬
‫ن دخا ےک لچ ںیہن تکسا فک ِ دأود ںیم اسکیں ےہ اعمل ومم و ٓانہ کا‬
‫ڑکانپ ٓاےگ رمدا ِ‬
‫اتھجمس وہں ںیم لیھک اک‪ ،‬اھپدنان دویا ر ِ نشلگ کا‬ ‫در ِ رفدوس رپ روضاں ےس رتصخ وکن اتیل ہے‬
‫امگں وہات ےہ اےنپ اسےی رپ یھب مہ وک دنمش کا‬ ‫وہیئ ےہ رمد ِم داین یک وصرت ےس ہی زیباری‬
‫ب د رہ ےن مہ کو راہ رکات ےہ مشچ ِ رت ےک ا و رپ وگ ہش دانم کا‬
‫اتس ای ےہ اہن تی ا القن ِ‬
‫امگں یہ رہ ایگ دنمش وک ٓاشت ‪ ،‬اےنپ وجنش کا‬ ‫ایک اک ٓان ںیم غیت ِ اضق ےن اصف دو ڑکٹے‬
‫)‪(2‬‬ ‫درجذلیرسرگایمںاکیےلمجںیملمکمےیجیک۔‬ ‫(‪)۲‬‬
‫)‪)i‬اشرعیکزیباریاکہجیتنےیھکل۔‬
‫)‪ii‬اشرعےسجلیھکاتھجمسےہ‪،‬اےسےیھکل۔‬
‫)‪(2‬‬ ‫درجذلیرعشیکااسحتسینواضتحےیجیک۔‬ ‫( ‪)۳‬‬
‫فکِدأودںیماسکیںےہاعملومموٓانہاک‬ ‫رمداندخاےکلچںیہناتکس‬
‫ِ‬ ‫ڑکانپٓاےگ‬

‫زغلربمن‪۳:‬۔ رگج (ص‪)۱۰۵‬‬ ‫رسرگیمربمن(‪( )2‬ب)‬
‫(‪) 2‬‬ ‫(‪ )۱‬درجذلیشببکیاخہکلمکمےیجیک۔‬

‫زریِااضتفواےلرمابکت‬

‫اکمں اور یھب ال اکمں اور یھب ںیہ‬ ‫ارابب اجں اور یھب ںیہ‬
‫ِ‬ ‫ِ‬
‫اقمامت‬
‫‪18‬‬

‫لسلسم اہجں در اہجں اور یھب ںیہ‬ ‫لمکم ںیہن ےہ ونج نِ سّسجت‬
‫ہم و ا مجن و اشکہک ں ا و ر یھب ںیہ‬ ‫ںیہی کت ںیہن قشع یک ریساگںیہ‬
‫سفق وصرتِ ٓاایشں ا ور یھب ںیہ‬ ‫سفق وت ڑ رک نئمطم وہ ہن لبلب‬
‫ورا ےئ اگن ہ و ز اب ں ا ور یھب ںیہ‬ ‫تہب دل ےک احالت ےنہک ےک اقلب‬
‫ایھب اس ںیم اگنچرایں اور یھب ںیہ‬ ‫ابص اخکِ دل ےس اچب اانپ دانم‬
‫وہ ھجم ےس رگج ‪ ،‬دبامگں اور یھب ںیہ‬ ‫ا ںیھن بج ےس ےہ ا امتع د ِ تبحم‬
‫(‪) 2‬‬ ‫درجذلیرسرگایمںاکیےلمجںیملمکمےیجیک۔‬ ‫(‪)۲‬‬
‫ونجنسّسجتلمکمہنوہےناکببسایبنےیجیک۔‬ ‫)‪ِ (i‬‬
‫)‪(ii‬اشرعےکذرےعی ُب بلببُلوکدایایگوشمرہےیھکل۔‬
‫(‪) 2‬‬ ‫درجذلیرعشیکااسحتسینواضتحےیجیک۔‬ ‫( ‪)۳‬‬
‫ہموامجنواشکہکںاوریھبںیہ‬ ‫ںیہیکتںیہنقشعیکریساگںیہ‬

‫زغلربمن‪۴:‬۔ اضف (ص‪)۱۰۷‬‬ ‫رسرگیمربمن(‪( )2‬ب)‬
‫[‪] 6‬‬ ‫درجذلیزغلاک وغبراطمہعلرکےکدیوہیئرسرگایمںدہاتیےکاطمقبلمکمےیجیک۔‬
‫(‪) 2‬‬ ‫(‪ )۱‬درجذلیشببکیاخہکلمکمےیجیک۔‬

‫زریِااضتفواےلرمابکت‬

‫دا د ِ رنہ ‪ ،‬ہب رط ز ِ د رگ اچ ےیہ ںیمہ‬ ‫میس و رہگ ہن ات ج و رمک اچ ےیہ ںیمہ‬
‫سک ےس ںیہک ‪،‬وعشر ِرظن اچےیہ ںیمہ‬ ‫زومخں ےس وچٗر وچٗر ںیہ ‪،‬بس یک ریصبںیت‬
‫رہچ ے ہپ سب ابغ ر ِ رفس اچ ےیہ ںیمہ‬ ‫ن وش ق وک ہی اب نپکن تہب‬
‫ےہ ر رہ وا ِ‬
‫وش ردیہ رس ںیہ ‪ ،‬دتش ںیم رھگ اچےیہ ںیمہ‬ ‫ا و ر و ں ےس فلتخم ےہ امہ ر ا اعم ہلم‬
‫ا ینپ ز ںیم ہپ را ہ زگ ر اچ ےیہ ںیمہ‬ ‫مت وش ق ےس الخ ٔو ں یک امیپ ںیشئ رک و‬
‫ویں ےہ ہک مشچ ِ وخشی ِن ر اچےیہ ںیمہ‬ ‫ہی ذات اک مسلط‪ ،‬ہی ےب رظنمی یک ددنھ‬
‫ریہ ے رت ا ےنش اک رنہ اچ ےیہ ںیمہ‬ ‫ہشیت ز ین وت ویش ہ ٔ لہ ِ ملق ںیہن‬
‫وخ ر دیش ا انپ ‪ ،‬ا ینپ رحس اچ ےیہ ںیمہ‬ ‫ویکں اے اضف رچاغ الجںیئ رچاغ ےس‬
‫‪19‬‬

‫(‪) 2‬‬ ‫(‪ )۲‬درجذلیرسرگایمںاکیےلمجںیملمکمےیجیک۔‬
‫(‪)i‬مشچِوخشی ِ ر‬
‫ناکبلطمےیھکل۔‬
‫(‪)ii‬ررہوانِوشقےکابنپکنےکقلعتمےیھکل۔‬
‫(‪) 2‬‬ ‫درجذلیرعشیکااسحتسینواضتحےیجیک۔‬ ‫( ‪)۳‬‬
‫سکےسںیہکوعش ِررظناچےیہںیمہ‬ ‫زومخںےسوچروچرںیہ‪،‬بسیکریصبںیت‬

‫زغلربمن‪۵:‬۔ رپونیاشرک (ص‪)۱۰۹‬‬ ‫رسرگیمربمن(‪( )2‬ب)‬
‫(‪) 2‬‬ ‫(‪ )۱‬درجذلیشببکیاخہکلمکمےیجیک۔‬

‫زغلےکاق فنے‬

‫لگنج یک وہ ا ر وہ ں اہک ں کت‬ ‫ا ینپ یہ دص ا ونس ں اہک ں کت‬
‫رہ اب ر رگم ا وھٹ ں اہک ں کت‬ ‫رہ اب ر وہ ا ہن وہ یگ د ر رپ‬
‫گُ‬
‫وخ وبش ےک ےیل ر وک ں اہک ں کت‬ ‫دم ھی ب ا ےہ‪ ،‬رھگ ںیم سبح وہ ےہ‬
‫ز مخ ا ےنپ ر وف رک و ں اہک ں کت‬ ‫رھپٓا ےک وہ اںیئ وھکل د ںی یگ‬
‫ںیم ان م رت ا وھکل ں اہک ں کت‬ ‫اس لح ہپ دنمس رو ں ےس چب رک‬
‫اگنہومں ےس رقض ولں اہکں کت‬ ‫اہنت یئ اک ا کی ا کی ہحمل‬
‫د ُ ھک ےس یہ ےلگ ولم ں اہک ں کت‬ ‫ھکُس ےس یھب وت دو یتس یھبک وہ‬
‫ا ےنپ یہ ےیل ولج ں اہک ں کت‬ ‫وسنم ب وہ رہ رک ن یسک ےس‬
‫وھپل ا ُس ےک ےیل ونچں اہکں کت‬ ‫ٓالچنرمےرھبےکٹھپرےہںیہ‬
‫(‪)۲‬‬ ‫درجذلیرسرگایمںاکیےلمجںیملمکمےیجیک۔‬ ‫(‪)۲‬‬
‫(‪)i‬اشرعہےکٓالچنےنٹھپیکوہجایبنےیجیک۔‬
‫(‪)ii‬رھگںیماشرعےکہدمےنٹھگاکببسےیھکل۔‬
‫(‪)۲‬‬ ‫درجذلیرعشیکااسحتسینواضتحےیجیک۔‬ ‫( ‪)۳‬‬
‫دھکےسیہےلگولمںاہکںکت‬ ‫ھکسےسیھبوتدویتسیھبکوہ‬

‫‪20‬‬

‫ہعطق(ص‪)۹۸‬‬ ‫رسرگیمربمن(‪( )2‬ج)‬
‫]‪[4‬‬ ‫ااسحتسنالکمیکرسرگایمںدہاایتےکاطمقبلمکمےیجیک۔‬
‫ِ‬ ‫درجذلیرعشیےعطقاکوغبراطمہعلرکےک‬ ‫(ج)‬
‫)‪(2‬‬ ‫درجذلیشببکیاخہکلمکمےیجیک۔‬ ‫(‪)۱‬‬

‫نمچ‪/‬نشلگےسقلعت‬
‫رےنھکواےلاافلظ‬

‫لثم رنسگ اس نمچ ںیم بج کلت ےہ مشچ وا‬ ‫د ےتھکی ںیہ ولج ہ ٔ لگ اہ ےئ ر اگن ر گن مہ‬
‫وج ہک اع مل ا انپ ا س وشن و امن ےس ےلہپ اھت‬ ‫ٓارخش وہاگ ویہ اک دن زخاں ےک اہھت ےس‬
‫رھپ اہک ں ہی نشلگ و لگ ا و ر ہی زبس ہ ‪ ،‬وہ ا‬ ‫ےہ تمینغ وک یئ د م اظن ر ہ ٔ ر گن ِ اہب ر‬
‫)‪(2‬‬ ‫’ےہتمینغوکیئدماظنر ٔہرگنِاہبر‘ یکواضتحاےنپاافلظںیمےیجیک۔‬ ‫(‪)۲‬‬

‫ہصح‪–۳‬ااضیفاطمہعل۔لکربمنات]‪[12‬‬
‫اخہکربمن‪۱‬۔ وٹنم‪:‬ریمادوتس‪،‬ریمادنمش(ص‪)۱۱۸‬‬ ‫رسرگیمربمن(‪)۳‬افل‬
‫]‪[6‬‬ ‫درجذلیااضیفاطمےعلےکاابتقساکوغبراطمہعلرکےکدیوہیئرسرگایمںدہاایتےکاطمقبلمکمےیجیک۔‬
‫)‪(2‬‬ ‫ٗ‬ ‫(‪ )۱‬درجذلیشببکیاخہکلمکمےیجیک۔‬

‫وٹنماکہیلح‬

‫اسمھگن ےک چیب ںیم ےن اکی ابر انکرے وہ رک وغر ےس داھکی ۔ومےٹ ومےٹوشیشں ےک ےھچیپ یتکپل وہیئ ڑبی ڑبی ایسہ ویلتپں وایل ٓاںیھکن‬
‫ںیھنج دھکیرکےھجم ےب اسہتخومرےکرپایدٓاےئگ۔ومرےکرپاورٓاوھکنںاکایکوجڑ؟ہیےھجمیھبکہنولعمموہاکس رگم بجیھبںیمےنانٓاوھکنںوک‬
‫داھکی ‪،‬ےھجمومرےکرپایدٓاےئگ۔اشدیروعتن اوراتسگیخےک اسھتاسھتانںیمےباسہتخیگتفگشےھجمومرےکرپوںیکایددالیتیھت۔انٓاوھکنں‬
‫وک دھکیرکریمادلدکھ ےسرہایگ۔اںیھنوتںیمےنںیہکداھکیےہ۔تہبرقبیےسداھکیےہ۔ہہقہقاگلےت‪،‬دیجنسیگےسرکسماےت ‪،‬زنطےکرتشن‬
‫رباسےت اور رھپ زنع ےک اعمل ںیم رھتپاےت ! ویہ انزک انزک اہھت ریپ ‪ ،‬رس رپ وٹرکا رھب ابل ‪ ،‬ےکچپ زرد زرد اگل اورھچک ےب ےکت ےسداتن۔ہن اجےن‬
‫سکابترپںیمےناہک‪’’،‬ہیابلکلطلغ۔‘‘اورمہاباقدعہڑلڑپے۔‬
‫’’ٓاپجکیثحبرکریہںیہ۔‘‘‬
‫‪21‬‬

‫’’امحتقےہہی۔‘‘‬
‫’’داھدنیلےہ‪،‬تمصعنہب!‘‘‬
‫’’ٓاپےھجمنہبویکںہہکرےہںیہ۔‘‘ںیمےنڑچرکاہک۔‬
‫’’ںیہناتہک۔‘‘‬
‫’’ ریمےابرےںیمریمےاھبویئںےکایخالتیھبھچکوخشوگارںیہنںیہ۔ہیٓاپوکاھکیسنےہ۔اساکالعجویکںںیہنرکےت؟‘‘‬
‫’’العج ‘‘ نیت اسل وہےئ ڈارٹکوں ےن اہک اھت اسل رھب ںیم رم اجٔوےگ‪ ،‬ںیھمت یٹ یب ےہ ۔اصف اظرہ ےہ ہک ںیم ےن ہن رمرک ان یک نشیپ‬
‫می‬
‫وگیئوکاچساثتبہنوہےندی۔انےسوت سمررزیماوراجدورکےنواےلزایدہلقعدنموہےتںیہ۔‘‘‬
‫’’یہیٓاپےسےلہپاکیزبرگرفامایرکےتےھت۔‘‘‬
‫’’وکنزبرگ؟‘‘‬
‫’’ریمےاھبیئ‪،‬میظعگیب‪،‬وننمیٹمےکےچینٓارامرفامرےہںیہ۔‘‘‬
‫)‪(2‬‬ ‫درجذلیےکےیلحیحصابتمدلالتشرکےکےیھکل۔‬ ‫(‪)۲‬‬
‫(‪)i‬اشدیروعتناوراتسگیخےکاسھتاسھتانںیمےباسہتخیگتفگشےھجم‪…………………………….‬‬
‫(افل)ومرےکرپوںیکایددالیتےہ۔‬
‫(ب)اقعبےکرپوںیکایددالیتےہ‪.‬‬
‫(ج)رمیغےکرپوںیکایددالیتےہ۔‬
‫(د)ڑچایےکرپوںیکایددالیتےہ۔‬
‫(‪ )ii‬ہناجےنسکابترپںیمےناہک‪…………………………….،‬‬
‫(افل)’’ہیومزوںےہ۔‘‘‬
‫(ب)’’ہیابلکلحیحصےہ۔‘‘‬
‫(ج)’’ہیابلکلطلغ۔‘‘‬
‫(د)’’ہیابلکلانانمبسےہ۔‘‘‬
‫(‪’’)iii‬ریمےابرےںیمریمےاھبویئںےکایخالتیھب‪‘‘…………………………….‬‬
‫(افل)ھچکوخشنکںیہنںیہ۔‘‘‬
‫(ب)ھچکرتہبںیہنںیہ۔‘‘‬
‫(ج) ھچکربےںیہنںیہ۔‘‘‬
‫(د) ھچکوخشوگارںیہنںیہ۔‘‘‬

‫‪22‬‬

‫(‪)iv‬نیتاسلوہےئڈارٹکوںےناہکاھتاسلرھبںیمرماجٔوےگ‪………………………….،‬‬
‫(افل)ںیھمتیٹ‪.‬یب‪.‬ےہ۔‘‘‬
‫(ب)ںیھمتپتِدقےہ۔‘‘‬
‫(ج)ںیھمترسنیکےہ۔‘‘‬
‫(د)ںیھمتذایسطیبےہ۔‘‘‬
‫)‪(2‬‬ ‫العجےکدوراناعمجلیکہرداہنوگتفگرپااہظ ِرایخلےیجیک۔‬ ‫( ‪)۳‬‬

‫اخہکربمن‪۲‬۔رعفابرق دہمی(ص‪)۱۲۳‬‬ ‫رسرگیمربمن(‪)۳‬افل‬
‫]‪[6‬‬ ‫درجذلیااضیفاطمےعلےکاابتقساکوغبراطمہعلرکےکدیوہیئرسرگایمںدہاایتےکاطمقبلمکمےیجیک۔‬
‫)‪(2‬‬ ‫(‪ )۱‬ابرقدہمیےسقلعتمشببکیاخہکلمکمےیجیک۔‬
‫اشعئدشہاتکںیب‬
‫وصخایصت‬ ‫ابرقدہمی‬
‫ومجمےعاکانم‬
‫ابرق دہمی ےک ےئن ومجمہعٔ الکم ’ وٹےٹ ےشیشیکٓارخیںیمظن ‘ یک ااشتعرپیئبممےک ادوبیں اور اشرعوںیکاکی ادیب تسشن‪۱۰‬؍دربمس‬
‫‪۱۹۷۲‬ء وک دقعنم وہیئ۔ہی ومضمن ایس ےسلج ںیم ڑپاھ ایگ۔ومضمن ڑپےنھ ےس ےلہپ رامق ےن احرضنی ہسلج ےک روربو اصِبح لفحم ےس ہی ارقار انہم‬
‫ن‬
‫وھکلاای ہک وہ اس ومضمن ےک ابرے ںیم رامق ےس وکیئ ابز رُپس ںیہن رکںی ےگ۔ااسی ںیہن ےہ ہک ابرق دہمی اصبح اتکیب وصرت میں ہلی ابر ےپھچ‬
‫وہں۔ان یک مک ےس مک نیت اتکںیب ےلہپ یھب اشعئ وہیکچ ںیہ نکیل بج ان یک ٓارخی ومظنں اک ومجمہع اشعئ وہا وت ان ےک رقبی ےک دووتسں وک ڑبی‬
‫رسمتوہیئاورایسرسمتےکااہظرےکےلسلسںیماُوھنںےنہیہسلجدقعنمایکہکابرقدہمیاصبحوکانیکٓارخیومظنںیکااشتعرپابمرابکد‬
‫دی اجےئ۔ولعمم ںیہنابرقدہمی اصبحیک ہتکنرساگنہ اسےتکنرپ ویکں ںیہنڑپی۔ اسیک وہجاشدیہی وہہک وہ اےنپدووتسں ےس اس ذاہتنیک‬
‫وتعقہنرےتھکوہں۔رہباحلےھجمیھباسوخیشںیمرشکیوہاناھتاسےیلںیمیھبانیکدختمںیمذنراہنٔدیقعتےلرکاحرضوہاوہںاورٓاپ‬
‫اجےتنںیہہکٓاجلکےکزامےنںیمدیقعتاکتقیقحےسوکیئقلعتںیہنوہات۔‬
‫ابرق دہمی اشرع ںیہ ‪،‬اقندںیہ‪ ،‬رقمرںیہ نکیل اےنپ ریغرموبطومضمنںیم انیکاشرعاہن الصوتیحں اوردیقنتیوعشرےک ابرےںیمریما‬
‫ھچکرعضرکانرسارسانااصنیفوہیگ۔ویںانااصنیفےسابرقدہمیاصبحوکڑبافغشراہےہنکیلےھجمانیکتبحصاکضیفاحلصوہےنےکابووجد‬
‫ان ااصنیف یک قشم ںیہن وہیئ ےہ اس ےیل ںیم اس ےس ارتحاز رکوں اگ اور رصف ان یک تیصخش ےک ابرے ںیم رافہِاعم یک اخرط ھچک رعض رکوں‬
‫اگ۔ںیموجھچکرعضرکوںاگ‪،‬اسےسریماقفتموہانرضوریںیہنےہ۔وخداےنپٓاپےسقفتمہنوہےناکنفںیمےناصبحوموصفےساھکیس‬

‫‪23‬‬

‫ےہ۔وموصفاےنپٓاپےسیھبقفتمںیہنوہارکےت۔االتخف راےئیکہیزنملدیقنتےکدیمانںیمٓارخیزنملیھجمساجیتےہ۔ابرقدہمیوک‬
‫اسزنملرپےچنہپوہےئدمتوہیئگ۔‬
‫)‪(2‬‬ ‫درجذلیےکےیلحیحصابتمدلالتشرکےکےیھکل۔‬ ‫(‪)۲‬‬
‫(‪’)i‬ولعممںیہنابرقدہمیاصبحیکہتکنرساگنہاسےتکنرپویکںںیہنڑپی۔‘اسایبنںیم’ہتکن‘ےکےیلحیحصابتمدلالتشےیجیک۔‬
‫افل)دووتسںیکذاہتنرپاامتعدہناھت۔‬
‫ب)ٓاجلکدیقعتاکتقیقحےسوکیئقلعتںیہنےہ۔‬
‫ج)دووتسںوکوخیشیھتہکابرقدہمییکٓارخیومظنںیکااشتعوہیئگےہ۔‬
‫د)انیکمکےسمکنیتاتکببیںساعئوہیکچںیہ۔‬
‫)‪)ii‬میںجبووھچکرعضرکوںاگ‪………………،‬‬
‫افل)اسےسیسکاکقفتموہانرضوریںیہن۔‬
‫ب)اسےسیھبساکقفتموہانرضوریےہ۔‬
‫ج)اسےسریماقفتموہانرضوریےہ۔‬
‫د)اسےسریماقفتموہانرضوریںیہن۔‬
‫ِ‬
‫االتخفراےئیکہیزنمل………………‬ ‫)‪)iii‬‬
‫افل)دیقنتےکدیمانںیمیلہپزنملیھجمساجیتےہ۔‬
‫ب)ادبےکدیمانںیمٓارخیزنملیھجمساجیتےہ۔‬
‫ج)دیقنتےکدیمانںیمٓارخیزنملیھجمساجیتےہ۔‬
‫د)ادبےکدیمانںیمیلہپزنملیھجمساجیتےہ۔‬
‫)‪)iv‬انیکاشرعاہنالصوتیحںاوردیقنتیوعشرےکابرےںیم………………‬
‫افل)ٓاپاکھچکرعضرکانرسارسانااصنیفوہیگ۔‬
‫ب)ریماھچکرعضرکانرسارسانااصنیفوہیگ۔‬
‫ج)ریماھچکرعضہنرکانانااصنیفںیہنوہیگ۔‬
‫د)ٓاپاکھچکرعضہنرکانانااصنیفںیہنوہیگ۔‬
‫]‪[2‬‬ ‫’دیقنت‘ںیمادتعالرضوریےہ۔اسایبنیکرصتخمواضتحےیجیک۔‬ ‫( ‪)۳‬‬

‫‪24‬‬

‫]‪[6‬‬ ‫درجذلیںیمےسوکیئدو رسرگایمںدہاایتےکاطمقبلمکمےیجیک۔‬ ‫رسرگیمربمن(‪()۳‬ب)‬
‫‪)۱‬ہفنصماوروٹنمیکیلہپالماقتاکاوحالاےنپاافلظںیمےیھکل‪-‬‬
‫‪)۲‬وٹنماکرسااپہفنصمیکزابینایبنےیجیک۔‬
‫‪)۳‬اخےکےکوحاےلےسابرقدہمیےکزماجرپرصتخمروینشڈاےیل۔‬
‫‪)۴‬وٹنمےکاپاتسکناجےنےکدعبےکاحالترصتخماًرحتریےیجیک۔‬
‫‪)۵‬اقیضمیلسےکقلعتےسفنصماورابرقدہمیاکواہعقایبنےیجیک۔‬

‫ہصح‪–۴‬وقادع۔لکربمنات]‪[16‬‬
‫رثنیوقادع‬ ‫رسرگیمربمن‪(۴‬افل)‬
‫]‪[6‬‬ ‫دہاایتےکاطمقبذلییکرسرگایمںلمکمےیجیک۔‬
‫(‪) 2‬‬ ‫درجذلیاحموروںاکولمجںںیماامعتسلےیجیک۔‬ ‫(‪)۱‬‬
‫(‪)ii‬دمانٹھگ‬ ‫(‪)i‬اپینریھپان‬
‫(‪) 2‬‬ ‫دہاتیےکاطمقبوکیئاکیرسرگیملمکمےیجیک۔‬ ‫(‪)۲‬‬
‫(‪)i‬ایھبدنںیہنالکناھت۔ (تبثمےلمجںیموحتلیےیجیک)‬
‫(‪)ii‬ایکںیمہوادلنییکرفامربنداریںیہنرکیناچےیہ؟ (ےلمجےکااہفتسموکارقارںیمدبتلیےیجیک)‬
‫(‪) 2‬‬ ‫دہاتیےکاطمقبوکیئاکیرسرگیملمکمےیجیک۔‬ ‫( ‪)۳‬‬
‫(‪ )i‬ریمیدواکنےسیکربابدوہیئگ؟(رصیفزجتہیےیجیک)‬
‫(‪)ii‬وگراویہرحںیتکرکاتاھتوجینیٹفلےکانمیفںیھت۔(ےلمجیکمسقاتبرکوحنیزجتہیےیجیک)‬
‫(‪) 2‬‬ ‫ذلیےکولمجںںیموموجدیظفلرمابکتوکدجولےکاطمقبمیسقتےیجیک۔‬ ‫( ‪)۴‬‬
‫(‪ٓ)i‬اجرلیاگڑیابلکلوتقرپٓایئیھت۔‬
‫(‪)ii‬رساکریاکذغاترپدطختسیکتہباتیمہوہیتےہ۔‬
‫افریس‪+‬رعیب‬ ‫دنہی‪+‬ارگنزیی‬

‫‪25‬‬

‫رعشیوقادع‬ ‫رسرگیمربمن‪(۴‬ب)‬
‫]‪[6‬‬ ‫دہاایتےکاطمقبذلییکرسرگایمںلمکمےیجیک۔‬
‫)‪(2‬‬ ‫(‪ )۱‬دہاتیےکاطمقبوکیئاکیرسرگیملمکمےیجیک۔‬
‫ے‬
‫)‪)i‬درجذلیرعشیکتعنصاچہپنرکاسیکمسقاتبی۔‬
‫دلوکرمےرہاکیرطحنئمطمانب مغدےوتمغےکاسھتوکیئمغ ُگساردے‬
‫)‪)ii‬درجذلیرعشےسفلورشنےسرطبرےنھکواےلاافلظٓاےنماسےنمےیھکل۔‬
‫رطقہ ُد ِرےباہبوہ‪،‬لعلگنسِےباہب‬ ‫رحبوربںیماھجڑدےدانمارگوتضیفاک‬
‫)‪(2‬‬ ‫درجذلیااعشرںیمےسیسکاکیرعشںیمٓاےنوایلسینجتاکانمےیھکل۔‬ ‫(‪)۲‬‬
‫بب‬
‫اکہچمینےہزرہںیموگای ُجبھاوہا‬ ‫(‪)i‬مشچِبضغےسمینہگنریمےواےطس‬
‫اتہکےہہکاسےیوکرجشٓاےئہنٓاےئ‬ ‫)‪(ii‬دویارڑھکیرکےتوہےئراہںیمرایہ‬
‫)‪(3‬‬ ‫درجذلیرعشںیمےسیسکاکیرعشیکعیطقتےیجیکاوررحباکانمےیھکل۔‬ ‫( ‪)۳‬‬
‫لھبنس اتکس ںیہن ا ب دوش رپ وب ھج ا ینپ رگ دن اک‬ ‫ادب ات دنچ اے د تس ِ وہس اقلت ےک دانم اک‬ ‫‪)i‬‬
‫فک ِ د ا ٔو د ںیم اسکی ں ےہ اع مل وم م و ٓا نہ اک‬ ‫ن دخ ا ےک لچ ںیہن اتکس‬
‫‪ ) ii‬ڑک ا نپ ٓا ےگ رم دا ِ‬

‫اکمں اور یھب الاکمں اور یھب ںیہ‬ ‫رابب اجں اور یھب ںیہ‬
‫ِ‬ ‫‪ ) iii‬اقمامتِ ا‬
‫لسلسم اہجں در اہجں اور یھب ںیہ‬ ‫‪ ) iv‬لمکم ںیہن ےہ ونج ن ِ سّسجت‬

‫ہصح‪–۵‬االطیقرحترییرسرگایمں۔لکربمنات]‪[18‬‬
‫رسرگیمربمن‪۵‬‬
‫(افل) وکروانوارئسےسےنلیھپوایلامیبریوکوِڈ‪۱۹‬ےسقلعتمہبلطوکولعمامترفامہرکےنےکےیلرہشےکرعموفڈارٹکےس ارٹنوویےکوساالت‬
‫]‪[6‬‬ ‫رتبیتدےیجی۔‬
‫]‪[6‬‬ ‫(ب) ٓاپ ےکادارےیکاجبنےسدقعنمہولسروجیلبرقترییاقمےلبیکرودادملقدنبےیجیک۔‬
‫]‪[6‬‬ ‫رچیفونیسیےکقلعتےسربیتاجےنوایلاایتحطرپروینشڈاےیل۔‬ ‫(ج)‬

‫‪26‬‬