Page 1
FOR HARYANA CLASS 11 PREPARATION
HBSE Class 11
Syllabus 2027 Sanskrit
EXAM YEAR TYPE SUBJECT
Haryana Class 11 2027 Syllabus Sanskrit
Notes · Sample Papers · Previous Year Papers · Mock Tests
Page 2
m
m .co
m .co s e m
se g l a
a
हरियाणा वि्ቕालय वि्ቌा बोर्ड
पा््ቅम्ቧ अ्ሮानाां च अ्ቖायवारववभागः (2026-27)
्ቦेण ः - एकादश ववषयः - सां्ቍृतम् कोडः - 526
m
सामा्वनदे शाः :- m .co
.co s e m
em
1. स्मूणडपा््ቅम्ቧ आधािे एका िावषडकी पिी्ቌा भवि्ቦवि।
s l a
la
2. िावषडकी पिी्ቌा 80 अ्ሮानाां भवि्ቦवि एि्ሸ आ्ቌरिकां मू्ቡा्ሮनां 20 अ्ሮानाां भवि्ቦवि।
g ag
a ्ቡा्ሮन्ቧ कृिे वन्मानुसािम् आिवधकां मू्ቡा्ሮनां भवि्ቦवि :-
3. आ्ቌरिकमू
(i) 6 अ्ሮानाां कृते - ्ቛयोोः सैट (SAT) इ्ቓनयोोः पूिडबोर्ड पिी्ቌाणा्ሸ आयोजनां भवि्ቦवि। िासु पिी्ቌासु
अ्ब्ቌमा्ቌरिकमू्ቡा्ሮने 4+2=06 अ्ሮानाां भािा्ሮो भवि्ቦवि।
(ii) 2 अ्ሮयोः कृते - एका अቖኚड िावषडकी पिी्ቌा भवि्ቦवि। य्ቧाोः अ्ब्ቌमा्ቌरिकमू्ቡा्ሮने 2 अ्ሮयोोः
भािा्ሮो भवि्ቦवि।
(iii) 2 अ्ሮयोः कृते - वि्ቌकाोः क्ቌा-क्ቌयोोः सहभावििायाोः (CRP) कृिे मू्ቡा्ሮनां करि्ቦ्ब्ቌ एि्ሸ
m
अवधकिमौ ्ቛौ अ्ሮौ अ्ब्ቌमा्ቌरिकमू्ቡा्ሮने दा्ቧ्ब्ቌ।
(iv) .co
5 अ्ሮानाां कृते - छात्ाोः परियोजनाकायं करि्ቦ्ब्ቌ। य्ቧ अ्ब्ቌमा्ቌरिकमू्ቡा्ሮने 05 अ्ሮानाां
भािा्ሮो भवि्ቦवि।
s em
(v)
g la
5 अ्ሮानाां कृते - छात्ाणाम् उप्बििेोः अनुसािे ण अवधकिमाोः 05 अ्ሮाोः ्ቚदीय्ቌे :-
75% िोः
a80% पयड्ቌम् = 01 अ्ሮोः
80% िोः उपरि 85% पयड्ቌम् = 02 अ्ሮौ
85% िोः उपरि 90% पयड्ቌम् = 03 अ्ሮाोः
90% िोः उपरि 95% पयड्ቌम् = 04 अ्ሮाोः
95% िोः उपरि = 05 अ्ሮाोः
m
m .co
m .co s e m
s e g l a
g la a
a
1
m .
.co s e m
s em l a
g la ag
a For more Question Papers, Sample Papers, Notes & Syllabus visit Page 1 of 8
Page 3
पा््ቅम्ቧ सांरचना (2026-27)
्ቦेण ः - एकादश ववषयः - सां्ቍृतम् कोडः - 526
्ቅम-सां्ቅा आकलनवि्वः अ्ሮाः
1. ख्ቄः ‘क’ अपविताविोधनम्
अपवििां ि्ቕाां िां पवि्ा ्ቚद्ቈ्ቚ्ानाम् उ्ቈिावण यथावनदे िां सां्ऽृिेन वलखि 10
2. ख्ቄः ‘ख’ रचना्ቒक-काययम्
यथावनवदड ्ቖ्ቚाथडनापत्ां पवि्ा मञ्जूषायाां ्ቚद्ቈिब्ै ोः उवििरि्विानावन पूियि 5
छ्माधारििानाां ्ቚद्ቈ्ቚ्ानाम् उ्ቈिावण सां्ऽृिभाषया वलखि 6
अल्ሮािाधारििानाां ्ቚद्ቈ्ቚ्शानाम् उ्ቈिावण सां्ऽृिभाषया वलखि 6
3. ख्ቄः ‘ग’ पवित-अविोधनम् (पा्पु्ቜकम्)
पािसां्ቅा पािानाां नामावन आकलनवि्वः
1. िेदाऽमृिम् ि्ቕाां ि्ቧ वह्मीभाषया स्ቚस्ሰसिलाथड म् 4
प्ቕाां ि्ቧ वह्मीभाषया स्ቚस्ሰसिलाथड म् 4
2. पिोपकािाय सिाां
्ቛयोोः सूव्ोोः भािाथं वलखि
विभूियोः
अथवा ्शोक्ቧ अ्ऽयां मञ्जूषािोः 4
3. मानो वह महिाां धनम् उवििपदावन वि्ा पूियि
4. सौिणडिकवटका ि्ቕाां िां पवि्ा ्ቚ्ानाम् उ्ቈिावण सां्ऽृिेन
पूणडिा्ቄेन वलखि 3
5. आहािवििािोः ्शोकां पवि्ा ्ቚ्ानाम् उ्ቈिावण सां्ऽृिेन
6. स्ቌवि्ቚबोधनम् पूणडिा्ቄेन वलखि 3
िे खाव्ሮि / िूलपदावन आधृ्ቓ को्काि्
7. वि्ሺाननौका
्ቚ्वनमाड णकिणम् 4
8. क्ቍामावण्ቄम् कविपरिियाधारििानाां ्ቚद्ቈ्ቚ्शानाम् उ्ቈिावण 4
9. ईिोः कुत्ा्बि ििनापरिियाधारििानाां ्ቚद्ቈ्ቚ्शानाम् उ्ቈिावण 4
4. ख्ቄः – ‘घ’ अनु्ቚयु्ሹ-्ቤाकरणम्
सन्ेोः कािक्ቧ समास्ቧ ि परिभाषाां वह्मीभाषया उदाहिण्ሸ सां्ऽृिभाषया वलखि 6
5. ख्ቄः – ‘ङ’ िहुववक्ቜ याः ्ቚश्ाः
पािाधाररत-अ्ቜासात् - स्बन्ोः / स्बन््छे दोः , समासोः /वि्ቇहोः , ्ቚ्ቓयोः सांयोिोः वियोि्ቐ, 17
उपपदविभ्ब्वोः , पयाड यपदम्, विलोमपदम्, वििेषण-वििे्ቦपदम्, उ्चािणिानावन
योगः 80
आ्ቌररक-मू्ቡा्ሮनम् 20
स्ቘूणाय्ሮाः 100
2
For more Question Papers, Sample Papers, Notes & Syllabus visit Page 2 of 8
Page 4
m
m .co
m .co s e m
se g l a
a
्ቚथमः पािः - वेदाऽमृतम्
मኚ᭼ाणाां स्ቭििान्ቧ मኚ᭼ाणामथाड नाां ि भािाथडबोधनम्। अ्ऽय्ቧ ्ሺान्ቚदानम्। िेदानाां परिियोः वह्मीभाषया।
मኚ᭼ेषु आधारििानाां ्ቚ्ो्ቈिाणाम् एकपदे न पूणडिा्ቄे न ि उ्ቈि्ቚदान्ቧ अ्ቜासोः । सन्ेोः समास्ቧ ि
सामा्य्ሺान्ቚदानम्। पािा्ቌिडि-अ्ቜासकायडम्।
m
m .co
.co
वित यः पािः - परोपकाराय सताां ववभूतयः
e m
e m ि्ቕिािन्ቧ ि्ቕाांि्ቧ सिलाथड्ሺान्ቧ ि्ቕाांिाधारििानाां ्ቚ्ो्ቈिाणाम् las
कथा्ቇ्ቍपरिियोः लेखकपरिियोः
l as
उपमािािकानाां योजन्ቧ पािे आििानाां पयाड यपदानाां विलोमपदानाां वििे्ቦ-वििेषणपदाना्ሸ ्ሺान्ቚदानम्a। g
ag म्।
पािा्ቌिडि-अ्ቜासकायड
तृ त यः पािः - मानो वि मिताां धनम्
्ቇ्ቍपरिियोः कविपरिियोः प्ቕिािन्ቧ प्ቕाां ि्ቧ सिलाथड्ሺान्ቧ अ्ऽय्ቧ ्ሺान्ቚदानां प्ቕाां िाधारििानाां
्ቚ्ो्ቈिाणाम् उ्ቈि्ቚदान्ቧ ि अ्ቜासोः । उपपदविभ्वीनाां ्ሺान्ቚदानम्। पािे आििानाां पयाड यपदानाां
विलोमपदानाां रि्विानपूिेोः ि ्ሺान्ቚदानम्। पािा्ቌिडि-अ्ቜासकायडम्।
m
.co
चतु थयः पािः - सौवणयशकविका
s em
g la ि्ቧ सिलाथड्ሺान्ቧ नाट्ाांिाधारििानाां ्ቚ्ो्ቈिाणाम्
कथा्ቇ्ቍपरिियोः लेखकपरिियोः नाट्ाां ििािन्ቧ नाट्ाां
a षण-वििे्ቦपदानाां उवििमेलन्ቧ स्बन्-्ቚ्ቓयाना्ሸ
उ्ቈि्ቚदान्ቧ ि अ्ቜासोः । समानाथडकपदानाां वििे
्ሺान्ቚदानम्। पािा्ቌिडि-अ्ቜासकायडम्।
प्ሸमः पािः - आिारववचारः
पािपरिियोः लेखकपरिियोः ि्ቕिािन्ቧ ि्ቕाां ि्ቧ सिलाथड्ሺान्ቧ प्ቕाां िाधारििानाां ्ቚ्ो्ቈिाणाम् एकपदे न
पूणडिा्ቄेन ि उ्ቈि्ቚदान्ቧ अ्ቜासोः । पािे आििानाां पयाड यपदानाां विलोमपदानाां किृडपदानाां व्ቅयापदाना्ሸ
m
.co
्ሺान्ቚदानम्। एकििने बहुििने िा्ቄपरिििडन्ቧ अ्ቜासोः । पािा्ቌिडि-अ्ቜासकायडम्।
m
.co
m पािः - स्ቌवत्ቚिोधनम् s e m
s eष्ः g l a
g la पािपरिियोः , कविपरिियोः प्ቕिािन्ቧ प्ቕाांि्ቧ सिलाथड्ሺान्ቧ प्ቕाांिाधारििानाांa ्ቚ्ो्ቈिाणाम् एकपदे न
a पूणडिा्ቄेन ि उ्ቈि्ቚदान्ቧ अ्ቜासोः । रि्विानपूिेोः अ्ቜासोः । पयाडयपदानाां विलोमपदानाां वििे्ቦ-
वििेषणपदानाां ्ቚ्ቓयाना्ሸ ्ሺान्ቚदानम्। पािा्ቌिडि-अ्ቜासकायडम्।
3
m .
.co s e m
s em l a
g la ag
a For more Question Papers, Sample Papers, Notes & Syllabus visit Page 3 of 8
Page 5
स्मः पािः – वव्ሺाननौका
पािपरिियोः कविपरिियोः प्ቕिािन्ቧ प्ቕाां ि्ቧ सिलाथड्ሺान्ቧ अ्ऽय्ቧ ्ሺान्ቚदानां प्ቕाां िाधारििानाां
्ቚ्ो्ቈिाणाम् उ्ቈि्ቚदान्ቧ ि अ्ቜासोः । रि्विानपूिेोः सां्ऽृिपदानाां िा्ቄेषु ्ቚयोिोः वभ्ቐ्ቚकृविपदानाां स्बन्-
्ቚ्ቓयाना्ሸ अ्ቜासोः । पािा्ቌिडि-अ्ቜासकायडम्।
अ्ቖमः पािः - क्ቍामावण्ቄम्
पािपरिियोः लेखकपरिियोः नाट्ाां ििािन्ቧ नाट्ाां ि्ቧ सिलाथड्ሺान्ቧ नाट्ाां िाधारििानाां ्ቚ्ो्ቈिाणाम्
उ्ቈि्ቚदान्ቧ ि अ्ቜासोः । पयाड यपदानाां विलोमपदाना्ሸ ्ሺान्ቚदानम्। पािा्ቌिडि-अ्ቜासकायडम्।
नवमः पािः - ईशः कु्ቔा़््ቜ
पािपरिियोः कविपरिियोः प्ቕिािन्ቧ प्ቕाां ि्ቧ सिलाथड्ሺान्ቧ अ्ऽय्ቧ ्ሺान्ቚदानां प्ቕाां िाधारििानाां
्ቚ्ो्ቈिाणाम् उ्ቈि्ቚदान्ቧ ि अ्ቜासोः । पयाड यपदानाां विलोमपदानाां स्बन्-स्बन्वि्छे दपदानाां ्ቚ्ቓयाना्ሸ
अ्ቜासोः । पािा्ቌिडि-अ्ቜासकायडम्।
4
For more Question Papers, Sample Papers, Notes & Syllabus visit Page 4 of 8
Page 6
m
m .co
m .co s e m
se g l a
a
मावसकपा््ቅम्ቧ वश्ቌणयोजना (2026-27)
्ቦेण ः - एकादश ववषयः - सां्ቍृतम् कोडः - 526 m
m .co
मासाः पा्पु्ቜक्ቧ
नाम
m .co पा्वि्वः वश्ቌण्ቧ पुनरावृत्ेः
कालाांशाः कालाांशाः s e m
s e l a
ag
अ्ቚैल िा्षिी भाि-1 उ्चािणिानावन 1
g l a
पािाधारििां ्ቚथमोः पािोः - िेदाऽमृिम्
a
्ቤाकिणम् मኚ᭼ाणाां स्ቚस्ሰवह्मी्ቤा्ቅा अ्ቜास्ቐ 5 2
कविपरिियोः ििनापरििय्ቐ 2
स्बन्ोः - सन्ेोः परिभाषा भेदानाां नामावन ि
दीर्डस्बन्ोः िुणस्बन््ቐ 5
कािकम् - परिभाषा भेदानाां परििय्ቐ
किाड कािकम् 3
समासोः - परिभाषा भेदानाां परििय्ቐ 2
m
.co
पवििप्ቕाां िाद् एिम् अपवििि्ቕाां िाि् ्ቚ्ो्ቈिाणाम्
2
अ्ቜासकायडम्
e m
मई िा्षिी भाि-1
पािाधारििां las
व्ቛिीयोः पािोः - पिोपकािाय सिाां विभूियोः
ि्ቕानाां स्ቚस्ሰवह्मी्ቤा्ቅा अ्ቜास्ቐ 5 2
्ቤाकिणम् कविपरिियोः ििनापरििय्ቐag 2
्ቭिस्बन्ोः - िृ्बቖኚस्बन्ोः , यण् -स्बन्ोः 2
समासोः - अ्ቤयीभािसमासोः 1
कािकम् – कमडकािकम् 1
अल्ሮािोः - अनु्ቚासोः 1
छ्मोः - अनुष्टु प् 1
्ቚ्ቓयोः - ኚ᭮ा, ्ቡप् 2
पवििि्ቕाां िाद् एिम् अपवििि्ቕाां िाि् 4 m
m ्ቚ्ो्ቈिाणाम् अ्ቜासकायड म् .co
m .जूcनo ्ቇ ्ብावकाशे षु सां्ቍृतस्ቚ्ቍगवतववधयः यथा :-
s em
s e g la
la
पो्िि-िाटड -्ቚोजे्ሴवनमाड णम् (स्बन्-समास-कािकादयोः )
g व्ቅयापदलेखनम् a
a वनजस्मन्ीनाां ना्मा िब्रूपाणाां वनमाड णम्
सू्ब्वलेखनम् अथिा ्शोकलेखनम्
पािाधारिि-कविनिब्ानाम् िब्कोषवनमाड णम्
्ऽेप-पुिकवनमाड णम्
5
m .
.co s e m
s em l a
g la ag
a For more Question Papers, Sample Papers, Notes & Syllabus visit Page 5 of 8
Page 7
जुलाई िा्षिी भाि-1 पिी्ቌायाोः कृिे पुनिािृव्ቈकायडम् 7
पािाधारििां िृिीयोः पािोः - मानो वह महिाां धनम् 4 1
्ቤाकिणम् ििुथडोः पािोः - सौिणड िकवटका 4 1
प्ቕानाां नाटयाां िानाां ि स्ቚस्ሰवह्मी्ቤा्ቅा
अ्ቜासोः कविपरिियोः ििनापरििय्ቐ
स्बन्ोः - अयावदस्बन्ोः 1
समासोः - ि्ुरुषसमासोः 1
कािकम् - किणकािकम् 1
्ቚ्ቓयोः - िुमुन् 1
अिि िा्षिी भाि-1 प्ሸमोः पािोः - आहािवििािोः 5 2
पािाधारििां ि्ቕानाां स्ቚस्ሰवह्मी्ቤा्ቅा
्ቤाकिणम् कविपरिियोः ििनापरििय्ቐ
स्बन्ोः - ्ቤ्ሺनसन्ेोः परिभाषा भेदानाां परििय्ቐ 3
कािकम् - स्ादानम् 1
समासोः - ि्ुरुष्ቧ भेदानाां परिियोः 3
्ቚ्ቓयोः - ्व, ्वििु 2
अल्ሮािोः - उपमा 1
छ्मोः - इ्ाि्ቌा 1
पवििि्ቕाां िाद् एिम् अपवििि्ቕाां िाि् 2
्ቚ्ो्ቈिाणाम् अ्ቜासकायड म्
वसि्मि ििना्ቒककायडम् पवििापवििािबोधनम् 5 2
्ቚाथडनापत्ाधारििरि्विानपूविडोः 2
्ቚ्ቓयोः - मिुप्, िवस, िवसल् 3
अ्ቍय वावषयक पर ्ቌा
अ्वूबि िा्षिी भाि-1 ष्ोः पािोः - स्ቌवि्ቚबोधनम् 4 1
पािाधारििां स्मोः पािोः - वि्ሺाननौका 4 1
्ቤाकिणम् प्ቕानाां स्ቚस्ሰवह्मी्ቤा्ቅा
कविपरिियोः ििनापरििय्ቐ
स्बन्ोः - ्ቤ्ሺनस्बन्ोः - ्ቐु्, ष्टु ् 2
समासोः - व्ቛिुोः , कमडधाियोः 2
्ቚ्ቓयोः - कृद्ቌ - ि्ቤि् , अनीयि् 2
कािकम् - अपादानम् 1
पवििप्ቕाां िाद् एिम् अपवििि्ቕाां िाि् 2
्ቚ्ो्ቈिाणाम् अ्ቜासकायड म्
6
For more Question Papers, Sample Papers, Notes & Syllabus visit Page 6 of 8
Page 8
m
m .co
m .co s e m
se g l a
नि्मि िा्षिी भाि-1
पािाधारििां
पिी्ቌायाोः कृिे पुनिािृव्ቈकायडम्
अ्ቖमोः पािोः - क्ቍामावण्ቄम्
a 4
7
2
्ቤाकिणम् ि्ቕानाां नाट्ाां िानाां ि स्ቚस्ሰवह्मी्ቤा्ቅा
कविपरिियोः ििनापरििय्ቐ
स्बन्ोः - विसिडसन्ेोः परिभाषा भेदानाां परििय्ቐ 2
्ቚ्ቓयोः - ििृ , िानि् 2
समासोः - बहु्वीवहोः 1
अल्ሮािोः - यमकोः 1
m
.co
छ्मोः - उपे्ाि्ቌा 1
m
.co m
कािकम् – स्मन्कािकम् 1
m s e
s e 2 la
ag
वदस्मि िा्षिी भाि-1 निमोः पािोः - ईिोः कुत्ा्बि 4
g l a
पािाधारििां प्ቕानाां स्ቚस्ሰवह्मी्ቤा्ቅा
a
्ቤाकिणम् कविपरिियोः ििनापरििय्ቐ
उपपदविभ्वयोः 4
कािकम् - अवधकिणम् 1
सन्ेोः पुनिािृव्ቈोः 4
समासोः - ्ቛኚ्ቛोः 1
्ቚ्ቓयोः - ्, िल् (ि्बቖኚि) टाप् ङीप् (ኚᮌी) 2
पवििप्ቕाां िाि् एिम् अपवििि्ቕाां िाि् 2
m
.co
्ቚ्ो्ቈिाणाम् अ्ቜासकायड म्
जनििी िा्षिी भाि-1 पािानाां पुनिािृव्ቈोः
s em 10
g la
ििना्ቒककायडम् पवििापवििािबोधनां पुनिािृव्ቈ्ቐ 2
फिििी िा्षिी भाि-1
a
पिी्ቌायाोः कृिे पुनिािृव्ቈोः 8
पवििापवििािबोधन्ቧ पुनिािृव्ቈोः
ििना्ቒककायडम् ्ቚाथडनापत्ाधारििरि्विानपूविडोः 12
अनु्ቚयु्व्ቤाकिण्ቧ पुनिािृव्ቈोः
मािड वावषयक पर ्ቌा
m
c o m m .co
ववशे.षकथनम् – s e
s em g l a
g la विषयवि्ቌके्ቜोः म्ቌ्ቤो दीयिे यि् िे छात्ाणाां िब्ाि्ቡाोः अिधािणाया्ቐa ्ቢ्ቖिाां िधडनाय अ्ቖायेषु ्ቚयु्वायाोः
a िब्ाि्ቡाोः परिभाषा्ቒकिब्ानाां वट्ቔणीपु्बिकाां स्ሸीकिणाय ि वनदे वििां कुयुडोः ।
वनधायररतपु्ቜकम् :-
िा्षिी भाि-1 एकादिीक्ቌायाोः कृिे पा्पुिकम् – BSEH ्ቚकािनम्
7
m .
.co s e m
s em l a
g la ag
a For more Question Papers, Sample Papers, Notes & Syllabus visit Page 7 of 8
Page 9
्ቚश्प्ቔ्ቧ ्ቚारूपम् (2026-27)
्ቦेण ः - एकादश ववषयः - सां्ቍृतम् कोडः - 526
कालः - ्ቔयः िोराः
्ቚश्ानाां ्ቚकारः अ्ሮाः सां्ቅा वववरणम् पूणाय्ሮाः
ििुवन््ቚ्ाोः 1 1 17 बहुविक्ቜीयाोः ्ቚ्ाोः पािाधारिि-अ्ቜासाि् 20
3 बहुविक्ቜीयाोः ्ቚ्ाोः अपवििि्ቕाां ििोः
अविलर्ू्ቈिा्ቒक्ቚ्ाोः 1 8 9 रि्विानपूिेोः ्ቚ्ाोः 30
14 एकपदे न उ्ቈिि ्ቚ्ाोः
7 पूणडिा्ቄेन उ्ቈिि ्ቚ्ाोः
लर्ू ्ቈिा्ቒक्ቚ्ाोः 2 5 11 पूणडिा्ቄेन उ्ቈिि ्ቚ्ाोः 22
दीर्ड -उ्ቈिा्ቒक्ቚ्ाोः 4 2 2 स्ቚस्ሰ्ቤा्ቅा्ቒक्ቚ्ाोः 8
कुल 16 80
द्ቌता ्ቚवतशतः अ्ሮाः
्ሺानम् 40 32
बोधोः 30 24
अनु्ቚयोिोः 20 16
कौिलम् 10 8
योगः 80
8
For more Question Papers, Sample Papers, Notes & Syllabus visit Page 8 of 8