Maharashtra Board Class 10 Question Bank 2021 Aksharbharati

महाराष्ट्र शासन
शालेय शशक्षण व क्रीडा शवभाग
राज्य शैक्षशणक सश
ं ोधन व प्रशशक्षण पररषद, महाराष्ट्र
७०८ सदाशिव पेठ, कुमठे कर मार्ग, पुणे ४११०३०
संपकग क्रमांक (020) 2447 6938 E-mail: [email protected]
-----------------------------------------------------------------------------------------------

Question Bank

Standard:- 10th

Subject:- अक्षरभारती

March 2021
सूचना
1. फक्त शवद्यार्थ्यांना प्रश्नप्रकारांचा सराव करून
देण्यासाठीच
2. सदर प्रश्नसंचातील प्रश्न बोर्डाच्या प्रश्नपशिकेत येतीलच
असे नाही याची नोंद घ्यावी.

इय ता 10 वी घटकिनहाय नपेढी
िवषय मराठी (अ रभारती )

िवभाग १ : ग

३. शाल – रा.ग.जाधव
कती मांक : १
.१.अ) उता या या आधारे सूचनेनुसार कती करा. गुण (०७)
आकलन कती
१)एका वा यात उ तरे िलहा. (०२)
१. हातारा िभ क
े री कोठे बसला होता?
२ .िभ क
े याने अंगावर व अंगाखाली काय पांघरले होते?

२) आकितबंध पूण करा (०२)

शाली िवक यावर िभ के याने य
कले या भावना

३. वमत कती (०३)

‘पांघर यासाठी िदले या शाली िभ क
े याने िवक या’ याची ही कती तु हांस यो य वाटते क अयो य हे सकारण
िलहा.
*******

कती मांक : 2
1.(अ) उता या या आधारे सूचनेनसु ार कती करा : गुण (7)
१.चौकटी पूण करा. (०२)
१) येक काय मात स मान हणून िदले जाते –

२) लेखक वाईला येथे राहत होते -

२) आकितबंध पूण करा (०२)

कडकडणारे बाळ पा न
लेखकाने कले या कती

३. वमत कती (०३)

‘शालीमुळे शालीनता जाते’ िवधान प करा.
*********

पाठ .४ उपास -पु.ल.देशपांडे
कृती मांक 1
1. (अ) उता या या आधारे सुचनेनुसार कती करा : गुण (7 )

१:-(i)आकती पूण करा. 1
लेखकाने उपोषण सु क यावर लोकांची ऐक येणारी बोलणी-

(ii)चौकट पूण करा. 1
लेखकाची आ था या श दांब ल वाढ लागली ते श द-

मा या खाजगी उपोषणाची हक कत चाळीत जाहीर झाली आिण येताजाता ही माझी ‘नाही ती भानगड’ आहे, उगीच
‘हात दाखवून अवल ण’ आहे, ‘पेललं नाही ते हा खाजगी झालं!’ अशी वा ये मा या कानांवर येऊ लागली; पण मी
कोण या ही टीकला भीक घालणार न हतो. ‘एकशे ए या शी प ड.’ रा ंिद वस ते काड मा या डो ां पुढे नाचत होते.
वजन कमी झाले पािह जे, या िव चाराने माझी झोप उडाली. झोप कमी झाली तर वजन उतरते या िव चाराने मला या चेही
काही वाटत न हते. मी पूव सारखा गाढ झोपत नाही यावर धम प नी चा मा अिज बात िव वा स न हता. ‘‘घोरत तर असता
रा भर!’’ अशासारखी द तरे ती मला करत असे.
‘‘दोन मिह या त प ास प ड वजन कमी क न दाखवीन तर खरा!’’ अशी भी म ित ा क न मी आहारशा ा वर या
पु तकात डोक घालू लागलो. ोटीनयु पदाथ , चरबीयु ये वगैरे श दां ब लची माझी आ था वाढ लागली. सा या
ताटांतले पदाथ मला न िद सता नुस या ‘कलरीज’ मला िद सू लाग या आिण आनंदाची गो अशी, क वजन उतरव या या
शा ा त पारंगत झालेले त मला रोज डझनवारीने भेट लागले. इतकच काय, परंतु या आम या चाळीत या लोकांनी
मा या उपासाची अवहेलना कली होती, यां नीच मला ‘डाएटचा’ स ा िद ला. उदाहरणाथ - सोकाजी ि लोककर.

२) कोण ते िलहा. 2

१)लेखक पूव सारखे गाढ झोपत नाही यावर िव वास न ठेवणारी ------

२) लेखकाला डायटचा स ा देणारा -----------

3 वमत कती : 3

तु ही कले या एखा ा भी म ित बे ल मािहती िलहा.

********

कती मांक 2
1.(अ) उता या या आधारे सूचनेनसु ार कती करा : गुण (7)

१.आकलन कती
आकतीबंध पूण करा. 2
चाळीत या लोकांनी लेखकाला वजन िनयं णासाठी सोडायला सांिगतले या गो ी.

2.आकलन कती -
कोण ते िलहा. 2
अ)लेखकाला तेल व तळलेले पदाथ सोडायला सांगणारे -----------
आ)उता या या आधारे 'आहारप रवतन' हे उ तर येईल असा न तयार करा.
3. वमत 3

‘लेखकाने ऐकावे जनाचे करावे मनाचे असे ठरवले’ लेखका या या मताशी तु ही सहमत आहात का?’

*******

कती मांक 3
1.(अ) उता या या आधारे सूचनेनसु ार कती करा : गुण (7)

1आकलन कती

(i) एका वा यात उ तरे िलहा. 2

१) उपास हे कोणाचे खास करण होते ?

२) लेखका या वजन य संक पाला कोणी सु ग लावला

2 . आकलन कती
1) खालील घटनेचा प रणाम िलहा. 1
घटना. लेखकाने दोरीवरची पिहली उडी मारली.
प रणाम. --------------------------------------

2) पुढील िवधान स य क अस य ते िलहा. 1
बाबा ब याचा लेखकावर आधीपासूनच राग होता.------------
3. वमत 3

'लेखकाने ऐकावे जनाचे करावे मनाचे असे ठरवले' लेखका या या मताशी तु ही सहमत आहात का ?
*******

कती मांक 4
1.(अ) उता या या आधारे सूचनेनसु ार कती करा : गुण (7)
1.आकलन कती .
खालील चौकटी पूण करा. 1.
i) १) लेखकाचे कचकट वभावाचे शेजारी-
२) लेखकाने वजनका ात टाकलेले नाणे -
ii) लेखकाचे वजन कमी कर याचे दोन खा ीशीर उपाय- ---------- 1.

2.आकलन कती-

1)यो य पयाय िनवडन गाळले या जागा भरा.

अ)जवळजवळ ------------------िदवस हा म चालू होता.

( पाचसहा, सातआठ ,नऊदहा ,दहाबारा)

आ) ददवाने रोज गाईचे................ दध िमळ याची सोय न हती.

(ताजे, सकस ,गरम, धारो ण)

२) अनेक श दांसाठी एक श द िलहा. 1.

१) साखर घालून कलेला भात ---------------

२) पंधरा िदवसांचा समूह--------------.

3. वमत : 3.

लेखकाने आपले आहार त कसे चालू ठेवले होते ते तुम या श दांत िलहा.

******

पाठ .७ फटि स – डॉ. दीप आवटे
कृती मांक : 1
1. (अ) उता या या आधारे सुचनेनुसार कती करा : गुण (7 )
1. आकती पूण करा. 2
रेखा मावश नी मळकट
पायांब ल िदलेली कारणे

2. अ) आकती पूण करा . 1

पावडे काकां या तळ यांची वैिश े

आ) एका वा यात उ तर िलहा . 1

सुिमतने तयार कलेले ॲप कोणते ?

3. वमत - 3

तुम या घरी येणा या कामवा या मावश चा अनुभव थोड यात सांगा .

*******************

कती मांक 2
1.(अ) उता या या आधारे सूचनेनसु ार कती करा : 7

1) कोण ते िलहा : 2

अ ) रेखा मावश ना सायकल घेऊन देणारा -
ब ) झ या या फिटक व छ पा यासारखे पाय असणा या -
क ) व छ आिण मऊसूत पाय असणारे -
ड ) पायाची व छता बघणारा -

“गे या मिह यापतुर चालतच येत ते ; पण आता मा या लेकानं एक सायकल िदलीया मला. तवा आता सायकलनं येत”े , अशी
अजून बरीच मािहती यांना भरली. आठव ातून सरासरी िकती िकलोमीटर िफरती होते? ही िफर ती तु ही कशी करता?
आतापयत िकती झाडं तु ही लावली आहेत?
रेखा मावशी िफराय या पायीच, कधीतरी सायकलनं ! यां या इव याशा झोपडीपुढंही यांनी दोन झाडं लावली होती. यातलं
एक िलंबोणीचं होतं ; पण एवढी सगळी मािहती सुिमत का घेतोय, तेच कणाला कळेना. रेखामावशी तर फार गडबडन गे या. “
आिण आता पाहा, या आहेत रेखा मावश या फटि स…. ! असं हणत यानं मोबाईलचं कसलंसं बटन दाबलं आिण नवर
पायपुसणी या आकाराचा एक िनळा चौकोन उमटला, अगदी आभाळा या िनर तुक ासारखा ! सगळे ‘आ’ वासून पाहत होते
आिण या िन ा तुक ा या मधोमध दोन पावलं उमटली… एकदम चंदरे ी वखlत मढलेली आिण खाली इं जीत श द
उमटले… ‘िस हर फटि स ! िद मो ट ीन फटि स !!’
“वाS पा लंत रेखामावशीचे पाय चंदरे ी आहेत. एकदम व छ. झ या या पिटक व छ पा यासारखे,” सुिमत ओरडला.
“ ाS हे भलतचं !” रेखामावश या पायाकडे पाहत पावडे काका हणाले.
सुिमतनं हलकच पावडेकाकां या गोिज या तळ यांकडे पािहले आिण हणाला, “काका, आपण तुम या पायाचं पा या का?
“ यात पा चं काय ? हे बघ, माझे पाय िकती व छ आिण मऊसूत आहेत…!” पावडेकाका पाय सग ांना दाखवत
हणाले. “पण मला काय सांगतंय तुमचं ॲप, ते तरी पा या,” यांनी पु ती जोडली.

2) आकती पूण करा : 2
अ)
रेखा मावशी िफर यासाठी
वापराय या या गो ी

आ)
मोबाईल या नवर
उमटले या गो ी

3) वमत : 3
जागितक तापमान वाढ िनयंि त कर यासाठी कोणती उपाययोजना करणे आव यक आहे असे तु हाला वाटते
ते तुम या श दात िलहा.
************

कती मांक 3
1.(अ) उता या या आधारे सूचनेनसु ार कती करा : गुण 7

1. पावडेकाका व रेखा मावशी यां या पावलान मधील फरक खालील मु ां या आधारे प करा. 2
य ी पावलांचा रंग पावलां या रंगाचे कारण
रेखामावशी
पावडेकाका

2. आकती पूण करा. 2.

i) वाढ या काबनचा पृ वीवर होणारा प रणाम

ii) काबनचे माण कमी कर यासाठी या उपाययोजना

3. वमत : 3.

तुमची शाळा व शाळेचा प रसर व छ ठेव यासाठी तु ही कोणकोण या उपाययोजना कराल ते तुम या श दांत िलहा.

*********

पाठ .८ ऊजाश चा जागर – डॉ. रघुनाथ माशेलकर
कती मांक : १
.1 अ) उता या या आधारे सूचनेनसु ार कती करा. ( गुण 7 )
1. 1)आकती पूण करा. 1.

माशेलकरांवर ऋण
असणारे िश क

2) ‘आई हीच येक मुलाची पिहली िश क असते.’ हे उ तर येईल असा न तयार करा. 1.

2. आकती पूण करा. 2.
माशेलकरां या पुसटशा आठवणी

3. वमत: 3
‘तुम या जीवनातील िश कांचे थान’ या िवषयावर तुमचे िवचार िलहा.

*******************

कती मांक : २
.1 अ) उता या या आधारे सूचनेनुसार कती करा. ( गुण 7 )

1. 1.कोण ते िलहा. 1.
अ) लेखकाला जीवनाचं त व ान िशकिवणारे ----
आ) लेखक पु हा मनोमनी जातो ते िठकाण ------
2.आकती पूण करा. 1.

शाळेने व िश कांनी लेखकाला
िदले या गो ी

2. एका वा यात उ तरे िलहा. 2.
अ) कागद कशामुळे जळाला?
आ)लेखकाची सं कार क े कोणती?

3. वमत : 3.

‘ आई हीच येक मुलाची पिहली िश क असते’ यािवषयी तुमचे िवचार प .
**************

पाठ . ११ जंगल डायरी – अतुल धामणकर
कती मांक : १
.1 अ) उता या या आधारे सूचनेनसु ार कती करा. ( गुण 7 )
1. लेखकाने िबब ाची ताजी पावलं पािह यानंतर या कत चा घटना म िलहा. ( २ गुण)

१. जंगला या कोप यात हालचाल जाणवली.
२. -----------------------------
३. -----------------------------
४. ितथं तद या झाडाखाली बांबूम ये िबब ा बसला होता.
५. ----------------------------
६. ----------------------------
७. वनर काचा पाय काटक वर पडला.

२. (आकलन)
१. चौकट पूण करा. (०१ गुण)

अ.) क पाचे नाव - [.................. ]

आ.) िव ामगृहाचे नाव - [.................. ]

२. कारण ा: (०१ गुण)

अ.) चालताना वनमजूर अचानक थबकला; कारण-.............

३. वमत : (३ गुण)

भारतातील तुम या आवडी या अभयार यासंबंिधत तुमचे मत थोड यात प करा.
*****

कती मांक : २
.1 अ) उता या या आधारे सूचनेनुसार कती करा. ( गुण 7 )

1. (०२ गुण)
१. कती पूण करा.
अ.) वािघणी या िप ांचे संभा य श ू -

अ)...................
ब)....................

२. (आकलन)
१. चौकट पूण करा. (०२ गुण)
अ.) वािघणीचा आवाज - [ .................. ]
आ.) वािघणीने िशकारीला जाय या आधी
िप े इथे लपवली - [.................. ]

३. वमत. (०३ गुण)
वाघीण व ित या िप ांची भेट हा संग तुम या श दात श दब करा.
***********

कती मांक : 3
.1 अ) उता या या आधारे सूचनेनुसार कती करा. ( गुण 7 )

०१. (आकलन)

१. कती पूण करा : (०२ गुण)

अ.) यापैक एकाची वािघणीने िशकार साधली असावी.
1)................. 2).................
3).................. 4)..................
1.

२. (आकलन)
चौकट पूण करा. (०२ गुण)
वािघणी या िप ांचे खेळ -
.............. ...............

३. ( वमत) : (०३ गुण)
'लेखकाला वािघणीतील आईची झलक जाणवली' हे िवधान उता-या या आधारे प करा.
*********

पाठ . १५ खरा नागरीक – सुहास बारट के
कती मांक : १
.1 अ) उता या या आधारे सूचनेनसु ार कती करा. ( गुण 7 )
१ ) को क पूण करा (2 गुण )

पहाटेचे िवशेष

२. अ) कारण िलहा : (०१ गुण)

िनरंजन हा भडसावळे गु ज चा लाडका िव ाथ होता कारण कारण -.............

आ) खालील दोन गो साठी प र छेदात आलेला एक श द हणजे - (1गुण )
या िवषयाचा पेपर झाला क परी संपली --------------
हा िवषय जरा अवघड होता------------------
३. वमत : (३ गुण)

िनरंजनचा मामा या याशी कसा वागला हे प र छेदा या आधारे िलहा..
*****

कती मांक : 2
.1 अ) उता या या आधारे सूचनेनसु ार कती करा. ( गुण 7 )
१)चौकट पूण करा (2गुण )

भडसावळे गु ज नी िनरंजनला कलेली मदत

२. कारण िलहा : (०2 गुण)

अ.) िनरंजन वार लावून जेवायचा कारण-.............

ब.) िनरंजन मनात या मनात उजळणी करत होता कारण-.............

३. वमत : (३ गुण)

ह ाचे घर नसले क इतर राहतांना लहानपणीच प र थतीशी जुळवून यायला मुले िशकतात.
तुमचे मत प करा.
*****

कती मांक : 3
.1 अ) उता या या आधारे सूचनेनसु ार कती करा. ( गुण 7 )
१) श दजाल पूण करा (2 गुण )

(१)----(२)--- टेशनवर गे याने िनरंजनचे होणारे नुकसान (३)-----(४) ----

२. अ).चूक क बरोबर ते िलहा (१ गुण )

1) मावशीचे घर गावाबाहेर होतं.
2) िनरंजन टेशनबाहेर पोहोचला ते हा दहा वाजले होते.
आ)चौकट पूण करा (१ गुण )
िनरंजन सावध होताच या गो ी िवसरला - १-----
२-----

३. वमत : (३ गुण)

आपण जे िशकतो ते आपण आचरणात आणले पािहजे तरच ख या अथाने िश ण हणता येईल,
तुमचे मत प करा.
*****
कती मांक : ४
.1 अ) उता या या आधारे सूचनेनसु ार कती करा. ( गुण 7 )
१) अ) उता या या आधारे पाच हे उ तर येईल असा न तयार करा. (१ गुण )
ब)को क पूण करा. (१ गुण )

िनरंजन या कानात घुमू लाग या

२. आ)घटना म लावा: (२ गुण )

१)िनरंजनने धावतच टेशन मा तरांना गाठलं.
२)िनरंजनने आजवं कली.
३)पुलावर या खराब झाले या ळांब ल सांिगतलं.
४)नऊ प ासची गाडी नुकतीच आली होती.
३. वमत (३ गुण )

कधी कधी छोटी मुलेही समाजोपयोगी असे मोठे काम करतात.तुमचे िवचार प करा.

कती मांक : ५
.1 अ) उता या या आधारे सूचनेनसु ार कती करा. ( गुण 7 )
१) आकती पूण करा.
अ) (१ गुण )
टेशनमा तरांनी लगेच कले या
कती

ब) (१ गुण )
िनरंजन या जवळ जाऊन
वाताहरांनीकले या गो ी

२. आ)कती पूण करा (२ गुण )

1)घटनेचे गांभीय ओळखून त काळ या िठकाणी जमा झालेले -१)....२).....३).....४).....

2) उदास मनाने घरी परतणारा- .......

३. वमत (३ गुण )

कधी कधी दस याचे भले हो यासाठी आप याला काही नुकसान सहन करावे लागते.
आपले मत य करा.

कती मांक : ६
.1 अ) उता या या आधारे सूचनेनसु ार कती करा. ( गुण 7 )
१) आकितबंध पूण करा. (२ गुण )

खास बाब हणून िनरंजनसाठी
यव था कर यात आली

२. ख या नाग रकाची कत ये (गुण 2 )

1)---------------
2)---------------
3)---------------
4)---------------
३. वमत (३ गुण )
‘िनरंजनच खरा नाग रक’ हे तुम या श दात प करा......

*********

अपिठत ग

कृती मांक 1
1 .(इ ) उता या या आधारे सुचनेनुसार कती करा : गुण (4 )
(1) उ तर िलहा : 2

i) ंथपालाना काय संबोधले आहे?
ii)फले हणजे िनसगाची कोणती अिभ य ी आहे असे लेखक हणतो.

पु तकांना आपण जवळ घेता घेता पु तकही आप याला जवळ घेतात. वाचकांचा
वास हळहळ लेखनापयतही होऊ लागतो. श दां या छटांची तरलता जग याचे उ सव फलवू
लागते.

न या िपढीला माणूसपणा या तरलतम सुंदरतेकडे नेणं. हे तर पालक व िश कांचं मूळ
काय !

या आनंदमय कामात ंथ आपले ेरक ठरतात. हणूनच ंथपाल हे ंथसं कतीचे
लोकपाल असतात.

(2 )पुढील आकितबंध पूण करा.:
2

न या िपढीला माणूसपणा या सुंदरतेकडे नेणारे

कृती मांक 2

1 .(इ ) उता या या आधारे सुचनेनुसार कती करा : गुण (4 )
1 एका वा यात उ तरे िलहा. 2

1) प र छेदाम ये या मिह याचा उ ेख आला आहे.
2) झाड या रंगांनी भ न टाकल आहे.

चै ाचा मिहना आहे. आसमंतात या सा याच झाडांना पोपटी पालवी फटली आहे. ी जाईल ितथं झाडा या
िफ या आिण गडद िहर या रंगानं अवकाश भ न टाकलं आहे.उ ह तापत चाललं आहे. पण एव ा ती उ हातही
ही झाडं भ उजेड िपऊन आतून रसरशीत आिण िहरवीगार िदसत आहेत.

ा झाडाचं येक पान आिण हरेक डहाळी स दयानंदानं बहरली आहे. ते उंच िपंपळाचे झाड बघत रहावं
असं आहे. याची ती लालस िहरवी पालवी, वा या या उ ण झुळक नं सळसळणं,ती उ हा या उजेडातही मु ध
बनून
उभं असणं िकती देखणं आहे! खरंतर हा दयाला आनंद बहाल करणारा ीचा पाडवाच आहे.

2.) सहसबंध ल ात घेऊन वा य पूण करा.. 2

1) िपंपळा या झाडाची लालसर िहरवी.................
2) दयाला आनंद बहाल करणारा...............

कृती मांक 3
1 .(इ ) उता या या आधारे सुचनेनुसार कती करा : गुण (4 )
१)यो य पयाय िनवडन िवधान पूण करा. (2 )

i. ब तेकजण पर परांमध या ना याबाबत गंभीर नसतात. 1
अ)कारण ते आधी दस याचा िवचार करतात नंतर वत:चा िवचार करतात करतात
ब)कारण ते आधी वत:चा िवचार करतातनंतर दस याचा िवचार करतात.
क) यां या ीने नातं ही एका अंतरावरली गो असते.
ड) यां या ीने नातं अवकाश देणारे असावे.
ii. आप या ने नातं ही एक ..... 1
अ) गुंतलेली गो असते
आ) िवखुरलेली गो असते.
इ) अंतरावरील गो असते.
ई) आप यासाठी सोईची गो असते.

दस या माणसाशी असलेल आपलं नातं ही खरंतर िकती मह वाची गो
आहे.ब तेकजण पर परांमध या ना याबाबत गंभीर नसतात,कारण ते आधी वत:चा िवचार
करतात आिण नंतर दस याचा िवचार करतात. दसरे आप यासाठी सोयीचे असतील, सुख
देणारे असतील िकवा आप या िवचारभावनांना अवकाश देणारे असतील, तरच आपण यांना
िवचारात घेतो.ब याचदा आप या ीने नातं ही एक अंतरावरील गो असते.आपण
एखा ाशी ना यानं जोडलेले आहोत हणजे यां यात गुंतलेलो आहोत,पूणपणे सामावले
आहोत असा अनुभव हणूनच आप याला येत नाही.ख या ना याम ये संवेदना िवखुरलेली
िवभागलेली नसते,एका म असते.मा आपण ना यात संवेदनेचे वेगवेगळे तर अनुभवतो.

2 )वैिश े िलहा. 2

ना यांम ये िवखुरलेली संवदे ना.

१)..............

२).............

३)............

४)........

कृती मांक 4
1 .(इ ) उता या या आधारे सुचनेनुसार कती करा : गुण (4 )
1. पुढील नांची एका वा यात उ तरे िलहा. 02
i ) प र छेदाम ये कोण या मिह याचा उ ेख आला आहे?
ii ) झाड कोण या रंगांनी भ न टाकल आहे?

चै ाचा मिहना आहे. आसमंतात या सा याच झाडांना पोपटी पालवी फटली आहे. ी जाईल
ितथं झाडा या िफ या आिण गडद िहर या रंगानं अवकाश भ न टाकलं आहे.उ ह तापत चाललं
आहे. पण एव ा ती उ हातही ही झाडं भ उजेड िपऊन आतून रसरशीत आिण िहरवीगार िदसत
आहेत.

ा झाडाचं येक पान आिण हरेक डहाळी स दयानंदानं बहरली आहे. ते उंच िपंपळाचे
झाड बघत रहावं असं आहे. याची ती लालस िहरवी पालवी, वा या या उ ण झुळक नं
सळसळणं,ती उ हा या उजेडातही मु ध बनून उभं असणं िकती देखणं आहे! खरंतर हा दयाला
आनंद बहाल करणारा ीचा पाडवाच आहे.

2. सहसबंध ल ात घेऊन वा य पूण करा..
2

i )िपंपळा या झाडाची लालसर िहरवी.................
ii ) दयाला आनंद बहाल करणारा...............

िवभाग २ : प
2. संतवाणी (अ) अंिकला मी दास तझ
ु ा
न 2 (अ) किवते या आधारे सूचनेनस
ु ार कती करा:

1) चौकटी पूण करा. (2)

अ) आगीत पडणारे →

ब) बं रत धावणारी →

2) आकती पूण करा. (2)
कोण ते िलहा.
--------------------------
↓ ↓ ↓ ↓
कनवाळ िचंितत दास िवनवणारा
↓ ↓ ↓ ↓

3) तुत किवतेतील खालील श दांचा अथ िलहा : (2)
१) धरणी -
२) वन -
३) मेघ -
४) काजा -

4) का यस दय : (2)
'तैसा धांवे मािझया काज । अंिकला मी दास तुझा ॥' या ओळीतील भावस दय प करा.

************

न 2 आ) पुढील किवते या याखाली िदले या मु ां या आधारे कती सोडवा.
अंिकला मी दास तुझा (8)
( खालील पैक कोण याही 5 कती िवचार या जातील )
मु े
१) तुत किवतेचे कवी /कविय ी:- (1)
२) तुत किवतेतचा िवषय :- (1)
३)किवतेतील िदले या ओळीचा सरळ अथ िलहा- (2)
'सवची झेपावे पि णी ।
िप ी पडतांची धरणी ॥'
4) तुत किवता आवड याचे वा न आवड याचे कारण - (2)
5) तुत किवतेतनू िमळणारा संदेश - (2)
6) तुत श दांचा अथ - १) अंिकला - (2)
२) माता -
३) दास -
४) मेघ –

*******************

2.संतवाणी (आ) योगी सवकाळ सुखदाता
न 2 (अ) किवते या आधारे सूचनेनस
ु ार कती करा:
1) चौकटी पूण करा. (2)
अ) चं िकरण िपऊन जगणारा →
ब) िप ांना सहारा →

2) आकती पूण करा. (2)
योगी पु षा या चार िवशेष बाबी
↓ ↓ ↓ ↓

3) तुत किवतेतील खालील श दांचा अथ िलहा : (2)
१) उदक -
२) मळ -
३) रसना -
४) िनज ान –

4) का यस दय: (2)
योगी पु ष आिण पाणी हे दोघेही सामािजक काय करतात, हे प करा.

*************

5. दोन िदवस ( किवता ) – - नारायण सुव
न 2. अ) खाली िदले या किवते या आधारे सूचनेनुसार कती करा . (८)

1) आकती पूण करा
१) चौकटी पूण करा. (१)
1) कव नी पोलादाची उपमा कशाला िदली -
2) कव ची िजंदगी काय कर यात बरबाद झाली-

२) आकती पूण करा - (१)
कवी जगा या शाळेत
हे िशकले

दोन िदवस वाट पाह यात गेल;े दोन द:खात गेल.े
िहशोब करतो आहे िकती रािहलेत डोईवर उ हाळे
शेकडो वेळा चं आला; तारे फलले, रा धुंद झाली;
भाकरीचा चं शोध यातच िजंदगी बरबाद झाली.
हे हात माझे सव व; दा र ाकडे गहाणच रािहले
कधी माना उंचावलेले, कधी कलम झालेले पािहले
हरघडी अ ू वाळिवले नाहीत; पण असेही ण आले
ते हा अ ूच िम होऊन साहा यास धावून आले.
दिनयेचा िवचार हरघडी कला, अगा जगमय झालो
द:ख पेलावे कसे, पु हा जगावे कसे, याच शाळेत िशकलो
झोतभ ीत शेकावे पोलाद तसे आयु य छान शेकले
दोन िदवस वाट पाह यात गेल;े दोन द:खात गेल.े

2) कती पूण करा (२)
i) ‘अथक व अखंड क क नही आयु यभर ग रबीतच राहावे लागले’ या आशयाची
किवतेतील ओळ शोधा.
ii). ‘झोतभ ीत शेकावे पोलाद तसे आयु य छान शेकले’ या ओळीचा तु हाला
समजलेला अथ िलहा.
3) तुत किवतेतील खालील श दांचे अथ िलहा- (२)
जग, िजंदगी, िम , िदवस.
4). खाली िदले या ओळीचे आशय स दय प करा. (२)
“दोन िदवस वाट पाह यात गेल;े दोन द:खात गेल,े
िहशोब करतो आहे िकती रािहलेत डोईवर उ हाळे”

********************

न 2 आ) पुढील किवते या याखाली िदले या मु ां या आधारे कती सोडवा.

‘दोन िदवस’ (८)
( खालील पैक कोण याही 5 कती िवचार या जातील )
मु े
१) तुत किवतेचे कवी /कविय ी:- (१)
२) तुत किवतेतचा िवषय :- (१)
३)किवतेतील िदले या ओळीचा सरळ अथ िलहा-
‘शेकडो वेळा चं आला ;तारे फलले रा धुंद झाली
भाकरीचा चं शोध यातच िजंदगी बरबाद झाली’
४) किवतेत आले या श दांचे अथ िलहा- (२)

रा , साहा य , शेकावे, चं
५) तुत किवता आवड याचे वा न आवड याचे कारण - (२)

******

९. औ ण (किवता) - इंिदरा संत

न 2. अ) खाली िदले या किवते या आधारे सूचनेनस
ु ार कती करा (8)

1) चौकटी पूण करा. (2)

1) मुठीम ये जे नाही ते - 2) िशरेम ये जे नाही ते -

3)जीव असा आहे - 4) जवानाचे पाऊल असे आहे -

नाही मुठीमधे य
नाही िशरेम ये र ,
काय कराव कळेना
नाही क ाचे साम य;
जीव ओवाळावा तरी
जीव िकती हा लहान;
तु या शौयगाथेपुढे
याची कवढीशी शान;
वर घ घावे बंबारा,
पुढे क ोळ धुराचे,
धडाड या तोफांतून
तुझ पाऊल िज ीच;
तुझी िवजयाची दौड
डोळे भ न पहावी;
डो ांतील आसवांची
योत योत पाजळावी
अशा असं य योत ची
तु यामागून राखण;
दीनदब ांचे अस
तुला एकच औ ण.

२) येक एका वा यात उ तरे िलहा. (2)
i) सैिनकांचे औ ण कशाने कले जाते?
ii) दीनदबळे असे कविय नी कोणाला उ ेशून संबोधले आहे?
३) तुत किवतेतील श दांचे पयायवाची श द िलहा. (2)
i) डोळे - ii) क ोळ-
iii) शान - iv) औ ण.-
४ ) खालील ओळीतील तु हाला समजलेला िवचार तुम या श दात िलहा. (2)
“वर् घ घावे बंबारा, पुढे क ोळ धुरांच,े
धडाड या तोफांतून, तुझे पाऊल िज ीचे ;”
***************

न 2 आ) पुढील औ ण किवते या खाली िदले या मु ां या आधारे कती सोडवा.
(8)
( खालील पैक कोण याही 5 कती िवचार या जातील )

मु े
१) तुत किवतेचे कवी /कविय ी:- (1)
२) तुत किवतेतचा िवषय :- (1)
३)किवतेतील िदले या ओळीचा सरळ अथ िलहा- (2)

‘जीव ओवाळावा तरी, जीव िकती हा लहान

तु या शौयगाथे पुढे , याची कवढीशी शान;’
४) किवतेत आले या श दांचे अथ िलहा- (2)

य, िशर, र , आसवं
५) तुत किवता आवड याचे वा न आवड याचे कारण - (2)
*******

किवता १२ -- रं ग मजेचे रं ग उ ाचे

न 2 (अ) किवते या आधारे सूचनेनस
ु ार कती करा:
i ) आकतीबंध पूण करा . ( २ गुण )
1. यं संगतीने िमळेल

2. ग माजतील राने - जतील देशी झाडे -

ii ) एका वा यात उ तरे िलहा. ( २ गुण )
अ ) दाट ताटवे कशाचे आहेत ?
आ ) मने कोण या रंगाची असावीत?
iii )किवतेतील श दांचे अथ िलहा. ( २ गुण )
१) सृ ी
२) पु ी
३) वृ ी
४) तु ी
iv ) का यसौ दय : ( २ गुण )
वसुंधरेचे िहरवेपण जप यासाठी पयाय सुचवा.

**************

न 2 आ) िदले या मु यां या आधारे ‘रंग मजेचे रंग उ ाचे ’ या किवते या कती सोडवा.
( खालील पैक कोण याही 5 कती िवचार या जातील )
मु े
१) कविय ी : ( गुण १ )
२) किवतेचा िवषय : ( गुण १ )
३ ) किवतेतनू िमळणारा संदेश : ( गुण २ )
४ ) किवता आवड याचे वा न आवड याचे करण : ( गुण २ )

५ ) ओळ चा सरळ अथ िलहा. ( गुण २ )

धा य देईना संगणक हा, काळी आई जगवू
मातीम ये जे हात राबती, तयांस देऊ पु ी...
६ ) श दांचे अथ िलहा. ( गुण २)
१. ी
२. हात
३. वृ
४. दौलत
*****
किवता १3 -- िहरवंगार झाडासारखं
.2.(अ) पुढील किवते या आधारे िदले या सूचनांनुसार कती करा. गुण 8
1. आकलन कती (2)
1) चौकट पूण करा.

कवीने झाडाचे
कलेले वणन

2. चौकट पूण करा. (2)
1)खालील गो ी पा न कवी या मनात आलेले िवचार िलहा.
अ)िहरवा रंग -------------------
ब)झाडांचे बा -----------------
2)संक पना प करा. (2)
दव
3. किवतेतील पुढील श दांचे अथ सांगा. (2)
i)गाणे -------- ii)झाड.-------
iii )नवरी-------. iv)प ी---------

4. ‘अलगद उतरतात दवांचे टपोरे थब’ या ओळीतील िवचारस दय सांगा. (2)

***********

न 2 आ) पुढीलपैक कोण याही एका किवते या याखाली िदले या मु ां या आधारे कती सोडवा.
िहरवंगार झाडासारखं (8)
( खालील पैक कोण याही 5 कती िवचार या जातील )

मु े
1) तुत किवतेचे कवी /कविय ी :- (1)
2) तुत किवतेतचा िवषय :- (1)
3) किवतेतील िदले या ओळीचा सरळ अथ िलहा- (2)
‘हसावं कसं सळसळ या पानासारख ’

4) किवतेत आले या श दांचे अथ िलहा- (2)

i) शरीर = ---------- ii ) व = ---------
iii)अलगद = ------ iv)मंजुळ = ---------.
5) तुत किवता आवड याचे वा न आवड याचे कारण - (2)
6) तुत किवतेतून िमळणारा संदेश - (2)

*********

व न क साकार – िकशोर पाठक

.२)अ)प ा या आधारे सूचनेनुसार कती करा. गुण (०८)
आकलन कती
१. जोडया जुळवा. (०२)
‘अ’ ‘ब’
१.सुदशन च १.शुभंकर
२.मं २.श ी
३.नौबत ३.चैत य
४.ह त ४. मश ी

या देशा या मातीवरती अमुचा रे अिधकार
न या िप ढीचे, न या युगाचे व न क साकार ।।
फलामुलांतून हसतो ावण
मातीचे हो मंगल तनमन
चैत या चे िफ रे सुदशन
शेतामधुनी िप कवू मोती, धन हे अपरंपार ।।
या हातांनी यं डोलते
म श ीचे मं बोलते
उ ोगाचे च चालते
आभाळावर उ ांतीचा घुमवू या ललकार ।।
हजार आ ही एक बळकट
सवाचे हो एकच मनगट श ीचीही झडते नौबत
घराघरांतून ज म घेतसे तेज नवा अवतार ।।
या िव वाची िवभव संपदा
जपू वाढवू आ ही लाखदा
ह त शुभंकर हवा एकदा
भिव य उ वल या देशाचे क या जयजयकार ।।

2. एका वा यात उ तरे िलहा. (०२)
१.कोणाचे व न साकार करायचे आहे?
२.शेतातील धा याला कशाची उपमा िदली आहे?
3. किवतेत आले या खालील श दांचा अथ िलहा. (०२)
१.मंगल –
२.तन –
३.ललकार –
४.िवभव –

४.खालील पं मधून सूिचत होणारा अथ िलहा. (०२)
या िव वाची िवभव संपदा
जपू वाढवू आ ही लाखदा
भिव य उ वल या देशाचे क या जयजयकार ॥

आ)‘ व न क साकार’ या किवतेसबं धं ी खाली िदले या मु ां या आधारे कती सोडवा. (०८)

१. तुत किवतेचे कवी/कविय ी - (०१)

२. तुत किवतेचा िवषय - (०१)

३.िदले या ओळ चा सरळ अथ िलहा (०२)

या देशा या मातीवरती अमुचा रे अिधकार

न या िपढीचे, न या युगाचे व न क साकार ।।

४. तुत किवतेतून िमळणारा संदेश - (०२)

५. तुत किवता आवड याची वा न आवड याची कारणे - (०२)

६. तुत किवतेतील िदले या श दांचा अथ िलहा. (०२)
१)चैत य-

२) म-

३)उ ोग-

४)उ ांती-

िवभाग ३ : थूलवाचन

थूलवाचन : मोठे होत असले या मुलांनो...

1) डॉ टर अिनल काकोडकर यां या य म वाचे वणन मोठे होत असले या मुलांनो या
पाठा या आधारे करा .
2) लेखकाचा बाक मधील अनुभव तुम या श दात िलहा.
3) डॉ टर होमी भाभा यां या य म वाचे वणन तुम या श दात िलहा.
4) वै ािनक व िव ाथ यां यातील संवाद वतः या क पनेने िलहा.
थूलवाचन : जाता अ ताला

1) जाता अ ताला या किवतेतील सूयाची भूिमका प करा.
2) सूय आिण पणती यां यातील संवाद वतः या क पनेने िलहा .
3) सूय ऊजचा ोत या िवषयावर जाता अ ताला या किवते या आधारे िलहा.
4) कवीने जाता अ ताला मधील पणती या तीकातून काय सूिचत कले आहे.
5) काशाचे कोणतेही प आनंददायक हे िवधान जात असताना या किवते या आधारे प करा.

थूलवाचन : यु प ती कोश

1) यु प ती कोश या पाठा या आधारे श दाचे िविवध अथ व समान िदसणा या श दांचे अथ
यािवषयी सिव तर िलहा.
2) यु प ती कोश या िवषयावर िटप िलहा.
3) यु प ती कोश आज या युगात िकती आव यक आहे ते उदाहरणे देऊन सांगा.

िवभाग ४ : भाषा यास

४. अ) याकरण घटकावर आधा रत कती गुण 8
1) वा य कार : ( २ गुण )
 खालील वा याचा कार ओळखा
1. शाल व शालीनता यांचा संबंध काय?
2. मा या खाजगी उपोषणाची हक कत चाळीत जाहीर झाली.
3. तेल आिण तळलेले पदाथ आधी सोडा.
4. चंड फत दायक य म व होतं ते!
5. अ दल बस टॉपवर आला.
6. यांना मी कसा िवस शकन?
7. काका तु ही काही झाडं लावा.
8. िकती चंड काबन िचकटलेला असतो, आप या पायांना!
9. आम या जवळ एवढे पैसे कठन येणार?
10. तुझा आवाका खूपच मोठा आहे.

2) वा य पांतर : ( २ गुण )

 कसातील सूचनेनुसार वा य पांतर करा*
1. यावर तो शालीन कवी मनापासून हसला. ( उ ाराथ करा )
2. ल पणा काय आप या हातात आहे? ( िवधानाथ करा )
3. मनाचं साम य मोठं आहे. ( उ ाराथ करा )
4. चंड फत दायक य म व होतं ते! ( िवधानाथ करा )
5. तपोवनाकडे कोण कशाला जातोय? ( िवधानाथ करा )
6. या खेळानेच मला जा त भुरळ पाडली. ( उ ाराथ करा )
7. टेशन इथून खूप दर होतं ( नकाराथ करा )
8. ितथले िश क मनानं खूप ीमंत होते. ( उ ाराथ करा )
9. यांना मी कधीही िवस शकणार नाही.( नाथ करा )
10.तुम याशी मै ी करायला खूप आवडेल मला. ( उ ाराथ करा )

3) वा चार : ( ४ गुण )
कती :
 खालील पैक कोण याही दोन वा चारांचा अथ सांगनू वा यात उपयोग करा.
1) गौरव वाटणे.
2) उसंत न लाभणे.
3) स ताक द देणे.

 खालील पैक कोण याही दोन वा चारांचा अथ सांगनू वा यात उपयोग करा.
1) व य करणे.
2) खूणगाठ बांधणे.
3) आनंद गगनात न मावणे.

 खालील पैक कोण याही दोन वा चारांचा अथ सांगनू वा यात उपयोग करा.
1) नाव उ वल करणे.
2) हेवा वाटणे.
3) भुरळ घालणे.
4) देहभान िवसरणे.

आ ) भािषक घटकांवर आधा रत कती : ( गुण -8 )
1) श दसंप ती –
अ) समानाथ श द ( गुण -1 )
1) खालील श दांना समानाथ श द िलहा.
i. वृ -
ii. आकाश -
2) खालील श दांना समानाथ श द िलहा.
i. िम -
ii. वारा -
3) खालील श दांना समानाथ श द िलहा.
i. काया -
ii. माग -
4) खालील श दांना समानाथ श द िलहा.
i. हष -
ii. मती -
5) खालील श दांना समानाथ श द िलहा.
i. नदी -
ii. पृ वी -
6) खालील श दांना समानाथ श द िलहा.
i. कान -
ii. फल -

7) खालील श दांना समानाथ श द िलहा.
i. आवेश -
ii. होड -
8) खालील श दांना समानाथ श द िलहा.
i. आजव -
ii. बडगा -

आ)िव ाथ श द : ( गुण - 1 )
1) खालील श दांना िव ाथ श द िलहा.
i. िनरथक x
ii. गुण x
2) खालील श दांना िव ाथ श द िलहा.
i. अवरोह x
ii. नापीक x
3) खालील श दांना िव ाथ श द िलहा.
i. अिनवाय x
ii. िबकट x
4) खालील श दांना िव ाथ श द िलहा.
i. दमत x
ii. ानी x
5) खालील श दांना िव ाथ श द िलहा.
i. सुबोध x
ii. अ पायुषी x
6) खालील श दांना िव ाथ श द िलहा.
i. सुय दय x
ii. आधुिनक x
7) खालील श दांना िव ाथ श द िलहा.
i. मालक x
ii. कमाल x
8) खालील श दांना िव ाथ श द िलहा.
i. ितिमर x
ii. मरण x

9) खालील श दांना िव ाथ श द िलहा.
i. द कम x
ii. सिह णू x

१०) खालील श दांना िव ाथ श द िलहा.
i. संि x
ii. सुपीक x
११) खालील श दांना िव ाथ श द िलहा.
i. कपा x
ii. ऊन x

इ) श दसमूहाब ल एक श द िलिहणे: ( गुण - 1 )
1) खालील श दसमूहासाठी एक श द िलहा:
i. याला मरण नाही असा -
ii. कलेले उपकार जाणणारा -
2) खालील श दसमूहासाठी एक श द िलहा:
i. समाजाची सेवा करणारा -
ii. कठलीही अपे ा न ठेवता -
3) खालील श दसमूहासाठी एक श द िलहा:
i. संपादन करणारा -
ii. याचे आकलन होत नाही असे -
4) खालील श दसमूहासाठी एक श द िलहा:
i. मिह यातून एकदा कािशत होणारे -
ii. िलिहता वाचता न येणारा -
5) खालील श दसमूहासाठी एक श द िलहा:
i. पसरवलेली खोटी बातमी -
ii. याचे आकलन होत नाही असे -
6) खालील श दसमूहासाठी एक श द िलहा:
i. दस यावर अवलंबून असलेला -
ii. अपे ा नसताना -
7) खालील श दसमूहासाठी एक श द िलहा:
i. कलेले उपकार न जाणणारा -
ii. िलिहता वाचता येणारा -

8) खालील श दसमूहासाठी एक श द िलहा:
i. आठव ातून एकदा िस होणारे -
ii. कोणाचाही आधार नसलेला -
9) खालील श दसमूहासाठी एक श द िलहा:
i. दररोज कािशत होणारे -
ii. याला कोणी श ू नाही असा
ई) वचन : ( गुण - 1)
1) खालील श दांचे वचन बदला.
i. र ता -
ii. वेळ -
2) खालील श दांचे वचन बदला.
i. िभंती -
ii. माणूस -
3) खालील श दांचे वचन बदला.
i. घडयाळ -
ii. िवहीर -
उ) िलंग बदला : ( गुण - 1)
1) खालील श दांचे वचन बदला.
i. कवी -
ii. वाघ -
2) खालील श दांचे वचन बदला.
i. लेखक -
ii. माणूस -
3) खालील श दांचे वचन बदला.
i. वीर -
ii. संपादक -

2) लेखनिनयमांनुसार लेखन ( २ गुण )

i. अचूक श द ओळखा.
1) नीज व / िनिजव / िनज व / नीिजव.
2) अंतमुख / अतंमख
ु / अंतमुख / अंतमूख.

ii. अचूक श द ओळखा.
1) बे ब / बे ब / बे ब / बे ब.
2) ि याशील / ि याशील / यािशल / ि यािशल.

iii. अचूक श द ओळखा.
1) शै िणक / शै णीक / शै ािणक / शै शािणक.
2) नीणय / नीणय / िनणय / िनणय.

iv. अचूक श द ओळखा.
१)वडीलांसोबत / विडलांसोबत /विडलानसोबत / वडीलानसोबत
(२) तालिम ला / तालमीला / ता मीला / ता मला
(3) गारहाणी / गा हािण / गा हा णी / ाहाणी

िकवा
 वा य लेखनिनयमांनसु ार अचूक िलहा.
1) खालील वा यातील लेखनिनयमांनुसार चुक चे श द ओळखून द त करा व वा य पु हा िलहा.
1) ‘‘काय हो हे, तु ही च फरशी पुसता आणी तु हच ती घाण करता?’’.
2) आमचे मुळ गाव द ीण गो यातील माशेल..
2) खालील वा यातील लेखनिनयमांनुसार चुक चे श द ओळखून द त करा व वा य पु हा िलहा.
1) पण मा या आइनं धीर सोडला नाही.
2) अचानक मला जंगला या कोप या वर थोडीिश हालचाल जाणविल.
3. िवरामिच हे : ( 1 गुण )

 खालील िवरामिच हे ओळखून यांची नावे िलहा.
1) ------------
.
2) ? ------------

3) , -------------

4) : ------------

 खालील िवरामिच हे ओळखून यांची नावे िलहा.
1) ------------
;
2) ! ------------

3) ‘....’ -------------

4) “....” ------------

िकवा

1) यो य िवरामिच हे वापरा :
1) तर मुलांनो आधी मी माझे दोन अनुभव सांगतो
2) स का र कर या एवढे मी काय कले आहे तपोवनासाठी
3) रामानं सेतुबंधन कलं पण या साठी अनेकांचा हातभार लागला
4) अरे पण िच ी मराठीतून आहे

********

िवभाग ५ उपयोिजत लेखन
- ५ अ- खालील कृती सोडवा. गणु -६

१.प लेखन - खालील िनवेदन वाचा व कृती सोडवा.

सुवण संधी ! सुवण संधी !!

अ र पु का य,

राजापेठ, अमरावती

आयोिजत

“मराठी भाषा संवधन पंधरवडा”
अंतगत

“सुलेखन कायशाळा”
थळ & संत ाने वर सभागृह, fn- १२@०२@२०२१ ते २७@०२@२०२१
अमरावती वेळ - सकाळी ११ ते दु . २ पयत

िकरण /िकरणकुमार बेलसरे

व ाथ त नधी या ना याने
शाळेतील वग १० वी या िव ा याना सहभागी सलु ेखन कायशाळेत तुम या वग िम /मैि णीने
िकंवा
क न घे यासाठी कायशाळा आयोजकानं ा िवनतं ी िवशेष ािव य िमळिवले. याब ल याचे /ितचे
करणारे प िलहा. अिभनदं न करणारे प िलहा .

- ५ अ- खालील कृती सोडवा. गुण -६

१ . प लेखन :- पुढील जािहरात वाचा आिण सुचनेनुसार कृती करा.

च ा आनंद ु टू या !!

वन ी
कारं जा रोड, वाि म, ४४४००३

&
 िनसगाचे साि न य
 िविवध खेळाचा मनसो आनंद
 सवासाठी चिव व चकर भोजनाची मेजवानी
 वय वष ५ पयत या बालकांना िन:शु क वेश
 ५ वषापढु ील सवाना अ यंत माफक शु क
 टीप- 100 पयटकानाच वेश वेळ – दररोज सकाळी ९ ते सायंकाळी ७ पयत

आपण आजच बु कंग क न आपला वेश नि चत करा.

सपं क – मण वनी ९८७६५४३२१० इमे - [email protected]

एक पयटक या ना याने वन ी सहलीक रता मा. िव ाथ ितिनधी या ना याने शालेय
यव थापकांना मािहती प काचे मागणी करणारे सहलीक रता िव ा याना वेश दारात सवलत
प िलहा. िमळ याक रता यव थापकांना िवनंती करणारे
कवा
प िलहा.

- ५ अ- खालील कृती सोडवा. गुण -६

३. प लेखन :- पुढील िनवेदन वाचा व याखालील कोणतीही एक कृती सोडवा.

रा करा ! रा करा !

“वाचाल तर वाचाल”

मातृसेवा पु का य,
नेताजी सु भाषचं माग, ातूर

ता. िज. ातूर

दु काना ा वधापन िदनािनिम

आकषक सव त

िव ा याक रता २०% सवलत
वाचकांक रता १००० पये िकंमती या पु तकांवर िवशेष भेट

वेळ- सकाळी १० ते सायं. ८ पयत िद.- १ एि ल ते १५ एि ल २०२१ पयत

वाचक या ना याने मा. यव थापक यांना शालेय ंथालय ितिनधी या ना याने
िकंवा यव थापकांना शालेय थ ं ालयासाठी
वत:साठी पु तकांची मागणी करणारे प
िलहा. मागवले या पु तकांवर अिधक सवलत
िमळावी यासाठी िवनंती करणारे प िलहा.

- ५ अ- खालील कृती सोडवा. गुण -६
४ . प लेखन :- पुढील जािहरात वाचा आिण सुचनेनुसार कृती करा -

“सदर णाय खलिनदालनाय”

पो ीस े न, कारं जा

ता. कारं जा िज.नागपूर

ारा आयोिजत

अिभनव उप म

“मिहलां या सुर ेसाठी , पोलीस बांधव सदैव पाठी”

एक िवनंती

िनभयपणे संपक साधावा

“मिहला सुर ा वतं अँप”

जयिहंद !

िवकास िव ालय, कारंजा येथील िव ाथ िवकास िव ालय, कारंजा येथील िव ाथ
ितिनधी या ना याने िकशोरवयीन ितिनधी या ना याने कारंजा पोलीस टेशन
िव ा याक रता सुर ािवषयक मागदशन येथील कायरत बांधवांनी ‘अिभनव उप म’
कर यासाठी मा. पोलीस अिधकारी यांना राबिव याब ल यांचे अिभनंदन करणारे प
िवनतं ी करणारे प िलहा. िलहा.

- ५ अ- खालील कृती सोडवा. गुण -६

५ . प लेखन :- खालील िनवेदना या आधारे कृती सोडवा.

च ा वाचवू वसुंधरा

माझी वसुं धरा अिभयान

आयोजक

सरपंच, ामपंचायत काया य, सातनूर
ता.व ड िज. अमरावती

-- वृ ागवड काय म --
१५ जून ते २५ जून

िकंवा
वृ िम या ना याने आयोजकांना िव ाथ ितिनधी या ना याने ‘माझी
fdaok वसुंधरा अिभयानाचे’ आयोजन के याब ल
वृ लागवडीक रता रोपांची मागणी
करणारे प िलहा. आयोजकांचे अिभनंदन करणारे प िलहा.

िकंवा
2) सारांशलेखन
िवभाग- १ ग (इ) [ . . १ (इ )] मधील अपिठत ग उता याचा.
१/३ एवढा सारांश तुम या श दांत िलहा.

जािहरात लेखन
5 ( आ )खालीलपैक कोण याही दोन कृती सोडवा : गण
ु (10 )
1)जािहरात लेखन : 5

पढु ील िवषयावर जािहरात लेखन करा.

अ . श दाव न जािहरात लेखन. 5
१.पढु े िदले या श दा या आधारे आकषक जािहरात तयार करा.

ताजा भाजीपाला , सि य प तीचा वापर , सव कारची फळे उपल ध , घरपोच सोय,
ऑनलाइन बील दे याची सोय, ाहकांचे समाधान.

अ . पढु े िदले या िवषयावर आकषक जािहरात लेखन. 5
“ ान ी” दधु डेअरी व ाय ु ट िव े ते.

क. पुढे िदले या िवषयावर आकषक जािहरात तयार करा. 5
“उ हाळी िशिबराचे आयोजन”

ड .पुढे िदले या जािहराती खालील कृती सोडवा.

अंबा फे व , अमरावती,

ारा आयोिजत

हौ ी मराठी ना ाचे आयोजन
िद. – १५ माच सायंकाळी – ६ वाजता

थळ – संत ाने वर सां ृ ितक सभागृ ह , मो रोड , अमरावती

हे रंग जीवनाचे सशाचे घर
लेखक- नेताजी भोईर लेखक- उ वला के ळकर
िद दशन – नेताजी भोईर िद दशन- अिमत आ े
संगीत – व ण भोईर संगीत – आिशष जगताप
नेप य – सवश पाटील हॉ नेप य – सवश पाटील

कृती –
१)नािटके चे आयोजन करणारी सं था कोणती? (१)
---------------------------------------------------------------------
२) नाटकाचे आयोजन कोण या सभागहृ ात के ले आहे? (१)
----------------------------------------------------------------------
३) नाटके कोण या तारखेला आयोिजत के ले आहे? (१)
----------------------------------------------------------------------
४) सशाचे घर नाटकाचे लेखक कोण आहे? (१)
----------------------------------------------------------------------
५) हे रंग जीवनाचे या नाटकाचे नेप य कोणी के ले आहे? (१)
-----------------------------------------------------------------------

ई.पुढे िदले या जािहरातीचे अिधक आकषक व पात पुनलखन करा.

घर या जेवणाची आठवण येते ,
मग एकदा आ हाला अव य भेट ा.
“ पराव िशंदे खानावळ”
एकदा अव य भेट ा.
तुम या मनासारखे घरगुती जेवण.
घर या सारखी चव.
गरमागरम जेवण िमळ याचे एकमेव िठकाण .
व छतेची हमी
व छतेसाठी सव उपाय योजना.
वाजवी दरात जेवण.
माहेवारीची सोय.

वेळ- थळ-

सकाळी- ११ ते २ वाजे पयत ी. पराव िशदं े
सायक
ं ाळी- ७ ते रा ी १० वाजेपयत यां या राह या घरी आठवडी बाजार ,
ितवसाघाट

बातमी लेखन

१) पुढील िवषयावर बातमी तयार करा.

जनता ग स हाय कूल, शदरू जना घाट येथे “जागितक मिहला िदन” साजरा झाला.
या काय माची बातमी तयार करा.

२) पुढील समारंभाची बातमी तयार करा.

शाळे या सवु ण महो सवाचा उ ाटन समारंभ माननीय िश णमं ी यां या उपि थतीत संप न झाला.

३) िदले या श दाव न बातमी तयार करा.

शाळा-------कोरोना ------मोबाईल-------िश ण सु -------अ यास म -----सम या

४) पुढील घटनेवर आधा रत बातमी तयार करा.

कोरोना आला नी -----------------
गाव व छ झाले.

५ ) पुढील शीषकाव न बातमी तयार करा.

बािलका िदन िनिम य , “बेटी बचाओ ! बेटी पढाओ !” या उप मास िज ातील अनेक
शाळे कडून उ फूत ितसाद.

कथालेखन
५ ( आ ) खालील मुद् ांवर आधा रत कथा लेखन करा.

१) ल मण नावाचा त ण---कै देत----गाव मख ु ाचे कै दखा याचे िनरी ण करणे----ल मणची
सटु के साठीची िवनतं ी----सटु का व आिथक मदत----ल मण प ी बाजारात---- सव प ी िपजं या सिहत िवकत
घेणे----प ी िव े या या चेहे यावर िच ह----प यांची िपजं यातून मु ता-----मु तेचा आनदं ----बोध
२) गरीब शेतकरी----कोरडवाह जमीन----कठोर प र म-----शेतीत नवनवीन योग-----उ प नात
भरभराट-----यशि वता--- आनंद---- इतरांना मागदशन----रा ीय परु कार------बोध

३)जंगलातील वृ -----िचमणीचे जोडपे-----गु यागोिवदं ाने राहाणे--_ह ीचा धमु ाकूळ-----िपले मारणे-
---
िचमणा-िचमणीचा आ ोश----सतु ार प ाचा स ला व ेरणा--- ह ीची समजतू ----बोध.....
४) माच २०२० ----परी ा कालावधी---- िव ा याची परी ेची तयारी---- कोरोना िवषाणचू ा ादभाव-
ु
---सामािजक प रि थती-----िव ा याची िनराशा-----िनकाल---- --बोध.

५ ( आ ) खालील कथालेखन करा .

१) मह नावाचा िव ाथ --हलाखीची प रि थती--रानात रोपटयांचा शडा तटु लेला पाहाणे--- मनात
िवचार-- आ म योत
जागृत होणे--- य नांची पराका ा-- यशि वता--लेखक हणनू िस ी.

२) रतन नावाचा त ण- -साधारण जीवनशैली --अडगळीतील व त-ु --क पनाश चा वापर --जोडणी--
शेतीसाठी उपयु यं िनिमती-- उपयोग--- रा ीय तरावर परु कार ा .

३) रोिहणी नावाची मल
ु गी-- कुटुंबात ितघी बिहणी--- प रि थती सवसाधारण--रोिहणी हशार-- ितघ ची िज --
िश णणाबरोबर शेतीकाम--मोठे व न- व न साकार-- ितची पोिलस अधी क, िशि का,व सनदी अिधकारी
हणनू िनयु .

५ ( आ ) खाली िदले या कथेचा उ राध िलहा.
१ )आिदवासी समाजात असणा या राजू नावा या मुलाला िश णाची आवड अस याने तो रानावनात
झाडां या खोडांवर जिमनीवर अ रे िगरवायला िशकला. याची ती िश णाची ओढ पाहन आई-विडलांना
आ य वाटत असे. असेच एकदा े भेटीसाठी सहु ास नावाचे गु जी िव ा याना घेऊन या भागात आले. यांनी
राजचू ी अिभलाषा ओळखली आिण या या आई विडलाचं ी परवानगी घेऊन राजल ू ा आप या शाळेत दाखल
के ले आिण................

२) नंदरु बार या खड या आिदवासी गावात रंक नावाची मल ु गी दगड मातीतून धावायची. सात भावडं ांम ये
पाच या नबं रची मल ु गी होती. घरी कोरडवाह शेती होती. यामळु े ित या आई-विडलानं ा इतरां या शेतात काम
करणे व उ हा या या िदवसात मजरु ीसाठी गावाबाहेर पडावे लागायचे . सव भावडं े मा घरीच असायची. यातच
मोठ्या भावाला पळ याचे वेड अस याने तो पळ यात तरबेज झाला. पढु े जाऊन याने पधत भाग घेतला. या
धाव या या वेडामळ ु ेच पढु े जाऊन याला वनर क हो याचं भा य लाभल.ं या यापासनू ेरणा घेऊन रंक सु ा
धावू लागली आिण................

३) एका गावात रामकृ ण आिण शेवतं ा नावाचं सामा य प रि थतीतील कुटुंब राहत होत.ं यानं ा राके श व ांजल
नावाची दोन अप ये होती. राके श आिण ांजली दोघेही हशार आिण आ ाधारक होती. अचानक सहा वषाची
असतानाच ांजलची ी गेली.आईविडलांना ध का बसला ,पण ते डगमगले नाहीत . यांनी ितचा
िश णाकडे असलेला ओढा ितची िज आिण िचकाटी पाहन ितला अधं मल ु ां या शाळेत घातले. ितची
अ यासातील हशारी िशक याचा वेग , िचकाटी आिण मेहनत घे याची अिभलाषा पाहन िश कांनी ही ितची
सवतोपरी मदत के ली आिण पुढे ती..............
४) रमणलाल नावा या यापा याला तीन मल ु े होती. यापाराचा चांगला जम अस यामळ ु े रमणलालची
प रि थती अितशय उ म होती. मल ु ांम ये मा नेहमी वाद-िववाद आिण भांडणं होत याला तो कंटाळला. याने
एका िम ा या स यानसु ार याने आप या मल ु ानं ा जवळ बोलावनू सािं गतले क ,माझं आता वय झा यामळ
ु े
यापढु े यापार तु ही बघावा. पण आधी मी तुमची परी ा घेईन यात जो पास होईल या या हातात मी यापार
देईल. याने ितघा मल ु ानं ा सारखे पैसे वाटले. आिण..............

५ ( आ ) खालील शीषकाव न कथा लेखन करा.

१) एक चे बळ
२) ऐकावे जनाचे करावे मनाचे
३) क ाची गोड फळे
४) ामािणकपणाचे फळ
५) बु ी आिण ताकदीचा मेळ
६) पळसाला पाने तीनच
७) को ाला ा आबं ट
८) अित ितथं माती
९) य ने वाळूचे कण रगिडता तेलिह गळे .
१०) िव ानाची कास धरा
११) पयावरणाचे र ण काळाची गरज.

िनबंधलेखन
5 .(इ )खालील लेखन कारापैक कोणतीही कती सोडवा : गुण (8 )

वैचा रक लेखन 1

शांत व नरामय जीवन नवांतपण

शु ध वातावरण चला खे याकडे शा वत शेती

ेमळ व आनंद लोकजीवन रोजगारा या नवीन संधी

2

कोरोना महामार

उगम संकटाची या ती

कोरोना
संकट
द ु प रणाम
सुप रणाम

काय शकलो

3

भाव नक गरज जीवन समृ धी

कुटुं बयांसोबतचे सुसंवाद काळाची मन आनंद व
बोलणे गरज ि थर राह यास
मदत

म मै णींसोबतचा धोके टाळ याचा
संवाद माग.

4

भाषेचे मह व

जीवन सम ृ ध हो यात भाषेचे श दभांडार वाढ व याचे माग

योगदान यवहारात उपयोग

5

पाणी हे च जीवन

जल है तो कल है

जलसा रता : काळाची
गरज

जलसंवधनाचे
माग.

अप यय के याने होणारे तोटे

2 आ मकथन
िदले या मु यां या आधारे चौकटीतील घटकाचे आ मकथन िलहा :
1

' मी एस.ट बोलतेय...'

लॉकडाऊन काळात थमच बंद अ पदरात सोयीचा वास

दळणवळण व कळीत २४ तास अखंड सेवा

लोकजीवनातील मह व

अ पदरात सोयीचा वास खे यापा यात सवदरू सेवा

2

' सफाई कमचा याचे मनोगत '

म त ठे चा संदेश

व छता ह च सेवा लोकांची मान सकता

अखंड काम कोरोना संकट - काळातील आ हाने

3

' मी शाळा बोलतेय....'
धोकादायक जीवन

व याथ हे च जीवन

समाज मं दर
कोरोना काळातील ि थती

समाजजीवनातील थान

4

‘ मोबाईलचे आ मकथन'

अ तवापराचे द ु प रणाम
लोक यता

वाढती गरज
सुयो य वापर

वापरताना यावयाची काळजी

5

अ नदाता शेतकर मी

का या आईवर ेम आ थक चणचण / कजबाजार पण

सरकार मदतीची गरज

पावसावर ल अवलंबन
मल
ु ाबाळांची व न पण
ू कर याची अपे ा

आधु नकतेची कास

3 संगलेखन

1

माझी जंगल सफर
मानवी व तीपासून दरू मनावर झालेला
AS

गे यावर आलेला प रणाम
अनुभव

वन पती व ाणी नर णातून गवसले या

जीवनाची व वधता नवीन गो ट

2

' लॉकडाऊन संप यानंतरचा शाळे चा प हला दवस '
AS

अ भनव प धतीने
म -मै णींना खूप
केलेले वागत
दवसांनी पा ह यावर
मनात उमटलेले भाव

शाळे ची इमारत व
शक यातला बदल,
श क यांना पाहून
हुरहूर उ सुकता
मनात आलेले वचार,
इ याद
भावना

3
' वाचन ेरणा दन '

सा हि यक / लेखकांना
AS

कथांचे अ भवाचन
पाह याची व ऐक याची
संधी

बालसा ह याचे ऑनलाईन

सामद
ु ा यक का यगायन दशन

वाचनातून मळालेला आनंद

4

AS
' मी फुलवलेल बाग '

लागवड करताना फुलझाडांची लागवड

मळालेला आनंद

कुटुं बयांचे सहकाय भाजीपाला लागवड

स य खताचा वापर

5

AS
' मी बनवलेला प हला पदाथ '

पदाथ बनव याची संधी अशी
मळाल ...
केलेल पूवतयार

आईचे मागदशन

पदाथ बनवताना झालेला आनंद झालेल फिजती / ास

*******************************************************************************
*******************************************************************************