NIOS Class 12 October 2024 Question Paper Bengali

&Òü šøÅ—šy[i¡ìt¡ 18 [i¡ šøÅ— [ [¤®¡àK-A¡ (5) + [¤®¡àK-J (4) "=¤à [¤®¡àK-K (9) ] &¤} 8 [i¡ ³å[‰t¡ šõË¡à "àìá¡ú

Roll No.
ë¹àº >}.
Code No.
ìA¡àl¡ >}. 68/SS/O/B
BENGALI
SET/ëÎi¡ A
¤à}ºà
(303)

Day and Date of Examination :

(š¹ãۡ๠[ƒ> * t¡à[¹J)

Signature of Invigilators : 1.

(t¡wऋà>A¡à¹ã샹 ѬàÛ¡¹)
2.

Îà‹à¹o [>샢 Šऺã :

1. š¹ãÛ¡à=¢ã¹à šøÅ—šìy¹ šø=³ šàt¡àÚ "¤Å¸Òü tò¡à샹 ë¹àº >}. [ºJì¤>¡ú

2. ƒÚà A¡ì¹ šøÅ—šy[i¡¡ š¹ãÛ¡à A¡ì¹ ëƒìJ [>> ë™ Î¤¢ì³ài¡ šõË¡à * šøÅ— Î}J¸à šø=³ šõˡ๠l¡üšì¹ ³å[‰t¡ Î}J¸à¹
Îàì= [³ºìá [A ¡>à¡ú &A¡Òü Îàì= š¹ãÛ¡à A¡ì¹ ëƒìJ [>> ë™ šøÅ—P¡[º yû¡³ ">åÎàì¹ "àìá [A¡ >à¡ú

3. l¡üv¡¹-šå[ÑzA¡à¹ l¡üšì¹ ëA¡àì>à¹A¡³ š[¹W¡ìÚ¹ ѬàÛ¡¹ A¡¹ìº "=¤à [>‹¢à[¹t¡ \àÚKà áàØl¡à ">¸ ëA¡à=à* ë¹àº >}.
[ºJìº l¡üv¡¹-šå[ÑzA¡à[i¡ ¤à[t¡º ¤ìº Ko¸ Ò줡ú

4. "àš>๠šøÅ—šìy¹ ëA¡àl¡ >}. 68/SS/O/B-A ìÎi¡ A [i¡ l¡üv¡¹-šå[ÑzA¡à¹ ™=à™= Ñ‚àì> [ºJì¤>¡ú

68/SS/O/B-303-A ] 1 [ Contd...

BENGALI
¤à}ºà
(303)

Î³Ú : 3 Qsi¡à ] [ šèo¢³à> : 100

^©Ü¬ı… – (i) ¸˜¢∂ õ∂ùü¬ÛSøȬ øÓ¬Ú ˆ¬±À· ø¬ıˆ¬Mêº
(ii) ¤‡±ÀÚ Œ˜±È¬ 18 øȬ õ∂ùü ¬ı˛À˚˛ÀÂ√º
(iii) üÂõ õ∂ùü ¬ı±Ò…Ó¬±˜”˘fl¡º
(iv) õ∂øÓ¬øȬ õ∂Àùü¬ı˛ Ê√Ú… øÚø√«©Ü Ú•§¬ı˛ Î◊¬À~‡ fl¡¬ı˛± ’±ÀÂ√º
(v) õ∂ùü ¸—‡…± 1 ŒÔÀfl¡ 9 ¤¬ı˛ ’ôL·«Ó¬ õ∂øÓ¬øȬ õ∂Àùü¬ı˛ Ê√Ú… 1 Ú•§¬ı˛ Ò±˚« fl¡¬ı˛± ’±ÀÂ√º ¤&ø˘ ˜”˘Ó¬ ¤fl¡
˙sø¬ıø˙©Ü õ∂ùü, ¸Ó¬…-ø˜Ô…±, Â√fl¡ Œ˜˘±ÀÚ±, ˙”Ú…¶ö±Ú ¬Û”¬ı˛Ì Ê√±Ó¬œ˚˛º
(vi) ø¬ıˆ¬±· ë·í-¤ 2, 5 › 6 Ú•§À¬ı˛¬ı˛ õ∂ùü ’±ÀÂ√º
(vii) ˜øάÎ◊¬˘ I ’Ô¬ı± ˜øάÎ◊¬˘ II -¤¬ı˛ ¸˜ô¶ õ∂Àùü¬ı˛ Î◊¬M√√¬ı˛ õ∂√±Ú fl¡¬ı˛ÀÓ¬ ˝√√À¬ıº

(1) Answers of all questions are to be given in the Answer-Book given to you.
¸˜ô¶ õ∂Àùü¬ı˛ Î◊¬M√√¬ı˛ ’±¬ÛÚ±Àfl¡ õ∂√±Ú fl¡¬ı˛± Î◊¬M√√¬ı˛-¬Û≈øô¶fl¡±ÀÓ¬˝◊ ø˘‡ÀÓ¬ ˝√√À¬ıº
(2) 15 minutes time has been allotted to read this question paper. The question paper will be
distributed at 2:15 p.m. From 2:15 p.m. to 2:30 p.m., the students will read the questions
paper only and will not write any answer on the Answer-Book during this period.
¤˝◊ õ∂ùü¬ÛSøȬ ¬Ûάˇ±¬ı˛ Ê√Ú… 15 ø˜øÚȬ ¸˜˚˛ Ò±˚« fl¡¬ı˛± ˝√√À˚˛ÀÂ√º ≈√¬Û≈¬ı˛ 2:15 ø˜øÚÀȬ õ∂ùü¬ÛS ø¬ıÓ¬¬ı˛Ì fl¡¬ı˛± ˝√√À¬ıº 2:15 ŒÔÀfl¡
2:30 ø˜øÚȬ ¸˜˚˛¸œ˜±¬ı˛ ˜ÀÒ… Â√±S-Â√±Sœ¬ı˛± Œfl¡¬ı˘ õ∂ùü¬ÛS ¬ÛάˇÀ¬ıÚ, Î◊¬M√√ ¬ı˛-¬Û≈øô¶fl¡±ÀÓ¬ Œfl¡±ÀÚ± Î◊¬M√√ ¬ı˛ ø˘‡À¬ıÚ Ú±º

ø¬ıˆ¬±· - fl¡

1. ¬Û±Í¬…Sê˜ ’¬ı˘•§ÀÚ õ∂Ô˜ Ó¬±ø˘fl¡±¬ı˛ ¸±ÀÔ ø¡ZÓ¬œ˚˛ Ó¬±ø˘fl¡±¬ı˛ ¸±˜?¸… ¸±ÒÚ fl¡À¬ı˛ ¸øͬfl¡ Î◊¬M√√¬ı˛ øÚ¬ı«±‰¬Ú fl¡¬ı˛n∏Úº 1×4=4
õ∂Ô˜ Ó¬±ø˘fl¡± ø¡ZÓ¬œ˚˛ Ó¬±ø˘fl¡±
(a) ’±¬ı˛Ì…fl¡ (i) fl¡±Ê√œ ÚÊ√¬ı˛n∏˘ ˝◊¸˘±˜
(b) Ú±Ê√˜± (ii) ˙¬ı˛» ‰¬f ‰¬ÀA±¬Û±Ò…±˚˛
(c) Ú±¬ı˛œ (iii) Ú¬ıڜӬ± Œ√¬ıÀ¸Ú
(d) ¸¬ı…¸±‰¬œ (iv) ø¬ıˆ”¬øÓ¬ ˆ”¬¯∏Ì ¬ıÀµ…±¬Û±Ò…±˚˛

2. øÚÀ•ß±Mê ˘±˝◊Ú&ø˘ ø¬ıάˇ±˘ õ∂¬ıg ŒÔÀfl¡ ŒÚ›˚˛± ˝√√À˚˛ÀÂ√º ¤&ø˘ S꘱Ú≈¸±À¬ı˛ ¸±Ê√±Úº 1×4=4
(a) Ô±À˜±Ø Ô±À˜± ˜±Ê√«±¬ı˛ ¬ÛøGÓ¬º
(b) ¸˜±ÀÊ√¬ı˛ ÒÚ ¬ı‘øX¬ı˛ ’Ô« ÒÚœ¬ı˛ ÒÚ ¬ı‘øXº
(c) ’±ø˜ ŒÓ¬±˜±¬ı˛ ÒÀ˜«¬ı˛ ¸˝√√±˚˛º
(d) ¬ÛÀ¬ı˛±¬Ûfl¡±¬ı˛œ ¬Û¬ı˛˜ Ò˜«º

68/SS/O/B-303-A ] 2 [ Contd...

3. 븬ı…¸±‰¬œí ·ä ŒÔÀfl¡ ·‘˝√œÓ¬ øÚÀ•ß±Mê ˜ôL¬ı…&ø˘ qX-’qX ø¬ı‰¬±¬ı˛ fl¡À¬ı˛ ¸—Àfl¡Ó¬ ŒÔÀfl¡ ¸øͬfl¡ Î◊¬M√√¬ı˛ øÚÌ«˚˛ fl¡¬ı˛n∏Úº 1×4=4
(i) ¬ı˚˛¸ øS˙-¬ıøSÀ˙¬ı˛ ’øÒfl¡ Ú˚˛º
(ii) Œ˚˜Ú Œ˜±È¬± ŒÓ¬˜øÚ ¸¬ı˘º
(iii) ¬ı≈fl¡ ¬ÛÀfl¡ÀȬ ¬ı˛n∏˜±À˘ ¬ı±À‚¬ı˛ ø‰¬˝√ê ’“±fl¡± øÂ√˘º
(iv) Ê√≈ÀÓ¬± øȬfl¡¸˝◊ fl¡¬ı˛ÀÓ¬ ’±·±À·±Î¬ˇ± fl¡±Àͬ¬ı˛ Ú±˘ ¬ı“±Ò±ÀÚ±º
(a) qX, qX, qX, qX
(b) ’qX, ’qX, ’qX, ’qX
(c) qX, ’qX, qX, ’qX
(d) ’qX, qX, ’qX, qX

4. øÚÀ•ß±Mê õ∂Ô˜ Ó¬±ø˘fl¡±¬ı˛ ¸±ÀÔ ø¡ZÓ¬œ˚˛ Ó¬±ø˘fl¡±¬ı˛ ¸—˚≈øMê ‚È¬±Úº 1×4=4
õ∂Ô˜ Ó¬±ø˘fl¡± ø¡ZÓ¬œ˚˛ Ó¬±ø˘fl¡±
(a) ˙˚˛Ú (i) ¡Zœ¬Û Ÿ¬ ’±˚˛Ú
(b) ¬Ûø¬ı˛Ó¬…±· (ii) úÏ Ÿ¬ ’Ú
(c) ·˜Ú (iii) ¬Ûø¬ı˛ Ÿ¬ îÂÉæà Ÿ¬ ’
(d) ∆¡Z¬Û±˚˛Ú (iv) á÷Ä Ÿ¬ ’Ú

5. ¬ıgÚœ¬ı˛ ’ôLˆ≈¬«Mê ˙sˆ¬±G±¬ı˛ ŒÔÀfl¡ Î◊¬¬Û˚≈Mê ˙Às¬ı˛ ¡Z±¬ı˛± ˙”Ú…¶ö±Ú ¬Û”¬ı˛Ì fl¡¬ı˛n∏Úº [Œ˚Àfl¡±Ú 4 øȬ] – 1×4=4
(a) ’±ø˜ Œ˚ Œ√À‡øÂ√ ññ ˙ÀMê¬ı˛ ’¬Û¬ı˛±ÀÒº [õ∂øÓ¬À¬ı˛±Ò˝√√œÚ, õ∂øÓ¬fl¡±¬ı˛˝√ œÚ, õ∂øÓ¬À¬ı˛±Ò, õ∂øÓ¬fl¡±¬ı˛]
(b) ’±ø˜ ññ ¬Û±˝◊ ˝√√+√˚˛ fl¡˜À˘º [√¬ı˛˙Ú, Œ√‡±, √˙«Ú, ŒÂ√“±˚˛±]
(c) Œ¸˝◊ ññ ’ÀÚfl¡ ’ÀÚfl¡ ”√À¬ı˛ ¬ı±¸±º [Ú±¬ı˛œøȬ¬ı˛, ¬Û≈¬ı˛n∏¯∏øȬ¬ı˛, Œ˜À˚˛øȬ¬ı˛, ŒÂ√À˘øȬ¬ı˛]
(d) ¤fl≈¡À˙¬ı˛ õ∂Ô˜ ññ ’À˘Ãøfl¡fl¡ Œˆ¬±¬ı˛º [Œˆ¬±¬ı˛, ø√Ú, õ∂ˆ¬±Ó¬ÀÙ¬ø¬ı˛, ¸fl¡±˘]

ø¬ıˆ¬±· - ‡

6. øÚÀ•ß±Mê ˜ôL¬ı…&ø˘ ŒÔÀfl¡ ¸Ó¬… ˚ ø˜Ô…± ø¬ı‰¬±¬ı˛ fl¡¬ı˛n∏Úº [Œ˚Àfl¡±ÀÚ± 6 øȬ] 1×6=6
(a) ëÚ±Ê√˜±í fl¡ø¬ıÓ¬±¬ı˛ ¬ı˛‰¬ø˚˛Ó¬± Ú¬ıڜӬ± Œ√¬ıÀ¸Úº
(b) ëõ∂ùüí fl¡ø¬ıÓ¬±˚˛ ¬ı±√…˚La ø˝√√¸±À¬ı Î◊¬À~‡ fl¡¬ı˛± ˝√√À˚˛ÀÂ√ Œ¸Ó¬±À¬ı˛¬ı˛º
(c) ë¬ÛΩ±¬ıÓ¬œ¬ı˛ ø¬ı¬ı±˝√√˜e˘í ñ õ∂±‰¬œÚ ˚≈À·¬ı˛ fl¡ø¬ıÓ¬±º
(d) ¬ı±—˘± ˆ¬±¯∏± Î◊¬2‰¬±ø¬ı˛Ó¬ ˝√√À˘ fl¡ø¬ıÓ¬±øȬ¬ı˛ ˜”˘ ¢∂Lö ëfl¡ø¬ıÓ¬±¬ı˛ ¸Àe Œ·¬ı˛¶ö±ø˘íº
(e) 댘‚Ú±√ ¬ıÒí fl¡±¬ı… ’ø˜S±é¬¬ı˛ Â√Àµ Œ˘‡±º
(f) ëÚ±Ê√˜±í fl¡ø¬ıÓ¬±˚˛ ˚±Ú¬ı±˝√√Ú ø˝√√¸±À¬ı ¸±˝◊Àfl¡À˘¬ı˛ Î◊¬À~‡ ’±ÀÂ√º
(g) ·œøÓ¬fl¡±¬ı… Ò±¬ı˛±¬ı˛ Î◊¬À~‡À˚±·… ˙±‡± ˝√√˘ ñ ˙±Mê ¬Û√±¬ı˘œº

7. ¬ı…±¸¬ı±fl¡… ¸˝√√ ¸˜±¸ øÚÌ«˚˛ fl¡¬ı˛n∏Úº 1×4=4
(a) ¬ÛœÓ¬±•§¬ı˛
(b) ¬Û≈S¬ıÒ≈
(c) ’±Ò˜˚˛˘±
(d) ¸Ó¬…¬ı±√œ

68/SS/O/B-303-A ] 3 [ Contd...

8. ¸øͬfl¡ Î◊¬M√√¬ı˛ øÚ¬ı«±‰¬Ú fl¡¬ı˛n∏Úº [Œ˚Àfl¡±ÀÚ± 4 øȬ] 1×4=4
(I) ˜±Ê√«±¬ı˛ ˙Às¬ı˛ ’Ô« –
(a) fl≈¡fl≈¡¬ı˛
(b) ø¬ıάˇ±˘
(c) ¸±¬ı˛À˜˚˛
(d) Œ˚Àfl¡±ÀÚ± ¬Ûq

(II) ë’Ó¬œÀÓ¬¬ı˛ Œ¬ı±Á¬±í-¤¬ı˛ ¬ı˛‰¬ø˚˛Ó¬± –
(a) ¤¸. ›˚˛±ÀÊ√√ ’±ø˘
(b) ¬ı˛¬ıœfÚ±Ô
(c) ¬ıøǘ‰¬f
(d) ˜œ¬ı˛ Œ˜±˙±¬ı˛Ù¬ Œ˝√√±À¸Ú

(III) fl¡˜˘±fl¡±ÀôL¬ı˛ ˜ÀÓ¬ ¸˜±ÀÊ√¬ı˛ ÒÚ ¬ı‘øX¬ı˛ ’Ô« –
(a) ÒÚœ¬ı˛ ÒÚ ¬ı‘øX
(b) ·¬ı˛œÀ¬ı¬ı˛ ÒÚ ¬ı‘øX
(c) ÒÚœ-√ø¬ı˛À^¬ı˛ ÒÚ ¬ı‘øX
(d) ¸¬ı«¸±Ò±¬ı˛À̬ı˛ ÒÚ ¬ı‘øX

(IV) ’Ó¬œÀÓ¬¬ı˛ Œ¬ı±Á¬±˚˛ ¬ı˛e˜= ¬ı˘ÀÓ¬ Œ¬ı±Á¬±˚˛ –
(a) ˚≈XÀé¬S
(b) ڱȬ…˙±˘±
(c) Œ‡˘±¬ı˛ ˜±Í¬
(d) ¬ı˛±Ê√¸ˆ¬±

9. ¸øͬfl¡ Î◊¬M√√¬ı˛ Œ¬ıÀÂ√ øÚÀ˚˛ Ó¬Ô…&ø˘ ¬Û”¬ı˛Ì fl¡¬ı˛n∏Úº [Œ˚Àfl¡±ÀÚ± 16 øȬ] 1×16=16
(a) ëëÚ‘¬Û·À˘ ø√ÀÓ¬ fl¡Ú…± ˜±À· ¬ı¬ı˛˜±˘±î ñ fl¡Ú…± Œfl¡∑
(i) ˜˝√√±À√¬ıœ
(ii) ¬ÛΩ±¬ıÓ¬œ
(iii) ˝◊¬ı˛±¬ıÓ¬œ
(iv) ¬ı˛y±¬ıÓ¬œ

(b) ∆¬ı¯∏û¬ı ¬Û√±¬ı˘œ Œfl¡±Ú ˚≈À·¬ı˛ fl¡±¬ı…∑
(i) ’±ø√˜Ò…
(ii) ’ôL˜Ò…
(iii) ’±ø√ › ’ôL˜Ò…
(iv) ¤À√¬ı˛ Œfl¡±ÚȬ±˝◊ Ú˚˛

68/SS/O/B-303-A ] 4 [ Contd...

(c) ëÚ±¬ı˛œí fl¡ø¬ıÓ¬±øȬ fl¡±¬ı˛ Œ˘‡±∑
(i) ¬ı˛¬ıœfÚ±Ô Í¬±fl≈¡¬ı˛
(ii) fl¡±Ê√œ ÚÊ√¬ı˛n∏˘ ˝◊¸˘±˜
(iii) Ê√œ¬ıÚ±Úµ √±˙
(iv) ˜Ò≈¸”√Ú √M√

(d) ëë˘≈5 fl¡À¬ı˛ÀÂ√ ’±˜±¬ı˛ ñññ ≈√–¶§¬ÛÀÚ¬ı˛ Ó¬À˘îº ˙”Ú…¶ö±Ú ¬Û”¬ı˛Ì fl¡¬ı˛n∏Úº
(i) Ê√œ¬ıÚ
(ii) ˆ”¬¬ıÚ
(iii) ≈√–‡
(iv) ˚La̱

(e) Ú±Ê√˜±À√¬ı˛ øȬøˆ¬ øfl¡ÚÀÓ¬ ˚±¬ı±¬ı˛ fl¡Ô± –
(i) ¸fl¡±À˘
(ii) ≈√¬Û≈À¬ı˛
(iii) ø¬ıÀfl¡À˘
(iv) ¬ı˛±ÀS

(f) ¸≈ˆ¬±¯∏ fl¡±øfl¡˜± fl¡±¬ı˛ ¬Û≈S¬ıÒ≈ øÂ√À˘Ú∑
(i) ‡À·Ú ‡≈Àάˇ±¬ı˛
(ii) ø·ø¬ı˛˙ ‡≈Àάˇ±¬ı˛
(iii) ¬ı˛±˜ÒÚ ‡≈Àάˇ±¬ı˛
(iv) ø·ø¬ı˛f ‡≈Àάˇ±¬ı˛

(g) ¸¬ı…¸±‰¬œ ¬ı˛‰¬Ú±˚˛ ¸¬ı…¸±‰¬œ ’±˝◊Ú ¬Û±˙ Œfl¡±Ô±˚˛ fl¡À¬ı˛ÀÂ√∑
(i) Ê√±˜«±øÚÀÓ¬
(ii) Ùˬ±Àk
(iii) ø¬ıÀ˘ÀÓ¬
(iv) ’±À˜ø¬ı˛fl¡±˚˛

(h) õ∂Ó¬…˚˛Àfl¡ fl¡˚˛ˆ¬±À· ˆ¬±· fl¡¬ı˛± ˚±˚˛∑
(i) øÓ¬Ú
(ii) ≈√˝◊
(iii) ‰¬±¬ı˛
(iv) ¬Û“±‰¬

(i) ìŒÈ¬¬ı˛± ˝◊Úfl¡·øÚȬ±î-ŒÓ¬ Œ˘ø‡fl¡±¬ı˛ √˘ fl¡‡Ú ¶®œ fl¡¬ı˛ÀÓ¬Ú∑
(i) ø√Ú ¬ı±À¬ı˛±È¬±¬ı˛ ¬Û¬ı˛
(ii) ¬ı˛±Ó¬ ¬ı±À¬ı˛±È¬±¬ı˛ ¬Û¬ı˛
(iii) ¸fl¡±˘ Œ¬ı˘±
(iv) ¸g…± Œ¬ı˘±
68/SS/O/B-303-A ] 5 [ Contd...

(j) ¸“±Ó¬±¬ı˛ ø√À˚˛ Œfl¡±Úƒƒ Ú√œ ¬Û±¬ı˛ fl¡¬ı˛±¬ı˛ fl¡Ô± ¬ı˘± ˝√√À˚˛ÀÂ√ 븬ı…¸±‰¬œí ·Àä∑
(i) ¬ÛΩ±
(ii) ·e±
(iii) ˆ¬±·œ¬ı˛Ôœ
(iv) ˜˝√√±Úµ±

(k) ë’Ú±‰¬±¬ı˛í ·Àä 븱٬±˝◊í ˙Às¬ı˛ ’Ô« –
(i) ¬Ûø¬ı˛¶®±¬ı˛ fl¡¬ı˛±
(ii) Á¬±Î¬ˇ≈ Œ√›˚˛±
(iii) ’¬Û¬ı˛±Ò ¶§œfl¡±¬ı˛ fl¡¬ı˛±¬ı˛ ¬ı±˝√√±Ú±
(iv) ’Ú…±˚˛Àfl¡ õ∂|˚˛ ø√À˚˛ ¬Û≈Ú¬ı˛±˚˛ ’Ú…±˚˛ fl¡¬ı˛±

(l) ë’±¬ı˛Ì…fl¡í ·Àä Œ˚ fl¡±À˘¬ı˛ Î◊¬À~‡ ’±ÀÂ√ –
(i) ˙œÓ¬
(ii) ·¬ı˛˜
(iii) ¬ı¸ôL
(iv) ˙¬ı˛»

(m) ¸±Ò≈ › ‰¬ø˘Ó¬ ø˜ø|Ó¬ ˆ¬±¯∏±Àfl¡ fl¡œ ¬ıÀ˘∑
(i) ‰¬`¬±˘œ Œ√±¯∏
(ii) &¬ı˛n∏ ‰¬`¬±˘œ Œ√±¯∏
(iii) w±ôL Œ√±¯∏
(iv) ¤À√¬ı˛ Œfl¡±ÚȬ±˝◊ Ú˚˛

(n) ì¬ı±—˘± ˆ¬±¯∏± Î◊¬2‰¬±ø¬ı˛Ó¬ ˝√√À˘î fl¡ø¬ıÓ¬±˚˛ fl¡ø¬ı ŒÊ√±»¶ß±¬ı˛ ¸Àe øfl¡À¸¬ı˛ Ó≈¬˘Ú± fl¡À¬ı˛ÀÂ√Ú∑
(i) Œ˜À‚¬ı˛
(ii) Ù≈¬À˘¬ı˛
(iii) Î◊¬8˘Ó¬±¬ı˛
(iv) ‰¬µÀÚ¬ı˛

(o) ë¸Ó¬œ˙ fl≈¡ôL≈í ñ ¤˝◊ ‰¬ø¬ı˛SøȬ Œfl¡±Ú ·Àä ’±ÀÂ√∑
(i) ¸¬ı…¸±‰¬œ
(ii) ŒÈ¬¬ı˛± ˝◊Úfl¡·øÚȬ±
(iii) ’Ú±‰¬±¬ı˛
(iv) fl¡±˘±¬Û±˝√√±Î¬ˇ

(p) ëë›Àfl¡ ’±¬ı˛ ‚À¬ı˛ ¬ı˛±‡± ˝√√À¬ı Ú±î ñ ëfl¡±˘±¬Û±˝√√±Î¬ˇí ·Àä ’—˙øȬ¬ı˛ ¬ıMê± –
(i) ¬ı˛—˘±˘
(ii) ˚À˙±√±
(iii) ¬ı˛—˘±À˘¬ı˛ ¶aœ
(iv) ¤À√¬ı˛ ˜ÀÒ… Œfl¡Î◊¬ Ú±

68/SS/O/B-303-A ] 6 [ Contd...

ø¬ıˆ¬±· - ·

10. øÚÀ•ß±Mê Œ˚Àfl¡±ÀÚ± 3 øȬ õ∂Àùü¬ı˛ ¤fl¡øȬ ˜±S ˙Às Î◊¬M√√¬ı˛ ø˘‡≈Úº 2×3=6
(a) ë¬ÛΩ±¬ıÓ¬œí fl¡±¬ı… ¢∂ÀLö ¤fl¡øȬ qfl¡ ¬Û±ø‡¬ı˛ fl¡Ô± ’±ÀÂ√º ¬Û±ø‡øȬ fl¡±¬ı˛ Œ¬Û±¯∏…∑
(b) ˜˝√√±fl¡±À¬ı…¬ı˛ ≈√øȬ ∆¬ıø˙©Ü… fl¡œ fl¡œ∑
(c) ø·¬ı˛œ˙ ˜˝√√±¬Û±ÀS¬ı˛ Œ‰¬˝√√±¬ı˛±¬ı˛ Œfl¡±Ú ∆¬ıø˙©Ü… ¸¬ı…¸±‰¬œÀfl¡ ˜≈* fl¡À¬ı˛øÂ√˘∑
(d) fl¡±˘±¬Û±˝√√±Î¬ˇ ·Àä fl¡±˘±¬Û±˝√√±Àάˇ¬ı˛ ¸±ÀÔ fl≈¡yfl¡ÀÌ«¬ı˛ fl¡œ ø¬ı¯∏˜ ø¬ı¬ı±√ ¬ı±ÒÓ¬∑

11. øÚÀ•ß±Mê Œ˚Àfl¡±ÀÚ± 4 øȬ õ∂Àùü¬ı˛ Î◊¬M√√¬ı˛ ¸—Àé¬À¬Û ø√Úº [Œ˚Àfl¡±ÀÚ± 4 øȬ] 2×4=8
(a) ∆‰¬Ó¬Ú… ¬Û¬ı˛¬ıÓ¬π ¤¬ı— ¬Û”¬ı«¬ıÓ¬«œ ¸˜À˚˛¬ı˛ ¤fl¡Ê√Ú fl¡À¬ı˛ fl¡ø¬ı¬ı˛ Ú±˜ ø˘‡≈Úº
(b) ¬ı±—˘± ˜e˘fl¡±¬ı…Àfl¡ fl¡øȬ Œ|øÌÀÓ¬ ˆ¬±· fl¡¬ı˛± ˚±˚˛ › fl¡œ fl¡œ∑
(c) ø¬ı¬ı±˝√√˜e˘ fl¡Ô±øȬ¬ı˛ ’Ô« fl¡œ∑
(d) fl¡±˘±¬Û±˝√√±Î¬ˇ Î◊¬ij±√ ˝√√À˚˛ ø·À˚˛øÂ√˘ Œfl¡Ú∑
(e) ¸¬ı˛¶§Ó¬œ fl≈¡ôLœ fl¡œ∑

12. øÚÀ•ß±Mê ¬ı±fl¡…&ø˘ ¬ıgÚœ¬ı˛ ’ôLˆ≈¬«Mê ¸—Àfl¡Ó¬ ’Ú≈¸±À¬ı˛ ¬ı˛+¬Û±ôL¬ı˛ fl¡¬ı˛n∏Úº [Œ˚Àfl¡±ÀÚ± 3 øȬ] 2×3=6
(a) ø˜ÀÔ… fl¡Ô± Œ¬ı±À˘±Ú±º [øÚÀ√«˙fl¡]
(b) ’±ø˜ Œfl¡±ÀÚ± Î◊¬M√√ ¬ı˛ ø√˘±˜ Ú±º [˝√√…“± ¬ı±‰¬fl¡]
(c) ’±˜¬ı˛± Œ¬ıÀ¬ı˛±˘±˜ ’±¬ı˛ ¬ı‘ø©Ü q¬ı˛n∏ ˝√√˘º [¸¬ı˛˘]
(d) ’±ø˜ Ú± ¬ı˘À˘› Œ¸ ˚±À¬ıº [Ê√øȬ˘]

13. øÚÀ•ß±Mê ¬ı±fl¡…-&2Â√Àfl¡ ¸±Ò≈ ˆ¬±¯∏±˚˛ ¬ı˛+¬Û±ôL¬ı˛ fl¡¬ı˛n∏Úº 6
é¬øÓ¬ ˝√√˘ øfl¡ôL≈ Œ√À˙¬ı˛º õ∂fl‘¡øÓ¬¬ı˛ ¤˝◊ ¤fl¡È¬± ˜˝√√±À√±¯∏ Œ˚, Œ¸ ¬ıM‘êÓ¬± Œ˙±ÀÚ Ú±º õ∂fl‘¡øÓ¬ Œfl¡±Úƒ √˚˛±˜˚˛ ¸¬ı« › ÷ù´¬ı˛ fl¡Ó‘¬«fl¡
¬ı˛ø‰¬Ó¬ ˝√√À˚˛ÀÂ√ fl¡œ ’Ì≈-¬Û¬ı˛˜±Ì≈&À˘±¬ı˛ Î◊¬ÀV˙…ø¬ı˝√√œÚ ’±fl¡ø¶úfl¡ ¸—À˚±· ‚ÀȬÀÂ√, Œ¸ ø¬ı¯∏À˚˛ √±˙«øÚfl¡À√¬ı˛ ˜ÀÒ… ˜ô¶ Œˆ¬√
’±ÀÂ√º ’±˜±¬ı˛ øfl¡ôL≈ Ò±¬ı˛Ú± Œ˚ ¬ıeÀ√˙œ˚˛À√¬ı˛ ¬ÛÀé¬ õ∂fl‘¡øÓ¬¬ı˛ ¤˝◊ ¬ıM‘êÓ¬±¬ı˛ õ∂øÓ¬ ø¬ı¬ı˛±·˝◊ Ó¬±¬ı˛ ’ÕÚù´ø¬ı˛fl¡ Î◊¬ÀV˙…˝√√œÚÓ¬±¬ı˛
˚ÀÔ©Ü õ∂˜±Ìº

14. Ù¬±˝◊À˘ ŒÚ±È¬ ˜…±¬Û ŒÚ›˚˛±¬ı˛ ¸˜˚˛ fl¡œ fl¡œ øÚ˚˛˜ ˜±Ú± Î◊¬ø‰¬»∑ 4

15. øÚÀ‰¬¬ı˛ ’Ú≈À2Â√√øȬ ˚ fl¡ø¬ıÓ¬±¬ı˛ ’—˙øȬ ¬ÛÀάˇ Ó¬±¬ı˛ ¸—øé¬5¸±¬ı˛ ø˘‡≈Úº 5
븱ԫfl¡ Ê√Ú˜ ’±˜±¬ı˛ Ê√ÀijøÂ√ ¤˝◊ Œ√À˙
¸±Ô«fl¡ Ê√Ú˜ ˜±À·± ŒÓ¬±˜±˚˛ ˆ¬±À˘±À¬ıÀ¸º
Ê√±øÚÚ± ŒÓ¬±˜±¬ı˛ ÒÚ, ¬ı˛Ó¬Ú ’±ÀÂ√ øfl¡Ú± ¬ı˛±Úœ¬ı˛ ˜Ó¬Ú
qÒ≈ Ê√±øÚ ’±˜±¬ı˛ ’e Ê√≈άˇ±˚˛ ŒÓ¬±˜±¬ı˛ Â√±˚˛±˚˛ ¬ıÀ¸º
Œfl¡±Ú ¬ıÀÚÀÓ¬ Ê√±øÚÀÚ Ù≈¬˘ ·Àg ¤˜Ú fl¡À¬ı˛ ’±fl≈¡˘
Œfl¡±Ú ¬ıÀÚÀÓ¬ Î◊¬ÀͬÀ¬ı˛ ‰¬“±√ ¤˜Ú ˝√√±ø¸ Œ˝√√À¸º
’“±ø‡ Œ˜À˘ ŒÓ¬±˜±¬ı˛ ’±À˘± Œ√À‡ ’±˜±¬ı˛ Œ‰¬±‡ Ê√≈άˇ±À˘±
‹ ’±À˘±ÀÓ¬ Ú˚˛Ú Œ¬ı˛À‡ ˜≈√¬ı Ú˚˛Ú Œ˙À¯∏ºí
’Ô¬ı±

68/SS/O/B-303-A ] 7 [ Contd...

’Ó¬œÓ¬Àfl¡ ˆ≈¬À˘ ˚±›º ’Ó¬œÀÓ¬¬ı˛ ≈√ø(ôL±¬ı˛ ˆ¬±¬ı˛ ’Ó¬œÓ¬Àfl¡˝◊ øÚÀÓ¬ ˝√√À¬ıº ’Ó¬œÀÓ¬¬ı˛ fl¡Ô± Œˆ¬À¬ı Œˆ¬À¬ı ’ÀÚfl¡ Œ¬ı±fl¡±˝◊ ˜À¬ı˛ÀÂ√º
’±·±˜œ fl¡±À˘¬ı˛ Œ¬ı±Á¬±¬ı˛ ¸Àe ø˜À˘ ’±Ê√Àfl¡¬ı˛ Œ¬ı±Á¬± ¸¬ıÀ‰¬À˚˛ ¬ıÀάˇ± ˝√√À˚˛ √“±Î¬ˇ±˚˛º ˆ¬ø¬ı¯∏…»Àfl¡› ’Ó¬œÀÓ¬¬ı˛ ˜ÀÓ¬± ‘√Ϭˇˆ¬±À¬ı ”√À¬ı˛
¸ø¬ı˛À˚˛ √±›º ’±Ê√˝◊ÀÓ¬± ˆ¬ø¬ı¯∏…»º fl¡±˘ ¬ıÀ˘ øfl¡Â≈√ ŒÚ˝◊º ˜±Ú≈À¯∏¬ı˛ ˜≈øMê¬ı˛ ø√ÚÀÓ¬± ’±Ê√˝◊º ˆ¬ø¬ı¯∏…ÀÓ¬¬ı˛ fl¡Ô± ˆ¬±¬ıÀÓ¬ ¬ıÀ¸ Œ¸
Œˆ¬±À·- ˙øMê˝√√œÚÓ¬±˚˛, ˜±Úø¸fl¡ ≈√–ø(ôL±˚˛ › ¶ß±˚˛ø¬ıfl¡ ≈√¬ı«˘Ó¬±˚˛º ’Ó¬¤¬ı ’Ó¬œÀÓ¬¬ı˛ ¤¬ı— ˆ¬ø¬ı¯∏…ÀÓ¬¬ı˛ √¬ı˛Ê√±˚˛ ’±·˘ ˘±·±›,
’±¬ı˛ q¬ı˛n∏ fl¡À¬ı˛± ∆√øÚfl¡ Ê√œ¬ıÚ øÚÀ˚˛ ¬ı“±‰¬ÀÓ¬º

16. Œ˚Àfl¡±ÀÚ± ¤fl¡øȬ ø¬ı¯∏˚˛ ’¬ı˘•§ÀÚ õ∂øÓ¬À¬ı√Ú ¬ı˛‰¬Ú± fl¡¬ı˛n∏Ú – 5×1=5
˙œÓ¬fl¡±˘ Î◊¬¬Û˘Àé¬ ’±¬ÛÚ±¬ı˛ ¬Û±Î¬ˇ±¬ı˛ flv¡±À¬ı¬ı˛ Î◊¬À√…±À· √ø¬ı˛^ ˜±Ú≈¯∏À√¬ı˛ ˙œÓ¬ ¬ı¶a õ∂√±Ú-¤¬ı˛ Î◊¬¬Û¬ı˛ õ∂øÓ¬À¬ı√Ú ¬ı˛‰¬Ú± fl¡¬ı˛n∏Úº
’Ô¬ı±
75Ó¬˜ õ∂Ê√±Ó¬La ø√¬ı¸ Î◊¬¬Û˘Àé¬ ø¬ıÀ¬ıfl¡±ÚÀµ¬ı˛ ’±¬ıé¬ ˜”øÓ¬«¬ı˛ Î◊¬Àij±‰¬Ú ’Ú≈ᬱں ¤˝◊ ø¬ı¯∏À˚˛ õ∂øÓ¬À¬ı√Ú ¬ı˛‰¬Ú± fl¡¬ı˛n∏Úº

˜øάÎ◊¬˘ - I

17. Œ˚±Àfl¡±ÀÚ± øÓ¬ÚøȬ õ∂Àùü¬ı˛ Î◊¬M√√¬ı˛ ø√Úº 2×3=6
(a) ·Ì:±¬ÛÀÚ¬ı˛ ø‰¬¬ı˛±‰¬ø¬ı˛Ó¬ ˜±Ò…˜ ¬ı˘ÀÓ¬ fl¡œ Œ¬ı±Á¬±˚˛∑
(b) ·Ì:±¬ÛÀÚ¬ı˛ ø‰¬¬ı˛±‰¬ø¬ı˛Ó¬ ˜±Ò…˜-¤¬ı˛ Œfl¡±Ú Œ√À˙ ¤øȬ¬ı˛ Ú±˜ ëÊ√Ú¬Û√˜í∑
(c) ˆ¬±¬ı˛ÀÓ¬¬ı˛ õ∂Ô˜ ¸—¬ı±√¬ÛS Œfl¡±Ô±˚˛ ‰¬±˘≈ ˝√√˚˛∑
(d) ¸—¬ı±√¬ÛSøȬ¬ı˛ õ∂fl‘¡Ó¬ ¤¬ı— ¬ı…¬ı˝√√±ø¬ı˛fl¡ Ú±˜ Î◊¬À~‡ fl¡¬ı˛n∏Úº
(e) fl¡Ó¬ ¸±À˘ ¸—¬ı±√¬ÛSøȬ õ∂fl¡±ø˙Ó¬ ˝√√˚˛∑

18. ø‰¬¬ı˛±‰¬ø¬ı˛Ó¬ ˜±Ò…À˜¬ı˛ ≈√øȬ ¸≈ø¬ıÒ± › ≈√øȬ ’¸≈ø¬ıÒ± Î◊¬À~‡ fl¡¬ı˛n∏Úº 2+2=4

˜øάÎ◊¬˘ - II

17. Œ˚±Àfl¡±ÀÚ± øÓ¬ÚøȬ õ∂Àùü¬ı˛ Î◊¬M√√¬ı˛ ø√Úº 2×3=6
(a) ‡±Ê√≈¬ı˛±À˝√√± ˆ¬±¶®À˚«¬ı˛ é¬øÓ¬¬ı˛ fl¡±¬ı˛Ì fl¡œ∑
(b) ¬Û˚«È¬ÀÚ¬ı˛ ¸˜¸…±Àfl¡ Œ˜±È¬ fl¡˚˛øȬ ˆ¬±À· ˆ¬±· fl¡¬ı˛± ˚±˚˛∑
(c) ¬Û˚«È¬ÚÀfl¡ ¬Ûø¬ı˛À¸¬ı± ø˙ä ¬ı˘± ˝√√˚˛ Œfl¡Ú∑
(d) ·Ì˜±Ò…˜ ¸˜±ÀÊ√¬ı˛ ¬ı˛n∏ø‰¬À¬ı±ÒÀfl¡ øfl¡ˆ¬±À¬ı é≈¬J fl¡À¬ı˛ Ó¬± øÚÀÊ√¬ı˛ ˆ¬±¯∏±˚˛ ø˘‡≈Úº
(e) ·Ì˜±Ò…À˜ õ∂‰¬±ø¬ı˛Ó¬ ø¬ı:±¬ÛÚ øfl¡ˆ¬±À¬ı ¸˜±ÀÊ√¬ı˛ é¬øÓ¬¸±ÒÚ fl¡À¬ı˛ Ó¬± Î◊¬√±˝√√¬ı˛Ì ¸˝√√À˚±À· ¬ıÌ«Ú± fl¡¬ı˛n∏Úº

18. ·Ì˜±Ò…À˜¬ı˛ ¸—¶¥®øÓ¬fl¡ ¸˜¸…± Î◊¬À~‡ fl¡¬ı˛n∏Úº 2+2=4

-oOo-

68/SS/O/B-303-A ] 8 [ Contd...