CBSE Class 12 Question Paper 2026 Sanskrit Elective

FOR CBSE CLASS 12 EXAM PREPARATION

CBSE Class 12
2026
Question Paper ·
Sanskrit
EXAM YEAR TYPE SUBJECT

CBSE Class 12 2026 Question Paper Sanskrit
DETAILS

Elective

Notes · Sample Papers · Previous Year Papers · Mock Tests

Series : RQ3SP SET~4
्ቚश्न-प्ቔ कोड
Q.P. Code 49
m
रोि न.ं .co परी्षा्वी ्ऺश्न-प्ऴ कोड को उ्तर-पस्ु तिका के em
Roll No.
s e m मख
ु -पृ्ष पर अवश्य स्िखें । as l
g la Candidates must write the Q.P. Code
ag
a
on the title page of the answer-book.

*492M12* सं्ቍृतम् (ऐ्ስिकम्)
SANSKRIT (Elective)
अवधि : होरा्ቔयम् पूर्ाा ङ्ााः : 80
धििाा ररत समय : 3 घ्ቂे अधिकतम अंक : 80
m
c. o
Time allowed : 3 hours Maximum Marks : 80

नोट :
s em NOTE :
g laपृ्቗ (I) Please
कृपया जााँ च कर लें धक इस ्ቚश्ि-प्ቔ में मुधित check that this question paper
a
(I)
contains 19 printed pages.
19 हैं ।
(II) ्ቚश्ि-प्ቔ में दाधहिे हाथ की ओर धदए गए (II) Q.P. Code given on the right hand side of
the question paper should be written on
्ቚश्ि-प्ቔ कोड को परी्ቌाथी उ्ቈर-पु़्िका के
the title page of the answer-book by the
मुख-पृ्቗ पर ललखें । candidate.
Please check that this question paper
(III) कृपया जााँ च कर लें धक इस ्ቚश्ि-प्ቔ में 19 ्ቚश्ि (III)
contains 19 questions.
हैं ।
कृपया ्ቚश्न का उ्ቈर लिखना शुरू करने से (IV) m
.co
(IV) Please write down the Serial Number of
m the question in the answer-book at the

.co
पहिे, उ्ቈर-पु्ስिका में यथा ्ቝान पर ्ቚश्न
का ्ቅमांक अव्ብ लिखें । e m
given place before attempting it.

m asbeen allotted to read
se (V) इस ्ቚश्ि-प्ቔ को पढ़िे के ललए 15 धमिट का (V) 15 minute time has
समय धदया गया है । ्ቚश्ि-प्ቔ का धवतरर् पूवाा ्ቡ
l
ag The
this question paper. question paper
will be distributed at 10.15 a.m. From
में 10.15 बजे धकया जाएगा । 10.15 बजे से 10.15 a.m. to 10.30 a.m., the candidates will
10.30 बजे तक परी्ቌाथी केवल ्ቚश्ि-प्ቔ को read the question paper only and
will not write any answer on the answer-
पढ़ें गे और इस अवधि के दौराि वे उ्ቈर-पु़्िका
book during this period.
पर कोई उ्ቈर िहीं ललखेंगे ।

49 [] 1 P.T.O.
For more Question Papers, Sample Papers, Notes & Syllabus visit Page 1 of 24

General Instructions :
This question paper is divided into 5 (five) sections.
It has total 19 questions.
Section A – 1 Question no. 1
Section B – 2 Questions no. 2 to 3
Section C – 5 Questions no. 4 to 8
Section D – 9 Questions no. 9 to 17
Section E – 2 Questions no. 18 to 19
Attempt questions as per specific instructions.
Write question no. in answer book before attempting it.

सामान्‍य‍नि्ቖेशा:‍
अस्मिन् ्ቚश्नप्ቔे पञ्च‍खण्डा: सस्ति ।
अस्मिन् ्ቚश्नप्ቔे सिेत्य िव्ቖश (19) ्ቚश्ना: सस्ति ।
खण्‍ड:‍‘‍क’ – अपस्िि-अवबोधनि् – 10 अङ्का:
खण्‍ड:‍‘‍ख’ – रचनात्िक-काययि् – 10 अङ्का:
खण्‍ड:‍‘‍ग’ – अन्ቚु य्ሹ ु -व्याकरणि् – 15 अङ्का:
खण्‍ड:‍‘‍घ’ – (i) पस्ििावबोधनि् – 25 अङ्का:
(ii) समं कृ ि-सास्ित्येस्ििासमय सािातय: पररचय: – 10 अङ्का:
खण्‍ड:‍‘‍ङ’ – छतदोऽलङ्कार-पररचय: – 10 अङ्का:
खण्‍ड:‍‘‍क’ – 1 – ्ቚश्नसख्ं या 1 पययतिि्
खण्‍ड:‍‘‍ख’ – 2 – ्ቚश्नसंख्या 2 ि: 3 पययतिि्
खण्‍ड:‍‘‍ग’ – 5 – ्ቚश्नसंख्या 4 ि: 8 पययतिि्
खण्‍ड:‍‘‍घ’ – 9 – ्ቚश्नसख्ं या 9 ि: 17 पययतिि्
खण्‍ड:‍‘‍ङ’ – 2 – ्ቚश्नसंख्या 18 ि: 19 पययतिि्
• स्वस्िष्टस्नदेिानसु ारं ्ቚश्ना: सिाधेया: ।
• उ्ቈरपस्ु मिकायां लेखनाि् पवू ं सवय्ቚथिं ्ቚश्नसख्ं या लेखनीया ।

49 2 []
For more Question Papers, Sample Papers, Notes & Syllabus visit Page 2 of 24

खण्ड: ‘क’
अपठित-अवबोधनम् 10 अङ्का:
अपठित अवबोधन
o mUnseen Reading Comprehension m
.c
mंशं पस्ित्वा ्ऺद्त्ऺश्नान् संतकृ िेन उ्तरि । s e
la
अधोस्िस्खिं गद्ा
1.
e
as गद्ांश को पढ़कर स्दए गए ्ऺश्नों के उ्तर संतकृ ि में दीस्िए ।
lthe following passage and answer the given questions in Sanskrit. a
स्नम्नस्िस्खि
g
g
a
Read
आधस्ु नकं यगु ं िु स्व्ञानतय यगु म् एव कथ्यिे । य्ऴ कु्ऴास्प दृस्ि: गच्छस्ि ि्ऴ स्व्ञानतय ्ऺभाव: दृश्यिे ।
सञ्चार्षे्ऴेषु िु स्वशेषि: स्व्ञानतय ्ऺभाव: स्वतमयकारक: अविोकयिे । वयं स्वस्भन्न-यन््ऴै: िु दरू ि:
अस्प परतपरं वािाािापं किुंु शक्नमु : । रे स्डयो इस्ि यन््ऴेण ्ቦृणमु : दरू दशानेन च सवामेव पश्याम: । अधनु ा
ित््षणमेव वयं देशस्वदेशानां समाचारान् िानीम: । अतमाकं मनोरञ्िनमस्प दरू दशानेन भवस्ि । एिि् िु
स्व्ञानतय चमत्कार: एव । स्चस्कत्सा्षे्ऴे अस्प स्व्ञानतय ्ऺभाव: अपवू ा: दृश्यिे । शल्य स्चस्कत्सा िु

o m
स्व्ञानतय एकं वरदानं विािे । परं स्व्ञानतय के स्चि् द⤿९ु ्ऺभावा: अस्प सस्न्ि । वै्ञास्नकै : अत्याधस्ु नकास्न
अत्ऴ-शत्ऴास्ण स्नमााय, िीवानाम् अस्तित्वमस्प स्वनाशम . c ुखे ्ऺेस्षिम् । ्ऺस्िस्दनमेव यु्ቍ्षे्ऴे मानव:
मानवानां संहारं करोस्ि । मानविीवने स्व्ञानतय eसदmपु योगेन िाभा: भवस्न्ि स्कन्िु दरुु पयोगेन च हानय:
अस्प िायन्िे । l a s
्ቚश्ना: ag
(अ) एकपदेन उ्तरि । (के विं ्ऺश्न्षयम)्
एक शब्द में उ्तर दीस्िए । (के वि दो ्ऺश्न)
Answer in one word. (Only two questions) 21=2
आधस्ु नकं यगु ं कतय यगु म् एव कथ्यिे ?
(i)
(ii) सवामेव के न पश्याम: ?
m
o m (iii) कस्तमन् अस्प स्व्ञानतय ्ऺभाव: अपव ू ा: ?
m .co
m .c (आ) पणू ावाक्येन उ्तरि । (के विं ्ऺश्न्षयम)् s e
se g l a
पणू ा वाक्य में उ्तर दीस्िए । (के वि दो ्ऺश्न)
a
Answer in a complete sentence. (Only two questions) 22=4
(i) मानविीवने िाभा: हानय: च क्वं भवस्न्ि ?
(ii) कु्ऴ स्व्ञानतय ्ऺभाव: स्वतमयकारक: ?
(iii) वै्ञास्नकै : अत्ऴास्ण स्नमााय स्कं कृ िम् ?

49 [] 3 P.T.O.
For more Question Papers, Sample Papers, Notes & Syllabus visit Page 3 of 24

(इ) अतय अनच्ु छे दतय कृ िे उपयक्ु िं शीषाकं सतं कृ िेन स्िखि ।
इस अनच्ु छे द के स्िए उपय्ሹ
ु शीषाक सतं कृ ि में स्िस्खए ।
Write a suitable title for this passage in Sanskrit. 11=1
(ई) स्नदेशानसु ारम् उस्चिम् उ्तरं स्चत्वा स्िखि । (के विं ्ऺश्न्ऴयम)्
स्नदेशानसु ार उस्चि उ्तर चनु कर स्िस्खए । (के वि िीन ्ऺश्न)
Choose the appropriate answer and write as directed. 31=3
(Only three questions)

(i) ‘शल्य-स्चस्कत्सा िु स्व्ञानतय एकं वरदानं विाि’े – अ्ऴ शल्य-स्चस्कत्सा इस्ि किृा
पदतय स्ियापदं स्कम् ?
(A) स्व्ञानतय (B) एकम्
(C) वरदानम् (D) विािे

(ii) ‘आधस्ु नकं यगु ं िु स्व्ञानतय युगम् एव कथ्यिे ।’ अ्ऴ स्कं स्वशे⤿९यपदम् ?
(A) आधस्ु नकम् (B) यगु म्
(C) स्व्ञानतय (D) कथ्यिे

(iii) ‘वयं स्वस्भन्न-यन््ऴै: िु दरू िः अस्प परतपरं वािाािापं क्तुंु शक्नमु ः ।’ अ्ऴ ‘स्म्वः’ इस्ि
पदतय पयाायपदं स्कम् ?
(A) दरू िः (B) परतपरम्
(C) िु (D) क्तामु ्

(iv) ‘अधनु ा वयं देशस्वदेशानां समाचारान् िानीमः ।’ अ्ऴ ‘िानीमः’ इस्ि स्ियापदतय
किृापदं स्कम् ?
(A) अधनु ा (B) वयम्
(C) देशस्वदेशानाम् (D) समाचारान्

49 4 []
For more Question Papers, Sample Papers, Notes & Syllabus visit Page 4 of 24

खण्ड: ‘ख’
रचनात्मक-कार्यम् 10 अङ्का:
रचनात्मक कार्य

om
Writing Skills

(क) भवान/् भविी . c वा गरुु ्ቇामे वसस्ि । भविा/भवत्या गिस्቎ाहे िन्िशु ािा दृिा । अतय अनभु वतय sem
2.
m
वैस्sशिe्यं वणायन/् वणायन्िी गोवधानवास्सनं तवस्म्ऴं ्ऺस्ि मञ्िषू ायां ्ऺद्तसङ्के िानां सहायिया gla
g a कं स्िखि ।
lप्ऴमे a
a आप गरुु ्ቇाम में रहिे हैं । आपने स्पछिे सप्िाह स्चस़्ियाघर देखा ्वा । इस अनभु व की
स्वशेषिाओ ं का वणान करिे हुए गोवधान स्नवासी अपने स्म्ऴ को मंिषू ा में स्दए गए संकेिों की
सहायिा से एक प्ऴ स्िस्खए ।
You live in Gurugram. You visited the zoo last week. Write a letter
to your friend who lives in Govardhan describing the highlights of
this experience using the prompts provided in the box. 5
मञ्जूषा
o m
c
.उत्सास्हिाः, िन्िवः, पस््षणः, किरवम,् ्शिुम,्
नमो नम:, स््ऺयस्म्ऴं, स्म्ऴैः सह, िन्िश m
ु ािा,
e
्ቦृगाि:, स्च्ऴकः, गिः, व्या्ቈः, a ्ऺवेsशप्ऴम,् आदाय, अस्वतमरणीयम,् ्ቦान्िः, भीिः,
g l।
भोिनम,् कमाचाररणः, इितििः a
अथवा (OR)
(ख) तवस्वद्ाियतय छा्ऴाणां कृ िे सङ्गणकक्षतय व्यवत्वां कारस्यिंु तवस्वद्ाियतय ्ऺधानाचायुं
्ऺस्ि मञ्िषू ायां ्ऺद्तसङ्के िानां सहायिया प्ऴमेकं स्िखि ।
अपने स्वद्ािय के छा्ऴों के स्िए संगणक क्ष की व्यवत्वा करवाने के स्िए अपने स्वद्ािय
के ्ऺधानाचाया को मंिषू ा में स्दए गए संकेिों की सहायिा से एक प्ऴ स्िस्खए ।
m
m Write a letter to the Principal of your school using the clues given
.co
m.co in the box to arrange a computer room for the students of your
s e m
se
school.
l a 5
मञ्जषू ा
ag
सेवायाम,् ्ऺधानाचाया:, आधस्ु नकम,् सस्ु वधा, ्ञान्ऺा्቎मु ,् सङ्गणकम,् उपयोस्ग, अस्नवायाम,्
वस्ञ्चिाः, स्वकासम,् भवेि,् सवा्ऴ, आ्ञाकारी, धन्यवादाः, ्ऺदाय ।

49 [] 5 P.T.O.
For more Question Papers, Sample Papers, Notes & Syllabus visit Page 5 of 24

3. (क) ्ऺद्तिथ्यानां सहायिया अधोस्िस्खिं स्वषयम् अस्धकृ त्य संतकृ िेन अनच्ु छे दं स्िखि ।
स्दए गए िथ्यों की सहायिा से स्नम्नस्िस्खि स्वषय पर संतकृ ि में अनच्ु छे द स्िस्खए ।
Write a passage on the topic given below with the help of the given
facts in Sanskrit. 5

स्वषय: – मम स््ऺयत्वानम्
पयाटनम,् रोचकम,् सख ु करम,् देशस्वदेशेष,ु स्वस्भन्नः, भाषा, संतकृ स्िः, रोचिे, सवाास्धकम,्
पवािीय ्षे्ऴम् वषापयान्िम,् गत्वा, अनुभवास्म, अवकाशे, यापनम,् आनन्ददायकः, स्वस्शिा,
सववः, तवगािुल्यः, उपसंहारः ।
अथवा (OR)
(ख) अधोस्िस्खिवाक्येषु के षाञ्चन पञ्चवाक्यानां संतकृ िेन अनुवादं कुरुि ।
स्नम्नस्िस्खि वाक्यों में से स्कन्हीं पााँच वाक्यों का संतकृ ि में अनवु ाद कीस्िए ।
Translate any five of the following sentences into Sanskrit. 51=5
(i) वे सब स्मिकर खेि रही हैं ।
They are all playing together.
(ii) भारि त्योहारों का देश है ।
India is a country of festivals.
(iii) हम सब कि चिस्च्ऴ देखने गए ्वे ।
We all went to watch a movie yesterday.
(iv) स्चस्कत्सक रोगी को औषस्ध देिा है ।
Doctor gives medicine to patient.
(v) िम्ु हें राि में अल्प भोिन करना चास्हए ।
You should eat less at night.
(vi) मैं ्ऺस्ियोस्गिा के स्िए नहीं िाऊँ गी ।
I will not go for the competition.
(vii) िमु दोनों बाहर िाओ ।
You both go out.

49 6 []
For more Question Papers, Sample Papers, Notes & Syllabus visit Page 6 of 24

खण्ड: ‘ग’
अनु्ቚर्क्ु त-व्र्ाकरणम् 15 अङ्का:
अनु्ቚर्ुक्त व्र्ाकरण
m
c. o
Applied Grammar

mयेषु रेखाङ्स्किपदानां सस्न्धं सस्न्धच्छे दं वा कृ त्वा स्िखि । (के विं ्ऺश्न्ऴयम)् s em
4. अधोस्िस्खिवाक्e
s वाक्यों में रेखास्ं कि पदों की सस्न्ध अ्ववा सस्न्ध-स्वच्छेद करके स्िस्खए । g l a
l a
स्नम्नस्िस्खि a
ag (के वि िीन ्ऺश्न)
Write the Sandhi form or disjoin the Sandhi of the underlined words in
the following sentences. (Only three questions) 31=3

(क) ये के च + आत्महनो िना: ?
(ख) न स्ह क: + स्चि् ्षणमस्प स्ि⤿९िस्ि अकमाकृि् ।
m
(ग) तपिीकृ त्य एव क्षां समापयिु ।
m .co
s e
(घ) l a
कृ ि्ऺस्ि्ञोऽसौ स्शववीरचरो स्निकायाा न्न स्वरमस्ि ।
ag
5. रे खाङ्स्किपदानां ्ऺकृ स्ि्ऺत्ययौ संयोज्य स्वभज्य वा उस्चिम् उ्तरं स्चत्वा स्िखि । (के विं ्ऺश्न्ऴयम)्
रे खांस्कि पदों के ्ऺकृ स्ि और ्ऺत्यय को िो़िकर अ्ववा स्वभक्ि कर उस्चि उ्तर चनु कर स्िस्खए ।
(के वि िीन ्ऺश्न)
Select the appropriate answer by joining or disjoining the base element
and the suffix element in the underlined words. (Only three questions) 31=3
m
m (i) गरुु ्ऺदेयास्धकस्न: तपृह: अ्वा + स्णस्न ।
.co
m .co (A) अ्वाण्
s e m
se l a
(B) अस््वा ag
(C) अ्वी
(D) अ्वास्न

49 [] 7 P.T.O.
For more Question Papers, Sample Papers, Notes & Syllabus visit Page 7 of 24

(ii) अस्य िाि ! क्वस्यिव्यं क्वय ।
(A) क्व् + िव्यि्
(B) क्वा + िव्यि²
(C) क्व²् + क्ि
(D) क्व् + िृच्

(iii) िब्ध + टाप् अस्प खिु द:ु खेन पररपाल्यिे ।
(A) िब्धया
(B) िब्धा
(C) िब्धी
(D) िब्धेन

(iv) भगवान् भातकर: स्सन्दरू ्शव – तनािानाम् इव ।
(A) तन + क्ि
(B) तनािा + क्ि
(C) तनाि + क्ि
(D) तना + क्ि

6. मञ्िूषायां ्ऺद्तै: समस्ु चिै: अव्ययपदै: ररक्ित्वानास्न परू स्यत्वा स्िखि । (के विं ्ऺश्न्ऴयम)्
मञ्िूषा में स्दए गए समुस्चि अव्यय पदों से ररक्ि त्वान भरकर वाक्य स्िस्खए । (के वि िीन ्ऺश्न)
Write the sentence after filling in the blanks with the appropriate
indeclinable words given in the box. (Only three questions) 31=3
(क) ्ऺायतिवागमनसमये अहं _________ त्वातयास्म ।
(ख) मासोऽयमाषाढ़:, अस्ति _________ सायं समय: ।
(ग) _________ गृध: कतयस्तव्ቍनम् ।

(घ) अस्ति िे मािा ? तमरस्स _________ िािम् ।
मञ्जूषा
वा, च, न, मा ।

49 8 []
For more Question Papers, Sample Papers, Notes & Syllabus visit Page 8 of 24

7. को्षके ्ऺद्तशब्देषु समस्ु चिां स्वभस्क्िं ्ऺयज्ु य वाक्येषु ररक्ित्वानास्न परू यि । (के विं ्ऺश्न्ऴयम)्
को्षक में स्दए गए शब्दों में उस्चि स्वभस्क्ि का ्ऺयोग कर रर्ሹ त्वान पणू ा कीस्िए । (के वि िीन ्ऺश्न)
Fill in the blanks after applying the appropriate case-endings in the

m
c. o
words given in the brackets. (Only three questions) 31=3
e m
(क) वरिन्िm
e
स्ु श⤿९य: _________ ्ऺस्ि दबु ािाश: । (तवा्वोपपस््त)
las
(ख)
g lसasयत््ऺमाणं कुरुिे िोक: _________ अनवु िािे । (िि)् ag
(ग)a न _________ र्षस्ि । (पररचय)
(घ) स: _________ न स्वरमस्ि । (स्निकाया)

8. अधोस्िस्खिवाक्येषु रे खाङ्स्किपदानां समस्ु चिं स्व्ቇहं समासं वा स्चत्वा स्िखि । (के विं ्ऺश्न्ऴयम)्
स्नम्नस्िस्खि वाक्यों में रे खांस्कि पदों के समस्ु चि स्व्ቇह अ्ववा समास चनु कर स्िस्खए ।
(के वि िीन ्ऺश्न)
m
.co
Write the vigraha (the descriptive sentence) or the compound of the

s em
underlined words of the following sentences. (Only three questions) 31=3
स्शववीरतय स्वश्वासपा्ऴं िोरणदg a ।
गु ुं l्ऺयास्ि
(i)
a
(A) स्वश्वासं पा्ऴम्
(B) स्वश्वासे पा्ऴम्
(C) स्वश्वासतय पा्ऴम्
(D) स्वश्वासाय पा्ऴम्
m
.co
यौ कौ वा िव स्पिरौ भविां नाम, िौ धन्यवादाहौ ।
m
(ii)

m .co (A) स्पिा च मािृ च
s e m
se l a
(B) मािा च स्पिा च ag
(C) मािा स्पिा यतय
(D) स्पिा च स्पि: च

49 [] 9 P.T.O.
For more Question Papers, Sample Papers, Notes & Syllabus visit Page 9 of 24

(iii) िावि् देदीप्यमान: शरीर: सम्शु : ़्ा्िणरूपी सन् आगच्छि् ।
(A) देदीप्यमानशरीर:
(B) देदीप्यशरीर:
(C) शरीरदेदीप्यमान:
(D) देदीप्यमानशरीरौ
(iv) न ्ीेवं िगस्ि स्कस्ञ्चदस्ति य्वा इयम् न आयाा ।
(A) नायाा
(B) अनायाा
(C) नारी
(D) अनारी

खण्ड: ‘घ’
(i) पठितावबोधनम् 25 अङ्का:
पठित-अवबोधन
Reading Comprehension
9. अधोस्िस्खिं गद्ांशं पस्ित्वा िदाधाररिान् ्ऺश्नान् सतं कृ िेन उ्तरि ।
स्नम्नस्िस्खि गद्ांश को पढ़कर उस पर आधाररि ्ऺश्नों के उ्तर संतकृ ि में दीस्िए ।
Read the following passage and answer the following questions in
Sanskrit. 5
एवं चिणु ाुं परतपरं स्ववादो िग्न: । ििो ़्ा्िणो रािसमीपमागत्य चिुणाुं स्ववादवृ्तान्िमक्वयि् ।
रािास्प िच्रुत्वा ितमै ़्ा्िणाय चत्वायास्प रत्नास्न ददौ । इस्ि क्वां क्वस्यत्वा प्तु स्िका रािानमवदि,्
‘भो रािन,् त्वय्येवंस्वध – सहिमौदायुं स्वद्िे चेि् अस्तमन् स्संहासने समपु स्वश ।’ िच्रुत्वा रािा
ि⤿९ू णीमासीि् ।
्ቚश्ना:
(अ) एकपदेन उ्तरि । (के विं ्ऺश्न्षयम)्
एक शब्द में उ्तर दीस्िए । (के वि दो ्ऺश्न)
1
Answer in one word. (Only two questions) 2 =1
2
(i) कः ि⤿९ू णीम् आसीि् ?
(ii) के षां स्ववादो िग्न: ?
(iii) रािानम् का अवदि् ?
49 10 []
For more Question Papers, Sample Papers, Notes & Syllabus visit Page 10 of 24

(आ) पणू ावाक्येन उ्तरि । (के विं ्ऺश्न्षयम)्
पणू ा वाक्य में उ्तर दीस्िए । (के वि दो ्ऺश्न)
Answer in a complete sentence. (Only two questions) 21=2
़्ा्िण:mरािसमीपम् आगत्य स्कमक्वयि् ?
(i)
. o
cस्िका e m
(ii) प्त
e m रािानं स्कम् अवदि् ?
ु
las
g l a(iii)s रािा ़्ा्िणाय स्कं ददौ ? ag
a
(इ) स्नदेशानसु ारम् उ्तरि । (के विं ्ऺश्न्षयम)्
स्नदेशानसु ार उ्तर दीस्िए । (के वि दो ्ऺश्न)
Answer as directed. (Only two questions) 21=2
(i) ‘समपु स्वश’ इस्ि स्ियापदतय किृापदं स्कम् ?
(ii) ‘मौनम्’ इस्ि पदतय पयाायपदं गद्ांशे स्कं ्ऺय्ሹ
ु म् ?
‘औदायाम्’ इस्ि स्वशे⤿९यपदतय स्वशेषणपदoं m स्कम् ?
(iii)
. c
m
अधोस्िस्खिं पद्ं पस्ित्वा िदाधाररिान् ्ऺश्नान् सeंतकृ िेन उ्तरि ।
10.
l a s्ऺश्नों के उ्तर सतकृ ि में दीस्िए ।
स्नम्नस्िस्खि पद् को पढ़कर उस पर आधाररिg a
ं
Read the following poetry and answer the questions based on them in
Sanskrit. 5

उत्साहसम्पन्नमदीघास्ऴू ं स्ियास्वस्ध्ञं व्यसने⤿९वस्ሹम् ।
शरू ं कृ ि्ञं दृढ़स्नश्चयं च ि्ቌमीः तवयं वाञ्छस्ि वासहेिो: ।।
्ቚश्ना:
(अ) एकपदेन उ्तरि । (के विं ्ऺश्न्षयम)्
m
m एक शब्द में उ्तर दीस्िए । (के वि दो ्ऺश्न) .co
.co Answer in one word. (Only two questions)
s e m 2
1
=1

s em l a 2

ag
(i) ि्ቌमी: तवयं स्कम्वुं वाञ्छस्ि ?
(ii) के षु अस्ሹम् उ्ሹम् ?
(iii) ि्ቌमी: कतया: स्वस्ध्ञं वासहेिो: वाञ्छस्ि ?

49 [] 11 P.T.O.
For more Question Papers, Sample Papers, Notes & Syllabus visit Page 11 of 24

(आ) पणू ावाक्येन उ्तरि । (के विं ्ऺश्न्षयम)्
पणू ा वाक्य में उ्तर दीस्िए । (के वि दो ्ऺश्न)
Answer in a complete sentence. (Only two questions) 21=2
(i) के न सम्पन्नं नरं ि्ቌमी: तवयं वासहेिो: वाञ्छस्ि ?
(ii) कीदृशं नरं ि्ቌमी: वासा्वुं वाञ्छस्ि ?
(iii) ि्ቌमी: स्कम्वुं स्ियास्वस्ध्ञं नरं वाञ्छस्ि ?
(इ) स्नदेशानसु ारम् उ्तरि । (के विं ्ऺश्न्षयम)्
स्नदेशानसु ार उ्तर दीस्िए । (के वि दो ्ऺश्न)
Answer as directed. (Only two questions) 21=2
(i) ि्ቌमी: इस्ि किृापदतय स्ियापदं श्िोके स्कं ्ऺय्ሹ
ु म् ?
(ii) ‘कृ िघ्नम्’ इस्ि पदतय स्विोमपदं श्िोकाि् स्चत्वा स्िखि ।
(iii) ‘स्नश्चयम’् अतय स्वशेषणपदं स्कं ्ऺय्ሹु म् ?
11. अधोस्िस्खिं नाट्यांशं पस्ित्वा िदाधाररिान् ्ऺश्नान् संतकृ िेन उ्तरि ।
स्नम्नस्िस्खि नाट्यांश को पढ़कर उस पर आधाररि ्ऺश्नों के उ्तर संतकृ ि में दीस्िए ।
Read the following part of a drama and answer the questions based on
them in Sanskrit. 5
कौसल्या रािषे ! स्कं न पश्यस्स ? स्नपणु ं स्नरूप्यमाणो वत्साया मे वध्वा मख ु चन््शेणास्प
सवं दत्येव ।
जनक: पश्यास्म, सस्ख ! पश्यास्म । (स्नरूप्य) वात्सायाश्च रघ्षू हतय च
स्शशावस्तमन्नस्भव्यज्यिे, संवस्ृ ्त: ्ऺस्िस्बम्बिेव स्नस्खिा सैवाकृ स्ि: सा द्स्ु ि: । सा
वाणी स्वनय: स एव सहि: पण्ु यानभु ावोऽप्यसौ हा हा देस्व स्कमत्ु प्वैमाम मन:
पाररप्िवं धावस्ि ।
कौसल्या िाि ! अस्ति िे मािा ? तमरस्स वा िािम् ?
लव: नस्ह ।
कौसल्या िि: कतय त्वम् ?
लव: भगवि: सगु हृ ीिनामधेयतय वाल्मीके : ।
कौसल्या अस्य िाि ! क्वस्यिव्यं क्वय ।
लव: एिावदेव िानास्म ।
(्ऺस्वश्य सम्रान्िा:)
बटव: कुमार ! कुमार ! अश्वोऽश्व इस्ि कोऽस्प
भिू स्वशेषो िनपदे⤿९वन्ቦु यू िे, सोऽयमधनु ाऽतमास्भ: तवयं ्ऺत्य्षीकृ ि : ।
49 12 []
For more Question Papers, Sample Papers, Notes & Syllabus visit Page 12 of 24

्ቚश्ना:
(अ) एकपदेन उ्तरि । (के विं ्ऺश्न्षयम)्
एक शब्द में उ्तर दीस्िए । (के वि दो ्ऺश्न)
1
2
m
Answer in one word. (Only two questions) =1
c. o मखु ं कया संवदस्ि ? m
2
(i) िवतय
s e
s emबटुस्भ: क: ्ऺत्य्षीकृ ि: ? g la
la(iii) ‘िि: कतय त्वम् ?’ इस्ि का पृच्छस्ि ? a
(ii)

ag
(आ) पणू ावाक्येन उ्तरि । (के विं ्ऺश्न्षयम)्
पणू ा वाक्य में उ्तर दीस्िए । (के वि दो ्ऺश्न)
Answer in a complete sentence. (Only two questions) 21=2
(i) कौसल्या कं माि:ु स्वषये पृच्छस्ि ?
(ii) िवं दृि्वा िनकतय मन: कीदृशं भवस्ि ?
(iii) अश्वं दृि्वा बटव: िवं स्कं क्वयस्न्ि ? om
. c
स्नदेशानसु ारम् उ्तरि । (के विं ्ऺश्न्षयम)् m
(इ)
e
स्नदेशानसु ार उ्तर दीस्िए । (के विlदोas्ऺश्न)
ag
Answer as directed. (Only two questions) 21=2
(i) ‘धावस्ि’ इस्ि स्ियापदतय किृापदं स्कम् ?
(ii) ‘आम्’ इस्ि पदतय स्विोमपदं स्कं ्ऺय्ሹ
ु म् ?
(iii) ‘भगवि:’ अ्ऴ स्वशे⤿९यपदं स्कं ्ऺय्ሹ
ु म् ?
12. अधोस्िस्खिवाक्येषु रे खाङ्स्किपदास्न आधृत्य ्ऺश्नस्नमााणं कुरुि । (के विं ्ऺश्नचििु यम)्
स्नम्नस्िस्खि वाक्यों में रे खांस्कि पदों के आधार पर ्ऺश्न स्नमााण कीस्िए । (के वि चार ्ऺश्न) m
m c o
Form questions on the basis of underlined words in the .following
. co sentences. (Only four questions) s e m 41=4
m a
se l
(क) गरु वे वतिु ्ऺदेयम् ।
(ख) स्वद्या अमृिमश्निु े । ag
(ग) ििो य्ቍु ाय यज्ु यतव ।
(घ) दािारं दःु तवप्नस्मव न तमरस्ि ।
(ङ) योगाचाया: श्यामप्ሾे स्िखस्ि ।

49 [] 13 P.T.O.
For more Question Papers, Sample Papers, Notes & Syllabus visit Page 13 of 24

13. अधोस्िस्खितय श्िोकतय अन्वयं स्िखि ।
स्नम्नस्िस्खि श्िोक का अन्वय स्िस्खए ।
Write the prose order of the following verse. 3

ितमादसक्ि: सििं कायुं कमा समाचर ।
असक्िो ्ीाचरन्कमा परमाप्नोस्ि परुू ष: ।।

14. अधोस्िस्खितय श्िोकतय भावा्वुं संतकृ िभाषया स्िखि ।
स्नम्नस्िस्खि श्िोक का भावा्वा संतकृ ि भाषा में स्िस्खए ।
Write the explanation of the following verse in Sanskrit. 3

यद्दाचरस्ि ्ቦे्षति्तदेवेिरो िन: ।
स यत््ऺमाणं कुरुिे िोकतिदनुविािे ।।
अथवा (OR)
‘योगतय वैस्शि्यम’् इस्ि पाितय सारं सङ््षेपेण संतकृ िभाषया स्िखि ।
‘योगतय वैस्श⤿९ट्यम’् पाि का सार सं्षेप में संतकृ ि में स्िस्खए ।
Write briefly the summary of lesson ‘योगतय वैस्श⤿९ट्यम्’ in Sanskrit. 3

खण्ड: ‘घ’
(ii) संस्कृत-साठित्र्ेठतिासस्र् सामान्र्: पररचर्: 10 अङ्का:
संस्कृत साठित्र् और इठतिास का सामान्र् पररचर्
General Introduction of Sanskrit-Literature and History

15. अधोस्िस्खि्ऺश्नानाम् उ्तरास्ण स्वकल्पेभ्य: स्चत्वा स्िखि । (के विं ्ऺश्न्ऴयम)्
स्नम्नस्िस्खि ्ऺश्नों के उ्तर स्दए गए स्वकल्पों में से चस्ु नए । (के वि िीन ्ऺश्न)
Choose the answer from the given options of the following questions.
(Only three questions) 31=3

(i) कतय अ्वागौरवम् ्ऺस्स्ቍम् ?
(A) माघतय (B) कास्िदासतय
(C) भारवे: (D) अश्वघोषतय

49 14 []
For more Question Papers, Sample Papers, Notes & Syllabus visit Page 14 of 24

(ii) ‘सौन्दरनन्दम’् इस्ि महाकाव्ये कस्ि सगाा: सस्न्ि ?
(A) पञ्चदश
(B) षोडश
m
(C) स्቎दश
c. o s e m
(D) m
as e अिादश g la
l
(iii) g ‘पृथ्वीरािस्वियतय रचस्यिा क: अस्ति ?
a
a
(A) स्सन्धरु ाि:
(B) ियानक:
(C) कल्हण:
(D) हषा:

चािक्ु य नरे श-स्विमास्दत्यतय ्ऺशसं ा कु्ऴ वस्णािoा ?m
(iv)
. c
(A) हषाचररिे
s em
(B) कुमारपािचररिे
g la
(C) मधरु ास्विये
a
(D) स्विमांकदेवचररिे

16. अधोस्िस्खि्ऺश्नानाम् उ्तरास्ण ्ऺद्त-स्वकल्पेभ्य: स्चत्वा स्िखि । (के विं ्ऺश्न्ऴयम)्
स्नम्नस्िस्खि ्ऺश्नों के उ्तर स्दए गए स्वकल्पों में से चस्ु नए । (के वि िीन ्ऺश्न)
Choose the answer from the given options of the
m 31=3
following

m
c. o (i)
questions. (Only three questions)
m .co
m s e
se
‘दस्ण्डन:’ स्कं ्ऺस्स्ቍम् ?
l a
(A) कल्पना ag
(B) पदिास्ित्यम्
(C) गद्म्
(D) शैिी

49 [] 15 P.T.O.
For more Question Papers, Sample Papers, Notes & Syllabus visit Page 15 of 24

(ii) स्शवरािस्वियतय िेखक: क: अस्ति ?
(A) सब ु न्ध:ु
(B) सोमना्व:
(C) अस्म्बकाद्तव्यास:
(D) बाणभ्ሾ:

(iii) स््ऴस्विमभ्ሾतय ्ऺस्स्ቍा रचना का अस्ति ?
(A) मदािसाचम्प:ू
(B) निचम्प:ू
(C) यशस्तििकचम्प:ू
(D) रामायणचम्प:ू

(iv) ‘िीवन्धरचम्प’ू इस्ि काव्यतय रचस्यिा क: ?
(A) ि्ቌमणभ्ሾ:
(B) हररचन््श:
(C) वेंकटराि:
(D) अनन्िभ्ሾ:

17. ्ऺद्तस्वकल्पेभ्य: समस्ु चिम् उ्तरं स्चत्वा स्िखि । (के विं ्ऺश्नचििु यम)्
स्दए गए स्वकल्पों में से उस्चि उ्तर चनु कर स्िस्खए । (के वि चार ्ऺश्न)
Choose appropriate answer from the given options. (Only four questions)
41=4

(i) कास्िदास: कं नाटकम् अरचयि् ?
(A) मृच्छकस्टकम्
(B) म्शु ारा्षसम्
(C) स््ऺयदस्शाका
(D) स्विमोवाशीयम्

49 16 []
For more Question Papers, Sample Papers, Notes & Syllabus visit Page 16 of 24

(ii) भ्ሾनारायणतय ‘वेणी सहं ार:’ कस्तमन् ्ቇन््वे आधाररिम् ?
(A) रामायणे
महाभारिे
(B)
o m m
. c
(C) उपस्नषस्द
s e
e m la
l as कल्पनायाम् ag
ag
(D)

(iii) श्शू कतय ‘मृच्छकस्टक’ नाटके कस्ि अङ्का: सस्न्ि ?
(A) अ⤿९ट
(B) नव
(C) दश
m
(D) एकादश
m .co
s e
g
(iv) उ्तररामचररितय रचस्यिा क: अस्तिa
l?
a
(A) वाल्मीस्क:
(B) कास्िदास:
(C) भवभस्ू ि:
(D) नागानन्द:
m
m
c. o (v) िीमिू वाहनतय क्वाधाररिं नाटकं स्कम् ? m .co
m s e
se ऊरुभङ्गम् l a
ag
(A)

(B) नागानन्द:
(C) वेणीसंहारम्
(D) दिू वाक्यम्

49 [] 17 P.T.O.
For more Question Papers, Sample Papers, Notes & Syllabus visit Page 17 of 24

खण्ड: ‘ङ’
छन्दोऽलङ्कारपररचर्: 10 अङ्का:
छन्द और अलंकार पररचर्
Metres and Figures of Spech

18. (अ) अधोस्िस्खि्ऺश्नानाम् उ्तरास्ण स्िखि । (के विं ्ऺश्न्ऴयम)्
स्नम्नस्िस्खि ्ऺश्नों के उ्तर दीस्िए । (के वि िीन ्ऺश्न)
Answer the following questions. (Only three questions) 31=3

(i) ‘नन मयययिु ेयं भोस्गिोकै :’ इस्ि कतय छन्दस: ि्ቌणम् अस्ति ?
(ii) मन्दािान्िा छन्दस: उदाहरणमेकम् स्िखि ।
(iii) ‘यगण’ इत्यतय संस््ष्቎ स्च्हास्न कास्न सस्न्ि ?
‘वसन्िस्ििका’ छन्दस्स ्ऺस्िचरणं कस्ि वणाा: भवस्न्ि ?
(iv)
(आ) अधोस्िस्खिासु श्िोकपस्ङ्क्िषु ्ऺय्ሹ
ु ं छन्द: पररचीय ितय नाम स्िखि । (के विं ्ऺश्न्षयम्)
स्नम्नस्िस्खि श्िोक पंस्क्ियों में ्ऺयक्ु ि छन्द पहचानकर नाम स्िस्खए । (के वि दो ्ऺश्न)
Write the name of the metre in the following lines of verses.
(Only two questions) 21=2
(i) भवस्न्ि न्ाातिरव: फिो्ሽमै: नवाम्बस्ु भ: भरू रस्विस्म्बन: घना: ।
(ii) बस्ु ्ቍयक्ु िो िहािीह उभे सक
ु ृ िद⤿९ु कृ िे ।
(iii) िमध्वरे स्वश्वस्िस्िस््षिीशं स्न:शेषस्व्ቦास्णिकोषिािम् ।

19. (अ) अधोस्िस्खि्ऺश्नानाम् उ्तरास्ण स्िखि । (के विं ्ऺश्न्ऴयम)्
स्नम्नस्िस्खि ्ऺश्नों के उ्तर दीस्िए । (के वि िीन ्ऺश्न)
Answer the following questions. (Only three questions) 31=3

(i) उत््ऺे्षा-अिंकारतय ि्षणं स्िस्खि ।
(ii) श्िेषािक ं ारतय एकम् उदाहरणं स्िखि ।
(iii) रूपकािङ्कारतय ि्षणं स्िखि ।
(iv) ‘साम्यं वाच्यमवैधम्युं वाक्यैक्यम् – ्षयो:’ इस्ि कतयािङ्कारतय ि्षणम् ।
49 18 []
For more Question Papers, Sample Papers, Notes & Syllabus visit Page 18 of 24

(आ) अधोस्िस्खिासु श्िोक-पस्ङ्क्िषु ्ऺयक्ु िािङ्कारतय नाम स्िखि । (के विं ्ऺश्न्षयम)्
स्नम्नस्िस्खि श्िोक पंस्क्ियों में ्ऺय्ሹ
ु अिंकार का नाम स्िस्खए । (के वि दो ्ऺश्न)

m
Write the figure of speech in the following lines of verses.

.co
(Only two questions) 21=2
s e m
s emरस्वसङ्िान्िसौभाग्यतिषु ारारुणमण्डि: । g la
la
(i)
g a
a (ii) रमिे न मराितय मानसं मानसं स्वना ।
(iii) कमिस्मव मुखं मनो्ञमेिि् ।

m
m .co
s e
g l a
a

m
m .co
m .co s e m
se l a
ag

49 [] 19 P.T.O.
For more Question Papers, Sample Papers, Notes & Syllabus visit Page 19 of 24

49 [] 20 P.T.O.
For more Question Papers, Sample Papers, Notes & Syllabus visit Page 20 of 24

m
m .co s e m
s e g la
g la a
a

m
m .co
s e
g l a
a

m
m .co
m .co s e m
se l a
ag

49 [] 21 P.T.O.
For more Question Papers, Sample Papers, Notes & Syllabus visit Page 21 of 24

49 [] 22 P.T.O.
For more Question Papers, Sample Papers, Notes & Syllabus visit Page 22 of 24

m
m .co s e m
s e g la
g la a
a

m
m .co
s e
g l a
a

m
m .co
m .co s e m
se l a
ag

49 [] 23 P.T.O.
For more Question Papers, Sample Papers, Notes & Syllabus visit Page 23 of 24

49 [] 24 P.T.O.
For more Question Papers, Sample Papers, Notes & Syllabus visit Page 24 of 24