Class 12 Sample Paper 2026 Sanskrit
Download Class 12 Sample Paper 2026 Sanskrit pdf. Prepare effectively with Class 12 Sanskrit Model Paper 2026 at aglasem.com. This sample question paper is designed as per the latest ncert syllabus and exam pattern to help you practice important questions, understand the marking scheme, and improve time management. Class 12 Sample Paper 2026 Sanskrit is given below.
More Detail
Latest News
Finished viewing? Save it for later —
Download Class 12 Sample Paper 2026 Sanskrit (PDF · 13 pages)Downloaded 47 times
About Class 12 Sample Paper 2026 Sanskrit
Class 12 Sample Paper 2026 Sanskrit is available here for free download. Published by AglaSem for Class 12, this sample paper can be viewed online or downloaded as a PDF (13 pages). Candidates preparing for Class 12 can use Class 12 Sample Paper 2026 Sanskrit to understand the exam pattern, the type of questions asked, and the overall difficulty level.
Frequently Asked Questions
How can I download Class 12 Sample Paper 2026 Sanskrit?
Open this page and click the Download button to save Class 12 Sample Paper 2026 Sanskrit as a PDF. It is completely free on AglaSem Docs.
Is Class 12 Sample Paper 2026 Sanskrit free to download?
Yes. Class 12 Sample Paper 2026 Sanskrit can be viewed online and downloaded as a PDF free of cost on AglaSem Docs.
How many pages does Class 12 Sample Paper 2026 Sanskrit have?
Class 12 Sample Paper 2026 Sanskrit contains 13 pages, which you can read online or download together as a single PDF.
Where can I find more Class 12 study material?
You can find more Class 12 question papers, sample papers, syllabus, and answer keys on AglaSem Docs.
Class 12 Sample Paper 2026 Sanskrit – Text
Read the full text of this sample paper below — useful to quickly search, copy and reference the content online without downloading the PDF.
📄 View text version (13 pages)
Page 1
2026
SAMPLE / MODEL
PAPERS
NCERT BASED
PRACTICE PAPERS
DOWNLOAD PDF
FOR
CBSE BOARD
AND
STATE BOARDS
SAMPLE / MODEL
PAPERS
NCERT BASED
PRACTICE PAPERS
DOWNLOAD PDF
FOR
CBSE BOARD
AND
STATE BOARDS
Page 2
आदर्शप्रश्नपत्रम्
(2025-26)
संस्कृतम् केन्द्रिकम् - कोड न. 322
कक्षा-द्वादर्ी(XII)
समय:-होरात्रयम्(Three hours) पूर्ाशङ्ााः -80
सामान्य निर्दे शााः –
. कृपया सम्यक्तया परीक्षणं कुर्वन्तु यत ् अस्ममि ् प्रश्नपत्रे पष्ठ
ृ ानि मद्रु ितानि सस्न्त।
. कृपया सम्यक्तया परीक्षणं कुर्वन्तु यत ् अस्ममि ् प्रश्नपत्रे 18 प्रमुखााः प्रश्नााः सस्न्त।
. अस्ममि ् प्रश्नपत्रे चत्र्ाराः खण्ााः सस्न्त-
खण्ाः (क) अपपठत-अर्बोधिम ् - 10 अङकााः
खण्ाः (ख) रचिात्मककायवम ् - 15 अङकााः
खण्ाः (ग) अिुप्रयुक्तव्याकरणम ् - 20 अङकााः
खण्ाः (घ) I. पद्रठत-अर्बोधिम ् - 25 अङकााः
II. संमकृत - साद्रित्येनतिास – पररचयाः - 10 अङकााः
. उत्तरलेखिात ् पूर्ं प्रश्नमय क्रमांङकााः अर्श्यं लेखिीयााः।
. प्रश्न संख्या प्रश्नपत्रािुसारम ् अर्श्यम ् एर् लेखिीया ।
. सर्ेषां प्रश्नािाम ् उत्तराणण संमकृतेि लेखिीयानि।
. प्रश्नािां निर्दे शााः ध्यािेि अर्श्यं पठिीयााः।
अपठित-अवबोधनम्
खण्ड क
1. अधोठिन्द्रखतं गद्ांर्ं पठित्वा दत्त-प्रश्नान् संस्कृतेन उत्तरत- 10
आधुनिकवैज्ञानिकयुगे दू रदर्शिम् एकम् आश्चयशकरम् आनवष्कारम् अस्ति । गृहस्तितााः एव जिा:
दू रिानि निनिस्विेत्रय ाः िुरताः िश्यस्ति, नित्रगतािाां जिािाां वििानि ि कर्ाशभ्याम् प्रत्यक्षताः शृण्वस्ति ।
अयां नह नवद् युत्तरां गार्ाां िमत्काराः । अस्य मूलरूिेर् आनवष्कारक: नियकाऊमह दयाः अस्ति।
बेयर्श फार्शवर्श-ज्व ररकििामकै: वैज्ञानिकै: एतत् वतशमािरूिां आनवष्कृतम्।
(2025-26)
संस्कृतम् केन्द्रिकम् - कोड न. 322
कक्षा-द्वादर्ी(XII)
समय:-होरात्रयम्(Three hours) पूर्ाशङ्ााः -80
सामान्य निर्दे शााः –
. कृपया सम्यक्तया परीक्षणं कुर्वन्तु यत ् अस्ममि ् प्रश्नपत्रे पष्ठ
ृ ानि मद्रु ितानि सस्न्त।
. कृपया सम्यक्तया परीक्षणं कुर्वन्तु यत ् अस्ममि ् प्रश्नपत्रे 18 प्रमुखााः प्रश्नााः सस्न्त।
. अस्ममि ् प्रश्नपत्रे चत्र्ाराः खण्ााः सस्न्त-
खण्ाः (क) अपपठत-अर्बोधिम ् - 10 अङकााः
खण्ाः (ख) रचिात्मककायवम ् - 15 अङकााः
खण्ाः (ग) अिुप्रयुक्तव्याकरणम ् - 20 अङकााः
खण्ाः (घ) I. पद्रठत-अर्बोधिम ् - 25 अङकााः
II. संमकृत - साद्रित्येनतिास – पररचयाः - 10 अङकााः
. उत्तरलेखिात ् पूर्ं प्रश्नमय क्रमांङकााः अर्श्यं लेखिीयााः।
. प्रश्न संख्या प्रश्नपत्रािुसारम ् अर्श्यम ् एर् लेखिीया ।
. सर्ेषां प्रश्नािाम ् उत्तराणण संमकृतेि लेखिीयानि।
. प्रश्नािां निर्दे शााः ध्यािेि अर्श्यं पठिीयााः।
अपठित-अवबोधनम्
खण्ड क
1. अधोठिन्द्रखतं गद्ांर्ं पठित्वा दत्त-प्रश्नान् संस्कृतेन उत्तरत- 10
आधुनिकवैज्ञानिकयुगे दू रदर्शिम् एकम् आश्चयशकरम् आनवष्कारम् अस्ति । गृहस्तितााः एव जिा:
दू रिानि निनिस्विेत्रय ाः िुरताः िश्यस्ति, नित्रगतािाां जिािाां वििानि ि कर्ाशभ्याम् प्रत्यक्षताः शृण्वस्ति ।
अयां नह नवद् युत्तरां गार्ाां िमत्काराः । अस्य मूलरूिेर् आनवष्कारक: नियकाऊमह दयाः अस्ति।
बेयर्श फार्शवर्श-ज्व ररकििामकै: वैज्ञानिकै: एतत् वतशमािरूिां आनवष्कृतम्।
Page 3
दू रदर्शिप्रेषकयन्त्ैाः क्रमवीक्षर्िद्धत्या नित्रानर् आकार्े नवद् युत्तरां गैाः प्रेष्यिे तानि ि र्ांग्रानहयन्त्ैाः
गृहीत्वा नित्रिटे प्रवििे दू रदर्शिम् आबालवृद्धािाां मि रञ्जिस्य र्ाधिम् स्वीकृतम् ।
नर्क्षाज्ञािकलाराजिीनतप्रभृनतषुक्षेत्रेषु अस्य अतीव र्जीवनित्रानर् दृष्ट्वा अल्पज्ञाः अनि गम्भीरार्शम् र्म्यक्
अवगिुम् आत्मर्ात् ि कतुुं र्क्न नत । आकषशका कायशक्रमाि् रूिकानर्, िृत्यानि, महािुरुषार्ाां
जीविवृत्तम् दे र्-नवदे र्ीयनित्रानर् एकािे स्वेच्छािुर्ारां गृहे आर्ीिा: एव वयम् द्रष्ट्टुम् र्क्नुमाः ।
प्रश्ना:-
अ) एकपदे न उत्तरत – 2x1=2
(i) दू रदर्शिस्य मूलरूिेर् आनवष्कारकाः काः अस्ति?
(ii) दू रदर्शिस्य वतशमािरूिम् कै: वैज्ञानिकैाः आनवष्कृतम् ?
(iii) आधुनिकयुगे नकां आश्चयशकरां आनवष्कारम् अस्ति?
आ) पूर्शवाक्येन उत्तरत - 2x2=4
(i) केषु क्षेत्रेषु दू रदर्शिस्य महत्त्वम् ?
(ii) वयम् दू रदर्शिे नकां िश्याम: ?
(iii) कुत्र दू रदर्शिस्य अतीव महत्त्वां वतशते?
(इ) अस्य अनुच्छेदस्य कृते समुठितं र्ीर्शकं ठिखत - 1x1=1
(ई) भाठर्ककायशम् – (प्रश्नत्रयम) – 3x1=3
(क) "अल्पां जािानत' इनत वाक्ाांर्ाय प्रयुक्तां िदां अस्ति।
(i) र्वशज्ञाः (ii) बहुज्ञाः (iii) अल्पज्ञाः (iv) नवर्ेषज्ञाः
(ख) “आकषशकाि्” अस्य िदस्य नवर्ेषर्िदां नकम्?
(i) कायशक्रमाि् (ii) र्ाधिाि्, (iii) महािुरूषाि्, (iv) वृद्धािाम्
(ग) "आर्ीिााः एव वयां द्रष्ट्टुां र्क्नुमाः ” अत्र नक्रयािदां नकम्?
(i) आर्ीिााः (ii) द्रष्ट्टुम् (iii) र्क्नुमाः (iv) वयम्
(घ) अत्र "स्वीकृत्य” िदस्य नकां ियाशयिदां प्रयुक्तम्?
(i) दृष्टवा (ii) गृहीत्वा (iii) अवगिुम् (iv) आनवष्कृतम्
खण्ड-ख
रिनात्मकं कायशम्- (15)
2. गुवाहाटीनगरे छात्रावासे ननवसत: भवत: नाम अनभनेष: अस्ति। नित्रे निस्तितं
रक्तदाननिनवरनवषयकं इदं ित्रं मञ्जूषािदैः िूरनयत्वा पुनाः उत्तरिुस्तिकायां निित- ½x10=5
गृहीत्वा नित्रिटे प्रवििे दू रदर्शिम् आबालवृद्धािाां मि रञ्जिस्य र्ाधिम् स्वीकृतम् ।
नर्क्षाज्ञािकलाराजिीनतप्रभृनतषुक्षेत्रेषु अस्य अतीव र्जीवनित्रानर् दृष्ट्वा अल्पज्ञाः अनि गम्भीरार्शम् र्म्यक्
अवगिुम् आत्मर्ात् ि कतुुं र्क्न नत । आकषशका कायशक्रमाि् रूिकानर्, िृत्यानि, महािुरुषार्ाां
जीविवृत्तम् दे र्-नवदे र्ीयनित्रानर् एकािे स्वेच्छािुर्ारां गृहे आर्ीिा: एव वयम् द्रष्ट्टुम् र्क्नुमाः ।
प्रश्ना:-
अ) एकपदे न उत्तरत – 2x1=2
(i) दू रदर्शिस्य मूलरूिेर् आनवष्कारकाः काः अस्ति?
(ii) दू रदर्शिस्य वतशमािरूिम् कै: वैज्ञानिकैाः आनवष्कृतम् ?
(iii) आधुनिकयुगे नकां आश्चयशकरां आनवष्कारम् अस्ति?
आ) पूर्शवाक्येन उत्तरत - 2x2=4
(i) केषु क्षेत्रेषु दू रदर्शिस्य महत्त्वम् ?
(ii) वयम् दू रदर्शिे नकां िश्याम: ?
(iii) कुत्र दू रदर्शिस्य अतीव महत्त्वां वतशते?
(इ) अस्य अनुच्छेदस्य कृते समुठितं र्ीर्शकं ठिखत - 1x1=1
(ई) भाठर्ककायशम् – (प्रश्नत्रयम) – 3x1=3
(क) "अल्पां जािानत' इनत वाक्ाांर्ाय प्रयुक्तां िदां अस्ति।
(i) र्वशज्ञाः (ii) बहुज्ञाः (iii) अल्पज्ञाः (iv) नवर्ेषज्ञाः
(ख) “आकषशकाि्” अस्य िदस्य नवर्ेषर्िदां नकम्?
(i) कायशक्रमाि् (ii) र्ाधिाि्, (iii) महािुरूषाि्, (iv) वृद्धािाम्
(ग) "आर्ीिााः एव वयां द्रष्ट्टुां र्क्नुमाः ” अत्र नक्रयािदां नकम्?
(i) आर्ीिााः (ii) द्रष्ट्टुम् (iii) र्क्नुमाः (iv) वयम्
(घ) अत्र "स्वीकृत्य” िदस्य नकां ियाशयिदां प्रयुक्तम्?
(i) दृष्टवा (ii) गृहीत्वा (iii) अवगिुम् (iv) आनवष्कृतम्
खण्ड-ख
रिनात्मकं कायशम्- (15)
2. गुवाहाटीनगरे छात्रावासे ननवसत: भवत: नाम अनभनेष: अस्ति। नित्रे निस्तितं
रक्तदाननिनवरनवषयकं इदं ित्रं मञ्जूषािदैः िूरनयत्वा पुनाः उत्तरिुस्तिकायां निित- ½x10=5
Page 4
छात्रावासतः
गुवाहाटीनगरम्
ततति:.............
पूज्या: (i)............
चरणवन्दना।
अत्र कुशलं तत्र अतप अस्तु। अद्य अहं भवन्तं तनवेदयातम यद् अस्माकं तवद्यालये गते सप्ताहे (ii)...............
आयोतितम् । अस्माकं कक्षा अध्यापक: (iii)................ प्रमुख: आयोिकः आसीत् । सः प्रिमं (iv)
………… प्रायच्छत्। तदनन्तरम् (v) …….. पञ्च छात्रा: एतस्मस्मन् शुभकाये अग्रेसराः अभवन् तेषाम् उत्साहं
(vi)..........मम मनतस अतप भावना संिाता तिा च मयाऽतप स्वरक्तं (vii)..............। आशासे यद् मम एतां
भावनां (vill)......... प्रसन्नो भतवष्यतत। अहं पूणणतया सकुशलोऽस्मस्म। (ix)..........तचन्तया।
भवत: (x).............
अतभनेष:
प्रदत्तम्, रक्तदानतशतवरम् दशमकक्षायाः , तपतृमहोदया:!, आज्ञाकारी, स्वरक्तं,
तशतवरस्य, दृष्ट्वा, ज्ञात्वा, अलं
3) .(अ) अधाः प्रदत्तां नित्रम् आधृत्य िञ्चनवांर्नतताः नत्रांर्त्पररनमतैाः र्ब्ै ाः अिुच्छेदमेकां नलखत- 5
मञ्जूषा
गुरुकुलम्, छात्रााः , प्राकृनतक वातावरर्म्, प्रािीिकाले, नर्क्षाव्यविा, उत्तमा
आ) “जिम् एव जीवनम्" इठतठवर्यमठधकृत्य पञ्चठवंर्ठतताः ठत्रंर्त्पररठमतदाः र्ब्द ाः अनुच्छेदं
ठिखत।
जलम्, प्रार्ीिाां, जीविम्, िद्याः , मधुरम्, िृनर्व्याां, िादिािाां, र्ांरक्षर्ीयम्, वषाशजलां
गुवाहाटीनगरम्
ततति:.............
पूज्या: (i)............
चरणवन्दना।
अत्र कुशलं तत्र अतप अस्तु। अद्य अहं भवन्तं तनवेदयातम यद् अस्माकं तवद्यालये गते सप्ताहे (ii)...............
आयोतितम् । अस्माकं कक्षा अध्यापक: (iii)................ प्रमुख: आयोिकः आसीत् । सः प्रिमं (iv)
………… प्रायच्छत्। तदनन्तरम् (v) …….. पञ्च छात्रा: एतस्मस्मन् शुभकाये अग्रेसराः अभवन् तेषाम् उत्साहं
(vi)..........मम मनतस अतप भावना संिाता तिा च मयाऽतप स्वरक्तं (vii)..............। आशासे यद् मम एतां
भावनां (vill)......... प्रसन्नो भतवष्यतत। अहं पूणणतया सकुशलोऽस्मस्म। (ix)..........तचन्तया।
भवत: (x).............
अतभनेष:
प्रदत्तम्, रक्तदानतशतवरम् दशमकक्षायाः , तपतृमहोदया:!, आज्ञाकारी, स्वरक्तं,
तशतवरस्य, दृष्ट्वा, ज्ञात्वा, अलं
3) .(अ) अधाः प्रदत्तां नित्रम् आधृत्य िञ्चनवांर्नतताः नत्रांर्त्पररनमतैाः र्ब्ै ाः अिुच्छेदमेकां नलखत- 5
मञ्जूषा
गुरुकुलम्, छात्रााः , प्राकृनतक वातावरर्म्, प्रािीिकाले, नर्क्षाव्यविा, उत्तमा
आ) “जिम् एव जीवनम्" इठतठवर्यमठधकृत्य पञ्चठवंर्ठतताः ठत्रंर्त्पररठमतदाः र्ब्द ाः अनुच्छेदं
ठिखत।
जलम्, प्रार्ीिाां, जीविम्, िद्याः , मधुरम्, िृनर्व्याां, िादिािाां, र्ांरक्षर्ीयम्, वषाशजलां
Page 5
4)अ- मञ्जूर्ाप्रदत्त-पदसहायतया अधोठिन्द्रखतां कथां पूरयत – ½x10=5
एकदा गुरः द्रोणाचायण: दु योधनम् (i)-------आतदशत् "वत्स ! नगरे सवाणतधकं गुणवन्तं िनम् अस्मिष्य
(ii)दु योधनः (iii)-------आसीत् । स: सवणत्र (iv)--------आगच्छत् अवदत् च - भगवन् ! (v)------
गुणवत्तर: कोऽतप नास्मस्त इतत।" आचायण: पुनः युतधतिरम् आहूय (vi)----------"वत्स ! संसारे सवाणतधकं
गुणहीनं िनम् (vii)-------आनय इतत।" युतधतिरः आगत्य अवदत्- "प्रभो ! मत्तः गुणहीन: संसारे
कोऽतप नास्मस्त।" आचायण:(viii)-----आशीषम् अयच्छत् - "तप्रयपुत्र ! तव कीततणः कदातप न (ix)-------
-----।" नूनं सत्यमेव उच्यते - यिा दृतटः (x)-----सृतटः ।
मञ्िूषा-अहङ्कारी, अस्मिष्य, नंक्ष्यतत, आहूय, भ्रान्त्त्वा, आतदटवान्, तिा, आनय, मत्तः , युतधतिराय।
अथवा
आ-अधोठिन्द्रखते संवादे मञ्जूर्ायााः सहायतया ररक्तस्थानाठन पूरयत -
माधवाः - नमत्र! भवाि् क्रीर्िाय वानटकाां ि आगच्छत्। अनि गृहे र्वश कुर्लम् ?
रामाः (i)---------------------------------------------------------
माधवाः तनहश नकमर्ुं िागच्छत्?
रामाः (ii)-------------------------------------------------------
माधवाः अह ! वारार्र्ीां र्वे िररवारजिााः अगच्छि्। बहूत्तमम् । नकां नकां दृष्टम् ?
रामाः (iii)-------------------------------------------------------
माधवाः वारार्स्यााः नवषये बहुधा श्रुतम् अस्ति। नकम् अन्वभत् तत्र भवाि् ?
रामाः आिन्दप्रदां िगरां तत्, र्वेऽनि तत्र नििारनहतााः हरहरमहादे व इनत वदिाः व्रजस्ति ।
माधवाः अह ! अद् भुतां खलु तद् दृश्यम्। नकां र्ायङ्कालस्य गङ्गाघट्टस्य दृश्यम् अवाल कयत्?
रामाः (iv)----------------------------------------------------------
माधवाः र्त्यां वदनत, अहम् अत्र नववरर्ां श्रुत्वैव आिस्तन्दताः भवानम ।
रामाः भवाि् अनि कदानि गच्छतु यत नह विुताः दर्शिीय िले तत् ।
माधवाः (v)--------------------------------------------------------
एकदा गुरः द्रोणाचायण: दु योधनम् (i)-------आतदशत् "वत्स ! नगरे सवाणतधकं गुणवन्तं िनम् अस्मिष्य
(ii)दु योधनः (iii)-------आसीत् । स: सवणत्र (iv)--------आगच्छत् अवदत् च - भगवन् ! (v)------
गुणवत्तर: कोऽतप नास्मस्त इतत।" आचायण: पुनः युतधतिरम् आहूय (vi)----------"वत्स ! संसारे सवाणतधकं
गुणहीनं िनम् (vii)-------आनय इतत।" युतधतिरः आगत्य अवदत्- "प्रभो ! मत्तः गुणहीन: संसारे
कोऽतप नास्मस्त।" आचायण:(viii)-----आशीषम् अयच्छत् - "तप्रयपुत्र ! तव कीततणः कदातप न (ix)-------
-----।" नूनं सत्यमेव उच्यते - यिा दृतटः (x)-----सृतटः ।
मञ्िूषा-अहङ्कारी, अस्मिष्य, नंक्ष्यतत, आहूय, भ्रान्त्त्वा, आतदटवान्, तिा, आनय, मत्तः , युतधतिराय।
अथवा
आ-अधोठिन्द्रखते संवादे मञ्जूर्ायााः सहायतया ररक्तस्थानाठन पूरयत -
माधवाः - नमत्र! भवाि् क्रीर्िाय वानटकाां ि आगच्छत्। अनि गृहे र्वश कुर्लम् ?
रामाः (i)---------------------------------------------------------
माधवाः तनहश नकमर्ुं िागच्छत्?
रामाः (ii)-------------------------------------------------------
माधवाः अह ! वारार्र्ीां र्वे िररवारजिााः अगच्छि्। बहूत्तमम् । नकां नकां दृष्टम् ?
रामाः (iii)-------------------------------------------------------
माधवाः वारार्स्यााः नवषये बहुधा श्रुतम् अस्ति। नकम् अन्वभत् तत्र भवाि् ?
रामाः आिन्दप्रदां िगरां तत्, र्वेऽनि तत्र नििारनहतााः हरहरमहादे व इनत वदिाः व्रजस्ति ।
माधवाः अह ! अद् भुतां खलु तद् दृश्यम्। नकां र्ायङ्कालस्य गङ्गाघट्टस्य दृश्यम् अवाल कयत्?
रामाः (iv)----------------------------------------------------------
माधवाः र्त्यां वदनत, अहम् अत्र नववरर्ां श्रुत्वैव आिस्तन्दताः भवानम ।
रामाः भवाि् अनि कदानि गच्छतु यत नह विुताः दर्शिीय िले तत् ।
माधवाः (v)--------------------------------------------------------
Page 6
रामाः स्वागतम्, िुिनमशलामाः राम राम!
मञ्जूषा
आम्, अद् भुते दृश्ये भवनत तन्त् यदा गङ्गारती भवनत तदा जिााः र्वशत्र घट्टे उिनवश्य आिस्तन्दतााः भवस्ति ।
आम् नमत्र! िररवारर्दस्यैाः र्ह नवमर्श कृत्वा य जिाां कररष्यानम। धन्यवादाः ।
र्वशप्रर्म तु गङ्गाखािे कृतां िश्चात् ि नवश्विार्दर्शिम् अकुमश।
आम् नमत्र! गेहे र्वश कुर्लमेव ।
वयां गृहे ि आस्म, र्वेऽनि भ्रमर्ार्श वारार्र्ीम् अगच्छाम ।
खण्ड - ग
अनुप्रयुक्तव्याकरर्म् 20
5.अधोठिन्द्रखतवाक्येर्ु रे खाठङ्तपदानां समुठितं सन्द्रिपदं सन्द्रिठवच्छे दं वा कुरुत- (केविं
प्रश्नर्ट् कम्) 1x4=4
(i) आतशस्य यर्ौषधम्।
(ii) उदकेर् गुर्ेि + अत्र भनवतव्यम्।
(iii) यान्यस्माकां र्ुिररतानि यानि त्वय िास्यानि ।
(iv) ि वयां नर्वगर्ािादृर्ााः ।
अर्वा
(आ) अधोठिन्द्रखतवाक्येर्ु रे खाठङ्तपदानां सन्द्रिं सन्द्रिच्छे दं वा कृत्वा ठिखत-
(i) यस्य ि + अस्ति + अन्ध एव र्ाः ।
(ii) र्ेतुयेि मह दधौ नवरनिताः ।
(iii) अहम् आर्ुरीष्वेव य निषु नक्षिानम।
(iv) नवनिनमशतम् + छादिम् अज्ञतायााः ।
6. अधोठिन्द्रखतवाक्येर्ु रे खाठङ्तपदानां समुठितं समस्तपदं ठवग्रहवाक्यं वा प्रदत्तठवकल्पेभ्याः
ठिनुत- (केविं प्रश्नपञ्चकम्) 1x4=4
(i) अठतठथदे वो भव।
मञ्जूषा
आम्, अद् भुते दृश्ये भवनत तन्त् यदा गङ्गारती भवनत तदा जिााः र्वशत्र घट्टे उिनवश्य आिस्तन्दतााः भवस्ति ।
आम् नमत्र! िररवारर्दस्यैाः र्ह नवमर्श कृत्वा य जिाां कररष्यानम। धन्यवादाः ।
र्वशप्रर्म तु गङ्गाखािे कृतां िश्चात् ि नवश्विार्दर्शिम् अकुमश।
आम् नमत्र! गेहे र्वश कुर्लमेव ।
वयां गृहे ि आस्म, र्वेऽनि भ्रमर्ार्श वारार्र्ीम् अगच्छाम ।
खण्ड - ग
अनुप्रयुक्तव्याकरर्म् 20
5.अधोठिन्द्रखतवाक्येर्ु रे खाठङ्तपदानां समुठितं सन्द्रिपदं सन्द्रिठवच्छे दं वा कुरुत- (केविं
प्रश्नर्ट् कम्) 1x4=4
(i) आतशस्य यर्ौषधम्।
(ii) उदकेर् गुर्ेि + अत्र भनवतव्यम्।
(iii) यान्यस्माकां र्ुिररतानि यानि त्वय िास्यानि ।
(iv) ि वयां नर्वगर्ािादृर्ााः ।
अर्वा
(आ) अधोठिन्द्रखतवाक्येर्ु रे खाठङ्तपदानां सन्द्रिं सन्द्रिच्छे दं वा कृत्वा ठिखत-
(i) यस्य ि + अस्ति + अन्ध एव र्ाः ।
(ii) र्ेतुयेि मह दधौ नवरनिताः ।
(iii) अहम् आर्ुरीष्वेव य निषु नक्षिानम।
(iv) नवनिनमशतम् + छादिम् अज्ञतायााः ।
6. अधोठिन्द्रखतवाक्येर्ु रे खाठङ्तपदानां समुठितं समस्तपदं ठवग्रहवाक्यं वा प्रदत्तठवकल्पेभ्याः
ठिनुत- (केविं प्रश्नपञ्चकम्) 1x4=4
(i) अठतठथदे वो भव।
Page 7
(क) अनतनर्ाः एव दे वाः यस्य र्ाः । (ख) अनतनर्ाः एव दे वाः (ग) अनतनर्: ि दे वाः ि
(ii) धदयशसागराः िक्ष्मर्ाः केन क्षोठभताः ।
(क) धैयेर् र्ागराः (ख) धैयशस्य र्ागराः (ग) धैयाश य र्ागराः
(iii) ) र्ूरं कृतज्ञं दृढ़सौहदं ि।
(क) कृतस्य नवस्मरर्ां कर नत याः तम् (ख) कृतां जािानत याः तम् (ग) कृतस्य ज्ञाता
(iv) कथं सन्याठसनोऽठप किोरभार्र्दाः ठतरस्करोठर्?
(क) कठ रै ाः भाषर्ैाः (ख) कठ रस्य भाषर्ैाः (ग) कठ रां भाषर्ैाः
7. अधोठिन्द्रखतवाक्येर्ु रे खाठङ्तपदानां समुठितं संयोठजतं ठवभाठजतं वा प्रकृठतं प्रत्ययं
प्रदत्तठवकल्पेभ्याः ठिनुत- (केविं प्रश्नर्ट् कम) 4x1=4
(i) सत्यान्न प्रमठदतव्यम्।
(क) प्र + मद् + तव्यत् (ख) प्र + मद् + र्ािि् (ग) प्र + मद् + अिीयर
(ii) वत्सराजाः तं न हतवान्।
(क) हि् + क्तवतु ख) हत + मतुि् ग) हत + वाि्
(iii)र्ोकादविनात् राज्ञा हस्तेनदव ठवसठजशताः ।
(क) नव + र्जश + ताः (ख) नव + र्नजश + क्त (ग) नव + र्ृज् + क्त
(iv) र्ुन्द्रि + मतुप तदन्वये ठदिीपाः प्रसूताः ।
(क) र्ुस्तद्धमत् (ख) र्ुस्तद्धमतुि् (ग) र्ुस्तद्धमनत
8. समुठितं उपपदठवभन्द्रक्तरूपं ठिनुत- 4x1=4
(i) आिायशाः ………..अनुर्ान्द्रस्त।
(क) अिेवानर्िा (ख) अिेवानर्िम् (ग) अिेवानर्िे
(ii) ………….सह सीता वनं गन्तुम् इच्छठत।
(क) रामेर् (ख) रामस्य (ग) रामाय
(iii) हा ठधक्!...............अठवज्ञाय उपािभसे।
(क) तुभ्य (ख) अस्माि् (ग) अहम्
(iv) न …...... अठप समं गता वसुमती, नूनं त्वया यास्यठत।
(क) एकेि (ख) एकस्य (ग) एकात्
9. (अ)वाच्यानुसारं समुठितदाः पदद ाः ररक्तस्थानाठन पूरठयत्वा अधोठिन्द्रखतं संवादं ठिखत-4x1=4
(ii) धदयशसागराः िक्ष्मर्ाः केन क्षोठभताः ।
(क) धैयेर् र्ागराः (ख) धैयशस्य र्ागराः (ग) धैयाश य र्ागराः
(iii) ) र्ूरं कृतज्ञं दृढ़सौहदं ि।
(क) कृतस्य नवस्मरर्ां कर नत याः तम् (ख) कृतां जािानत याः तम् (ग) कृतस्य ज्ञाता
(iv) कथं सन्याठसनोऽठप किोरभार्र्दाः ठतरस्करोठर्?
(क) कठ रै ाः भाषर्ैाः (ख) कठ रस्य भाषर्ैाः (ग) कठ रां भाषर्ैाः
7. अधोठिन्द्रखतवाक्येर्ु रे खाठङ्तपदानां समुठितं संयोठजतं ठवभाठजतं वा प्रकृठतं प्रत्ययं
प्रदत्तठवकल्पेभ्याः ठिनुत- (केविं प्रश्नर्ट् कम) 4x1=4
(i) सत्यान्न प्रमठदतव्यम्।
(क) प्र + मद् + तव्यत् (ख) प्र + मद् + र्ािि् (ग) प्र + मद् + अिीयर
(ii) वत्सराजाः तं न हतवान्।
(क) हि् + क्तवतु ख) हत + मतुि् ग) हत + वाि्
(iii)र्ोकादविनात् राज्ञा हस्तेनदव ठवसठजशताः ।
(क) नव + र्जश + ताः (ख) नव + र्नजश + क्त (ग) नव + र्ृज् + क्त
(iv) र्ुन्द्रि + मतुप तदन्वये ठदिीपाः प्रसूताः ।
(क) र्ुस्तद्धमत् (ख) र्ुस्तद्धमतुि् (ग) र्ुस्तद्धमनत
8. समुठितं उपपदठवभन्द्रक्तरूपं ठिनुत- 4x1=4
(i) आिायशाः ………..अनुर्ान्द्रस्त।
(क) अिेवानर्िा (ख) अिेवानर्िम् (ग) अिेवानर्िे
(ii) ………….सह सीता वनं गन्तुम् इच्छठत।
(क) रामेर् (ख) रामस्य (ग) रामाय
(iii) हा ठधक्!...............अठवज्ञाय उपािभसे।
(क) तुभ्य (ख) अस्माि् (ग) अहम्
(iv) न …...... अठप समं गता वसुमती, नूनं त्वया यास्यठत।
(क) एकेि (ख) एकस्य (ग) एकात्
9. (अ)वाच्यानुसारं समुठितदाः पदद ाः ररक्तस्थानाठन पूरठयत्वा अधोठिन्द्रखतं संवादं ठिखत-4x1=4
Page 8
रामभद्राः भ ाः िारायर्! (i) ........ अधुिा कुत्र गम्यते?
िारायर्ाः नकां ि जािानर् त्वम्? र्ाः िठिाय (ii)------------- गच्छनत ।
रामभद्राः तेि गृहां िुिाः कदा (iii) ............?
िारायर् - निश्चयेि अध्ययिां र्माप्य एव (iv)---------गृहां प्रत्यागनमष्यनत।
मञ्जूषा
आगनमष्यते, नवदे र्म्, र्ाः , श्यामेि।
अर्वा
(आ) वाच्यािुर्ारां र्मुनितैाः िदै ाः ररक्तिािानि िूरनयत्वा अध नलस्तखतानि वाक्ानि नलखत-
(i) नकां तेि र्ाः --------------(ज्ञा)?
(ii)------------- (अस्मद् ) ि जािानम ।
(iii) गुरुाः र्वाशि्------------ (नर्ष्य) िाठयनत।
(iv) नर्ष्यैाः ध्यािेि------------(िाठ) िठ्यिे ।
खण्ड -घ (भागाः -1)
पठितावबोधनम् 25
10. अधोठिन्द्रखतं गद्ांर्ं पठित्वा तदाधाररतान् प्रश्नान् संस्कृतेन उत्तरत - 5
र्ांवृत्ते नकनञ्चवन्धकारे भुर्ुण्डी स्कन्धे निधाय नििुर्श निरीक्षमार्ाः , आगत-प्रत्यागतां ि नवदधािाः ,
प्रतािदु गशदौवाररकाः कस्यानि िावक्षेिध्वनिनमवाश्रौषीत्। तताः स्तिरीभूय िुरताः िश्यि् र्त्यनि दीिप्रकार्े
कमप्यिवल कयि् गम्भीरस्वरे र्ैवम् अवादीत्-“काः काः भ ाः ?" इनत। अर् क्षर्ाििरां िुिाः र् एव
िादध्वनिरश्रावीनत भूयाः र्ाक्षेिमव ित्-"क एष मामिुत्तरयि् मुमूषुशाः र्मायानत बनधराः ? तत “दौवाररक!
र्ाि भव नकनमनि व्यर्श मुमूषुशररनत बनधर इनत ि वदनर्?" इनत वक्तारमिश्यतैवाऽऽकनर्श
मन्द्रस्वरमेदुरा वार्ी। अर् “तत् नकां िाजानय अद्यानि भवता प्रभुवयाशर्ामादे र् यद् दौवाररकेर् प्रहररर्ा
वा नत्र:िृष्ट ऽनि प्रत्युत्तरमददद् हिव्याः इनत' इत्येवां भाषमार्ेि द्ााः िेि “क्षम्यतामेष आगच्छानम, आगत्य
ि निस्तखलां निवेदयानम' इनत कर्यि् द्ादर्वषेर् केिानि नभक्षावटु िािुगम्यमािाः क ऽनि काषायवार्ााः
धृततुम्बीिात्राः भव्यमूनतशाः र्ांन्यार्ी दृष्टाः । ततिय रे वम् अभूदालाि:-
1. एकपदे न उत्तरत – (प्रश्नद्वयम्) 2x ½ =1
(क) दौवाररक: नक शृर् नत?
(ख)दौवाररक: भुर्ुण्डी कुत्र निधाय भ्रमनत?
(ग) काः र्ाक्षेिमव ित्?
िारायर्ाः नकां ि जािानर् त्वम्? र्ाः िठिाय (ii)------------- गच्छनत ।
रामभद्राः तेि गृहां िुिाः कदा (iii) ............?
िारायर् - निश्चयेि अध्ययिां र्माप्य एव (iv)---------गृहां प्रत्यागनमष्यनत।
मञ्जूषा
आगनमष्यते, नवदे र्म्, र्ाः , श्यामेि।
अर्वा
(आ) वाच्यािुर्ारां र्मुनितैाः िदै ाः ररक्तिािानि िूरनयत्वा अध नलस्तखतानि वाक्ानि नलखत-
(i) नकां तेि र्ाः --------------(ज्ञा)?
(ii)------------- (अस्मद् ) ि जािानम ।
(iii) गुरुाः र्वाशि्------------ (नर्ष्य) िाठयनत।
(iv) नर्ष्यैाः ध्यािेि------------(िाठ) िठ्यिे ।
खण्ड -घ (भागाः -1)
पठितावबोधनम् 25
10. अधोठिन्द्रखतं गद्ांर्ं पठित्वा तदाधाररतान् प्रश्नान् संस्कृतेन उत्तरत - 5
र्ांवृत्ते नकनञ्चवन्धकारे भुर्ुण्डी स्कन्धे निधाय नििुर्श निरीक्षमार्ाः , आगत-प्रत्यागतां ि नवदधािाः ,
प्रतािदु गशदौवाररकाः कस्यानि िावक्षेिध्वनिनमवाश्रौषीत्। तताः स्तिरीभूय िुरताः िश्यि् र्त्यनि दीिप्रकार्े
कमप्यिवल कयि् गम्भीरस्वरे र्ैवम् अवादीत्-“काः काः भ ाः ?" इनत। अर् क्षर्ाििरां िुिाः र् एव
िादध्वनिरश्रावीनत भूयाः र्ाक्षेिमव ित्-"क एष मामिुत्तरयि् मुमूषुशाः र्मायानत बनधराः ? तत “दौवाररक!
र्ाि भव नकनमनि व्यर्श मुमूषुशररनत बनधर इनत ि वदनर्?" इनत वक्तारमिश्यतैवाऽऽकनर्श
मन्द्रस्वरमेदुरा वार्ी। अर् “तत् नकां िाजानय अद्यानि भवता प्रभुवयाशर्ामादे र् यद् दौवाररकेर् प्रहररर्ा
वा नत्र:िृष्ट ऽनि प्रत्युत्तरमददद् हिव्याः इनत' इत्येवां भाषमार्ेि द्ााः िेि “क्षम्यतामेष आगच्छानम, आगत्य
ि निस्तखलां निवेदयानम' इनत कर्यि् द्ादर्वषेर् केिानि नभक्षावटु िािुगम्यमािाः क ऽनि काषायवार्ााः
धृततुम्बीिात्राः भव्यमूनतशाः र्ांन्यार्ी दृष्टाः । ततिय रे वम् अभूदालाि:-
1. एकपदे न उत्तरत – (प्रश्नद्वयम्) 2x ½ =1
(क) दौवाररक: नक शृर् नत?
(ख)दौवाररक: भुर्ुण्डी कुत्र निधाय भ्रमनत?
(ग) काः र्ाक्षेिमव ित्?
Page 9
2. पूर्शवाक्येन उत्तरत – (प्रश्नद्वयम्) 2x1=2
(क) दौवाररक: र्ाक्षेिां नकम् अव ित्?
(ख) र्ांन्यार्ी केि अिुगम्यमािाः आर्ीत्?
(ग) धृततुम्बीिात्राः काः आर्ीत्?
3. (अ) ठनदे र्ानुसारम् उत्तरत -2x1=2
(क)"भव्यमूनतशाः र्ांन्यार्ी'' अिय ाः िदय ाः नवर्ेषर्िदां नकम् ?
(ख)"मुमूषुशाः र्मायानत बनधराः '' अत्र नक्रयािदां नकम्?
अर्वा
. (आ) ठनदे र्ानुसारम् उत्तरत -
(क)"प्रकार्े'' इनत िदस्य नवल मिदां नकम्?
(ख) 'स्वानमवयाशर्ाम्' इत्यस्य ियाशयिदां नकां प्रयुक्तम्?
11.अधोठिन्द्रखतं पद्ं पठित्वा तदाधाररतान् प्रश्नान् संस्कृतेन उत्तरत- 5
“प्रवृनत्तां ि निवृनत्तां ि जिा ि नवदु रार्ुरााः ।
ि र्ौिां िानि िाऽऽिार ि र्त्यां तेषु नवद्यते।।
एताां दृनष्टमवष्टभ्य िष्टात्माि ऽल्पबुद्धयाः ।
प्रभवन्त्युग्रकमाशर्ाः क्षयाय जगत ऽनहतााः ।।"
I एकपदे न उत्तरत-(केविप्रश्नद्वयम्) 2x1/2=1
(क) आर्ुरााः जिााः कस्य क्षयाय प्रभवस्ति?
(ख) कीदृर्ााः जिााः प्रवृनत्तां निवृनत्तां ि ि नवदु ाः ?
(ग) उग्रकमाशर्: के र्स्ति ?
II पूर्शवाक्येन उत्तरत(केविप्रश्नद्वयम्) 2x1=2
(क) कीदृर्ााः जिााः जगताः क्षयाय प्रभवस्ति ?
(ख) आर्ुरेषु जिेषु नकां नकां ि नवद्यते ?
(ग) आर्ुरााः जिााः नकां ि नवदु ाः ?
III (अ) ठनदे र्ानुसारम् उत्तरत -2x1=2
(क) 'दृनष्टम्' इत्यस्य नकां नवर्ेषर्िदमत्र प्रयुक्तम् ?
(ख) 'नविार्ाय' इत्यर्े नकां िदमत्र?
अर्वा
(आ) ठनदे र्ानुसारम् उत्तरत-
(क) दौवाररक: र्ाक्षेिां नकम् अव ित्?
(ख) र्ांन्यार्ी केि अिुगम्यमािाः आर्ीत्?
(ग) धृततुम्बीिात्राः काः आर्ीत्?
3. (अ) ठनदे र्ानुसारम् उत्तरत -2x1=2
(क)"भव्यमूनतशाः र्ांन्यार्ी'' अिय ाः िदय ाः नवर्ेषर्िदां नकम् ?
(ख)"मुमूषुशाः र्मायानत बनधराः '' अत्र नक्रयािदां नकम्?
अर्वा
. (आ) ठनदे र्ानुसारम् उत्तरत -
(क)"प्रकार्े'' इनत िदस्य नवल मिदां नकम्?
(ख) 'स्वानमवयाशर्ाम्' इत्यस्य ियाशयिदां नकां प्रयुक्तम्?
11.अधोठिन्द्रखतं पद्ं पठित्वा तदाधाररतान् प्रश्नान् संस्कृतेन उत्तरत- 5
“प्रवृनत्तां ि निवृनत्तां ि जिा ि नवदु रार्ुरााः ।
ि र्ौिां िानि िाऽऽिार ि र्त्यां तेषु नवद्यते।।
एताां दृनष्टमवष्टभ्य िष्टात्माि ऽल्पबुद्धयाः ।
प्रभवन्त्युग्रकमाशर्ाः क्षयाय जगत ऽनहतााः ।।"
I एकपदे न उत्तरत-(केविप्रश्नद्वयम्) 2x1/2=1
(क) आर्ुरााः जिााः कस्य क्षयाय प्रभवस्ति?
(ख) कीदृर्ााः जिााः प्रवृनत्तां निवृनत्तां ि ि नवदु ाः ?
(ग) उग्रकमाशर्: के र्स्ति ?
II पूर्शवाक्येन उत्तरत(केविप्रश्नद्वयम्) 2x1=2
(क) कीदृर्ााः जिााः जगताः क्षयाय प्रभवस्ति ?
(ख) आर्ुरेषु जिेषु नकां नकां ि नवद्यते ?
(ग) आर्ुरााः जिााः नकां ि नवदु ाः ?
III (अ) ठनदे र्ानुसारम् उत्तरत -2x1=2
(क) 'दृनष्टम्' इत्यस्य नकां नवर्ेषर्िदमत्र प्रयुक्तम् ?
(ख) 'नविार्ाय' इत्यर्े नकां िदमत्र?
अर्वा
(आ) ठनदे र्ानुसारम् उत्तरत-
Page 10
(क) 'ि र्त्यां तेषु नवद्यते' अत्र नक्रयािदां नकम् ?
(ख)“अर्ौिम्” इत्यस्य नवल मिदां अत्र नकम् अस्ति ?
12. अधोठिन्द्रखतं नाट्ांर्ं पठित्वा तदाधाररतान् प्रश्नान् संस्कृतेन उत्तरत - 5
र्ीता - आयशिुत्र! र नदतव्ये काले र्ौनमनत्रर्ा धिुगृशहीतम्। अिूवशाः खल्वस्यायार्ाः ।
रामाः - र्ुनमत्रामाताः ! नकनमदम्?
लक्ष्मर्ाः - कर्ां कर्ां नकनमदां िाम।
क्रमप्राप्ते हृते राज्ये भुठव र्ोच्यासने नृपे।
इदानीमठप सन्दे हाः ठकं क्षमा ठनमशनन्द्रिता ॥
रामाः - र्ुनमत्रामाताः ! अस्मद्राज्यभ्रांर् भवत उद्य गां जियनत। आाः अिस्तण्डताः खलु भवाि्।
भरतो वा भवेद् राजा वयं वा ननु तत् समम्।
यठद तेऽन्द्रस्त धनुश्श्लाघा स राजा पररपाल्यताम् ॥
लक्ष्मर्ाः ि र्क्न नम र ष धारनयतुम्। भवतु भवतु। गच्छामिावत्।
(प्रस्तिताः )
रामाः - त्रदिोक्यं दग्धुकामेव ििाटपुटसंन्द्रस्थता।
भृकुठटिशक्ष्मर्स्यदर्ा ठनयतीव व्यवन्द्रस्थता ॥
1. एकपदे न उत्तरत - (प्रश्नद्वयम्)2x ½=1
(क) र नदतव्ये काले केि धिुगृशहीतम्?
(ख) रामाः "अिस्तण्डताः " कां कर्यनत?
(ग) कुत्र र् च्यार्िे िृिे?
2. पूर्शवाक्येन उत्तरत - (प्रश्नद्वयम्) 2x1=2
(क) लक्ष्मर्स्य धिुश्श्लाघा कस्तस्मि् काये अस्ति?
(ख) त्रैल क्ां दग्धुकामेव का र्ांस्तिता?
(ग) काः र षां धारनयतुां ि र्क्न नत?
3. –(अ)यर्ानिदे र्म् उत्तरत (प्रश्नद्वयम्) 2x1=2
(क) 'गच्छामिावत्' अत्र नक्रयािदां नकम्?
(ख) “हनर्तव्ये” इनत िदस्य नवल मिदां नकां प्रयुक्तम्?
अर्वा
(आ)यर्ानिदे र्म् उत्तरत-
(ख)“अर्ौिम्” इत्यस्य नवल मिदां अत्र नकम् अस्ति ?
12. अधोठिन्द्रखतं नाट्ांर्ं पठित्वा तदाधाररतान् प्रश्नान् संस्कृतेन उत्तरत - 5
र्ीता - आयशिुत्र! र नदतव्ये काले र्ौनमनत्रर्ा धिुगृशहीतम्। अिूवशाः खल्वस्यायार्ाः ।
रामाः - र्ुनमत्रामाताः ! नकनमदम्?
लक्ष्मर्ाः - कर्ां कर्ां नकनमदां िाम।
क्रमप्राप्ते हृते राज्ये भुठव र्ोच्यासने नृपे।
इदानीमठप सन्दे हाः ठकं क्षमा ठनमशनन्द्रिता ॥
रामाः - र्ुनमत्रामाताः ! अस्मद्राज्यभ्रांर् भवत उद्य गां जियनत। आाः अिस्तण्डताः खलु भवाि्।
भरतो वा भवेद् राजा वयं वा ननु तत् समम्।
यठद तेऽन्द्रस्त धनुश्श्लाघा स राजा पररपाल्यताम् ॥
लक्ष्मर्ाः ि र्क्न नम र ष धारनयतुम्। भवतु भवतु। गच्छामिावत्।
(प्रस्तिताः )
रामाः - त्रदिोक्यं दग्धुकामेव ििाटपुटसंन्द्रस्थता।
भृकुठटिशक्ष्मर्स्यदर्ा ठनयतीव व्यवन्द्रस्थता ॥
1. एकपदे न उत्तरत - (प्रश्नद्वयम्)2x ½=1
(क) र नदतव्ये काले केि धिुगृशहीतम्?
(ख) रामाः "अिस्तण्डताः " कां कर्यनत?
(ग) कुत्र र् च्यार्िे िृिे?
2. पूर्शवाक्येन उत्तरत - (प्रश्नद्वयम्) 2x1=2
(क) लक्ष्मर्स्य धिुश्श्लाघा कस्तस्मि् काये अस्ति?
(ख) त्रैल क्ां दग्धुकामेव का र्ांस्तिता?
(ग) काः र षां धारनयतुां ि र्क्न नत?
3. –(अ)यर्ानिदे र्म् उत्तरत (प्रश्नद्वयम्) 2x1=2
(क) 'गच्छामिावत्' अत्र नक्रयािदां नकम्?
(ख) “हनर्तव्ये” इनत िदस्य नवल मिदां नकां प्रयुक्तम्?
अर्वा
(आ)यर्ानिदे र्म् उत्तरत-
Page 11
(ख)'ललाटिुटर्ांस्तिता भृकुनट:'' अिय ाः िदय ाः नवर्ेष्यिदां नकम्?
(ग) अत्र "गताः ' इत्यर्े नकां िदां प्रयुक्तम्?
13.अधोठिन्द्रखतस्य पद्स्य भावाथं मञ्जूर्ा- प्रदत्तपदद ाः पूरठयत्वा पुनाः ठिखत - 1x3=3
आकारर्दृर्प्रज्ञाः प्रज्ञया र्दृर्ागमाः ।
आगमैाः र्दृर्ारम्भ आरम्भर्दृर् दयाः
भावार्श:-यर्ा राजा नदलीि: नवर्ालाः ………..आर्ीत् तर्ैव तस्य…………अनि नवर्ाला आर्ीत्। बुद्धेाः
अिुर्ार…………..अभ्यार्मनि कर नत स्म। र्ास्त्र क्तनवनधिा कायश कर नत स्म, तदिुरूिमेव फलां प्राप्न नत
स्म।
मञ्जूर्ा
आकारे , र्ास्त्रार्ाां, बुस्तद्धाः ,
अथवा
प्रदत्त-भावाथशत्रयात् र्ुिं भावाथश ठित्वा ठिखत-1x3=3
1. एकेनाठप सुपुत्रेर् आह्लाठदतं कुिं सवशम्।
(क) एकेि एव य ग्यिुत्रेर् र्वशाः वांर्ाः प्रर्न्नाः भवनत।
(ख)एकेि एव य ग्यिुत्रेर् र्वशाः वांर्ाः .दाः खी भवनत।
(ग) एकेि अय ग्यिुत्रेर् र्वशाः वांर्ाः प्रर्न्नाः भवनत।
2. र्रीरे sरराः प्रहरठत हृदये िजनस्तथा।
(क) अरराः हृदये प्रहरनत, स्वकीयाः जिाः र्रीरे प्रहरनत।
(ख)र्त्रुाः र्रीरे प्रहरनत, आत्मीयाः जिाः ि हृदये प्रहरनत ।
(ग) अरराः हृदये र्रीरे ि प्रहरनत ।
3. ठत्रठवधं नरकस्येदं द्वारम् ।
(क) िरकस्य द्ारां नत्रनवधां कनर्तम्।
(ख) द्ारिालस्य िाम नत्रनवधम् अस्ति।
(ग) िरकार्ुरस्य इदां द्ारम् अस्ति
14. अधोठिन्द्रखत-अन्वये ररक्तस्थानाठन पूरयत- 3x1=3
I. आर्ुरीां य निमािन्ना मूढा जन्मनि जन्मनि।
(ग) अत्र "गताः ' इत्यर्े नकां िदां प्रयुक्तम्?
13.अधोठिन्द्रखतस्य पद्स्य भावाथं मञ्जूर्ा- प्रदत्तपदद ाः पूरठयत्वा पुनाः ठिखत - 1x3=3
आकारर्दृर्प्रज्ञाः प्रज्ञया र्दृर्ागमाः ।
आगमैाः र्दृर्ारम्भ आरम्भर्दृर् दयाः
भावार्श:-यर्ा राजा नदलीि: नवर्ालाः ………..आर्ीत् तर्ैव तस्य…………अनि नवर्ाला आर्ीत्। बुद्धेाः
अिुर्ार…………..अभ्यार्मनि कर नत स्म। र्ास्त्र क्तनवनधिा कायश कर नत स्म, तदिुरूिमेव फलां प्राप्न नत
स्म।
मञ्जूर्ा
आकारे , र्ास्त्रार्ाां, बुस्तद्धाः ,
अथवा
प्रदत्त-भावाथशत्रयात् र्ुिं भावाथश ठित्वा ठिखत-1x3=3
1. एकेनाठप सुपुत्रेर् आह्लाठदतं कुिं सवशम्।
(क) एकेि एव य ग्यिुत्रेर् र्वशाः वांर्ाः प्रर्न्नाः भवनत।
(ख)एकेि एव य ग्यिुत्रेर् र्वशाः वांर्ाः .दाः खी भवनत।
(ग) एकेि अय ग्यिुत्रेर् र्वशाः वांर्ाः प्रर्न्नाः भवनत।
2. र्रीरे sरराः प्रहरठत हृदये िजनस्तथा।
(क) अरराः हृदये प्रहरनत, स्वकीयाः जिाः र्रीरे प्रहरनत।
(ख)र्त्रुाः र्रीरे प्रहरनत, आत्मीयाः जिाः ि हृदये प्रहरनत ।
(ग) अरराः हृदये र्रीरे ि प्रहरनत ।
3. ठत्रठवधं नरकस्येदं द्वारम् ।
(क) िरकस्य द्ारां नत्रनवधां कनर्तम्।
(ख) द्ारिालस्य िाम नत्रनवधम् अस्ति।
(ग) िरकार्ुरस्य इदां द्ारम् अस्ति
14. अधोठिन्द्रखत-अन्वये ररक्तस्थानाठन पूरयत- 3x1=3
I. आर्ुरीां य निमािन्ना मूढा जन्मनि जन्मनि।
Page 12
मामप्राप्यैव कौिेय तत यान्त्यधमाां गनतम् ।
अन्वयाः
कौिेय! तताः (ते) (i) .........जन्मनि (ii).......... आर्ुरीां य निम् आिन्ना (iii) ...........अप्राप्य एव अधमाां
गनतां यास्ति ।
जन्मनि ,मूढा, माम्,
15. (अ) 'क' स्तम्भस्य वाक्यांर्स्य 'ख' स्तम्भस्य वाक्यांर्ेन सह मेिनं कुरुत -4x1=4
"अ" वाक्ाांर्ाः "आ" वाक्ाांर्:
(1) स्वायत्तमेकािगुर्ां नवधात्रा (क) नवद्यावताां विुत एव रूिम्।
(2) रूिां प्रनर्द्धां ि बुधािदाहुाः (ख) क्रमेलकाः कण्टकजालमेव।
(3) ि दु जशिाः र्ज्जितामुिैनत (ग) नवनिनमशतां छादिमज्ञतायााः ।
(4) निरीक्षते केनलविां प्रनवश्य (घ) र्ठाः र्हस्रैरनि नर्क्ष्यमार्ाः ।
अर्वा
(आ) अध नलस्तखतवाक्ेषु रे खाांनकतािाां िदािाां प्रर्ांगािुर्ार र्ुद्धम् अर्श नलस्तखत,
1. कस्य यूि हृदयां सहसा उत्कस्तितां ि भवनत ।
2. रमर्ीिाम् आिाप इव श्रूयते ।
3. मदालर्े तूष्ी ं नकमर्श नतष्ठनर् ।
4. माता एवां प्रर्म आिायाश इत्यस्ति में अवधारर्ा ।
5. ठदष्ट्ट्ा वधैर्ाां युवाम् ।
वाताशलािम्, मौिम्, भाग्येि, नविाराः , अकस्मात्
'घ' भागाः 2
संस्कृतसाठहत्येठतहासपररियाः 10
16. समुठितस्य कवेाः रिनायााः नाम वा कवेाः नाम ठिखत - (केविं प्रश्नत्रयम) 3x1=3
(i) अस्तम्बकादत्तव्यार्ाः ” अस्य लेखकस्य रििा का?
(ii) 'मदालर्ा" इत्यस्य िाठस्य रिनयता काः ?
(iii) अिुर्ार्िम्" इनत िाठाः कस्यााः उिनिषदाः र्ङ् गृहीताः
अन्वयाः
कौिेय! तताः (ते) (i) .........जन्मनि (ii).......... आर्ुरीां य निम् आिन्ना (iii) ...........अप्राप्य एव अधमाां
गनतां यास्ति ।
जन्मनि ,मूढा, माम्,
15. (अ) 'क' स्तम्भस्य वाक्यांर्स्य 'ख' स्तम्भस्य वाक्यांर्ेन सह मेिनं कुरुत -4x1=4
"अ" वाक्ाांर्ाः "आ" वाक्ाांर्:
(1) स्वायत्तमेकािगुर्ां नवधात्रा (क) नवद्यावताां विुत एव रूिम्।
(2) रूिां प्रनर्द्धां ि बुधािदाहुाः (ख) क्रमेलकाः कण्टकजालमेव।
(3) ि दु जशिाः र्ज्जितामुिैनत (ग) नवनिनमशतां छादिमज्ञतायााः ।
(4) निरीक्षते केनलविां प्रनवश्य (घ) र्ठाः र्हस्रैरनि नर्क्ष्यमार्ाः ।
अर्वा
(आ) अध नलस्तखतवाक्ेषु रे खाांनकतािाां िदािाां प्रर्ांगािुर्ार र्ुद्धम् अर्श नलस्तखत,
1. कस्य यूि हृदयां सहसा उत्कस्तितां ि भवनत ।
2. रमर्ीिाम् आिाप इव श्रूयते ।
3. मदालर्े तूष्ी ं नकमर्श नतष्ठनर् ।
4. माता एवां प्रर्म आिायाश इत्यस्ति में अवधारर्ा ।
5. ठदष्ट्ट्ा वधैर्ाां युवाम् ।
वाताशलािम्, मौिम्, भाग्येि, नविाराः , अकस्मात्
'घ' भागाः 2
संस्कृतसाठहत्येठतहासपररियाः 10
16. समुठितस्य कवेाः रिनायााः नाम वा कवेाः नाम ठिखत - (केविं प्रश्नत्रयम) 3x1=3
(i) अस्तम्बकादत्तव्यार्ाः ” अस्य लेखकस्य रििा का?
(ii) 'मदालर्ा" इत्यस्य िाठस्य रिनयता काः ?
(iii) अिुर्ार्िम्" इनत िाठाः कस्यााः उिनिषदाः र्ङ् गृहीताः
Page 13
(iv) 'कायाश कायशव्यवस्तिनताः " इत्यस्य िाठस्य रिनयता काः ?
17. गद्-पद्-नाटक-ठवधानां समुठितं वदठर्ष्ट्ट्ं मञ्जूर्ात:ठित्वा ररक्तस्थानाठन पूरयत-(केविं
प्रश्नत्रयम) 3x1-3
(i)..............कवीिाां निकषां वदस्ति ।
(ii) खण्डकाव्यमेव.........िाम्नानि ज्ञायते।
(iii) र्गशबन्ध ……….........कथ्यते ।
(iv) …………र्ांस्कृतगद्यस्य प्रार्ााः
मञ्जूर्ा
गद्यां ,गीनतकाव्यां ,महाकाव्यां, ओजाः
18. नाट्-तत्त्वानां समुठितं वदठर्ष्ट्ट्ं मञ्जूर्ात: ठित्वा ररक्तस्थानाठन पूरयत(केविं)
प्रश्नितुष्टयम)4x1=4
(i) र्ांस्कृतिाटकानि (क) दर्
(ii) रूिकस्य (ख) र्ुखािानि
(iii) िाटकस्य अिे (ग) रघुवांर्म्
(iv) कानलदार्स्य प्रनर्द्धां महाकाव्यम् (घ) भरतवाक्म्
17. गद्-पद्-नाटक-ठवधानां समुठितं वदठर्ष्ट्ट्ं मञ्जूर्ात:ठित्वा ररक्तस्थानाठन पूरयत-(केविं
प्रश्नत्रयम) 3x1-3
(i)..............कवीिाां निकषां वदस्ति ।
(ii) खण्डकाव्यमेव.........िाम्नानि ज्ञायते।
(iii) र्गशबन्ध ……….........कथ्यते ।
(iv) …………र्ांस्कृतगद्यस्य प्रार्ााः
मञ्जूर्ा
गद्यां ,गीनतकाव्यां ,महाकाव्यां, ओजाः
18. नाट्-तत्त्वानां समुठितं वदठर्ष्ट्ट्ं मञ्जूर्ात: ठित्वा ररक्तस्थानाठन पूरयत(केविं)
प्रश्नितुष्टयम)4x1=4
(i) र्ांस्कृतिाटकानि (क) दर्
(ii) रूिकस्य (ख) र्ुखािानि
(iii) िाटकस्य अिे (ग) रघुवांर्म्
(iv) कानलदार्स्य प्रनर्द्धां महाकाव्यम् (घ) भरतवाक्म्
Document Details
| Board / Org | Aglasem |
| Exam | Class 12 |
| Type | Sample Paper |
| Pages | 13 |
| Updated | 24 Sep 2026 |